Batlamyus'a atfedilen "Centiloquium" yani "Yüz Söz", yıldız biliminin özünü yüz veciz aforizmaya sıkıştıran kadim bir el kitabıdır. Yunanca adı Karpos, yani "Meyve"dir; çünkü büyük "Dörtlü Kitap"ın (Tetrabiblos) olgunlaşmış özü sayılmıştır. Aşağıdaki açılış sözleri, göksel yargının sınırlarını, tahminin zorunluluğunu ve bilge ruhun yıldızlar karşısındaki konumunu ortaya koyar. Metin, 1641 tarihli Latince aforizma derlemesinden alınmıştır.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

BATLAMYUS'un Yüz Sözü yahut Kitaplarının Meyvesi.

Bir. Hüküm hem senin kendi bilginden hem de ilimden doğar. Zira ilim sahibi kişinin şeylerin tikel suretlerini kesin olarak dile getirmesi mümkün değildir; nitekim duyular da bir şeyin tikel suretini değil, ancak genel bir suretini kavrar. Bu meselelerle uğraşan kimsenin varsayıma dayanması gerekir; çünkü tikel olanı ancak ilâhî ilhamla dolu olanlar önceden bildirebilir.

İki. Kendisine danışılan kişi kendini iyice sınadığında, kendi hâli ile haritanın gösterdiği suret arasında hiçbir uyuşmazlık kalmaz.

Üç. Belli bir işe kabiliyeti olan kimsenin doğum haritasında, bu kabiliyete delâlet eden yıldız hiç şüphesiz pek güçlü bulunur.

Dört. Hakikatin bilgisine yatkın bir ruh, kendini ilimde en ileri derecede yetiştirmiş kimseden daha çoğuna erişir.

Beş. İlim sahibi kişi, yıldızların doğasını bilip olay gerçekleşmeden önce kendini hazırladığında, onların birçok etkisini savuşturabilir.

Altı. Gün ve saat seçimi, ancak seçilen vakit doğum haritasıyla iyice bağdaştığında fayda verir. Aksi hâlde, görünüşte iyi bir sonuca yönelmiş olsa bile hiçbir suretle yararlı olmaz.

Yedi. Yıldızların bileşimlerini, kimse önce onların doğal farklarını ve karışımlarını öğrenmeden kavrayamaz.

Sekiz. Bilge bir ruh göksel işleyişe katkıda bulunur; tıpkı usta bir çiftçinin toprağı sürerek ve ayıklayarak doğaya katkıda bulunması gibi.

Özgün metin (İngilizce)

CLAUDIUS PTOLEMY'S One Hundred Sayings, or the Fruit of his Books. 1. From You, and from science. For it is impossible for one who is knowledgeable to pronounce the particular forms of things, just as the senses do not perceive a particular form, but rather a certain general form of a sensible thing. It is necessary for one treating these matters to use a conjecture of things, for only those inspired by the divine predict particulars. 2. When he who consults will better examine himself, there will be no difference of things between that and his form. 3. He who is fit for any particular matter will surely have a star of this kind of signification very powerful in his birth chart. 4. A soul fit for the knowledge of truth attains more than one who has exercised himself in science in the highest manner. 5. He who is knowledgeable can avert many effects of the stars when he knows their nature and prepares himself before their occurrence. 6. The election of days and hours is beneficial when the time is well established from the birth chart. For if it is contrary, it will by no means be profitable, although it may perhaps look toward a good outcome. 7. One cannot perceive the mixtures of the stars unless he has first learned the natural differences and mixtures. 8. A wise soul contributes to the celestial operation, just as an excellent farmer contributes to nature by plowing and purging.

Bu metin neden önemli

Centiloquium, orta çağ ve Rönesans astrolojisinin en çok okunan metinlerinden biriydi ve yüzyıllarca gerçek Batlamyus eseri sayıldı. Bugün bilginler onun geç antik yahut erken İslam döneminde derlenmiş bir sözler dizisi olduğunu düşünse de, önemi azalmaz. Bu ilk aforizmalar, astrolojinin kesin bir kehanet değil, doğanın genel yasaları üzerine kurulu bir tahmin sanatı olduğunu vurgular. En çarpıcı fikir ise bilge ruhun yıldızların etkisini savuşturabileceği, hatta göksel işleyişe bir çiftçi gibi katkıda bulunabileceğidir. İnsan burada göklerin edilgen bir kulu değil, kaderiyle birlikte çalışan bir ortaktır.

Eser hakkında

İskenderiye geleneğinin önde gelen isimlerinden Claudius Ptolemaeus'a atfedilen bu metin, Antik Çağ'dan intikal eden doğa felsefesi ve gök gözlemi mirasının özlü bir uzantısı olarak kabul görmüştür. Tarih boyunca Batlamyus külliyatının ayrılmaz bir parçası sayılan çalışma, modern araştırmacılar tarafından geç antik dönem veya erken İslam ilim çevrelerinde şekillenmiş psödo-Batlamyusçu bir derleme olarak değerlendirilmektedir. Eser, Helenistik mirasın Orta Çağ boyunca İslam dünyasına, oradan da Latince tercümeler aracılığıyla Batı düşüncesine aktarılması sürecinde etkili olmuş; nitekim 1641 tarihli Latince aforizma derlemesinde yer bularak erken modern dönemde de dolaşımını sürdürmüştür.

Geleneksel adıyla Centiloquium yahut Karpos, Batlamyus'un kapsamlı eseri Tetrabiblos'un kuramsal zeminini pratik bir el kitabına dönüştürmeyi amaçlayan yüz veciz aforizmadan oluşur. Metnin ana omurgasını, göksel hareketlerin yeryüzündeki oluş ve bozuluş süreçleri üzerindeki etkilerini anlama çabası teşkil eder. Yazar, gökyüzünün incelenmesini katı ve kaçınılmaz bir kadercilik yerine, fiziksel dünyanın genel işleyiş kurallarını anlamaya dönük rasyonel bir tahmin faaliyeti olarak kurgular. Yıldızların tabiatını, doğum haritalarını ve zaman seçimlerini ele alan aforizmalar, tabiatın genel yasalarını kavramak isteyen araştırmacıya metodolojik bir çerçeve sunar.

Sunduğumuz pasaj, eserin kuramsal ve epistemolojik zeminini kuran ilk sekiz aforizmayı içermektedir. Bu açılış bölümünde bilgiye ulaşmanın sınırları, duyuların genel olanı kavramadaki yetersizliği ve araştırmacının kendi yeteneklerinin önemi tartışılır. Okur, bu satırları incelerken metnin tikel olayları önceden bilme iddiasından ziyade, doğa bilgisi ile donanmış bir aklın olayları önceden sezme gücüne yaptığı vurguya dikkat etmelidir. Pasaj, göksel etkiler karşısında insanın edilgen olmadığını, aksine toprağı işleyen bir çiftçi gibi doğayla uyum içinde hareket ederek tedbir alabileceğini dile getiren kadim felsefi yaklaşımı anlamak için yetkin bir başlangıç sunmaktadır.

Bu eser Astroloji Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye

Kaynak eser: Astrologia aphoristica Ptolemaei, Hermetis, Ludovici de Rigiis, Almansoris, Hieronymi Cardani, et autoris innominati
Neşir: 1641 tarihli Latince aforizma derlemesi (anonim derleyici); Batlamyus'un Centiloquium'unu içerir
Konum: Bölüm I: "Claudii Ptolemaei Centum Dicta", sayfa 29-30 (aforizmalar 1-8)
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →

Bu Çeviriye Atıf

Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Yüz Söz yahut Kitaplarının Meyvesi. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/batlamyus-centiloquium-yuz-soz-meyve

Özgün Sayfalar60 sayfa

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

← Kütüphaneye dön

Bu metin neden önemli

Eser hakkında

İlgili eserler

Apotelesmatika: Beş Gezici Yıldız ve Göğün Ekseni

Astrologların En Mütevazısı Olarak Onu Onaylıyorum

Astroloji Sanatına Giriş: Burçlar Çemberinin Yarımları ve Çeyrekleri

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol