Takdir, Kader ve Ruhun Özgür Seçimi Üzerine
Marsilio Ficino'nun Corpus Hermeticum (Pimander) çevirisinin 1491 tarihli tezhipli açılış sayfası; göksel küreyi taşıyan Atlas figürüyle Rönesans Neoplatonizminin sembolü.
Neoplatonizm

Takdir, Kader ve Ruhun Özgür Seçimi Üzerine

İskenderiyeli Hierokles· 1756· Özgün: İngilizce· Source Library
NeoplatonizmTürkçe çeviriAçık erişim

Beşinci yüzyıl Neoplatoncularından İskenderiyeli Hierokles, Pythagoras'ın Altın Dizeleri üzerine yazdığı bu ünlü şerhte insan yazgısının en çetin düğümünü çözmeye girişir. Tanrısal takdirin evreni yönetmesiyle ruhun kendi seçimini yapan özgürlüğü nasıl bağdaşır. Hierokles bu iki gerçeği birbirine karşıt kuvvetler olarak değil, tek bir adaletin iki yüzü olarak sunar. Aşağıdaki bölümde başımıza gelen kötülüklerin ne salt kaderin buyruğuyla ne de kör tesadüfle geldiğini gösterir. Suç bizim irademize, ceza ise kadere aittir; her ikisini bilen ve ölçüp biçen Tanrı ise her şeyin dürüst yöneticisidir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Böylece bu iki sözcüğün ustaca ve özenle kurulmuş bağı, hükmeden Tanrı'nın gözetimini ve seçen ruhun özgürlüğü ile özgür devinimini birbirine kenetler; ve bize gösterir ki bu kötülükler ne mutlak biçimde kaderin ve takdirin fermanlarıyla, ne de gelişigüzel tesadüfle başımıza gelir. Yaşamımızın bütün eylemlerini düzenleyip belirleyen yalnızca bizim irademiz değildir; ne var ki işlediğimiz bütün suçlar irademizin özgürlüğüne bağlıdır ve onların cezası kadere göre verilir.

Yalnızca ödülü ya da cezayı bahşeden Tanrı ise her şeyin dürüst yöneticisidir ve O'nun bilgisi dışında hiçbir şey vuku bulmaz. Bunu, işlediği suç yüzünden ülkenin yasalarınca, kader eliyle ve Tanrı'nın adaletiyle cezalandırılan bir katilin örneğiyle açıkça kavrayabiliriz. Zira katili mahkûm eden yargıç ona o adı vermez; katilin kendisi, katil olmayı dilediği için, kendisini yargıcın hükmüne lâyık kılmıştır.

İşlediğimiz bütün suçlar irademizin özgürlüğüne bağlıdır ve onların cezası kadere göre verilir.
Özgün metin (İngilizce)
Thus the ingenious and artificial connexion of these two words joins and links together the care of God who presides, and the liberty and free motion of the soul that elects, and lets us see that these ills arrive, neither absolutely, by the decrees of destiny and providence, nor yet fortuitously and by chance; and that it is not our will alone that disposes and determines all the actions of our life; but that all the offences we commit depend upon the liberty of our will, and the punishment of them is according to destiny; and that God, who only bestows the reward or punishment, is the righteous manager of all things, and that there is nothing that happens without his knowledge. This we may clearly understand, with the example of a murderer, who happens to be punished for his crime by the laws of the country, and by fate, and by the justice of God. For the judge, who condemns the murderer, does not give him that name; but the murderer himself, because he would be a murderer, has rendered himself worthy of the judge's sentence.

Bu metin neden önemli

Bu metin, geç antik çağın Neoplatoncu düşünürü İskenderiyeli Hierokles'in Altın Dizeler Şerhi'nden alınmıştır. Hierokles ayrıca Takdir ve Kader üzerine yedi kitap kaleme almıştı; bu eserler bugün yalnızca Photios'un özetlerinde varlığını sürdürür. Elimizdeki şerh ise bütünüyle günümüze ulaşmış ve onun bu temayı işleyen düşüncesinin en olgun tanığı olmuştur. Burada Hierokles, Stoacı kadercilik ile kör tesadüf arasındaki eski tartışmayı, tanrısal takdiri ruhun özgür seçimiyle uzlaştıran özgün bir çözüme bağlar. Seçilen İngilizce çeviri, Nicholas Rowe ve André Dacier geleneğini izleyen 1756 tarihli klasik bilimsel bir baskıdandır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
The Commentary of Hierocles upon the Golden Verses of Pythagoras (İskenderiyeli Hierokles)
Neşir
1756 İngilizce baskı (Dacier / Rowe geleneği), Neoplatonik etik birincil kaynağı
Konum
Sayfa 90 (VER. XVII-XX şerhi, "divine fortune" bahsi)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön