Karşıtların Birliği: Bilinmeyerek Bilinen Tanrı
Robert Fludd, "Et sic in infinitum" (Utriusque Cosmi Historia, 1617): Yaratılıştan önceki sonsuz ve adsız hiçliği temsil eden kara levha. Eriugena'nın her tözün ve her karşıtın ötesindeki, "var olan şeylerden hiçbiri" olan Tanrı tasavvurunun görsel yankısı.
Neoplatonizm

Karşıtların Birliği: Bilinmeyerek Bilinen Tanrı

Johannes Scotus Eriugena· 1681 (özgün metin: 9. yüzyıl)· Özgün: İngilizce· Source Library
NeoplatonizmTürkçe çeviriAçık erişim

Cusalı Nicholas'ın "Bilgili Cehalet"iyle taçlanacak olan karşıtların birliği (coincidentia oppositorum) öğretisinin kökü, ondan beş yüzyıl önce yazılmış bu Neoplatonik başyapıtta atar. İrlandalı düşünür Johannes Scotus Eriugena, "Doğanın Bölünüşü Üzerine" adlı diyaloğunda Tanrı'yı, var olan ile var olmayanın, benzer ile benzemezin, karşıt ile karşıtın ötesinde ve hepsini kendinde toplayan bir birlik olarak tanımlar. Aşağıdaki pasaj, bu geleneğin en çarpıcı ifadesini sunar: Tanrı, ancak bilinmeyerek bilinebilir; O'na dair cehalet, gerçek bilgeliğin ta kendisidir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Akıl her yerde şunu göstermeye ve kesin hakikat araştırmalarıyla kanıtlamaya çalışır: Tanrı hakkında hiçbir şey gereğince söylenemez, çünkü O her türlü aklı, duyulur ve düşünülür her anlamlandırmayı aşar. O, bilinmeyerek daha iyi bilinir; O'na dair cehalet, gerçek bilgeliktir. O, her şeyde olumlanmaktan çok, daha hakiki ve daha sadık biçimde olumsuzlanır. Zira O'ndan neyi olumsuzlarsanız, doğru olumsuzlamış olursunuz; ama olumladığınız her şeyi doğru olumlamış olmazsınız.

Nitekim O'nun şu ya da bu olduğunu ileri sürerseniz, yanlışlıkla suçlanırsınız, çünkü O var olan, sözle anlatılabilen yahut kavranabilen şeylerden hiçbiri değildir. Fakat O'nun ne şu, ne bu, ne de başka herhangi bir şey olduğunu bildirirseniz, doğruyu söylemiş görünürsünüz, çünkü O ne var olan şeylerdendir ne de var olmayan şeylerden.

Hiç kimse O'na yaklaşamaz; meğer ki zihnin yolculuğunu önce güçlendirip bütün duyuları, düşünsel işlemleri, duyulur şeyleri ve var olan ile var olmayan her şeyi geride bıraksın; ve böylece, mümkün olduğunca, bir bilmezlik hâline geçerek her tözün ve her anlağın üzerinde olan O'nun birliğine yükseltilsin.

O, bilinmeyerek daha iyi bilinir; O'na dair cehalet, gerçek bilgeliktir.
Özgün metin (İngilizce)
But Reason strives universally in this: to persuade and to prove through certain investigations of truth that nothing can be said properly of God, since He surpasses every intellect and all sensible and intelligible significations. He is better known by not knowing; the ignorance of Him is true wisdom. He is more truly and faithfully denied in all things than He is affirmed. For whatever you deny of Him, you will deny truly; but not everything you affirm will you affirm truly. Indeed, if you should assert that He is this or that, you will be convicted of falsehood, because He is none of those things which exist, which can be spoken of, or understood. But if you pronounce that He is neither this, nor that, nor any other thing, you will be seen to be truthful, because He is none of the things that are, nor the things that are not. No one can approach Him unless, having first strengthened the journey of the mind, they leave behind all senses, intellectual operations, sensible things, and everything that is and is not; and so, as far as is possible, be restored in a state of unknowing to the unity of Him who is above all essence and intelligence.

Bu metin neden önemli

Bu metin, Cusalı Nicholas'ın (1401 - 1464) "De Docta Ignorantia" (Bilgili Cehalet) eserinde sistemleştirdiği iki büyük fikrin kökenini gösterdiği için önemlidir: bilgili cehalet ve karşıtların birliği. Eriugena'nın burada "bilinmeyerek daha iyi bilinir" diye formüle ettiği apofatik (olumsuzlayıcı) ilahiyat, Pseudo-Dionysius'tan devraldığı Yunan Neoplatonik mirasını Latin Batı'ya taşır. Aynı eserin ilerleyen sayfalarında Eriugena, Tanrı'yı "benzerlerin benzerliği, benzemezlerin benzemezliği, karşıtların karşıtlığı" olarak tanımlayarak coincidentia oppositorum düşüncesini doğrudan haber verir. Kütüphanemizde Cusa'nın kendi "Bilgili Cehalet" metni temiz bir nüsha hâlinde bulunmadığından, aynı Neoplatonik geleneğin bu kurucu birincil kaynağını, konunun en sadık ve en berrak ifadesi olarak seçtik.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
De Divisione Naturae libri quinque (Periphyseon) — On the Division of Nature
Neşir
1681 baskısı (Thomas Gale nüshası); özgün metin 9. yüzyıl
Konum
Kitap I, § 68 (çeviri sayfası 55); Source Library nüshası, çeviri katmanı
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön