Evrenin Duyusu: Dünya, Yüce Tanrı'nın Yaşayan Bir Tapınağıdır

Öyleyse bütün dünya baştan sona duyudur, yaşamdır, ruhtur, bedendir ve Yüce Tanrı'nın bir heykelidir; O'nun kendi görkemi için, kudretle, bilgelikle ve sevgiyle kurulmuştur. Sebepsiz yere acı çekmez. Onun içinde nice ölümler ve nice yaşamlar vuku bulur, hepsi de onun büyük yaşamına hizmet eder. Ekmek bizde ölür ve hazmedilmiş öze dönüşür; o öz ölür ve kana dönüşür; kan ölür ve ete, sinire, kemiğe, canlı soluğa ve tohuma dönüşür. Böylece çeşit çeşit yaşamlara, ölümlere, acılara ve hazlara katlanır, yine de bunların hepsi bizim yaşamımıza hizmet eder.

İşte tıpkı böyle, bütün dünya için her şey sevinç ve fayda kaynağıdır, çünkü her şey bütünün uğruna vardır; bütün ise Tanrı'nın uğruna, O'nun görkemi için vardır. Onlar, bir hayvanın karnındaki kurtçuklar gibi kalırlar; tüm canlılar dünyanın karnındadır ve dünyanın duyduğunu düşünmezler, tıpkı karnımızdaki kurtçukların bizim duyduğumuzu asla bilmedikleri gibi. Dünyanın, kendilerininkinden çok daha ilahî bir ruhu olduğuna da inanmazlar. Ne var ki canlılar, dünyanın kutlu ruhunun canlandırmasıyla değil, her biri kendi ruhuyla canlanır; tıpkı içimizdeki kurtçukların bizim gibi akıl sahibi olmaması gibi.

Öyleyse insan, bütün dünyanın sonsözüdür; onu işleyen ve ona hayran olandır; çünkü uğruna yaratıldığı Tanrı'yı tanımak ister. Dünya bir heykeldir, bir suret, yaşayan bir Tapınak ve Tanrı'nın bir kitabıdır. Tanrı bu kitaba sonsuz güzellikte şeyleri, kendi zihninde tasarladığı gibi yazmış ve resmetmiştir; kendi kavrayışlarını dile getirmiş, onları gökyüzünde canlı ve yalın heykellerle, yeryüzünde ise cansız ve karışık heykellerle bezemiştir. Peki tüm bunlar aracılığıyla biz Tanrı'ya yükseltiliyor muyuz?