Phaidros Şerhi: İlahi Çılgınlık
Pinturicchio, İki Atın Üzerinde Kanatlı Putto (Ruhun Allegorisi), İtalyan Rönesansı. Kanatlı bir figürün iki atı dizginlerle yönettiği bu tavan bezemesi, Platon'un Phaidros'undaki ruh arabası imgesini görselleştirir: aklın, biri soylu biri isyankâr iki atı yönetmesi. Hermeias'ın şerhinde betimlenen kanatlı at takımı ve arabacı imgesiyle doğrudan örtüşür. Kaynak: Source Library.
Neoplatonizm

Phaidros Şerhi: İlahi Çılgınlık

Hermeias (İskenderiyeli Hermeias)· MS 5. yüzyıl (bu nüsha 15. yüzyıl Yunanca elyazması)· Özgün: İngilizce· Source Library
NeoplatonizmTürkçe çeviriAçık erişim

İskenderiyeli Hermeias, Platon'un Phaidros diyaloguna yazdığı bu şerhte, geç antik dönem Neoplatonizminin en çarpıcı öğretilerinden birini açar: çılgınlığın (mania) her zaman aşağı bir hâl olmadığı, aksine ruhu yükselten bir ilahi çılgınlık türünün bulunduğu düşüncesi. Aşağıdaki pasaj, bu çılgınlığın dört göksel kaynağını ve ruhun kanatlı doğasını özetler.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Hermeias burada çılgınlığın basitçe kötü bir şey olmadığını gösterir. Sokrates'in çılgınlığı dörde böldüğünü hatırlatır: kehanet, erginlenme (telestik), şiirsel ve erotik çılgınlık. Bunların her birinin başında bir tanrı durur: sırasıyla Apollon, Dionysos, Musalar ve Eros. Her birinin ruha sunduğu iyilikler böylece sıralanır ve çılgınlık adının aşağılayıcı olmadığı ortaya konur.

Ardından şerh, bize yukarıdan gönderilen aşka yönelir. Âşık bir bakıma çılgın olduğu için, aşk bir ilahi çılgınlık olarak tanımlanır: aynı güzelliğin anımsanmasına dayanan bir çılgınlık. Böyle bir anımsama ise, ruh ölümsüz olmasaydı asla mümkün olmazdı. İşte bu noktada Hermeias ruhun ölümsüzlüğüne değinir.

Son olarak ruhun biçimi betimlenir. Bedensiz ve görünmez olsa da, doğuştan kanatlı bir at takımına ve bir arabacıya benzetilir. Ruh kanatlıdır; kimi zaman kanatlarını döker, kimi zaman tüylerini yeniden büyütür. Bu, ruhların yükselişini, alçalışını ve yeniden bedenlenişini anlatan bir imgedir.

Çılgınlık basitçe kötü değildir; bir de ilahi çılgınlık vardır.
Özgün metin (İngilizce)
He shows that madness is not simply base, but there is also a certain divine madness. And having divided madness itself into four parts: prophecy, initiation, poetic, and erotic, presided over by four gods: Apollo, Dionysus, the Muses, and Eros. Listing how many goods are given from these: of prophecy, of initiation, and of poetry. And these things are to show that the name of madness is not base. Then, intending to speak concerning the love sent down to us, first he defines this part, so that we might know according to which proper part he says these things. And since the lover is mad, he defines love as a divine madness, according to the recollection of that same beauty, as there is a recollection which would not happen if the soul were not immortal. He speaks briefly concerning the immortality of the soul. Being bodily yet invisible, he reveals its form, saying that it resembles a naturally winged team of horses and a charioteer. He considers the soul to be winged. He says that sometimes it casts off its wings, and sometimes it grows feathers, speaking concerning the ascent and descent and the reincarnation of souls.

Bu metin neden önemli

Hermeias, MS 5. yüzyılda İskenderiye'de yaşamış bir Neoplatonist filozoftur; Syrianos'un öğrencisi ve Proklos'un çağdaşıdır. Phaidros şerhi, bu geç antik okulun ders kürsüsünden çıkan ve büyük ölçüde hocası Syrianos'un derslerine dayanan bir metindir. Platon'un Phaidros'undaki dört ilahi çılgınlık ile kanatlı ruh imgesi, tüm Neoplatonik gelenek boyunca ruhun tanrısala yükselişinin temel şeması hâline gelmiştir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Hermeias, Platon'un Phaidros'una Şerh (Hermetis Expositio Phaedri), 15. yüzyıl Yunanca elyazması
Neşir
Yunanca elyazma nüshası, 15. yüzyıl; Source Library sayısal metni (CC BY-SA 4.0)
Konum
Sayfa 10 (çeviri alanı)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön