Signatura Rerum: Her Şeyin İmzası

Eser hakkında

Onyedinci yüzyıl Hristiyan mistisizminin ve teosofi düşüncesinin dikkat çeken isimlerinden Jacob Böhme, dönemin çalkantılı dini atmosferinde teolojik tartışmaların ötesine geçerek özgün bir içsel kavrayış geliştirmiştir. Görlitzli bir kundura ustası olan yazar, biçimsel bir üniversite eğitimi almamış olmasına karşın, Reformasyon sonrası Alman mistisizmi, simya dili ve Paracelsusçu doğa felsefesiyle şekillenen zengin bir düşünce çevresi içinde eserlerini kaleme almıştır. Almanca aslı 1622 yılında tamamlanan ve daha sonra 1651 yılında John Ellistone çevirisiyle Londra'da basılarak İngilizceye kazandırılan bu yapıt, Böhme'nin tefekkür dünyasında Tanrı, insan ve tabiat arasındaki organik bağı simgesel bir dille izah ettiği metinler arasında yer alır.

Signatura Rerum, evrendeki her bir varlığın kendi içsel hakikatini dış görünüşü, tınısı ve biçimi vasıtasıyla dışa vurduğu temel savı üzerine kuruludur. Eser, fiziksel dünyanın yüzeysel bir maddeden ibaret olmadığını, aksine ilahi yaratılışın görünür işaretlerini ve mühürlerini barındıran canlı bir kitap niteliği taşıdığını savunur. Böhme, yaradılışın tek bir kaynaktan türeyişini ve biçimlerin çeşitlenişini açıklarken simya terminolojisinden yararlanır. Yazarın gayesi, nesnelerin dışsal kabuklarını soyarak içlerinde gizlenen tinsel ilkeyi görünür kılmak ve böylece tüm varoluşun aynı ilahi kökten beslendiğini sistematik bir doğa tasavvuru içinde ortaya koymaktır.

Sayfada yer alan açılış pasajı, Böhme'nin imza öğretisini salt bir varlık açıklaması olarak bırakmayıp doğrudan anlama ve iletişim meselesine bağladığı can alıcı noktayı temsil eder. Yazar, dışarıdan duyulan sözlerin ya da nakledilen bilgilerin, içerideki tinsel karşılık uyanmadıkça anlamsız kalacağını belirterek idrak sürecini iki benzeyişin birbiriyle temas etmesi olarak tarif eder. Okur, bu metni incelerken klasik bir felsefi metin çözümlemesinden ziyade, ses, çan ve çekiç metaforları üzerinden kurulan rezonans fikrine dikkat kesilmelidir. Böhme'nin çağrısı, metne salt harflerin toplamı olarak değil, muhatabının zihninde kendi yankısını bulması gereken dinamik bir tanıklık olarak yaklaşmayı gerektirir.