Benedictus Figulus'un 1608 tarihli derlemesi, simyanın en meşhur Hermesçi çekirdeklerinden birini, "Hermes'in Vahyi Kitabı"nı taşır. Aşağıdaki pasaj, tüm elementlerin üstünde duran bozulmaz "Beşinci Öz"ü, yani göklerin cevherini anlatır. Figulus bunu Âdem'e yukarıdan bildirilen "Tek Şey" olarak tanımlar: filozofların eserinin nihai gayesi, göğün çiyi ile yeryüzünün bereketi. Metin, bu ruhu bir şifa ve sevinç kaynağı olarak, kâinatın gizli düzenini ayakta tutan görünmez bir güç olarak yüceltir.
Hermes, Eflatun, Aristoteles ve değişik çağlarda zuhur etmiş sair filozoflar, sanatları vazedip bilhassa aşağı yaratılışın sırlarını keşfeden bu kişiler, insan bedenini çürümeden koruyacak ve ona ölümsüzlük bahşedecek bir vasıta aramakta hiç durmamışlardır. Onlara verilen cevap şu olmuştur: fani bedeni ölümden kurtaracak hiçbir şey yoktur; ancak çürümeyi geciktirebilecek, gençliği yenileyebilecek ve kısacık insan ömrünü (Atalar’da olduğu gibi) uzatabilecek Tek bir Şey vardır. Zira ölüm, ilk ebeveynlerimiz Âdem ile Havva’ya bir ceza olarak yüklenmiş ve onların tüm zürriyetinden hiçbir vakit ayrılmayacaktır. Bunun üzerine adı geçen filozoflar ve daha nicesi büyük bir emekle bu Tek Şey’i aramış ve insan bedenini bozulmadan koruyup ömrü uzatan, sair unsurlara nazaran Göklere benzer bir surette davranan şeyi bulmuşlardır; öyle ki Gökler’in Dört Unsur’un üstünde bir cevher olduğunu bundan anlamışlardır. Ve tıpkı Gökler’in diğer unsurlara nazaran beşinci cevher sayılması gibi (zira Gökler bozulmaz, kararlı ve hiçbir yabancı karışım kabul etmezler), bu Tek Şey de (bedenimizin kuvvetlerine kıyasla) bozulmaz bir özdür, bedenlerimizin bütün fazlalıklarını kurutur ve bu sebeple yukarıda anılan adla felsefî olarak isimlendirilmiştir. O, ne ateş gibi sıcak ve kuru, ne su gibi soğuk ve nemli, ne hava gibi ılık ve nemli, ne de toprak gibi kuru ve soğuktur. Bilakis bütün Unsurlar’ın mahir ve kâmil bir denkleşmesi, tabii kuvvetlerin doğru bir imtizacı, ruhanî faziletlerin en has birleşimi, beden ile ruhun çözülmez bir vahdetidir. Bozulmaz bir bedenin en saf ve en necip cevheridir, Unsurlar tarafından ne yıkılabilir ne de zarar görebilir ve Sanat vasıtasıyla husule gelir. Aristoteles, ölümünden on beş gün önce yaşlılıktan ne yiyebilir ne içebilir hâle geldiğinde, kokusuyla ömrü uzatan bir elmayı bununla hazırlamıştır.
Bu ruhanî öz, yani bu Tek Şey, Âdem’e yukarıdan bildirilmiş ve bilhassa Kutsal Atalar tarafından arzu edilmiştir; Hermes ile Aristoteles onu yalansız Hakikat, en kesinlerin en kesini, tüm Sırların Sırrı diye adlandırır. O, gökkubbenin altında aranabilecek en son ve en yüce şeydir; Filozofların eserinin muhteşem sonucu ve nihayetidir, ki onun aracılığıyla göğün çiyi ve yeryüzünün bereketi bulunur. İnsan ağzının söyleyemediği her şey bu ruhta bulunur. Morienus’un dediği gibi: “Ona sahip olan her şeye sahiptir ve başka hiçbir yardıma muhtaç değildir. Zira onda bütün geçici saadet, bedensel sıhhat ve dünyevî talih vardır. O, beşinci cevherin ruhudur, (ayın ışıkları altında) bütün sevinçlerin pınarıdır; göklerin taşıyıcısı, yeryüzünün ayakta tutucusu, denizin ve rüzgârın harekete geçiricisi, yağmurun döküleni, bütün şeylerin gücünü koruyandır; göksel ve sair ruhların üzerinde seçkin bir ruhtur, sağlık, sevinç, huzur ve muhabbet bahşeder; nefreti ve hüznü kovar, sevinç getirir, her kötülüğü def eder, bütün hastalıkları çabucak iyileştirir, yoksulluğu ve sefaleti yok eder, her iyiliğe yöneltir, insana yüreğinin arzusunu verir, dindar olana dünyevî şeref ve uzun ömür bahşeder; fakat onu kötüye kullanan kötü kişiye Ebedî Ceza getirir.”
Bu, dünyanın Kutsal Ruh’un araya girişi veya onu bilenlerin öğretisi olmaksızın kavrayamayacağı Hakikat Ruhu’dur. Aynı ruh, esrarengiz bir tabiata, harikulade bir kudrete, sınırsız bir güce sahiptir. Dünyanın başlangıcından beri azizler onun yüzünü görmeyi arzulamıştır. Avicenna bu ruha Dünya’nın Ruhu adını verir. Zira Ruh, Beden’in bütün uzuvlarını nasıl harekete geçiriyorsa, bu ruh da bütün cisimleri öylece harekete geçirir. Ve Ruh, Beden’in bütün uzuvlarında nasıl bulunuyorsa, bu ruh da yaratılmış bütün unsur varlıklarda öylece bulunur. Onu arayan çoktur, lâkin bulan azdır. Uzaktan görülür, yakında bulunur; zira her şeyde, her yerde ve her zamanda mevcuttur. Bütün yaratıkların kudretlerine sahiptir; tesiri bütün unsurlarda görülür ve bütün şeylerin nitelikleri, en yüksek kemaliyle, onda mevcuttur. Bu öz sayesinde Âdem ve Atalar sıhhatlerini korumuş ve son derece ileri bir yaşa erişmiş, kimileri de büyük servetler içinde yaşamıştır.
Filozoflar bunu büyük bir gayret ve emekle keşfettiklerinde, layık olmayanlarca bilinmesin ve inciler domuzların önüne atılmasın diye, derhal onu yabancı bir dile ve kinayelere bürüyerek gizlemişlerdir. Zira herkes bunu bilseydi, bütün iş ve gayret dururdu; insan bu tek şeyden başka hiçbir şey arzulamaz, halk kötü yaşardı ve dünya, hırs ve fazlalıkları yüzünden Tanrı’yı kışkırtarak harap olurdu. Zira göz görmedi, kulak işitmedi, insan yüreği Göklerin bu Ruh’a tabiatıyla neyi kattığını idrak etmedi. Bu sebeple, dindarlar O’nun lütuflarında Kendisini hürmetle övsün diye, bu Ruh’un bazı vasıflarını Tanrı’nın şerefine kısaca sıraladım; ve şimdi bu ruhun her şeydeki kudret ve faziletlerini, daha kolay tanınsın diye dış görünüşünü de göstereceğim.
İlk hâlinde, kusurlarla dolu, saf olmayan topraksı bir cisim olarak görünür. Bu hâlde topraksı bir tabiata sahiptir; insanın bağırsaklarındaki bütün hastalık ve yaraları iyileştirir, iyi eti üretip kokuşmuş eti yer, her türlü pis kokuyu kovar ve genellikle hem içten hem dıştan şifa verir.
İkinci tabiatında, öncekinden biraz daha güzel, sulu bir cisim olarak görünür; zira (hâlâ bozukluklarını taşısa da) faziletinin gücü daha büyüktür. Hakikate çok daha yakın ve işlerde daha etkilidir. Bu suretle soğuk ve sıcak humma nöbetlerini iyileştirir, zehirlere karşı özel bir ilaçtır; zehri kalp ve akciğerlerden kovar, yaralanmış veya incinmiş olanı iyileştirir, kanı temizler ve günde üç kez alındığında bütün hastalıklarda büyük bir teselli olur.
Fakat üçüncü tabiatında, kusurlarının çoğundan neredeyse arınmış, yağlı bir tabiatta havaî bir cisim olarak görünür; bu surette pek çok harikulade iş görür, bedende güzellik ve kuvvet üretir ve (yiyecekte az miktarda alındığında) melankoliyi ve safranın kızışmasını önler, kan ve tohumun miktarını artırır. Damarları genişletir, solmuş uzuvları iyileştirir, görme kuvvetini geri verir, büyümekte olan kişilerde fazlalığı giderip uzuvlardaki kusurları düzeltir.
Dördüncü tabiatında ateşî bir surette görünür (bütün kusurlardan tam arınmamış, hâlâ biraz sulu ve yeterince kurumamıştır); bu hâlde yaşlıyı gençleştiren ve ölüm döşeğindekini canlandıran birçok fazilete sahiptir. Zira böyle birine, şaraba karıştırılmış bir arpa tanesi ağırlığında bu ateşten verilse ve mideye ulaşsa, kalbine gider, onu derhal tazeler, önceki bütün nem ve zehri kovar ve karaciğerin tabii hararetini geri getirir. Yaşlılara az miktarlarda verildiğinde, yaşlılığın hastalıklarını giderir, yaşlıya genç bir yürek ve beden bahşeder. Bu yüzden Hayat İksiri diye adlandırılır.
Beşinci ve son tabiatında, hiçbir kusuru olmayan, altın ile gümüş gibi parıldayan, yüceltilmiş ve nurlandırılmış bir surette görünür; bunda önceki bütün kudret ve faziletlerini daha yüksek ve daha harikulade bir dereceyle taşır. Burada tabii işleri birer mucize sayılır. Ölü ağaçların köklerine sürüldüğünde onları diriltir, yapraklandırıp meyve verdirir. Yağı bu ruhla karıştırılmış bir kandil, hiç eksilmeden sonsuza dek yanar. Kristalleri madenden çıkarılanlara denk, her renkte en kıymetli taşlara dönüştürür ve layık olmayana açıklanmaması gereken daha nice inanılmaz harikalar gösterir.
Zira başka hiçbir ilaç olmaksızın bütün ölü ve diri bedenleri iyileştirir. Burada Mesih şahidimdir ki yalan söylemiyorum, çünkü bütün göksel tesirler onda birleşip kaynaşmıştır.
Bu öz aynı zamanda karada ve denizdeki bütün hazineleri açığa çıkarır, bütün madenî cisimleri altına dönüştürür ve göklerin altında ona benzer hiçbir şey yoktur.
Bu ruh, başlangıçtan beri gizli tutulan, ama Tanrı’nın kendi şanı için bu zenginlikleri açığa vursunlar diye birkaç kutsal kişiye bahşettiği bir sırdır; havada ateşî bir surette yaşar, yeryüzünü kendisiyle birlikte Göklere taşır, bedeninden ise akan sular ırmak ırmak boşalır.
Bu ruh, göklerin ortasından sabah sisi gibi uçar, yanan ateşini suya götürür ve parıltılı diyarı göklerdedir.
Ve bu yazılar okuyucuya yalan gibi görünse de, hakikatte bunlar, gizli mana doğru kavrandığında, ehline göre gerçek ve mümkündür. Zira Tanrı işlerinde harikuladedir ve hikmeti sonsuzdur.
Bu ruh, ateşî suretinde Sandaraca, havaî suretinde Kybrick, sulu suretinde Azoth, topraksı suretinde Alcohoph ve Aliocosoph diye adlandırılır. Bu sebeple, öğretisiz arayıp bu Hayat Ruhu’nu Sanatımıza yabancı şeylerde bulmaya çalışanlar bu adlarca aldatılır. Zira aradığımız bu ruh, nitelikleri sebebiyle bu adlarla anılsa da, kendisi bu cisimlerde değildir ve olamaz da. Zira arınmış bir ruh, ancak kendi tabiatına uygun bir bedende zuhur edebilir. Ve kaç adla anılırsa anılsın, kimse farklı ruhlar olduğunu sanmasın; kişi ne derse desin, her yerde ve her şeyde işleyen tek bir ruh vardır.
İşte doğarken Gökleri aydınlatan, batarken Yeryüzü’nün safiyetini bünyesine katan ve kuluçkaya yatarken Suları kucaklayan ruh budur. Bu ruh, Tanrı’nın Meleği Rafael diye adlandırılır; en ince ve en saf olandır, ki diğerleri onu Kralları olarak dinler.
