Feylesof Taşı Tektir: Geber ve Kemalin Mükemmeli

Çağdaş sanatkârların bize hem Beyaz hem de Kızıl için yalnızca tek bir Taş tarif ettiklerini görüyoruz. Bunun doğru olduğunu kabul ediyoruz. Zira hazırlanan her İksirde, ister Beyaz ister Kızıl olsun, Cıva ile Kükürtten başka hiçbir şey yoktur ve bunlardan biri diğeri olmadan ne bir iş görebilir ne de var olabilir. İşte bu yüzden Feylesoflar ona tek Taş derler, gerçi o pek çok cisimden yahut şeyden çıkarılıyor olsa da.

Çünkü bir şeyin içinde bulunmadığı halde onu oradan çıkarmayı ummak, kimi aklı çelinmiş kimselerin hayal ettiği gibi, ahmakça ve boş bir uğraş olurdu. Bu asla Feylesofların maksadı olmamıştır. Ne var ki onlar pek çok şeyi benzetme yoluyla söylerler ve sözlerini teşbihlerle örerler.

Bütün madenî cisimler saf yahut saf olmayan Cıva ile Kükürtten mürekkep olduğundan, hem de bu ilinti aslî tabiatlarına doğuştan yerleşmiş değil arızî olarak bulunduğundan, uygun bir hazırlıkla o safsızlığı gidermek mümkündür. Zira ilintilerin soyulup atılması imkânsız değildir. Öyleyse hazırlığın gayesi, kâmil cisimlerdeki fazlalığı almak ve noksanı tamamlamaktır.

Fakat hazırlık, ona muhtaç olan şeylerin çeşitliliğine göre değişir. Tecrübe bize kalsinasyon, süblimasyon, inme, çözme, damıtma, pıhtılaştırma, sabitleme ve mumlama gibi türlü türlü işleme yollarını öğretmiştir. Bütün bunları, hazırlığa yardımcı olan işler olmaları bakımından, Üstatlığın Kemalinin Mükemmeli adlı eserde yeterince açıklıyoruz.