İamblikhos ve Gadara'nın Pınarları
Marsilio Ficino'nun İamblikhos'a ait De mysteriis Aegyptiorum (Mısır Gizemleri Üzerine) Latince çevirisinin proemium sayfası; Attavante degli Attavanti'ye atfedilir, y. 1491. İamblikhos'un teurji öğretisinin Rönesans Floransası'ndaki Neoplatonik canlanışa taşınmasını simgeler.
Neoplatonizm

İamblikhos ve Gadara'nın Pınarları

Eunapius· MS y. 399 (bu çeviri 1922)· Özgün: İngilizce· Source Library
NeoplatonizmTürkçe çeviriAçık erişim

Geç antik çağın en büyük teurji ustası sayılan İamblikhos, öğrencilerinin ısrarlı sınamalarına yıllarca boyun eğmez. Eunapius, öğretmeni Sardisli Khrysanthios'a, oradan da İamblikhos'un yakın halkasına dek uzanan bir tanıklık zinciriyle aktarır bu sahneyi. Suriye'nin Gadara kaplıcalarında, Eros ve Anteros adını taşıyan iki küçük pınarın başında, filozofun sözünü esirgeyerek yerine getirdiği bir gösteri anlatılır. Aşağıdaki pasaj, Wilmer Cave Wright'ın 1922 tarihli İngilizce çevirisinden alınmıştır.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Bir süre sonra Gadara'ya gitmeye karar verdiler. Suriye'de bir yerdi burası ve İtalya'daki Baiae kaplıcalarının ardından ikinci gelen, başka hiçbiriyle kıyaslanamayacak ılık hamamları vardı. Yola yaz mevsiminde çıktılar. İamblikhos o sırada yıkanmaktaydı, ötekiler de onunla birlikte yıkanıyor ve isteklerini yineleyip duruyorlardı. İamblikhos gülümsedi ve şöyle dedi: 'Tanrılar önünde saygısızlık olsa da, sizin hatırınız için yapılacaktır.'

Ötekilerden daha küçük ama daha güzel iki sıcak pınar vardı. İamblikhos öğrencilerine, yörenin insanlarına bu pınarların eski çağlarda hangi adla anıldığını sormalarını buyurdu. Denileni yaptıklarında haber getirdiler: 'Aldatmaca yok; bu pınarın adı Eros, yanındakinin adı ise Anteros.' Bunun üzerine İamblikhos hemen suya dokundu ve birkaç kısa söz mırıldandıktan sonra pınarın derinliklerinden bir oğlan çağırdı.

Oğlan ak tenli, orta boylu, altın saçlıydı; sırtı ve göğsü ışıldıyordu, tıpkı yıkanmakta olan ya da yıkanmayı henüz bitirmiş biri gibiydi. Yanındakiler şaşkınlığa gömülmüşken İamblikhos, 'Öteki pınara geçelim,' dedi ve düşüncelere dalmış bir halde öne düştü. Orada da aynı işi yaptı ve bir başka Eros çağırdı; ilkinin tıpatıp eşiydi, yalnız saçları daha koyuydu ve güneşin altında dağınık dökülüyordu. Her iki oğlan da onu kucakladılar, sanki öz evlatlarıymış gibi ona sarıldılar.

Aldatmaca yok; bu pınarın adı Eros, yanındakinin adı ise Anteros.
Özgün metin (İngilizce)
Some time later, they decided to go to Gadara, a place in Syria that has warm baths, second only to those at Baiae in Italy, which cannot be compared to any others. They set out in the summer. Iamblichus happened to be bathing, and the others were bathing with him, repeating their demands. Iamblichus smiled and said, "It is irreverent to the gods to give you this demonstration, but for your sake, it shall be done." There were two hot springs, smaller than the others but prettier, and he bade his disciples ask the locals what they had been called in ancient times. When they had done his bidding, they reported, "There is no deception; this spring is called Eros, and the one next to it is named Anteros." He immediately touched the water and, after uttering a few brief words, he called forth a boy from the depths of the spring. The boy was fair-skinned and of moderate size, with golden hair, and his back and chest glistened; he looked exactly like someone who was bathing or had just finished. While his companions were overwhelmed with amazement, Iamblichus said, "Let us go to the next spring," and he led the way, lost in thought. There, he performed the same act and summoned another Eros, identical to the first in every way, except that his hair was darker and fell loose in the sun. Both boys embraced him, clinging to him as if they were his own children.

Bu metin neden önemli

Eunapius (MS y. 347 sonrası doğdu), Sardisli bir sofist ve tarihçiydi. Filozofların ve Sofistlerin Yaşamları, İamblikhos ile onun öğrencilerinin oluşturduğu Suriye Neoplatonist okulunu, Hıristiyanlığın yükselişi karşısında sönmekte olan pagan bilgeliğinin anısını korumak üzere kaleme aldı. İamblikhos, Plotinos ve Porphyrios'un ardından gelen kuşağın en etkili figürüydü; ritüel yoluyla tanrısala yükselmeyi savunan teurji öğretisini Neoplatonizmin merkezine yerleştirdi. Gadara pınarları anlatısı, Eunapius'un öğretmeni Khrysanthios aracılığıyla dinlediği ve filozofun tanrısal doğasına kanıt saydığı mucizelerdendir. Eunapius pasajın hemen ardından, daha da olağanüstü söylentileri bilerek kaydetmediğini, kalıcı bir yazıya çürük söylentiler katmayı tanrısızlık saydığını belirtir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Lives of the Sophists (Philostratus and Eunapius), çev. Wilmer Cave Wright, 1922, s. 419-420
Neşir
Loeb Classical Library, 1922 (Wilmer Cave Wright İngilizce çevirisi)
Konum
Sayfa 419-420 (İamblikhos'un Yaşamı; Eros ve Anteros pınarları mucizesi)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön