Musa Cordovero (Moşe Kordovero), Kabala düşüncesinin Safed okulunun en sistematik ustasıdır. Onun kısa girişi Or Neerav (Hoş Işık), büyük eseri Pardes Rimonim için bir kapıydı; kaynak arşivinde bu bağımsız metin bulunmadığından, Cordovero'nun kendi elinden çıkan gerçek birincil kaynağa, Zohar'ın Bereşit bölümüne yazdığı Or Yakar (Değerli Işık) şerhine yöneldik. Aşağıdaki pasaj, yaratılışın ilk sözü üzerine bir midraş dokusudur ve Cordovero'nun tüm sisteminin kalbindeki soruyu taşır: Sonsuz olan, sınırlı dünyayı nasıl var eder? Yanıt, ilahi ışığın iki ölçü arasında, katı adalet ile merhamet arasında dengelenmesidir. Metin OCR açısından temiz ve kendi içinde bütünlüklüdür.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

Bir başka yorum: "Başlangıçta Tanrı yarattı." Rabbi Tanhuma söze başladı: "Zira sen yücesin ve harikalar yaparsın; yalnız sen Tanrısın" (Mezmurlar 86:10). Rabbi Tanhuma dedi ki: Dünyanın gidişatında, bir insan bir saray inşa ettiğinde, yardımcıları yoksa onu bina edemez. Fakat Kutsal Olan, mübarek O, dünyasını tek başına yarattı, nitekim şöyle denmiştir: "Ben Rabbim, her şeyi yapan, gökleri tek başına geren, yeryüzünü kendi elimle yayan" (İşaya 44:24).

Bir başka yorum: "Başlangıçta Tanrı yarattı" denir de "Başlangıçta Rab yarattı" denmez. Bunun sebebi şudur: Başlangıçta O'nun düşüncesine dünyayı adalet ölçüsüyle yaratmak geldi. Dünyanın buna dayanamayacağını gördü, bu yüzden ona merhamet ölçüsünü de kattı. Yazılmış olan da budur: "Rab Tanrı'nın yeri ve göğü yaptığı günde" (Yaratılış 2:4).

Bir başka yorum: "Başlangıçta Tanrı yarattı." Rabbi İshak dedi ki: "Tanrı" (Elohim) denen her yerde bir yargıç kastedilir, nitekim şöyle yazılmıştır: "İki tarafın davası da yargıçların önüne gelsin" (Çıkış 22:8). Ve "Rab" (Adonay) denen her yerde merhamet kastedilir, nitekim şöyle yazılmıştır: "Rab, Rab, esirgeyen ve lütfeden Tanrı" (Çıkış 34:6).

Özgün metin (İngilizce)

Another interpretation: "In the beginning God created." Rabbi Tanhuma began: "For You are great, and do wondrous things; You are God alone" (Psalms 86:10). Rabbi Tanhuma said: In the way of the world, when a human being builds a palace, if he does not have assistants, he cannot build it. But the Holy One, blessed be He, created His world alone, as it is said, "I the Lord, who make all things, who stretch out the heavens alone, who spread abroad the earth by Myself" (Isaiah 44:24). Another interpretation: "In the beginning God created," and it does not say "In the beginning the Lord created." This is because originally it entered His thought to create the world with the attribute of justice. He saw that the world could not endure, so He associated with it the attribute of mercy, and this is what is written, "In the day that the Lord God made earth and heaven" (Genesis 2:4). Another interpretation: "In the beginning God created." Rabbi Isaac said: Wherever it says "God," it refers to a judge, as it is said, "The cause of both parties shall come before the judges" (Exodus 22:8). And wherever it says "The Lord," it refers to mercy, as it is said, "The Lord, the Lord, God, merciful and gracious" (Exodus 34:6).

Bu metin neden önemli

Bu pasaj, Yaratılış kitabının ilk cümlesi üzerine kurulmuş klasik bir midraş örgüsüdür ve Cordovero bunu Zohar şerhine dokuyarak Kabala'nın çekirdek öğretisine bağlar. \"Elohim\" (Tanrı) adı katı yargıyı, \"Adonay\" (Rab) adı ise merhameti simgeler; yaratılışın ancak bu iki ilahi ölçünün bir arada tutulmasıyla var olabilmesi, sefirot ağacında ilahi ışığın soldan (Gevura, yargı) ve sağdan (Hesed, sevgi) dengelenmesinin ta kendisidir. Saray yapan insan benzetmesi, Sonsuz'un yaratıcı gücünün yardımcısız ve mutlak oluşunu vurgular. Bu denge fikri, Cordovero'nun Or Neerav ve Pardes Rimonim'de işlediği emanasyon (dışa taşma) kuramının ahlaki çekirdeğidir.

Eser hakkında

On altıncı yüzyılda Osmanlı idaresindeki Safed kenti, Yahudi mistisizminin ve Kabala düşüncesinin en canlı merkezlerinden biri haline gelmiştir. Bu üretken entelektüel muhitin önde gelen temsilcilerinden olan Moşe Kordovero, dağınık haldeki ezoterik metinleri tutarlı ve mantıksal bir dizgeye kavuşturmasıyla tanınır. Kordovero, kendisinden önceki Kabalistik mirası felsefi bir titizlikle tahlil etmiş, erken dönem mistik kaynakları ile İspanya sürgünü sonrasında gelişen tefekkür dünyasını birbiriyle uzlaştıran kapsamlı bir külliyat ortaya koymuştur. Safed mektebinin sistem kurucu ustası olarak bilinen yazar, vahiy metinlerini hem geleneksel tefsir usulleri hem de derin mistik sembolizm aracılığıyla açıklamayı hedeflemiştir.

Kordovero’nun temel çalışmalarından biri olan Or Yakar (Değerli Işık), mistik Yahudi edebiyatının ana kaynağı kabul edilen Zohar külliyatı üzerine kaleme alınmış son derece hacimli ve ayrıntılı bir şerhtir. Eserin ana omurgasını, aşkın ve bilinemez olan Sonsuz Varlık’ın (Ein Sof) sonlu ve maddi dünyayı hangi mekanizmalarla var ettiği sorusu oluşturur. Kordovero bu çalışmasında Zohar’ın karmaşık simgelerini, midraş geleneğinin sözel katmanlarını ve sefirot sistemini aşama aşama çözümleyerek ilahi tecellilerin evrensel düzen içindeki akışını sergiler. Yazar, teolojik gerilimleri kavramsal düzeyde çözerken kutsal metindeki her bir sözcüğün arkasında yatan kozmik dinamikleri ve ilahi isimlerin işlevlerini geniş bir sistematik içinde temellendirir.

Sunulan pasaj, Or Yakar’ın Zohar’ın Bereşit (Yaratılış) bölümüne odaklanan kısmında yer almakta olup varoluşun ilk ânına dair yorumları içermektedir. Metin, yaratılışın yalnızca mutlak bir ilahi kudretle gerçekleştiğini vurgulamakla kalmaz, aynı zamanda ilahi adaletin getirdiği kesin sınırların varlığın devamı için merhamet ile yumuşatılması gerektiğini dile getirir. Okur bu kısa metne yaklaşırken, rabinik midraş tekniğinin Kordovero’nun elinde ontolojik bir ilkeler çatışmasına ve uzlaşmasına nasıl dönüştüğünü göz önünde bulundurmalıdır. Söz konusu parça, ilahi isimlerin ardındaki kurucu güçleri tahlil ederek Kabala’nın kozmik denge fikrini doğrudan kutsal metin yorumunun merkezine yerleştirmektedir.

Bu eser Kabala Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye

Kaynak eser: Zohar (Parashat Bereshit, with Moses Cordovero commentary Or Yakar) — Moses Cordovero, 1591, Hebrew. Bodleian Library, University of Oxford. Sayfa 240. Kaynak metin: SourceLibrary.org üretimi çeviri (translation content). Lisans: CC BY-SA 4.0.
Neşir: Bodleian Library, University of Oxford (Bodleian UUID 4452c109-f425-46b6-b319-b65ccc61e721); 378 sayfalık el yazması, 1591
Konum: Sayfa 240
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →

Bu Çeviriye Atıf

Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Yaratılışın İki Işığı: Adalet ve Merhamet. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/cordovero-or-yakar-bereshit-adalet-ve-merhamet-isigi

Özgün Sayfalar60 sayfa