Bu ruhanî cevher ne göksel ne de cehennemîdir; en yüksek ile en aşağı arasında, havaî, saf ve candan bir bedendir; akıldan yoksun, fakat işlerinde bereketlidir ve göksel şeylerin en seçkini ve en güzelidir.
Tanrı’nın bu eseri, idrak için fazlasıyla derindir, zira Tabiat’ın son, en büyük ve en yüce sırrıdır. Bu, başlangıçta yeryüzünü dolduran ve suların üzerinde dalgalanan Tanrı’nın Ruhu’dur; dünyanın, Kutsal Ruh’un lütufkâr araya girişi ve onu bilenlerin öğretisi olmaksızın kavrayamayacağı, bütün dünyanın faziletine muhtaç olduğu ve yeterince kıymetlendirilemeyecek olandır. Zira gezegenlere erişir, bulutları kaldırır, sisleri dağıtır, her şeye ışığını verir, her şeyi Güneş ve Ay’a dönüştürür, bütün sağlığı ve hazine bolluğunu bahşeder, cüzzamlıyı arındırır, gözleri parlatır, hüznü kovar, hastayı iyileştirir, gizli bütün hazineleri açığa çıkarır ve genel olarak bütün hastalıkları iyileştirir.
Filozoflar bu ruh sayesinde Yedi Hür Sanat’ı icat etmiş ve bununla zenginliklerini kazanmıştır. Yine bununla Musa, Sandık’taki altın kapları yapmış, Kral Süleyman ise Tanrı’nın şerefine pek çok güzel eser meydana getirmiştir. Bununla Musa Mabet Çadırı’nı, Nuh Gemi’yi, Süleyman Mabed’i inşa etmiştir. Bununla Ezra Kanun’u yeniden tesis etmiş, Musa’nın kız kardeşi Miryam konuksever olmuş; İbrahim, İshak, Yakup ve diğer salih kişiler ömür boyu bolluk ve zenginlik içinde yaşamış; ona sahip olan bütün azizler bununla Tanrı’yı övmüştür. Bu sebeple, onu elde etmek altından ve gümüşten daha güçtür. Zira o, bütün şeylerin en iyisidir; çünkü insanın bu dünyada arzulayabileceği fani şeylerden hiçbiri onunla kıyaslanamaz ve hakikat yalnız ondadır. Bu yüzden Hakikat’in Taşı ve Ruhu diye adlandırılır; işlerinde hiçbir boşluk yoktur, övgüsü yeterince dile getirilemez. Onun faziletlerini yeterince anlatamıyorum, zira iyi nitelikleri ve kudretleri insan düşüncesinin ötesindedir, insan diliyle söylenemez ve onda bütün şeylerin özellikleri bulunur. Evet, Tabiat’ta ondan daha derin hiçbir şey yoktur.
Ey Tanrı’nın Hikmeti’nin dipsiz uçurumu, ki bu Tek Ruh’un fazilet ve kudretinde bütün var olan cisimlerin niteliklerini böylece birleştirip toplamıştır! Ey ölümlü insana bahşedilen tarifsiz şeref ve sınırsız sevinç! Zira Tabiat’ın bozulur şeyleri, bu Ruh’un fazileti sayesinde yeniden kurulur.
Ey sırların sırrı, bütün gizli şeylerin en gizlisi, bütün şeylerin şifası ve ilacı! Ey dünyevî tabiatların son keşfi, Atalar’a ve Bilgeler’e bahşedilen son ve en iyi hediye, bütün dünyanın büyük bir arzuyla istediği! Ah, ne harikulade ve övgüye layık bir ruhtur saflık, ki onda bütün sevinç, zenginlik, hayatın bereketi ve sanatların sanatı durur, ehline bütün maddî sevinçleri bahşeden bir kudrettir! Ey Ay’ın dairesi altındaki her şeyden daha sevimli, arzu edilesi bilgi, ki onunla Tabiat kuvvetlenir, yürek ve uzuvlar yenilenir, güzellik kemaliyle korunur ve insanlara hoş gelen her şeyde bolluk sağlanır! Ey her şeyden daha sevimli ruhanî cevher! Ey bütün dünyayı kuvvetlendiren harikulade kudret! Ey cahiller tarafından hor görülse de bilgeler katında büyük övgü, şeref ve şanla anılan yenilmez fazilet — ölüleri uyandıran, hastalıkları kovan, can çekişenin sesini geri veren!
Ey hazinelerin hazinesi, sırların sırrı, Avicenna’nın “tarifsiz bir cevher” dediği, dünyanın en saf ve en kâmil ruhu, ki Göklerin altında ondan daha kıymetli hiçbir şey yoktur; tabiatta ve kudrette dipsiz, fazilette ve işlerde harikulade, yaratıklar arasında dengi olmayan, Göklerin altındaki bütün cisimlerin faziletlerine sahip olan! Zira ondan hayat suyu, ebedî şifanın yağı ve balı akar ve böylece onları kayadan bal ve suyla beslemiştir. Bu sebeple Morienus şöyle der: “Ona sahip olan, aynı zamanda her şeye sahiptir.” Mübarek olasın, ey Atalarımızın Rab Tanrısı, zira peygamberlere bu bilgi ve idraki bahşettin ki (kör olanlarca ve dünyevî dinsizliğe boğulmuşlarca keşfedilmesin diye) bunları gizlediler ve bilgeler ile dindarlar bununla Seni övdü! Zira bu şeyin sırrını layık olmayana açıklayanlar, Göksel Vahiy’in mührünü kıranlardır, böylece Tanrı’nın Ululuğu’nu incitir ve kendi başlarına birçok talihsizlik ve Tanrı’nın cezalarını çağırırlar.
Bu sebeple, bu bilgiye sahip bütün Hristiyanlara yalvarırım: bunu, Tanrı korkusuyla yaşayan, erdemi sınanmış ve kendisine böyle bir hazine bahşeden Tanrı’yı öven kimseden başka hiç kimseye açıklamasınlar. Zira arayan çoktur, bulan azdır. Bu yüzden saf olmayanlar ve kötülük içinde yaşayanlar buna layık değildir. Bu Sanat, bir bedelle satın alınamayacağı için, bütün Tanrı korkusu taşıyan kişilere gösterilmelidir. Tanrı’nın huzurunda tanıklık ederim ki yalan söylemiyorum, ahmaklara imkânsız görünse de, benden önce hiç kimse Tabiat’ı bu derinlikte araştırmamıştır.
Kadir-i Mutlak, bu Sanat’ı yarattığı ve Tanrı korkusu taşıyan kişilere açıkladığı için övülsün. Âmin.
Ve böylece, içinde dünyanın sırları ve esrarı saklı olan, gizli ruhun ifşası denen bu değerli ve mükemmel eser tamamlanmış olur.
Fakat bu ruh, tek bir cevher, İlahî, harikulade ve ulu bir kudrettir. Zira bütün dünyayı kucaklar ve Unsurları ile Beşinci Cevheri aşar.
Bizim Trismegistus Spagyrus’umuza, İsa Mesih’e, sonsuz övgü ve şan olsun. Âmin.
Ona sahip olan her şeye sahiptir ve başka hiçbir yardıma muhtaç değildir.
Özgün metin (İngilizce)
Hermes, Plato, Aristotle, and the other philosophers, flourishing at different times, who have introduced the Arts, and more especially have explored the secrets of inferior Creation, all these have eagerly sought a means whereby man’s body might be preserved from decay and become endued with immortality. To them it was answered that there is nothing which might deliver the mortal body from death; but that there is One Thing which may postpone decay, renew youth, and prolong short human life (as with the patriarchs). For death was laid as a punishment upon our first parents, Adam and Eve, and will never depart from all their descendants. Therefore, the above philosophers, and many others, have sought this One Thing with great labour, and have found that which preserves the human body from corruption, and prolongs life, conducts itself, with respect to other elements, as it were like the Heavens; from which they understood that the Heavens are a substance above the Four Elements. And just as the Heavens, with respect to the other elements, are held to be the fifth substance (for they are indestructible, stable, and suffer no foreign admixture), so also this One Thing (compared to the forces of our body) is an indestructible essence, drying up all the superfluities of our bodies, and has been philosophically called by the above-mentioned name. It is neither hot and dry like fire, nor cold and moist like water, nor warm and moist like air, nor dry and cold like earth. But it is a skillful, perfect equation of all the Elements, a right commingling of natural forces, a most particular union of spiritual virtues, an indissoluble uniting of body and soul. It is the purest and noblest substance of an indestructible body, which cannot be destroyed nor harmed by the Elements, and is produced by Art. With this Aristotle prepared an apple prolonging life by its scent, when he, 15 days before his death, could neither eat nor drink on account of old age. This spiritual Essence, or One Thing, was revealed from above to Adam, and was greatly desired by the Holy Fathers, this also Hermes and Aristotle called the Truth without Lies, the most sure of all things certain, the Secret of all Secrets. It is the Last and the Highest Thing to be sought under the Heavens, a wondrous closing and finish of philosophical work, by which are discovered the dews of Heaven and the fastnesses of Earth. What the mouth of man cannot utter is all found in this spirit. As Morienus says: “He who has this has all things, and wants no other aid. For in it are all temporal happiness, bodily health, and earthly fortune. It is the spirit of the fifth substance, a Fount of all Joys (beneath the rays of the moon), the Supporter of Heaven and Earth, the Mover of Sea and Wind, the Outpourer of Rain, upholding the strength of all things, an excellent spirit above Heavenly and other spirits, giving Health, Joy, Peace, Love; driving away Hatred and Sorrow, bringing in Joy, expelling all Evil, quickly healing all Diseases, destroying Poverty and Misery, leading to all good things, giving man his heart’s desire, bringing to the pious earthly honour and long life, but to the wicked who misuse it, Eternal Punishment”.
This is the Spirit of Truth, which the world cannot comprehend without the interposition of the Holy Ghost, or without the instruction of those who know it. The same is of a mysterious nature, wondrous strength, boundless power. The Saints, from the beginning of the world, have desired to behold its face. By Avicenna this Spirit is named the Soul of the World. For, as the Soul moves all the limbs of the Body, so also does this Spirit move all bodies. And as the Soul is in all the limbs of the Body, so also is this Spirit in all elementary created things. It is sought by many and found by few. It is beheld from afar and found near; for it exists in every thing, in every place, and at all times. It has the powers of all creatures; its action is found in all elements, and the qualities of all things are therein, even in the highest perfection. By virtue of this essence did Adam and the Patriarchs preserve their health and live to an extreme age, some of them also flourishing in great riches.
When the philosophers had discovered it, with great diligence and labour, they straightway concealed it under a strange tongue, and in parables, lest the same should become known to the unworthy, and the pearls be cast before swine. For if everyone knew it, all work and industry would cease; man would desire nothing but this one thing, people would live wickedly, and the world would be ruined, seeing that they would provoke God by reason of their avarice and superfluity. For eye hath not seen, nor ear heard, nor hath the heart of man understood what Heaven hath naturally incorporated with this Spirit. Therefore I have briefly enumerated some of the qualities of this Spirit, to the Honour of God, that the pious may reverently praise Him in His gifts (which gift of God shall afterwards come to them), and I will herewith shew what powers and virtues it possesses in each thing, also its outward appearance, that it may be more readily recognized.
In its first state, it appears as an impure earthly body, full of imperfections. It then has an earthly nature, healing all sickness and wounds in the bowels of man, producing good and consuming proud flesh, expelling all stench, and healing generally, inwardly and outwardly.
In its second nature, it appears as a watery body, somewhat more beautiful than before, because (although still having its corruptions) its Virtue is greater. It is much nearer the Truth, and more effective in works. In this form it cures cold and hot fevers, and is a specific against poisons, which it drives from heart and lungs, healing the same when injured or wounded, purifying the blood, and, taken three times a day, is of great comfort in all diseases.
But in is third nature it appears as an aerial body, of an oily nature, almost freed from all imperfections, in which form it does many wondrous works, producing beauty and strength of body, and (a small quantity being taken in food) preventing melancholy and heating of the gall, increasing the quantity of the blood and seed, so that frequent bleeding becomes necessary. It expands the blood vessels, cures withered limbs, restores strength to the sight, in growing persons removes what is superfluous and makes good defects in the limbs.
