Cambridge Platonistlerinin önde gelen ismi Henry More, ruhun bedeni terk ettikten sonra da varlığını sürdürdüğünü savunurken, onun giderek incelen taşıyıcı bedenler arasında yükselişini betimler. Aşağıdaki pasajda ruhun yeryüzü bedeninden havai bir araca, oradan da ışıktan yapılma esîrî ya da semavî bir bedene geçişi anlatılır. More için erdemde sebat, ruhu kaçınılmaz olarak ölümsüz bir hayata taşıyan yoldur.
Öyleyse otuz altıncı aksiyoma göre havai araçtan yeniden yeryüzü aracına doğru tehlikeli bir geri düşüş yaşanabilir ki bu, böylece geriye çekilen ruhun asıl ölümüdür. Fakat esîrî mertebeye bir kez ulaşanlar için oradaki hayat devirleri sonsuzdur. Yaklaşma noktaları olduğu gibi uzaklaşma noktaları da bulunsa bile bu dönüşler öylesine engin bir kuşatıma sahiptir, yaklaşma anları öylesine seyrek ve kısadır, eski en yüksek noktalarına dönüşleri gök cisimlerininki kadar kesindir ve esîrî idrakleri yeryüzüne en yakın dokunuşlarında bile onları hiç terk etmez ki hakkıyla ebedî diye adlandırılan hayata eriştikleri apaçık ortadadır.
Buradan anlaşılır ki erdemde sebat, hiçbir dışsal kader engel olmadıkça insanı ölümsüz bir hayata taşıyacaktır. Fakat böylece kahramanca iyi olanların bu iyiliği bir terbiye ve gayretle mi yoksa Tanrı'nın özel bir lütfu ve karşı konulamaz tasarımıyla mı elde ettikleri burada tartışılacak bir mesele değildir; her ne kadar bu husus Platon'un Diyaloglarında bir yerde uzun uzadıya ele alınmışsa da. Ne var ki şimdilik şu sonuca varmaktan çekinmeyeceğiz: Yüce ve kahramanca erdemli olanlar için, bu yeryüzü bedenini terk ettikten sonra zaman içinde ebedî bir hayat ve mutluluk güvencesine erişmelerini engelleyecek hiçbir içsel mani yoktur.
Erdemde sebat, hiçbir dışsal kader engel olmadıkça insanı ölümsüz bir hayata taşıyacaktır.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Henry More (1614-1687), Cambridge Platonistlerinin en etkili düşünürlerinden biriydi ve dönemin yükselen mekanik felsefesine karşı ruhun manevi ve ölümsüz doğasını savundu. Ruhun Ölümsüzlüğü adlı incelemesi, onun 1662 tarihli toplu felsefî yazılarının bir parçası olarak yayımlandı. More bu eserde Platoncu ve Neoplatoncu geleneğin taşıyıcı beden (vehicle) öğretisini benimseyerek ruhun yeryüzü, hava ve esîr olmak üzere üç mertebede varlığını sürdürebileceğini ileri sürer. Buradaki pasaj, üçüncü kitabın sonlarında yer alır ve eserin ahlakî doruğunu oluşturur: erdemli ruhun kademe kademe yükselerek ebedî hayata erişmesi. Perige ve apoge gibi astronomik terimlerin mecazi kullanımı, More'un ruhun devirlerini gök cisimlerinin yörüngelerine benzeten kozmik hayal gücünü yansıtır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- A Collection of Several Philosophical Writings of Dr. Henry More (The Immortality of the Soul, Book III)
- Neşir
- Londra, 1662 (toplu felsefî yazılar)
- Konum
- The Immortality of the Soul, Üçüncü Kitap, kesim 16-17 (s. 224)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library