Rönesans Neoplatonizminin en özgün seslerinden Charles de Bovelles, insanı kozmosun küçültülmüş bir sureti olarak okur. Bilge insanı, kendini bilerek bütün evreni içinde toplayan varlık diye tanımlayan Bovelles, aşağıdaki sayfada bu mikrokozmos öğretisini bedenin kendisine taşır. İnsanın kanalları ve açıklıkları, yuvarlak dünyanın bir taklidi olarak biçimlenmiştir; beden, dört unsurun ve göksel düzenin küçük ölçekli bir aynasıdır. Böylece geometri, salt bir ölçme sanatı olmaktan çıkıp insanın evrenle olan gizli akrabalığının haritasına dönüşür.
Yuvarlak biçim, kareye kıyasla çok daha soylu ve çok daha büyük bir erdem taşır. Dünya yuvarlaktır. Doğa da dünyayı taklit ederek insan bedeninin kanallarını ve açıklıklarını yuvarlak biçimde düzenlemiştir; hem çekici güce hem de aşağı ve dışarı atıcı güce hizmet etsin diye. İnsanın başında dört dış duyu bulunur ve bunların kanalları ile açıklıkları çekici güce hizmet eder. En yüce dış duyu işitmedir; sesleri ve her şeyden önce insan sesini işitme gücüne hizmet eden iki kulağı vardır. İkincisi görmedir; ışığı ve renkleri çeken iki gözü vardır. Üçüncüsü koku alma duyusudur; kokuları çeken iki burun deliği vardır. Dördüncü duyu ise tadın bulunduğu ağızdır; içmede olduğu kadar yemede de insanın tüm besinini kabul etmeye ve çekmeye yarar.
Sonra insanın karnında, dışarı atıcı güce hizmet eden üç açıklık vardır. Bu üç alt açıklıktan göbek havaya, üreme açıklığı suya, dışkı açıklığı ise toprağa benzer. Böylece bu açıklıklar güzel bir orantı içinde durur ve üç alt unsuru, yani havayı, suyu ve toprağı taklit eder. İnsanın ateşi ise yürekte yatar; örtülü ve hiçbir açıklığı olmayan yürek, tüm besinin pişirilmesini ve sindirilmesini daha iyi yerine getirsin ve onu, insanın ruhunun ve bütün yaşamının barındığı kan tabiatına döndürsün diyedir.
Dünya yuvarlaktır. Doğa da dünyayı taklit ederek insan bedeninin kanallarını ve açıklıklarını yuvarlak biçimde düzenlemiştir.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Charles de Bovelles (Carolus Bovillus, yak. 1479 to 1567), Paris çevresinde yetişen ve Jacques Lefevre d'Etaples'in çevresine bağlanan bir Fransız filozof ve matematikçidir. En ünlü eseri, insanı kendini bilme yoluyla bütün evreni içine alan bilge varlık olarak tasvir eden Liber de sapiente (Bilge İnsanın Kitabı, 1510 sonrası) sayılır. Buradaki pasaj ise onun 1547 tarihli Geometrie practique adlı eserinden alınmıştır; Bovelles bu geç dönem metninde geometriyi salt bir zanaat bilgisi olmaktan çıkarıp insan bedeni ile kozmos arasındaki Neoplatonik uygunluğun ölçüsü haline getirir. Bedenin açıklıklarını dört unsura ve yedi sayısının mistik düzenine bağlaması, insanın mikrokozmos oluşuna dair kadim öğretinin Rönesans matematiğiyle buluştuğu ender anlardan biridir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Geometrie practique
- Neşir
- 1547 basımı, Source Library dijital nüshası (CC BY-SA 4.0)
- Konum
- Yedinci Bölüm, s. 61 (dijital nüsha s. 131), paragraf 27
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library