Hollandus, oğluna seslendiği bu bölümde madenlerin yağını çıkarmanın kısa yolunu anlatır. Satürn ile Jüpiter yani kurşun ile kalay üzerinden yürüyen bu ameli, büyük eserin uzun sabrına dayanamayanların bulduğu bir hız yolu olarak tarif eder. Yol kısadır ama tehlikesi de emeği de büyük eserinkinden fazladır. Metnin sesi bir usta babanın öğüdüdür: çabuk kazanç arzusuna karşı ölçülü bir uyarı.
Oğlum şunu da bilsin ki yağ, unsurların ayrıştırılmasına gerek kalmadan, hiçbir yıkama ya da arıtma yapılmadan bütün madenlerden çıkarılabilir. Ancak bu iş kuvvetli sular ile yapılmalı ve kusurlu bedenlerden yağ elde etmek isteyen kimse ona bir maya katmalıdır.
Yine de herhangi bir kusurlu bedenden yağ yapman için sana ben önder olmam. Yalnız Satürn ile Jüpiter'den yani kurşun ile kalaydan çıkarılana izin veririm. Biri kızıla, öteki aka doğru işlensin.
Yağ yapmanın pek çok ve çeşitli yöntemi vardır. Bunlar zamanın kısalığı uğruna bulunmuştur. Zira o kişiler büyük eserlerin vaktini bekleyemediler ve kazancı çabucak ellerine geçirmek istediler.
Ne var ki bu işte büyük olandan daha çok tehlike vardır, ameller de daha çoktur. Çünkü burada kuvvetli sular damıtılmalı, burada çokça yüceltme yapılmalı ve pek çok çeşitli işlem yürütülmelidir. Böylece bu yağ ancak emekle, ihtimamla ve masrafla elde edilir.
Bu işte büyük olandan daha çok tehlike vardır. Bu yağ ancak emekle, ihtimamla ve masrafla elde edilir.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu pasaj, Hollandus'un Opera Mineralia adlı eserinin İkinci Kitabından, madenlerin yağı üzerine olan bölümden (Cap. 37) alınmıştır. Simyada Satürn kurşunu, Jüpiter ise kalayı simgeler. Yedi maden yedi gezegenle eşleştirilir ve kurşun en ağır, en soğuk, olgunlaşmamış madde sayıldığından Satürn'ün ameli çoğu zaman büyük eserin başlangıç noktası kabul edilir. Hollandus burada iki koldan işleyen bir öğreti verir: kızıla giden yol Güneş'e yani altına, aka giden yol Ay'a yani gümüşe yöneliktir. Metin, on altıncı yüzyıl simya edebiyatının tipik baba-oğul öğüt kalıbında yazılmıştır ve çabuk kazanç için tutulan kısa yolların gizli tehlikelerine dikkat çeker.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Magistri Ioannis Isaaci Hollandi Opera Mineralia, sive de Lapide Philosophico, omnia duobus libris comprehensa
- Neşir
- Editio princeps, Latince. En eski el yazması Almanca nüshalardan P. M. G. tarafından ilk kez Latinceye çevrilmiştir.
- Konum
- İkinci Kitap, Madenlerin Yağı Üzerine, Cap. 37 (tarama sayfa 316; matbaa sayfası 292)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library