İskenderiyeli Hermeias, Platon'un Phaidros diyaloguna yazdığı bu şerhte, geç antik dönem Neoplatonizminin en çarpıcı öğretilerinden birini açar: çılgınlığın (mania) her zaman aşağı bir hâl olmadığı, aksine ruhu yükselten bir ilahi çılgınlık türünün bulunduğu düşüncesi. Aşağıdaki pasaj, bu çılgınlığın dört göksel kaynağını ve ruhun kanatlı doğasını özetler.
Hermeias burada çılgınlığın basitçe kötü bir şey olmadığını gösterir. Sokrates'in çılgınlığı dörde böldüğünü hatırlatır: kehanet, erginlenme (telestik), şiirsel ve erotik çılgınlık. Bunların her birinin başında bir tanrı durur: sırasıyla Apollon, Dionysos, Musalar ve Eros. Her birinin ruha sunduğu iyilikler böylece sıralanır ve çılgınlık adının aşağılayıcı olmadığı ortaya konur.
Ardından şerh, bize yukarıdan gönderilen aşka yönelir. Âşık bir bakıma çılgın olduğu için, aşk bir ilahi çılgınlık olarak tanımlanır: aynı güzelliğin anımsanmasına dayanan bir çılgınlık. Böyle bir anımsama ise, ruh ölümsüz olmasaydı asla mümkün olmazdı. İşte bu noktada Hermeias ruhun ölümsüzlüğüne değinir.
Son olarak ruhun biçimi betimlenir. Bedensiz ve görünmez olsa da, doğuştan kanatlı bir at takımına ve bir arabacıya benzetilir. Ruh kanatlıdır; kimi zaman kanatlarını döker, kimi zaman tüylerini yeniden büyütür. Bu, ruhların yükselişini, alçalışını ve yeniden bedenlenişini anlatan bir imgedir.
Çılgınlık basitçe kötü değildir; bir de ilahi çılgınlık vardır.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Hermeias, MS 5. yüzyılda İskenderiye'de yaşamış bir Neoplatonist filozoftur; Syrianos'un öğrencisi ve Proklos'un çağdaşıdır. Phaidros şerhi, bu geç antik okulun ders kürsüsünden çıkan ve büyük ölçüde hocası Syrianos'un derslerine dayanan bir metindir. Platon'un Phaidros'undaki dört ilahi çılgınlık ile kanatlı ruh imgesi, tüm Neoplatonik gelenek boyunca ruhun tanrısala yükselişinin temel şeması hâline gelmiştir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Hermeias, Platon'un Phaidros'una Şerh (Hermetis Expositio Phaedri), 15. yüzyıl Yunanca elyazması
- Neşir
- Yunanca elyazma nüshası, 15. yüzyıl; Source Library sayısal metni (CC BY-SA 4.0)
- Konum
- Sayfa 10 (çeviri alanı)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
