Timaios Şerhi: Evren Ruhu — Kadim Kütüphane

Platon'un Timaios diyaloguna geç antik dönemde yazılan bu Latince şerh, Yunan felsefesini Latin Batı'ya taşıyan başlıca köprülerden biridir. Aşağıdaki pasaj, ruhun doğasına dair Platoncu tanımı ele alır: ruh, bedenden yoksun, kendi kendine hareket eden ve akılla donatılmış bir tözdür. Calcidius, Aristoteles'in on kategori öğretisinden yola çıkarak ruhun neden bir öz olarak kabul edilmesi gerektiğini adım adım gösterir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Platon'a göre ruh, bedenden yoksun, kendi kendine hareket eden ve akılla donatılmış bir tözdür. Ruhun bir şey olduğundan kimse kuşku duymaz. Zira ruh, duyular tarafından uyandırılan öncül bir dürtüyle bedeni harekete geçirir. Var olan her şey on kategoriye bölündüğüne göre, hangi kategorinin özelliğini alırsa o kategoriyle birlikte anılacaktır.

Bütün filozoflar arasında, tüm kategorilerden hareketle şu kabul edilmiştir: karşıt nitelikleri sırayla üzerine almak, en kadim olmak ve öteki kategorilerden önce bilinmek bir öze özgüdür. Nitekim beden, örneğin bir insanın özü, karşıt nitelikleri sırayla üzerine aldığı için hiç kuşkusuz bir özdür. Hastalık ile sağlık, çirkinlik ile güzellik bunlardandır. İşte aynı biçimde ruhun da bir öz olacağı açıkça kanıtlanır, çünkü o da karşıt nitelikleri sırayla üzerine alır: bedensel sağlığa karşılık gelen adalet ile bedensel hastalıklara karşılık gelen adaletsizlik gibi.

Öyleyse karşıtları sırayla taşımak bir öze özgüyse ve aynı şey ruhta da ortaksa, ruhun bir özden başka bir şey olmadığından hiç kuşku duyulamaz.

Platon'a göre ruh, bedenden yoksun, kendi kendine hareket eden ve akılla donatılmış bir tözdür.

Özgün metin (İngilizce)

The soul, therefore, according to Plato, is a substance lacking a body, self-moving, and rational. And no one doubts that the soul is some thing. For it moves the body by a preceding impulse excited by the senses. But because all things that are are divided into ten categories, whatever will receive the property of any category will be associated with that same category. Furthermore, it is established among all philosophers, from all the categories, that it is proper to an essence to receive contrary passions in turn, and to be the most ancient, and to be known before the other categories. Therefore, just as the body, as for example the essence of a man, is without any doubt an essence, because it receives contrary passions in turn, such as sickness and health, ugliness and likewise comeliness, so it is openly proven that the soul will be an essence, because it too receives contrary passions in turn, such as justice, which corresponds to bodily health, and likewise injustice, which corresponds to bodily diseases. If, therefore, it is proper to an essence to sustain contraries in turn, and this same thing is common to the soul, undoubtedly the soul is nothing other than an essence.

Bu metin neden önemli

Calcidius (Chalcidius), 4. yüzyılda Platon'un Timaios'unu Latinceye çevirip ona kapsamlı bir şerh düşen Hristiyan bir düşünürdür. Eserini Piskopos Hosius'a ithaf eden Calcidius, kozmoloji, evren ruhu (anima mundi), sayı ve armoni öğretisi ile ilk madde (silva) meselelerini bir araya getirir. Bu şerh, Ortaçağ boyunca Latin dünyasının Platon'a erişebildiği başlıca metin olmuş, Timaios'un evren ruhu ve yaratılış anlatısını Batı düşüncesine aktaran temel kaynak işlevi görmüştür. Buradaki pasaj, Aristoteles'in ruhu bedenin entelekheia'sı sayan görüşü ile Platon'un ruhu bağımsız, öncesiz ve kendi kendine hareket eden bir töz sayan görüşü arasındaki tartışmanın tam ortasında yer alır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: Chalcidius, Commentary on Plato's Timaeus (In Timaeum Platonis)
Neşir: Chalcidius, In Timaeum Platonis (15. yüzyıl Latince nüshası)
Konum: Sayfa 128 (ruhun tanımı ve kategoriler kanıtı bölümü)
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön