Anne Conway on yedinci yüzyıl Cambridge Platoncularının çevresinde yetişmiş, ölümünden sonra Latince olarak yayımlanan tek eseriyle felsefe tarihine geçmiş bir düşünürdür. Bu kısa pasajda, yaratılışın zorunluluğunu Tanrının iyiliğinden türeten kadim Neoplatonik doğuş öğretisiyle karşılaşırız. Tanrı burada kendi doluluğundan taşan sonsuz bir pınar ve okyanus olarak resmedilir. İyilik doğası gereği kendini paylaşan bir güç olduğu için, yaratılış Tanrının özsel bir niteliğinin kaçınılmaz bir sonucu haline gelir.
Yaratılışın zorunluluğu da benzer biçimde Tanrının iyiliğinden gösterilebilir. Zira Tanrı sonsuzca iyidir sevgi doludur ve şefkatlidir. Dahası kendisi iyiliğin ve ilahi sevginin ta kendisidir. O iyiliğin şefkatin ve merhametin sonsuz bir pınarı ve okyanusudur. Şimdi bu pınarın kendinden durmaksızın fışkırmaması ve diri suları sürekli akıtmaması nasıl mümkün olabilir. Bu okyanus kendi sudurundan taşarak yaratıkların vücuda gelişine doğru kesintisiz bir akış içinde durmadan taşmayacak mıdır.
Çünkü Tanrının iyiliği tabiatı gereği kendini paylaşan ve çoğaltan bir iyiliktir. Madem ki kendisinde hiçbir eksik yoktur ve mutlak doluluğu ile içinde bulunduğu o eşsiz bolluk sebebiyle kendisine hiçbir şey katılamaz. Ve madem ki aynı sebeple kendini çoğaltamaz zira bu birden çok Tanrı tasavvur etmekle aynı şey olurdu ki bu bir çelişkidir. O halde şu sonuç zorunlulukla çıkar. Tanrı ezelden beri yani hiçbir zaman sayısı çıkarılamayacak biçimde yaratıklara varlık vermiştir. Aksi takdirde Tanrının özsel bir niteliği olan bu paylaşan iyilik sonlu bir şey olurdu ve süresi belli sayıda yılla ölçülebilirdi. Bundan daha akıl dışı bir şey ise yoktur.
O iyiliğin şefkatin ve merhametin sonsuz bir pınarı ve okyanusudur.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu satırlar Neoplatonik doğuş öğretisinin on yedinci yüzyıldaki en berrak ifadelerinden biridir. Plotinos ile başlayan geleneğe göre En Yüce İyi kendi doluluğu sebebiyle taşar ve varlık kendisinden sudur yoluyla akar. Conway bu klasik imgeyi taşan pınar ve okyanus benimseyerek yaratılışı Tanrının keyfi bir edimi değil iyiliğinin zorunlu bir gereği kılar. Böylece iyiliğin kendini paylaşma niteliği yaratılışın ezeliliğini temellendirir. Metin ayrıca dönemin Hristiyan Kabalası ile Cambridge Platonculuğunun kesiştiği entelektüel iklimi de yansıtır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- The Principles of the Most Ancient and Modern Philosophy (Principia Philosophiae Antiquissimae et Recentissimae), Anne Conway, Latince baskı Francis Mercury van Helmont, 1690, Bölüm I, Fasıl 4-5
- Neşir
- Latince ilk baskı, 1690 (Kabbala Denudata çevresi, van Helmont editörlüğü)
- Konum
- Bölüm I, De Deo et divinis illius attributis, §4-5 (kaynak sayfa görüntüsü s. 18, iç numaralama 10)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library