Yükselen Şafak

Metindeki [okunamadı] işaretleri hakkında: Bu eserin kaynak taramasında Yunanca, İbranice ve benzeri alfabelerle dizilmiş kelimeler yer alır. Optik karakter tanıma bu harfleri güvenilir biçimde okuyamadığı için, çeviride o noktalar tahmin edilmek yerine [okunamadı] olarak işaretlenmiştir. İşaret, çevirinin atladığı değil, kaynağın okunamadığı yeri gösterir; ilgili yerler özgün nüshanın sayfa görsellerinden izlenebilir.

Zürih, Merkez Kütüphanesi, Ms. Rh. 172 Thomas Aquinas'a atfedilen, 1420

Sayfa Türü, Ön Kapak Görseli

*(Görsel: Bu tarihi el yazmasının ön kapağı, daha koyu kahverengi deri bir sırta sahip kahverengi deriyle ciltlenmiştir. Kapakta, kör baskı yoluyla oluşturulmuş, genellikle baklava dilimi olarak adlandırılan bir desen yer alır. Bu teknik, mürekkep veya altın varak kullanmaksızın gömme bir desen oluşturmak için ısıtılmış metal aletlerin deriye bastırılmasını içerir. Her baklava diliminin içinde ve kesişim noktalarında küçük süs damgaları bulunur. Bunlar, fleur-de-lis olarak bilinen stilize edilmiş çiçek motiflerini veya hanedan zambaklarını andırır. Cildi sıkıca kapalı tutmak için sağ kenara iki metal kopça tutturulmuştur. Köşelerde ve merkezde metal kabartmalar veya çiviler görülür. Bunlar, kitap düz bir yüzeye yerleştirildiğinde deriyi aşınmaktan korur.)*

**Cilt**: El yazması sayfalarını bir arada tutan koruyucu kapak ve sırt. **Deri**: Dayanıklılık kazandırılmış hayvan derisi, ortaçağ kitap yapımında yaygın olarak kullanılırdı. **Kör baskılı**: Renk veya yaldız kullanmadan deriye desenler damgalayarak bir kitap kapağını süsleme yöntemi. **Baklava dilimi**: Süslemede kullanılan eşkenar dörtgen biçimli geometrik desen. **Kopçalar**: Bir kitabın kapaklarını bir arada tutan metal tutturucular, parşömen sayfaların kıvrılmasını önlemek için gerekliydi. **Kabartmalar**: Kitabın kapağının masaya veya rafa temas etmesini engelleyerek sürtünmeyi ve hasarı azaltan yükseltilmiş metal çiviler.

*(Görsel: Kırmızı ve yeşil bir bordür içine yerleştirilmiş tam sayfa bir simya çizimi. Merkezde, biri erkek diğeri kadın iki başlı bir figür tek bir gövdeyi paylaşmaktadır. Bu androjen (iki cinsiyetli figür), bir küme mavi yılan veya dalga üzerinde durmaktadır. Figürün arkasında, kanatlarını açmış, muhtemelen bir kartal veya kuzgun olan büyük mavi bir yırtıcı kuş durmaktadır. Figürün erkek tarafı pürüzlü bir dal tutmaktadır. Kadın tarafı ise bacaklarından tuttuğu ölü bir tavşanı tutar. Çerçevenin etrafındaki kenar boşluklarında Latince yazılar yer almaktadır.)*

Bu, bilgelerin hakiki suretler vasıtasıyla yaptıkları gösterimdir (Orijinali: "Hec est ostensio sapientum veri figuris")

Bu derin meselde, ihanetiyle nicelerini aldatan kadın bulunur. (Orijinali: "In qua profundi parabilia femina / Que fallit multos sua per proditionem multos")

[okunamadı] (Orijinali: "Hec est figura que in mente ponitur")

[okunamadı] (Orijinali: "Hic est lapis..." Bu, simya sürecinin gayesi olan Filozof Taşı'na atıfta bulunur.)

*(Görsel: Sayfada Zürih Kanton ve Üniversite Kütüphanesi'ne ait dairesel bir kütüphane mührü bulunmaktadır.)*

**Androjen (iki cinsiyetli figür)**: Hem eril hem de dişil özelliklere sahip figür. Simyada bu, "Rebis"i veya "çifte şey"i temsil eder. Güneş ve Ay ya da tin ve madde gibi karşıt güçlerin kusursuz birliğini simgeler.

**Filozof Taşı**: Simyada efsanevi bir madde. Değersiz metalleri altına dönüştürme ve ruhani yetkinliğe ya da ölümsüzlüğe ulaştırma gücüne sahip olduğuna inanılırdı.

**Mesel**: Simgesel bir hikâye veya imge. Simyacılar sırlarını ehil olmayanlardan gizlemek, ancak diğer talebelere açıklamak için meselleri kullanırlardı.

*(Görsel: Kırmızı ve yeşil bir bordür içine yerleştirilmiş tam sayfa bir simya çizimi. Merkezde, biri erkek diğeri kadın iki başlı bir figür tek bir gövdeyi paylaşmaktadır. Bu androjen (iki cinsiyetli figür), bir küme mavi yılan veya dalga üzerinde durmaktadır. Figürün arkasında, kanatlarını açmış, muhtemelen bir kartal veya kuzgun olan büyük mavi bir yırtıcı kuş durmaktadır. Figürün erkek tarafı pürüzlü bir dal tutmaktadır. Kadın tarafı ise bacaklarından tuttuğu ölü bir tavşanı tutar. Çerçevenin etrafındaki kenar boşluklarında Latince yazılar yer almaktadır.)*

Bu, bilgelerin hakiki suretler vasıtasıyla yaptıkları gösterimdir (Orijinali: "Hec est ostensio sapientum veri figuris")

Bu derin meselde, ihanetiyle nicelerini aldatan kadın bulunur. (Orijinali: "In qua profundi parabilia femina / Que fallit multos sua per proditionem multos")

[okunamadı] (Orijinali: "Hec est figura que in mente ponitur")

[okunamadı] (Orijinali: "Hic est lapis..." Bu, simya sürecinin gayesi olan Filozof Taşı'na atıfta bulunur.)

*(Görsel: Sayfada Zürih Kanton ve Üniversite Kütüphanesi'ne ait dairesel bir kütüphane mührü bulunmaktadır.)*

**Androjen (iki cinsiyetli figür)**: Hem eril hem de dişil özelliklere sahip figür. Simyada bu, "Rebis"i veya "çifte şey"i temsil eder. Güneş ve Ay ya da tin ve madde gibi karşıt güçlerin kusursuz birliğini simgeler.

**Filozof Taşı**: Simyada efsanevi bir madde. Değersiz metalleri altına dönüştürme ve ruhani yetkinliğe ya da ölümsüzlüğe ulaştırma gücüne sahip olduğuna inanılırdı.

**Mesel**: Simgesel bir hikâye veya imge. Simyacılar sırlarını ehil olmayanlardan gizlemek, fakat "bilgelere" ifşa etmek için meselleri kullanırlardı.

*(Görsel: Parlak kırmızı bir arka plan üzerinde tüm sayfayı kaplayan bir çizim. Merkezdeki canavarımsı figür bir insan başına ve dokulu bir gövdeye sahiptir. Bacaklarından biri kırmızı köklerle sonlanan bir tahıl veya saman demetidir. Diğer bacağı ise bir balık kuyruğudur. Gövdeye mavi bir yılan dolanmıştır. Sağ tarafta, kayalık bir çıkıntının üzerinde siyah bir kuzgun ve küçük bir baykuş oturur. Baykuş bir flüt çalmaktadır. Figür bir insan kafatasının üzerinde durur. Çerçevenin etrafına Latince metin yazılmıştır.)*

Eriyebilir beden, tinin ölçüsü (Orijinali: "Solubile corpus metrum spiritus")

[okunamadı] (Orijinali: "Hic est...")

Tıpkı başlangıçtaki gibi, eğer ölümden kaçmak dilersen. (Orijinali: "Sicut in primis si vis effugere mortem")

[okunamadı] (Orijinali: "In ista formam sanas perire lingue") [okunamadı] (Orijinali: "Infirmas vocibus veris sensum tibi claret")

*(Görsel: Dairesel bir kütüphane mühründe ZÜRİH KANTON VE ÜNİVERSİTE KÜTÜPHANESİ yazmaktadır.)*

**Eriyebilir Beden**: Bu, ayrıştırılmış veya çözündürülmüş bir madde olan "Solubile corpus"a atıfta bulunur. Simyada "çözünme", katı bir maddeyi arındırmak amacıyla onu birincil sıvı haline indirgeme sürecidir.

**Ruh (Spirit)**: "Spiritus", bir maddenin uçucu yahut havadar özüdür. Simyacılar, Filozof Taşı'nı meydana getirmek için ruhun "corpus"tan (bedenden) ayrılması ve ardından yeniden birleştirilmesi gerektiğine inanırlardı.

**Nigredo (karalık evresi)**: Siyah kuzgun ve kurukafa ile simgelenir. Bu, "kararma" yahut çürüme evresidir. Kusursuz bir halde yeniden doğabilmesi için eski maddenin ölümünü temsil eder.

**Canavar (Monster)**: Simyadaki canavarlar birleşik figürlerdir. Toprak (tahıl bacağı), su (balık kuyruğu) ve hava (kuşlar) gibi farklı elementlerin birleşimini temsil ederler.

Kutlu **Hermes**: Simyanın ve hermetik felsefenin kurucusu sayılan efsanevi Helenistik figür Hermes Trismegistus, der ki, Bu meseleleri kavradığı anda, kanatlarla doğması için, tıpkı bir Kral yahut Kraliçe gibi, yani parlak Ay ile Güneş gibi, [okunamadı] [okunamadı] bir arıtma gerçekleştirir. Ardından sana **nigredo (karalık evresi)**: Maddenin yeniden doğabilmesi için "ölmesi" ve çürümesi gereken simyadaki ilk temel basamak olan "karalık" veya çürüme evresi, görünür, öyle ki tamamen siyah [okunamadı] [okunamadı] olacaktır. Bunu tecrübe edenler, bu maddenin asil olduğunu görürler. Zira Güneş'ten ve onun kız kardeşinden (aslı: "sore", muhtemelen Ay'a atıfta bulunan "sorore" sözcüğünün kısaltması), bilgece dört unsuru (Dört klasik element, Toprak, Hava, Ateş ve Su) başka hiçbir şeyden değil, tam buradan, madensel ruhların içindeki tek bir kaynaktan var eder; çünkü Güneş kendi tohumunun ekildiğini bildiğinde, belirli bir münferit cevher başka bir türün değil, kendi türünün suretini alır... ve filozofların fenericum (aslı: "fenericum", muhtemelen belirli bir kimyasal bileşik ya da "sericum" için kâtip çeşitlemesi) ve **kara kurşun**: Simyada "kara kurşun", lafzi kurşundan ziyade genellikle "İlk Madde"ye ya da maddenin arınmadan önceki ham haline atıfta bulunur, dedikleri işte budur.

Haber Hayırlı bir arayış için, deniz suyu kullanarak, ve dahi kaynatarak, kara taşa cevaz verir. Bu üç şeyi söylenenlere benzer bulacaksın, denizin doğumundadır, nicesine terk edilmiş. Kendini öldürür (aslı: "mortificat sese"; maddenin dış formunu kaybettiği "mortifikasyon" süreci) ve kendini yeniden diriltir, zira madenlerin yaratıcısı için köken olarak dururlar, onlardan var olurlar ve onların içinde çözünürler. Burada durur dirilerin ilkesi ve aracılık eder, derhal bir ruh kuşanır ve onu kendi bedenine sabitler. Nazikçe erdemler bahşeder ve sana hayırlı ölçüler verir. Vaat edildikleri gibi olurlardı... hangi biçimleri verirsen, onu biçersin, ki onda, ölürken, işi nihayetine erdirir.

...haller, onu bedenden uzaklaştırır, ki hakkında şöyle terennüm edilir: "Korkunç karanlığımı temizle." Duyularınla ışığa kulak ver ve **peygamber**: Simyasal sürece manevi bir yetke kazandırmak için burada başvurulan, muhtemelen Davud veya Musa olan kutsal kitaba ait bir figür, ateşin aydınlanmasında bütün gece onlar için iki tane olsun, ve o vakit gece gündüz gibi parıldayacaktır (aslı: "nox sicut dies illuminabit"; Mezmurlar 139:12'ye bir atıf olup, çalışmanın en karanlık evresinin dahi gizli bir ışık barındırdığını ima eder). Ve Gemor. (muhtemelen belirli bir otorite veya tefsir için bir kısaltma) dahi her kara şeyi beyaz, her beyaz şeyi kırmızı kılar (çünkü su beyazlatır ve ateş aydınlatır). Zira ışık, renkte, örneğin kırmızıda, boyayıcı ruhlar vasıtasıyla mevcuttur, çünkü [onu] ateşin kudretinden iktisap ederler. Bunların arasında ateşe tentür denir, kitap 60'ta değil. Karanlıkta mucizevi bir ışık görürsün ve Filozofların [Kitabı]'nda şöyle yazılıdır, Eğer bulutlar yüzeyi beyazlatırsa, şüphe yok ki onların en iç kısımlarını da beyazlatacaktır. Ve Morienes (efsanevi münzevi ve simyacı Morienus Romanus) der ki: "İşte karalığı giderdik ve tuz ile **natron**: aslı: "anatron"; temizlik maddesi ve eritken olarak kullanılan doğal bir soda külü, vasıtasıyla onu beyaz kıldık." gör, ruhun içinde. Beşinci [ameliyat], buharlar veya fena kokular olan tüm "arazları" (Aristotelesçi terimlerle "arazlar", fena kokular veya yüzey kusurları gibi asli olmayan niteliklerdir) giderdiğinden saf olanı saf olmayandan ayırır. Denildiği gibi, Ateş benzeşmeyen şeyleri ayırır ve türdeş şeyleri bir araya toplar. **Eyüp**: Çektiği ızdırap ve sınanmasıyla bilinen kutsal kitap figürü, **mezmur yazarı**: Mezmurlar'ın geleneksel yazarı olan Kral Davud'a atıfta bulunur, vasıtasıyla der: "Beni ateşle sınadın, fakat bende hiçbir kötülük bulunmadı," ve keza: "Ateşten ve sudan geçtik, ve sen bizi esenliğe ve ferahlığa çıkardın." Ve Hermes, "Ateş vasıtasıyla yoğun olanı latif olandan ayıracaksın." Alfidus: Bir Arap simya otoritesi, muhtemelen el-İdrisi veya benzer bir şahsiyet, "Toprak sıvılaşır ve suya dönüşür, su sıvılaşır ve havaya dönüşür, hava sıvılaşır ve ateşe dönüşür." Rasis böyle söyler: Fars hezârfen ve önemli simya yazarı Ebû Bekir er-Râzî, Eserin yaratıcısının katından nesnelerin belirli bir arınması husule geldi, ki bu kimilerince idare yahut **temizleme**: aslı: "mundificatio"; madenin "bedenini" yıkama süreci, kimilerince **rasikasyon**: aslı: "rasicatio"; arıtmaya yönelik teknik bir terim, muhtemelen Rasis isminden veya Latince 'rasus' (kazınmış) sözcüğünden türetilmiştir, başkalarınca ise yıkama yahut ayrıştırma olarak adlandırılır. Zira bu ruh ki yedi katlıdır...

