Hollandalı usta Johann Isaak Hollandus'un Mineral Eserleri, kurşundan altına giden yolu bir baba ile oğul arasındaki gizli bir öğretim olarak sunar. Aşağıdaki pasaj, eserin ilk kitabının açılışıdır. Burada simyanın en eski basamağı, yani ölü ve saf olmayan madenleri hakiki Güneş ve Ay'a döndürmenin ilk mertebesi tarif edilir. Satürn, yani kurşun, işin başlangıç maddesidir ve metin onun küle indirgenmesini, yıkanmasını ve tuzla birlikte öğütülmesini adım adım anlatır. Üslup sadedir ve laboratuvarın diliyle konuşur; ancak her tarif, imperfect olanı perfect kılma vaadini taşır.
Hollandalı usta Johann Isaak Holland'ın Mineral Eserleri'nin İlk Kitabı, yahut Filozofların Taşı üzerine. Oğluma, ölü ve saf olmayan bütün madenleri hakiki Güneş ve Ay'a döndürmek için simyada keşfedilmiş ilk yöntemi öğretmek isterim. Oğlum bilsin ki bu yönteme simyada birinci mertebe denir; çünkü eksik madenleri kemale erdirmek için tabiatın düzeninde bulunan ilk yol odur.
Birinci Mertebenin Eseri. Birinci Bölüm. Önce on iki libre Satürn, yani kurşun al ve onu uzunca bir toprak kapta karıştırarak küle indirge; öyle ki onu küçük bir elekten geçirebilesin. Sonra Satürn'ün sözü geçen küllerini, su berrak akıp gidene dek temiz ve saf su ile yıka. Bu tamamlanınca Satürn'ünü ateşte biraz kurut, ta ki toz haline gelsin.
Sonra bayağı tuz al, yahut kaynatılmamış tuz, ve onu soğuk suya at; soğuk suda çözünmeyen ne varsa at gitsin, zira büsbütün faydasızdır. Çözünen tuzu ise toz olacak bir kuruluğa dek pıhtılaştır. Ardından o tuzdan bir pay ile ona eşit miktarda Satürn al ve bunları bir taş üzerinde, şaraptan yapılmış keskin sirke ile birlikte öğüt. Sonra yavaş bir ateşle, toz haline gelene dek kurut.
Önce on iki libre Satürn, yani kurşun al ve onu küle indirge.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Johann Isaak Hollandus, Flaman simya geleneğinin en etkili adlarından biridir; eserleri asıllarında Aşağı Almanca ve Felemenkçe yazılmış, sonradan Latinceye ve başka dillere çevrilerek Avrupa laboratuvarlarında elden ele dolaşmıştır. Burada verilen pasaj, 1600 yılında Aşağı Almanca yazmalardan Latinceye sadakatle aktarılan Opera Mineralia, sive de lapide philosophico adlı basımın ilk kitabından gelir. Metnin ayırt edici yanı, taşı bitkisel yahut hayvani kaynaklarda değil doğrudan mineral alemde, özellikle de Satürn'de yani kurşunda aramasıdır. Bu yönüyle Hollandus, simyayı bir laboratuvar disiplini olarak kurar ve her işlemi baba oğul öğretisinin sabırlı diliyle anlatır. Kitabın Latince nüshası C. G. Jung'un şahsi kütüphanesinde de yer almıştır; bu da eserin yalnızca teknik değil, sembolik ve psikolojik okumalara da açık bir kaynak sayıldığını gösterir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Magistri Ioannis Isaaci Hollandi Opera mineralia, sive de lapide philosophico, omnia duobus libris comprehensa (Aşağı Almanca yazmalardan Latinceye çeviri), İlk Kitap, Birinci Mertebenin Eseri, Bölüm 1; sayfa 24-25
- Neşir
- Latince ilk basım, 1600 (C. G. Jung şahsi kütüphanesi nüshası); Source Library sayısallaştırması
- Konum
- Sayfa 24-25 (İlk Kitap, Birinci Bölüm)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
