Yalnızın Yönetimi: Bilgeliğin Hazineleri Açılmadan

Endülüs felsefesinin en özgün seslerinden biri olan İbn Bâcce, Batı'da Avempace adıyla tanınır. Onun büyük eseri Tedbîrü'l-Mütevahhid yani Yalnızın Yönetimi, kalabalıktan uzak duran erdemli kişinin ruhunu nasıl yöneteceğini ve akıl yoluyla en yüksek hakikate nasıl yükseleceğini anlatan bir Neoplatonik rehberdir. Aşağıdaki pasaj, İbn Tufeyl'in ünlü Hayy bin Yakzân adlı eserinin önsözünden gelir. Burada İbn Tufeyl, kendisinden önce gelen düşünürleri gözden geçirir ve İbn Bâcce'nin keskin zekâsını överken onun yarım kalmış eserlerinin, özellikle de Yalnızın Yönetimi'nin, bir hüzün notuyla anıldığını görürüz.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Bunları izleyenler, biraz daha keskin gözlü olan ve hakikate biraz daha yaklaşan başkaları oldu. Onların arasında hiçbiri, Avempace ya da İbn Bâcce diye de bilinen Ebû Bekr İbn Sâyiğ'den daha nüfuz edici bir akla, daha berrak bir bakışa ve daha isabetli görüşlere sahip değildi.

Ne var ki o, bu dünyanın işleriyle öylesine ağır bir biçimde meşgul oldu ki, görüşlerinin hazinelerini açmaya yahut bilgeliğinin sırlarını duyurmaya fırsat bulamadan ölüm onu yakaladı. Bu yüzden yazılarının çoğu tamamlanmamış ve nihayetinde eksik kalmıştır. Bunların arasında ruh üzerine kitabı, yalnız yaşayan kişinin gidişatı üzerine eseri ve mantıkla fizik hakkında yazdıkları da vardır. Buna karşılık tamamlanmış yazıları ya kısa risalelerdir ya da aceleyle kaleme alınmış mektuplar.

Görüşlerinin hazinelerini açmaya fırsat bulamadan ölüm onu yakaladı.

Özgün metin (İngilizce)

These were followed by others who were somewhat more sharp-sighted and came closer to the truth. Among them, none possessed a more penetrating intellect, a clearer gaze, or more correct insights than Abu Bakr ibn Sayigh, also known as Avempace or Ibn Bajja. However, he occupied himself so heavily with the affairs of this world that death overtook him before he could open the treasures of his insights or make the secrets of his wisdom known. Therefore, most of his writings are unfinished and ultimately deficient. This includes his book on the soul, his work on the conduct of a solitary person, and what he wrote on logic and physics. His complete writings, on the other hand, are either short tracts or hastily written letters.

Bu metin neden önemli

Pasaj, İbn Tufeyl'in (ölm. 1185) felsefi romanı Hayy bin Yakzân'ın önsözünden alınmıştır. Metin burada 1783 tarihli Almanca çevirisinden (Der Naturmensch oder Geschichte des Hai Ebn Joktan) İngilizceye aktarılmış hâliyle verilmiştir. İbn Tufeyl, eserine başlarken kendisinden önceki Endülüslü filozofları değerlendirir ve çağdaşı İbn Bâcce'yi en keskin akıllı düşünür olarak över. Sözü edilen yalnız yaşayan kişinin gidişatı üzerine eser, İbn Bâcce'nin başyapıtı Tedbîrü'l-Mütevahhid'dir yani Yalnızın Yönetimi. Bu eser, ideal devletin yokluğunda erdemli filozofun toplumdan uzaklaşarak akıl ve tefekkür yoluyla Faal Akıl'a ve saf hakikate yükselişini betimleyen bir Neoplatonik metindir. İbn Bâcce'nin eserlerinin çoğunun yarım kalması, bu geleneğin en trajik kayıplarından biri sayılır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: Der Naturmensch oder Geschichte des Hai Ebn Joktan (Hayy bin Yakzân), İbn Tufeyl; sayfa 44 (önsöz)
Neşir: Almanca çeviri, 1783 (asıl Arapça eser 12. yüzyıl); SourceLibrary.org İngilizce çevirisi, CC BY-SA 4.0
Konum: Sayfa 44, Önsöz (Vorrede)
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön