Lilleli Alanus'un "De Planctu Naturae" (Doğanın Şikâyeti) adlı eseri, Tabiat'ı bir tanrıça olarak sahneye çıkarıp evrenin düzeni ile insanın bu düzeni bozuşundan yakınan kozmolojik bir alegoridir. Kaynak kütüphanede bu eserin 1850 öncesi İngilizce çevirisi bulunmadığından, aynı geleneğin en dolaysız ve kanıtlı birincil kaynağı seçilmiştir: Jean de Meun'ün "Gül Romanı" içindeki uzun Tabiat söylevi. Jean de Meun bu bölümde Alanus'u ve kitabını adıyla anar; Tabiat tanrıça, tıpkı Alanus'ta olduğu gibi, Tanrı'nın huzurunda evreni yönetişini itiraf eder ve tek isyankâr yaratık olan insandan yakınır. Aşağıdaki pasaj, bu itirafın açılışıdır: dünyanın yaratılışı, ilksel yığının sayı ve ölçüyle bölünüşü, unsurların yerli yerine oturuşu.
İçinde her iyiliğin bollaştığı o Tanrı, bu dünyayı kurarken, onun güzel ve önceden tasarlanmış suretini düşüncesinde daima ezelîlik içinde taşıyordu; henüz dışarıda var olmadan evvel. Zira modelini ve kendisine gerekli olan her şeyi orada bulmuştu. Çünkü başka bir yerde arayacak olsaydı ne gök bulurdu ne yer; ne de kendisine yardımcı olacak hiçbir şey. Zira kendi dışında hiçbir şey tutmuyordu; hiçlikten her şeyi var eden O idi, kendisine hiçbir şeyin eksik olamayacağı O.
Başlangıçta yalnızca tek bir kütle vardı; baştan başa karmaşa içinde, düzensiz ve bölünmemiş. Sonra onu parçalara ayırdı ve o parçalar o günden beri birbirinden hiç kopmadı. Bütünü sayıyla topladı ve toplamın ne olduğunu pek iyi bilir; çünkü makul ölçülerle her birinin biçimini belirledi. Hafif olan şeyler yükseklere uçtu, ağır olanlar toprağa indi, orta hâlliler ise ortada kaldı. Böylece her birinin yeri doğru pergel ve doğru boşlukla takdir edildi.
Hiçlikten her şeyi var eden O idi, kendisine hiçbir şeyin eksik olamayacağı O.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Lilleli Alanus (Alanus de Insulis, y. 1128-1202) "De Planctu Naturae" eserinde Tabiat'ı, Tanrı'nın vekili olarak yaratılışı yöneten yaslı bir tanrıça olarak resmeder. Bu tasavvur, bir yüzyıl sonra Jean de Meun'ün "Gül Romanı"na doğrudan taşındı; Jean, Tabiat'ın uzun kozmolojik söylevini yazarken Alanus'u açıkça kaynağı olarak zikreder. Seçilen pasaj Tabiat'ın "itiraf"ının açılışıdır ve Ortaçağ kozmolojisinin çekirdeğini verir: Platoncu "exemplar" (ilahi model) öğretisi, ilksel karmaşadan sayı ve ölçüyle düzene geçiş ve unsurların ağırlıklarına göre dizilişi. Metin, Timaios'tan Boethius'a uzanan yaratılış-düzen geleneğinin Ortaçağ edebiyatındaki en görkemli yankılarından biridir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- The Romance of the Rose (Cy est le rommant de la roze) — Tabiat'ın İtirafı bölümü, Alanus de Insulis "De Planctu Naturae" geleneğinde
- Neşir
- Paris, 1531 baskısı (Fransızca; metin 13. yüzyıl). Source Library sayısal nüshası.
- Konum
- Sayfa 207 (Leaf 103 civarı), "Hearken here with great care to the confession of Nature" bölümü; İngilizce çeviri alanı (translation field).
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
