Kimyanın Tanımı Üzerine
Tyrocinium Chymicum'un 1669 baskısının ön yaprağındaki gravür.
Simya

Kimyanın Tanımı Üzerine

Jean Béguin· 1669· Özgün: İngilizce· Source Library
SimyaTürkçe çeviriAçık erişim

Paris'te kendi özel laboratuvarını işleten hekim Jean Béguin, öğrencilere kimyanın pratik uygulamasını öğretmek için kaleme aldığı bu el kitabına, sanatın kendisini tanımlayarak başlar. Tyrocinium Chymicum yani "Kimya Çıraklığı", on yedinci yüzyıl boyunca en çok basılan simya ders kitaplarından biri olmuş, çözme ve pıhtılaştırma sanatını yeni başlayanlara açık bir dille aktarmıştır. Aşağıdaki pasaj, eserin Birinci Kitabının açılış bölümünden, kimyanın ne olduğuna dair klasik tanımı sunar.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Kimya, daha hoş, daha sağlıklı ve daha emin ilaçlar hazırlamak amacıyla, karışmış tabii cisimleri çözme ve çözülmüş olanı yeniden pıhtılaştırma sanatıdır. Kimya sözcüğü Yunancadır ve Latinler için, bir sıvı yapma yahut katı şeyleri sıvı hâline çözme sanatı ile aynı anlama gelir. Ona bu ad üstünlük gereği verilmiştir, çünkü Kimya hem çözmeyi, ki bu daha güç olan iştir, hem de pıhtılaştırmayı öğretir.

Kim ona Arapların âdetince Alşimi derse, onun üstünlüğüne işaret etmiş olur. Kim Spagiria derse, başlıca görevlerine, yani birleştirme ile ayırmaya değinmiş olur. Kim Hermetik sanat derse, onun kurucusunu ve kadimliğini anmış olur. Kim İmbik sanatı derse, onun en başta gelen kayda değer işlevini belirtmiş olur.

Bu sanatın konusu, karışmış ve somutlaşmış cisimdir. Onu hareketli oluşu bakımından değil, çözülebilir ve pıhtılaştırılabilir oluşu bakımından ele alır. Böyle şeyler, tam yahut eksik olarak karışmış olanlardır: bitkiler, çalılar, madenler, taşlar, ağaçlar ve her cinsten hayvan. Bundan da anlaşılır ki, Alşimist adını duyar duymaz metallerin dönüşümünden başka bir şeyle uğraşmayan bir adam tasavvur edenler ne denli yanılırlar.

Kimya, çözülmüş olanı yeniden pıhtılaştırma sanatıdır; ona bu ad üstünlük gereği verilmiştir.
Özgün metin (İngilizce)
Chemistry is the art of dissolving mixed natural bodies, and of coagulating what has been dissolved, in order to prepare medicines that are more pleasant, more wholesome, and safer. The term Chemistry is Greek, and for the Latins it is the same as the art of making a liquid, or of dissolving solid things into a liquid: it is so called by excellence, because Chemistry teaches how to dissolve (which is the more difficult task) and how to coagulate. If anyone calls it Alchemy, after the manner of the Arabs, he insinuates its excellence; if Spagyria, its principal offices, namely combination and separation; if the Hermetic art, its author and antiquity; if Distillatory, its notable function, which is easily the chief. The object of this art is the mixed and concrete body, not insofar as it is mobile (for that is a matter of physical consideration), but insofar as it is soluble and coagulable. Such things are those perfectly or imperfectly mixed, such as plants, shrubs, metals, stones, trees, and animals of every kind. From this it appears how grievously those err who, upon hearing the name of Alchemist, immediately imagine a man who handles nothing else but the transformations of metals.

Bu metin neden önemli

Jean Béguin (yaklaşık 1550 ila 1620), Paris'te ders veren bir hekim ve iatrokimyacıydı. Tyrocinium Chymicum ilk kez 1610 dolaylarında yayımlandı ve onlarca baskı ile Latince, Fransızca ve İngilizce çevirilerle yayıldı. Eser, Paracelsus'çu tıp geleneğini düzenli, öğretilebilir bir çerçeveye oturtmasıyla tanınır. Béguin, simyayı yalnızca metal dönüşümü sayan yaygın kanıya karşı çıkar ve sanatın asıl amacının daha yumuşak, daha emin ilaçlar hazırlamak olduğunu vurgular. Buradaki pasaj 1669 Latince baskısının açılış bölümünden alınmıştır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Tyrocinium Chymicum (Joannis Beguini Tyrocinium Chymicum), Birinci Kitap, Bölüm I: Genel Olarak Kimya Üzerine
Neşir
1669 Latince baskısı
Konum
Birinci Kitap, Bölüm I, s. 43-45
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön