Fiziksel ve Mistik Şeyler
Bir simyacının atölyesi, Jan van der Straet (Stradanus), 16. yüzyıl gravürü. Metnin anlattığı fırın işçiliğini, imbikleri ve maden hazırlama sürecini gösterir.
Simya

Fiziksel ve Mistik Şeyler

Physica et Mystica
Sözde Demokritos (pseudo-Democritus)· y. MS 1. yüzyıl (metin); 1888 (Berthelot baskısı ve çeviri kaynağı)· Özgün: İngilizce· Source Library
SimyaTürkçe çeviriAçık erişim

Simyanın Batı geleneğindeki en eski katmanlarından biri, adını efsanevi filozof Demokritos'a bağlayan bir metinde saklıdır. "Fiziksel ve Mistik Şeyler", madenleri boyama, beyazlatma ve altına çevirme reçetelerini sıralarken sözü birden felsefeye çevirir ve sanatın gerçek sırrının maddede değil, ona yaklaşan zihnin olgunluğunda yattığını söyler. Aşağıdaki pasaj, deneyimsiz gencin neden başarısız olduğunu hekimlerin ilaç hazırlama titizliğiyle karşılaştırır ve efsane ile giz arasındaki o ünlü ayrımı yapar.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Boyama sanatında bu tabiatlardan daha büyüğü, ne dengi ne de aşağısı yoktur. Bunlar çözümlendiklerinde her şeyi başarırlar. Bu yüzden, ey peygamber kardeşlerim, biliyorum ki inkâr etmeyecek, bilakis hayrete düşeceksiniz. Zira maddenin gücünü bilirsiniz. Ne var ki, büyük zarar görecek olan ve maddenin bilgisizliği içinde bulundukları için bu yazıya inanmayacak gençler, hekimlerin çocuklarının, sağlıklı bir ilaç hazırlamak istediklerinde bunu gelişigüzel bir dürtüyle yapmaya kalkışmadıklarını bilmezler.

Aksine, önce neyin sıcak olduğunu, onunla çalışıldığında neyin orta bir mizaç meydana getirdiğini, soğuk mu yoksa nemli mi olduğunu, halinin ne olduğunu ve orta mizaca uygun düşüp düşmediğini sınarlar; ancak bunun ardından, sağlığa yararlı gördükleri ilacı sunarlar. Oysa bu adamlar, ruhun şifasını ve her emeğin fidyesini gelişigüzel ve akıldan yoksun bir dürtüyle hazırlamak isteyerek, kendilerine zarar verildiğini fark etmezler. Çünkü bizim mistik değil de efsanevi bir anlatı aktardığımızı sanarak, türler üzerinde hiçbir inceleme yapmazlar.

Çünkü bizim mistik değil de efsanevi bir anlatı aktardığımızı sanarlar.
Özgün metin (İngilizce)
of these natures there are no others greater in dyeing, nor equal, nor inferior. These, when analyzed, perform everything. You, therefore, fellow prophets, I know will not disbelieve, but will indeed marvel. For you know the power of the matter. But the young, who will be greatly harmed and will disbelieve the writing because they exist in ignorance of the matter, do not know that the children of physicians, when they wish to prepare a healthy medicine, do not attempt to do this with indiscriminate impulse. Rather, they first test what is hot, and what, when working with this, creates a middle temperament, whether it is cold or moist or what the condition is, and if it is appropriate for the middle temperament; and thus they offer the medicine judged by them to be for health. But these men, wishing to prepare the cure of the soul and the ransom of all labor with an indiscriminate and irrational impulse, will not perceive that they are being harmed. For, thinking that we are reporting a mythical, and not a mystical, account, they make no examination of the types.

Bu metin neden önemli

Bu metin, Yunanca simyanın bilinen en eski eserlerinden biridir ve simya tarihinin başlangıç noktası sayılır. Gerçek yazarı bilinmediği için "Sözde Demokritos" adıyla anılır; metin, otoritesini antik atomculuğun kurucusu Demokritos'a ve onun efsanevi hocası Boloslu Ostanes'e dayandırır. Her paragrafı bitiren "tabiat tabiatı yener", "tabiat tabiatla sevinir" gibi formüller, sonraki bin yıl boyunca simyacıların parolası oldu. Burada seçilen bölüm, tekniğin ötesine geçerek sanatın ahlaki ve zihinsel bir olgunluk gerektirdiğini vurgular: madde herkese açıktır ama onu okumayı yalnızca hazır olan bilir. Metnin kalıcı ünü, tam da bu "efsane ile giz" ayrımından, yani yüzeydeki reçetenin altında saklı bir iç anlam bulunduğu iddiasından gelir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Physica et Mystica (Demokritos'a atfedilen), Marcellin Berthelot, "Collection des Anciens Alchimistes Grecs", cilt 3 (Paris, 1888) içinden İngilizce çeviri, s. 351
Neşir
Marcellin Berthelot, Collection des Anciens Alchimistes Grecs, cilt 3, Paris, 1888 (kamu malı)
Konum
Sayfa 351 (paragraf 14 sonu ve 15); "Democritus — Physica et Mystica" başlıklı bölüm
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön