Evrensel Müzik Sanatı

Eser hakkında

Onyedinci yüzyılın önde gelen Cizvit bilgini Athanasius Kircher, erken modern dönemin ansiklopedik ilim anlayışını ve Barok çağın evren tasavvurunu temsil eden figürlerdendir. Roma merkezli Cizvit entelektüel çevresinde çalışan Kircher, antik felsefe mirasını Hristiyan teolojisi ve doğa felsefesiyle bir araya getiren polimat bir gelenekten beslenir. Eserlerini kaleme aldığı bu tarihsel kesit, mekanik doğa anlayışının yükseldiği fakat aynı zamanda Rönesans hermetizminin, kadim bilgelik arayışının ve sayısal evren anlayışının henüz etkisini yitirmediği bir geçiş dönemine karşılık gelir. Kircher, Roma’da 1650 yılında yayımlanan bu çalışmasında, söz konusu mirasın imkânlarını kullanarak bütüncül bir doğa ve müzik kuramı inşa etmeyi hedefler.

Musurgia Universalis, müziği yalnızca seslerin estetik bir icrası olarak değil, fiziksel ve metafiziksel varoluşun tamamını düzenleyen evrensel bir ilke biçiminde ele alan on kitaplık geniş bir külliyattır. Kircher eser boyunca akustik, ses aygıtları, çalgı yapımı ve kompozisyon kurallarından başlayarak, doğanın temel yasalarına ve göksel düzenin işleyişine kadar uzanan geniş bir sahayı inceler. Metnin ana savı, yaradılışın zıtlıkların uyumu üzerine kurulu armonik bir orantıyla var edildiğidir. Unsurların bileşiminden insan bedenine, siyasi yapılardan melekler hiyerarşisine kadar her düzey, bu armonik orantıların bir tecellisi olarak sunulur. Böylece müzik bilimi; tıp, kimya, mantık, matematik ve teoloji gibi disiplinlerin derinliklerine inebilmek için temel bir anahtar haline gelir.

Burada sunulan pasaj, onuncu kitabın girişinden alınmış olup eserin kuramsal zirvesini ve bütünleyici felsefesini özetler. Kircher, evreni on telli bir çalgıya ve çeşitli kayıtları bulunan devasa bir dünya orguna benzeterek on kitaplık mimarisini kozmolojik bir çerçeveye oturtur. Okur, bu metne yaklaşırken erken modern düşüncede doğa araştırması ile mistik tefekkürün birbirinden keskin çizgilerle ayrılmadığını göz önünde bulundurmalıdır. Bu satırlar, kâinatı anlamlandırma çabasında sayısal oranlar ile teolojik kavrayışın nasıl iç içe geçtiğini ve Kircher’in kurduğu simgesel dilin arkasındaki sistematik zihniyeti kavramak için berrak bir hareket noktası sunmaktadır.