Firmicus Maternus, MS dördüncü yüzyılın ilk yarısında Latince yazan bir Romalı senatör sınıfı yazarıydı ve sekiz kitaptan oluşan Mathesis adlı eseri, Yunan astroloji geleneğini Latin dünyasına aktaran en kapsamlı elkitabı olarak kabul edilir. Aşağıdaki pasaj, eserin ilk kitabından alınmıştır. Burada Firmicus, henüz teknik astroloji öğretilerine geçmeden önce, kaderin varlığını ve gökcisimlerinin insan yaşamı üzerindeki egemenliğini felsefi bir dille savunur. Erdemli kişilerin sürgüne yollandığı, değersizlerin ise ansızın yükseldiği bir dünyada, bu ters dönmüş talihin arkasında yalnızca yıldızların hareketiyle gerçekleşen o güce, yani kadere işaret eder.
Şu adam, yaşamın ilk basamağına yeni ayak basmış, hiçbir erdem süsü taşımadığı halde, baş döndürücü bir hızla tüm onurlara erişiyor; bir başkası ise, çöküşe yüz tutmuş yaşamın ihtiyarlığıyla yıpranmış ve mükemmel bir hayatın tanıklığını taşıdığı halde, işlerin akışı içinde ancak şimdi, kendisine yaklaşan onurlara ilk kez ulaşmaya başlıyor.
O yaşlı adamı hangi sebep geride tuttu? Oysa hayatının değeri ona onurların bütün süslerini vaat etmişti. Kendisinden henüz böyle bir şey ummamıza imkân bulunmayan o genç adamı, ansızın gelen bir mutluluğun akışıyla, onurların bu denli yüksek yığınına doğru kim sürükledi? Bunu, yıldızların hareketiyle tamamlanan ve bizim kader dediğimiz o güçten başka ne yapabilirdi? O güç öyle işledi ki, birini ileri sürerken ötekini geride tuttu.
Bunu, yıldızların hareketiyle tamamlanan ve bizim kader dediğimiz o güçten başka ne yapabilirdi?
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Firmicus Maternus, bu satırları Mathesis eserinin ilk kitabında, henüz on iki evi, gezegen etkilerini ve nativite hesaplarını anlatmaya başlamadan önce yazar. Amacı, astrolojiye şüpheyle bakan bir muhataba karşı önce kaderin gerçekliğini kanıtlamaktır. Bunun için erdemli bilgelerin uğradığı haksızlıkları örnek gösterir: sürgüne yollanan Sokrates, köle diye satılan Platon, alevler içinde can veren Pythagoras. Eğer en bilge insanlar bile talihin cilvesinden kaçamıyorsa, bunun tek açıklaması yıldızların hareketiyle işleyen kaderdir. Bu retorik giriş, Geç Antik Çağ astrolojisinin yalnızca teknik bir hesap sanatı değil, aynı zamanda evrenin kaderci düzenine dair bütünlüklü bir dünya görüşü olduğunu gösterir. Firmicus'un bu determinist tutumu, sonraki bölümlerde tanrılara yakarışla bir arada durur ve eser boyunca kader ile ilahi yardım arasındaki gerilim sürer.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Matheseos Libri VIII (Mathesis), Cilt 1, Kitap I, bölüm 7. Latince tenkitli baskı, ed. W. Kroll ve F. Skutsch, Teubner, Leipzig, 1897. Robarts Kütüphanesi (Toronto Üniversitesi) nüshası, Internet Archive üzerinden (matheseoslibrivi01firmuoft).
- Neşir
- Teubner tenkitli baskısı (Kroll & Skutsch), Leipzig, 1897, Cilt 1: Kitap I-IV ve V. kitabın önsözü
- Konum
- Cilt 1, sayfa 36 (Kitap I, bölüm 7)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library