Simya geleneğinde Geber adıyla anılan metinler, madenlerin dönüşümünü doğanın kendi yasalarına bağlar. Aşağıdaki pasaj, doğanın üzerine bina ettiği iki temel ilkeyi, Kükürt ile Cıva'yı ele alır ve simyacının asıl sırrını açık eder: kuru ile nemin birbirini yatıştırdığı, ağır ağır kurulan o narin dengeyi.
Doğanın eylemini üzerine kurduğu ilkeler, en sert ve en güçlü terkibe sahip olanlardır: bunlar da (kimi filozofların dediği gibi) Kükürt ile Cıva'dır. En sert terkipten ve en güç çözülür yapıdan oldukları için, karşılıklı katılaşma ve pekişmeleri öyle bir tarzda gerçekleşir ki, dövülme yoluyla kırılıp dağılmak yerine kaynaşır ve yayılırlar. Bu ancak, karşılıklı karışımlarındaki yapışkan nemin, tedrici ve uzun süreli bir katılaşmayla ve maden damarı içindeki en ölçülü, ağır ateşle korunması sayesinde olur.
Fakat sana genel bir kaide bırakıyorum oğlum: hiçbir nemin katılaşması, o nemin en ince kısımlarının önce buharlaşıp uçması ve daha kaba kısımlarının alıkonması olmadan gerçekleşmez; öyle ki karışımdaki nem, kuru kısımlara galebe çalsın. Böylece kuru ile nemin karışımı dengelenir; nem kuru tarafından, kuru da nem tarafından yatıştırılır. İşte o zaman bu cevher, bütün parçalarında bir olur, saf ve homojen kalır, sert ile yumuşak arasında ölçülü, darbe altında ise yayılabilir hale gelir.
Kuru ile nemin karışımı dengelenir; nem kuru tarafından, kuru da nem tarafından yatıştırılır.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu pasaj, Batı'da Geber olarak bilinen ve Cabir bin Hayyan'a atfedilen simya külliyatının en ünlü eseri Summa perfectionis'ten (Kemalin Özeti) alınmıştır. Metnin yedinci bölümü, doğanın madenleri Kükürt ve Cıva'dan nasıl ürettiğini anlatır. Cabir'in simyasının kalbindeki mizan yani denge öğretisi burada açıkça görülür: her cevher, kuru ve nemli niteliklerin ölçülü bir temperlenmesiyle var olur. Kaynak, birincil Geber metninin tam ve akıcı bir çevirisidir; simyacının doğayı taklit ederken karşılaştığı sınırları da ele alan bir bölümün parçasıdır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Summa perfectionis magisterii (The Sum of Perfection), atfedilen: Geber / Cabir bin Hayyan (Pseudo-Geber, Paul of Taranto), Latince baskı 1542
- Neşir
- Latince baskı, 1542 (Summa perfectionis magisterii)
- Konum
- Birinci Kitap, Bölüm 7 (Doğanın eylemlerini kurduğu tabii ilkeler üzerine), s. 34-35
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
