Yeni Platonculuğun son büyük ustası ve Atina Akademisi'nin son başkanı olan Şamlı Damaskios, "İlk İlkeler Üzerine Güçlükler ve Çözümler" adlı eserinde her şeyin kaynağı olan yüce ilkeyi bir apofatik yani olumsuzlama yöntemiyle sorgular. Aşağıdaki pasajda düşünür, hareketsiz kalırken durmaksızın doğuran birincil sebebi ele alır ve onu, tek bir kaynak olduğu hâlde her göze tek tek dağılan güneş ışığına benzetir. Metin, tekil varlıkların kendilerini aşan bir sebepten nasıl türeyip yine ondan nasıl ayrıldıklarını gösterir.
Peki bu ilkeden ne türer ki? Ve her şeyin sebebi, nasıl olur da her şeyin önceden var olan ilkesi olmasın? İkincil şeyler arasında ilk olan tarafından kuşatılmayan ne vardır?
Kişi bu görüşü kabul ederse, ki ben kendim kabul ediyorum, itiraza ne yanıt vereceğiz? Diyeceğiz ki hareketsiz sebep, etkilerini kendi içinde, kendi hareketsizliğinde toplar ve bunu, onları durmaksızın doğuran sebebin genel tarzında yapar; tıpkı ebedî tabiatta evrensel biçimde bereketli olan ve mutlak surette bütün oluşmuş şeyleri sonsuza dek meydana getiren sebep gibi. Böylece o, bütün olarak alınmış bu tür şeylerin ve daha açık söylemek gerekirse birbiri ardınca durmaksızın gelen bütün tekil şeylerin biricik sebebini önceden içermiştir; öyle bir sebep ki ne benim ne senin has sebebindir, yine de benim ve senin ve şimdiye kadar var olmuş bütün öncel şeylerin ve bir gün var olacakların sebebidir.
Bunun aracılığıyla tekiller onun içinde toplanır; bunun aracılığıyla kendilerini ondan ayırt eder ve ondan ayrılırlar; tıpkı güneşin ışığının kendi ortak tabiatında ebedî kalması ve aynı zamanda her bir şeye tek tek dağılması gibi; çünkü o, bütün tekil gözleri aydınlatma gücüne sahip olan biricik sebebi kendinde taşır.
Tıpkı güneşin ışığının kendi ortak tabiatında ebedî kalması ve aynı zamanda her bir şeye tek tek dağılması gibi.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Şamlı Damaskios (yaklaşık MS 462 sonrası – MS 538 sonrası), Yeni Platoncu geleneğin son sistematik düşünürü ve İmparator Justinianus'un MS 529'da felsefe okullarını kapatmasından önceki Atina Akademisi'nin son başkanıdır. Başyapıtı olan "İlk İlkeler Üzerine Güçlükler ve Çözümler" (Yunanca: Aporíai kaì lýseis perì tôn prôton archôn), Bir olanın yani en yüce ilkenin varlığın ve söylemin ötesinde, dile getirilemez oluşunu inceden inceye sorgular. Bu pasaj, birincil sebebin hem hareketsiz kalıp hem de her şeyi doğurmasındaki paradoksu işler ve Yeni Platonculuğun temel imgelerinden biri olan güneş ışığı benzetmesiyle taçlanır: kaynak birdir, fakat her göze ayrı ayrı ulaşır. Metin, burada Fransız klasikçi Anthelme Édouard Chaignet'nin 1898 tarihli bilimsel Yunanca baskısından İngilizceye aktarılmıştır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Damascius, Problèmes et solutions touchant les premiers principes (Ἀπορίαι καὶ λύσεις περὶ τῶν πρώτων ἀρχῶν / Problems and Solutions Concerning the First Principles), Vol. 1, ed. A. E. Chaignet, Imprimerie Nationale, Paris, 1898, §96 sonrası (kitap sayfaları 23–24)
- Neşir
- A. E. Chaignet baskısı, Imprimerie Nationale, Paris, 1898 (2 cilt); Cilt 1
- Konum
- Cilt 1, §96 sonrası (SourceLibrary sayfalama: s. 23–24; translation alanı)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library