Pagan Dinlerin Yanılgısı Üzerine

Dördüncü yüzyılda yaşamış Latin yazar Firmicus Maternus, pagan gizem dinlerini eleştirmek üzere kaleme aldığı bu eserde, Mısır'ın Osiris ve İsis anlatısını konu edinir. Kutsal bir anlatının nasıl yıllık bir ağıt ayinine dönüştüğünü, öldürülen ve parçalanan tanrı-kralın yasının her yıl yeniden nasıl canlandırıldığını anlatır. Aşağıdaki pasaj, bu ayinin özünü ve müminlerin ölümün acısını her yıl yeniden yaşayışlarını betimler.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Bunlar gerçekten de Mısır'da hem kral hem de zorba idiler; fakat Osiris, kız kardeşiyle işlediği o suç dışında, adil bir hükümdardı. Tifon ise öfkeli, güçsüz ve kibirliydi. İşte bu yüzden biri tapılan, öbürü ise nefretle anılandır. İsis ayininin özü budur.

İç tapınaklarda gömülü Osiris'in put suretini saklarlar; onu her yıl tutulan bir yasla anarlar. Alçaklıkla lekelenmiş krallarının o zavallı kaderine ağlayabilmek için başlarını tıraş ederler, göğüslerini döverler, kollarını yaralarlar ve eski yaraların izlerini yeniden açarlar; ta ki her yılın matemiyle, o ölümcül ve acıklı ölümün yıkımı zihinlerinde yeniden doğsun.

Belirli günlerde bunları yerine getirdikten sonra, parçalanmış bedenin kalıntılarını bulmuş gibi yaparlar; onları bulduklarında ise, yasları dinmişçesine sevinirler.

Her yılın matemiyle, o ölümcül ve acıklı ölümün yıkımı zihinlerinde yeniden doğsun diye eski yaraların izlerini yeniden açarlar.

Özgün metin (İngilizce)

These had indeed been both kings and tyrants in Egypt, but Osiris was just, apart from that which he committed with his sister. Typhon was furious, impotent, and proud. Therefore, the former is worshipped, the latter is avoided. This is the sum of the Isiac rite. In the inner sanctums they keep the idol of the buried Osiris: this they lament with annual mourning, they shave their heads so that they may weep for the miserable fate of their king, who was disgraced by baseness, they beat their breasts, they lacerate their arms, they reopen the scars of old wounds, so that through annual mourning, the destruction of the deadly and miserable death may be reborn in their minds. And when they have done these things on certain days, then they pretend that they have found the remains of the mangled body, and when they have found them, they rejoice as if their mourning were put to rest.

Bu metin neden önemli

Julius Firmicus Maternus, dördüncü yüzyılın ortalarında yaşamış, Hristiyanlığa geçmiş Latin bir yazardı. Astrolojiye dair Mathesis adlı eseriyle tanınırken, sonradan kaleme aldığı Pagan Dinlerin Yanılgısı Üzerine (De Errore Profanarum Religionum) ile pagan gizem dinlerine cephe aldı. Eser, imparatorlara sunulmuş bir çağrı niteliği taşır ve Osiris, Attis, Mitra gibi kültlerin kutsal anlatılarını tek tek ele alarak bunların yalnızca insanlaştırılmış efsaneler veya doğa olaylarının simgeleri olduğunu ileri sürer. Bu pasaj, kutsal anlatının ayine dönüşümünü göstermesi bakımından mit araştırmaları için değerli bir tanıklıktır: öldürülen tanrının yası, cemaatin bedeninde her yıl yeniden yaşatılır. Metin, aynı zamanda kaybolmuş pek çok pagan ayinine dair nadir bir birincil kaynaktır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: De Errore Profanarum Religionum
Neşir: J. a Wouwer (ed.), 1603
Konum: Sayfa 5-6 (İngilizce çeviri)
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön