Ortaçağ astrolojisinin en yaygın okunan el kitaplarından biri olan Haly Abenragel'in "Yıldızların Hükümleri" (De iudiciis astrorum) adlı eseri, göklerin düzenini beden ile ruh arasındaki bir yazışma gibi okur. Aşağıdaki bölümde müellif, gezegenlerin en yücesi saydığı Güneş'i ele alır. Onu göğün kandili, zamanın yöneticisi ve bütün oluşun büyük sebebi olarak tarif eder. Güneş bir burcu terk ettiğinde o burcun cansız bir bedene benzemesi, kadim düşüncedeki canlandırıcı ışık tasavvurunun çarpıcı bir örneğidir.
Güneş göğün ışığı ve kandili, zamana göre göklerin yöneticisidir. Onun idraki sayesinde gezegenler doğulu yahut batılı olur, kimi zaman görünür kimi zaman gizlenir. Onun tabiatıyla hareket eden her şey harekete geçer, doğan her şey meydana gelir, tesir eden her şey suret bulur ve her meyve olgunlaşır. O, göklerin büyük sebebidir; hiçbir şey onun işareti olmaksızın hayat bulmaz.
Hangi burçta bulunursa bulunsun, öteki burçlar üzerinde üstünlük taşır; çünkü bir burca girdiğinde onu canlandırır ve aydınlatır. Sıcaklığını ve saadetini o burca ulaştırır, yeryüzünde o burcun efendisine yardım eder. Zira onun tabiatı bütün şeylerde, hem hayvanların bedenlerinde hem de yeryüzündeki canlılarda görünür hale gelir.
Bulunduğu burçtan ayrıldığında ise o burç, hayatı olmayan bir beden gibi kalır; kendi hareketiyle hiçbir dirilik taşımayan bir beden gibi. Öteki bütün gezegenler de böyledir. Zira bir gezegen bir eve girdiğinde o burcun efendisi, boş kalan öteki burçlara nazaran iyileşir; boş burçlara girdiğinde ise ölü bir bedene hayat geldiği andaki gibidir.
O, göklerin büyük sebebidir; hiçbir şey onun işareti olmaksızın hayat bulmaz.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Haly Abenragel, onuncu ve on birinci yüzyıllarda Kayrevan'da yaşamış Arap astrolog Ali bin Ebü'r-Rical'in Latinceleşmiş adıdır. "Kitâbü'l-bâri fî ahkâmi'n-nücûm" adlı eseri, Kastilya Kralı Bilge Alfonso'nun himayesinde önce Kastilya diline, oradan Latinceye çevrildi ve yüzyıllar boyunca Avrupa üniversitelerinde astrolojinin başlıca el kitabı olarak okundu. Buradaki metin, eserin bir Latince el yazması nüshasından (Barb.lat.172) alınmıştır. Müellifin Güneş'i beden içinde besinleri süzen mideye ve krallığının ortasına tahtını kuran bilge bir hükümdara benzeten teşbihleri, kadim kozmolojide gök cisimleri ile insan bedeni arasında kurulan yakınlığın tipik bir örneğidir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- De iudiciis astrorum (Yıldızların Hükümleri Üzerine), Barb.lat.172 el yazması, Haly Abenragel, y. 1400, Latince. Kaynak: Source Library.
- Neşir
- Barb.lat.172 (Latince el yazması, y. 1400)
- Konum
- 9. sayfa, "Güneş Üzerine" (Concerning the Sun) bölümünün başı
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library