In its fourth nature it appears in a fiery form (not quite freed from all imperfections, still somewhat watery and not dried enough), wherein it has many virtues, making the old young and reviving those at the point of death. For if to such an one there is given, in wine, a barleycorn’s weight of this fire, so that it reach the stomach, it goes to his heart, renewing him at once, driving away all previous moisture and poison, and restoring the natural heat of the liver. Given in small doses to old people, it removes the diseases of age, giving the old young hearts and bodies. Hence it is called the elixir of Life.
In its fifth and last nature, it appears in a glorified and illuminated form, without defects, shining like gold and silver, wherein it possesses all previous powers and virtues in a higher and more wondrous degree. Here its natural works are taken for miracles. When applied to the roots of dead trees they revive, bringing forth leaves and fruit. A lamp, the oil of which is mingled with this spirit, continues to burn for ever without diminution. It converts crystals into the most precious stones of all colours, equal to those from the mines, and does many other incredible wonders which may not be revealed to the unworthy.
For it heals all dead and living bodies without other medicine. Here Christ is my witness that I lie not, for all heavenly influences are united and combined therein.
This essence also reveals all treasures in earth and sea, converts all metallic bodies into gold, and there is nothing like unto it under Heaven.
This spirit is the secret, hidden from the beginning, yet granted by God to a few holy men for the revealing of these riches to His Glory — dwelling in fiery form in the air, and leading earth with itself to Heaven, while from its body there flow whole rivers of living water.
This spirit flies through the midst of the Heavens like a morning mist, leads its burning fire into the water, and has its shining realm in the heavens.
And although these writings may be regarded as false by the reader, yet to the initiated they are true and possible, when the hidden sense is properly understood. For God is wonderful in His works, and His Wisdom is without end.
This spirit in its fiery form is called a Sandaraca, in the aerial a Kybrick, in the watery an Azoth, in the earthly Alcohoph and Aliocosoph. Hence they are deceived by these names who, seeking without instruction, think to find this Spirit of Life in things foreign to our Art. For although this spirit which we seek, on account of its qualities, is called by these names, yet the same is not in these bodies and cannot be in them. For a refined spirit cannot appear except in a body suitable to its nature. And, by however many names it be called, let no one imagine different spirits, for, say what one will, there is but one spirit working everywhere and in all things.
That is the spirit which, when setting incorporates the purity of Earth, and when brooding has embraced the Waters. This spirit is named Raphael, the Angel of God, the subtlest and purest, whom the others obey as their King.
This spiritual substance is neither heavenly nor hellish, but an airy, pure and hearty body, midway between the highest and lowest, without reason, but fruitful in works, and the most select and beautiful of all other heavenly things.
This work of God is far too deep for understanding, for it is the last, greatest and highest secret of nature. It is the Spirit of God, which in the beginning filled the earth and brooded over the waters, which the world cannot grasp without the gracious interposition of the Holy Spirit and instruction from those who know it, which also the whole world desires for its virtue, and which cannot be prized enough. For it reaches to the planets, raises the clouds, drives away mists, gives light to all things, turns everything into Sun and Moon, bestows all health and abundance of treasure, cleanses the leper, brightens the eyes, banishes sorrow, heals the sick, reveals all hidden treasure, and, generally, cures all diseases.
Through this spirit have the philosophers invented the Seven Liberal Arts, and gained thereby their riches. Through the same Moses made the golden vessels in the Ark, and King Solomon did many beautiful works to the honour of God. Therewith Moses built the Tabernacle, Noah the Ark, Solomon the Temple. By this Ezra restored the Law, and Miriam, Moses’ sister, was hospitable; Abraham, Isaac, and Jacob, and other righteous men, have had lifelong abundance and riches; and all the saints possessing it have therewith praised God. Therefore is its acquisition very hard, more than that of gold and silver. For it is the best of all things, because, of all things mortal that man can desire in this world, nothing can compare with it, and in it alone is truth. Hence it is called the Stone and Spirit of Truth; in its works is no vanity, its praise cannot be sufficiently expressed. I am unable to speak enough of its virtues, because its good qualities and powers are beyond human thoughts, unutterable by the tongue of man, and in it are found the properties of all things. Yea, there is nothing deeper in Nature.
O unfathomable abyss of God’s Wisdom, which thus hath united and comprised in the virtue and power of this One Spirit the qualities of all existing bodies! O unspeakable honour and boundless joy granted to mortal man! For the destructible things of Nature are restored by virtue of the said Spirit.
O mystery of mysteries, most secret of all secret things, and healing and medicine of all things! Thou last discovery in earthly natures, last best gift to Patriarchs and Sages, greatly desired by the whole world! Oh, what a wondrous and laudable spirit is purity, in which stand all joy, riches, fruitfulness of life, and art of all arts, a power which to its initiates grants all material joys! O desirable knowledge, lovely above all things beneath the circle of the Moon, by which Nature is strengthened, and heart and limbs are renewed, beauty in its perfection preserved, and abundance ensured in all things pleasing to men! O thou spiritual substance, lovely above all things! O thou wondrous power, strengthening all the world! O thou invincible virtue, highest of all that is, although despised by the ignorant, yet held by the wise in great praise, honour and glory — wakest the dead, expellest diseases, restorest the voice of the dying!
O thou treasure of treasures, mystery of mysteries, called by Avicenna “an unspeakable substance”, the purest and most perfect soul of the world, than which there is nothing more costly under Heaven, unfathomable in nature and power, wonderful in virtue and works, having no equal among creatures, possessing the virtues of all bodies under Heaven! For from it flow the water of life, the oil and honey of eternal healing, and thus hath it nourished them with honey and water from the rock. Therefore, saith Morienus: “He who hath it, the same hath all things”. Blessed art Thou, Lord God of our fathers, in that Thou hast given the prophets this knowledge and understanding, that they have hidden these things (lest they should be discovered by the blind, and those drowned in worldly godlessness) by which the wise and pious have praised Thee! For the discoverers of the mystery of this thing to the unworthy are breakers of the seal of Heavenly Revelation, thereby offending God’s Majesty, and bringing upon themselves many misfortunes and the punishments of God.
Therefore, I beg all Christians, possessing this knowledge, to communicate the same to nobody, except it be to one living in Godliness, of well-proved virtue, and praising God, Who has given such a treasure to man. For many seek, but few find it. Hence the impure and those living in vice are unworthy of it. Therefore is this Art to be shewn to all God-fearing persons, because it cannot be bought with a price. I testify before God that I lie not, although it appear impossible to fools, that no one has hitherto explored Nature so deeply.
The Almighty be praised for having created this Art and for revealing it to God-fearing men. Amen.
And thus is fulfilled this precious and excellent work, called the revealing of the occult spirit, in which lie hidden the secrets and mysteries of the world.
But this spirit is one genius, and Divine, wonderful, and lordly power. For it embraces the whole world, and overcomes the Elements and the fifth Substance.
To our Trismegistus Spagyrus, Jesus Christ, Be praise and glory immortal. Amen.
Bu metin neden önemli
Benedictus Figulus (yaklaşık 1567 sonrası), Paracelsusçu geleneğe bağlı Alman bir simyacı, hekim ve derlemeciydi. Bu pasaj, onun "Pandora magnalium naturalium aurea et benedicta" (Altın ve Kutsanmış Doğal Harikalar Pandorası, 1608) adlı derlemesinin içindeki "Hermes'in Vahyi Kitabı" bölümünden gelir. Aynı Hermesçi çekirdek, Arthur Edward Waite'in 1893 tarihli İngilizce derlemesi "A Golden and Blessed Casket of Nature's Marvels" (Doğanın Harikalarının Altın ve Kutsanmış Kutusu) ile Batı'da tanınmıştır. Metnin merkezindeki "Beşinci Öz" (Quinta Essentia) fikri, dört elementin üstünde duran bozulmaz göksel cevherdir ve simyanın hem tıbbi hem manevi yönünü birleştiren temel kavramdır. Avicenna'nın "Dünya Ruhu" (Anima Mundi) dediği bu ilke, kâinatı canlandıran gizli hayat gücü olarak tasavvur edilir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
Bu eser Simya Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- Pandora magnalium naturalium aurea et benedicta, de benedicto lapidis philosoph. mysterio (İçindeki "Hermes'in Vahyi Kitabı"), sayfa 55-56
- Neşir
- Latince özgün baskı, 1608; SourceLibrary.org İngilizce çevirisi (Amsterdam, 2026)
- Konum
- Sayfa 55-56 ("The Book of the Revelation of Hermes")
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Beşinci Öz: Hermes'in Vahyi Kitabı'ndan. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/figulus-hermes-vahyi-besinci-oz