Beşinci yüzyıl Neoplatoncularından İskenderiyeli Hierokles, Pythagoras'ın Altın Dizeleri üzerine yazdığı bu ünlü şerhte insan yazgısının en çetin düğümünü çözmeye girişir. Tanrısal takdirin evreni yönetmesiyle ruhun kendi seçimini yapan özgürlüğü nasıl bağdaşır. Hierokles bu iki gerçeği birbirine karşıt kuvvetler olarak değil, tek bir adaletin iki yüzü olarak sunar. Aşağıdaki bölümde başımıza gelen kötülüklerin ne salt kaderin buyruğuyla ne de kör tesadüfle geldiğini gösterir. Suç bizim irademize, ceza ise kadere aittir; her ikisini bilen ve ölçüp biçen Tanrı ise her şeyin dürüst yöneticisidir.
Böylece bu iki sözcüğün ustaca ve özenle kurulmuş bağı, hükmeden Tanrı'nın gözetimini ve seçen ruhun özgürlüğü ile özgür devinimini birbirine kenetler; ve bize gösterir ki bu kötülükler ne mutlak biçimde kaderin ve takdirin fermanlarıyla, ne de gelişigüzel tesadüfle başımıza gelir. Yaşamımızın bütün eylemlerini düzenleyip belirleyen yalnızca bizim irademiz değildir; ne var ki işlediğimiz bütün suçlar irademizin özgürlüğüne bağlıdır ve onların cezası kadere göre verilir.
Yalnızca ödülü ya da cezayı bahşeden Tanrı ise her şeyin dürüst yöneticisidir ve O'nun bilgisi dışında hiçbir şey vuku bulmaz. Bunu, işlediği suç yüzünden ülkenin yasalarınca, kader eliyle ve Tanrı'nın adaletiyle cezalandırılan bir katilin örneğiyle açıkça kavrayabiliriz. Zira katili mahkûm eden yargıç ona o adı vermez; katilin kendisi, katil olmayı dilediği için, kendisini yargıcın hükmüne lâyık kılmıştır.
İşlediğimiz bütün suçlar irademizin özgürlüğüne bağlıdır ve onların cezası kadere göre verilir.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu metin, geç antik çağın Neoplatoncu düşünürü İskenderiyeli Hierokles'in Altın Dizeler Şerhi'nden alınmıştır. Hierokles ayrıca Takdir ve Kader üzerine yedi kitap kaleme almıştı; bu eserler bugün yalnızca Photios'un özetlerinde varlığını sürdürür. Elimizdeki şerh ise bütünüyle günümüze ulaşmış ve onun bu temayı işleyen düşüncesinin en olgun tanığı olmuştur. Burada Hierokles, Stoacı kadercilik ile kör tesadüf arasındaki eski tartışmayı, tanrısal takdiri ruhun özgür seçimiyle uzlaştıran özgün bir çözüme bağlar. Seçilen İngilizce çeviri, Nicholas Rowe ve André Dacier geleneğini izleyen 1756 tarihli klasik bilimsel bir baskıdandır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- The Commentary of Hierocles upon the Golden Verses of Pythagoras (İskenderiyeli Hierokles)
- Neşir
- 1756 İngilizce baskı (Dacier / Rowe geleneği), Neoplatonik etik birincil kaynağı
- Konum
- Sayfa 90 (VER. XVII-XX şerhi, "divine fortune" bahsi)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