...saf olmayan kısımları bir kenara atarak bedenin bir toz halinde tamamlanması için, daha saf olan kısımları saf olmayanlardan ayırır. Hermes, metninde bu beşinci erdemi tatbik etmiş ve şöyle demiştir: "Toprağı ateşten, latif olanı yoğun olandan, nazikçe ayıracaksın," vb. (aslı: "Separabis terram ab igne subtile a spisso suauiter"; bu, Batı simyasının kurucu metni olan Hermes Trismegistus'un Zümrüt Levha'sından meşhur bir talimattır.)

Altıncısı, derin ve gizli **ruh**: ("aria" olarak kopyalanmış, muhtemelen maddenin yaşamsal ruhunu veya uçucu özünü ifade eden "anima" kelimesinin kâtip varyantı) yeryüzünün bağrından yüzeye çıkaran en alçak yüceltmedir, peygamberin hakkında şöyle dediği, "Tutsakları Kendi kudretiyle dışarı çıkaran O'dur." **Ayrıca**: (özgün metinde: "Item") "Ruhumu daha aşağıdaki cehennemden çekip çıkardın" ve Yeşaya [şöyle der], "Rabbin ruhu beni yukarı kaldırdı." ve Mezmur'da **Emmanuel**: (İbranice "Tanrı bizimle" anlamına gelen, burada ilahi mevcudiyeti veya yapıtın mükemmelliğini belirtmek için kullanılan bir isim) gözü aşikâr kıldı ve yapıtın tamamını bildi. Ve kambar maddesini bilen (özgün metinde: "rem cambar", muhtemelen Arap simyasında belirli mineral özleri veya cıva için kullanılan bir terim olan "el-kambar"a bir atıf) **Razi**: (Rhazes [Ebu Bekir er-Razi], Fars hezârfen ve etkili simya otoritesi) Mezmur'da oradadır. Ve **Alfidius**: (Ortaçağ Latin el yazmalarında sıklıkla alıntılanan bir Arap simyacı) [şöyle der], "Ruhu yukarı kaldıran, onun renklerini görecektir." Ve Alfidius [ayrıca şöyle der], "Bu buhar yükselmedikçe hiçbir şeye sahip olamayacaksınız," çünkü bütün yapıt onun vasıtasıyla ve onun içinde gerçekleşir.

Yedincisi ve sonuncusu, yaşamı üfler, bedeni soluğuyla tutan o kimse, tıpkı hakkında ilahi söylenen kimsenin yaptığı gibi, "İçine soluyarak, insanlara olduğu gibi ruhani [yaşam] verirsin." Süleyman [şöyle der], "Rabbin ruhu bütün dünyayı doldurdu," ve **peygamber**: (muhtemelen Kral Davud'a atıfta bulunuyor), "Ve Ağzının soluğuyla onların bütün kudretini." Ve Razi bu hususta şöyle der, "Bu nedenle, ruhların **birleşimi**: (özgün metinde: "abinacon", muhtemelen maddelerin birliğini ifade eden "abunidatio" veya "combinatio"nun bozulmuş hali) derinliklere indirilmedikçe ışığın maiyetinde eriyip bitilemez," lâkin kapta bedenleri cisimsiz kılın ve sabit olan uçucu hale gelsin veya daha doğrusu her şey bir ruh ortaya koysun ve onu kabul etsin. Kendi aracılığıyla mundar olandan temiz olanı [yaratan] yalnızca O'dur. Taş hakkında Kutsal Yazı şöyle der, "Yıka beni ve paklanayım." Ve **Naaman'a**: (Şeria Nehri'nde yıkanarak cüzzamdan kurtulan İncil komutanı, burada onun şifası simyadaki "bedenin" nihai arınması için bir metafor işlevi görür) şöyle der, "Git ve yedi kez yıkan..."

...Şeria'da ve paklanacaksın. (özgün metinde: "Jordane et mundaberis", Suriyeli Naaman'ın cüzzamını iyileştirmek için Şeria Nehri'nde yıkanmasına dair kutsal kitap anlatısına atıf, burada maddenin kimyasal arınması için bir alegori olarak kullanılmıştır.) Zira bu, günahların yıkanıp temizlenmesi için tek vaftizdir, inancın ve peygamberin tanıklık ettiği gibi. İşitecek kulağı olan, öğreti ruhunun terbiye evlatlarına yedi katlı erdemin ruhuna dair ne söylediğini işitsin, ki bununla her şey yedi olanı doldurur, bakınız, bir kez, bu sözlerle ima ettikleri gibi, Yedi kez damıtın ve [maddeyi] ifsat edici nemden ayırmış olursunuz. ("Yedi kez" damıtma, bir sıvının en yüksek saflık derecesine ulaşması için art arda buharlaştırılıp yoğunlaştırıldığı simyadaki sirkülasyon işlemine atıfta bulunur.)

Hikmetin ter döktüğü altın ev hakkında (özgün metinde: "De domo thauria qua sapia sudauit." "Thauria" kelimesi muhtemelen "aurea" [altın] için bir kâtip varyantıdır. "Ter dökme", simyacıların "bilgelerin teri" olarak adlandırdığı, ısıtma sırasındaki buhar yoğunlaşmasına atıfta bulunur.)

.15. 10. kaya üzerine (özgün metinde: "sup petrum", Matta 16:18'deki "kilisemi bu kayanın üzerine kuracağım" ifadesine atıf. Simyada "kaya" veya "taş", Büyük Yapıt'ın temelidir.)

Hikmet kendisine içinde [yaşam] ürettiği bir ev inşa etti, **peygamberin**: (muhtemelen sözleri kimyasal işlemlere ruhani otorite sağlamak için kullanılan Kral Davud'a veya Süleyman'a atıfta bulunuyor) tanıklık ettiği gibi, kurtaracak ve otlaklardan geçirecektir. Evinin bereketiyle mest olacaktır ve "avlularında bir gün, bin günden yeğdir." Ah, bu evde oturanlar ne kutludur! Zira orada dileyen alır ve arayan bulur, lâkin kapıyı çalana açılacaktır. Çünkü Hikmet durur

18 Zira burada, bütün bu suretlerde gizli olan açığa vurulur, hem benim, **Koca'nın**: (özgün metinde: "Senior", eserleri Avrupa'da son derece etkili olan 10. yüzyılın ünlü Arap simyacısı Senior Zadith'e [İbn Ümeyl] atıfta bulunur), kutsal metinlerde söylediği,

...kapıda durup şöyle der, "İşte, kapıda durmuş çalıyorum, eğer biri sesimi işitir ve kapıyı açarsa, onun yanına gireceğim ve ben onunla, o da benimle akşam yemeği yiyecektir." (özgün metinde: "aboz", muhtemelen Vahiy 3:20'ye atıfla "akşam yemeği yiyeceğim" anlamına gelen Latince cenabo kelimesinin bozulmuş hali.) Ah, bu eve girenler için sakladığın tatlılığının bereketi ne yücedir! (Mezmur 31:19'un başka kelimelerle ifadesi. Simyada "tatlılık", genellikle "siyah" evrenin acılığı geçtikten sonraki hoş kokuyu veya maddenin kararlı halini ifade eder.) Ki onu ne göz görmüş, ne kulak işitmiş, ne de insanın yüreğine doğmuştur. Zira bu evi gözeten kimse için, layık olan kutsallık ve günlerin uzunluğu (özgün metinde: "legitudo dieru", yazar "Ev"in [İksir] uzun ömür, hatta ölümsüzlük bahşettiğini ima eder) bulunacaktır, sarsılmaz bir kaya (özgün metinde: "petrum", hem Havari Petrus'a hem de simyacıların "Taş"ına [petra] atıfta bulunur) üzerine kurulmuş olan, ki Musa'nın asası gibi üç kez vursun diye en âlâ safir çekiçle (özgün metinde: "safine hurmo", muhtemelen sapphirino hermete veya benzerinin bozulmuş hali. "Safir çekiç", "felsefi ateşin" veya özel bir çözücünün tatbik edilmesine yönelik ender bir metafordur) vurulmadıkça yarılamayan, öyle ki sular pek bolca aksın, bütün halk saf kaptan (özgün metinde: "mheru", muhtemelen saf şarap veya duru sıvı anlamına gelen merum) içebilsin ve artık ne susasınlar ne de acıksınlar.

O, bu evi herkese açar, içinde kaderlerini bulacaklar, yaşayan, kesintisiz bir pınar ve kim vaftiz edilirse kurtulacağı bir gençlik durumu (orijinalinde "inuencestate", muhtemelen juventute), bundan böyle yaşlanamayacaklar ve acı hissetmeyecekler. Yararak geçenler, küçük olanlar ve küçük çocuklar kadar bilge olanlar pek azdır. Şayet ilk olan şeyler olgunluğa erişmiş ve 28 ihtiyarın tahtlarına yükselmişlerse (Kutsal Kitap Vahiy Bölümü 24 ihtiyarı betimler, buradaki "28" bir kâtip hatası ya da simyadaki ay döngüsüyle ilgili özel bir nümerolojik gönderme olabilir), şüphesiz layıktırlar ve evi açacaklar, öyle ki yüz yüze, göz göze Güneş'in ve ışığın tüm parlaklığına bakacaklar. Ne var ki, bu olmaksızın güçleri pek az olacaktır. Zira göklerin krallığının anahtarları kime verilmiştir? Neyi bağlar veya çözerlerse, öyle olacaktır. Çünkü o, suyu her nereye giderse gitsin var etmiştir.

Eve gelsinler! Güzelliği dilden dile aktarılır, sokakları ve surları en saf altından yapılmıştır, kapıları ise incilerle (orijinalinde "margaritis", inciler sıklıkla eserin sondan bir önceki aşaması olan "Beyaz Taş" için bir sembol olarak kullanılırdı) ve değerli mücevherlerle ışıldar, taşlar ise gerçekten,

Köşe taşları (orijinalinde "angulares", bunlar simyadaki "Ev"in köşeleri veya temel noktalarıdır) on sekizdir, bütün temelin başlıca erdemlerini taşırlar. Birincisi alçakgönüllülüktür, **peygamber** (Mezmurlar'ın yazarına atıfta bulunulmaktadır) onun hakkında şöyle der, "Kırık kalplileri iyileştirir, yaralarını sarar" (orijinalinde "Qui sanat contritos corde et alligat contritiones eorum", Mezmur 147:3). Ve Mezmur, "O ki onu yoksulun üzerinde ziyaret etmek ister." İkincisi alçakgönüllülüktür, onun hakkında şöyle yazılmıştır, "Çünkü o, hizmetçisinin düşkün halini gözetti, işte, bundan böyle bütün nesiller beni kutsanmış sayacak" (orijinalinde "Quia respexit humilitatem ancille sue...", Luka 1:48'deki Magnificat ilahisi; simyada "hizmetçi", genellikle adi madde ya da eserin aya dair veçhesi için bir metafordur). Ve **peygamber** şöyle der, "[Onu] buldu" (orijinalinde "Inueniuit elisde", metin bozuktur, muhtemelen İlyas'a veya Kutsal Kitap'taki belirli bir keşfe atıfta bulunmaktadır). Ve Resul, İskender'e, "Bu taşla birlikte iyi bir saflık yoktur." Alfidius (Ortaçağ Avrupa el yazmalarında sıkça alıntılanan bir Arap veya Kuzey Afrika simya otoritesi) şöyle der, "Alçakgönüllü olursan bilgeliği yetkinleştirirsin."

Üçüncüsü kutsallıktır, **peygamber** onun hakkında şöyle der, "Kutsal olanla kutsal olacaksın" (orijinalinde "Tu sancto saus eris", Mezmur 18:25). Benzer şekilde Sevgi ve onun kutsamasının azameti. Ve Alfidius der ki, "Bil ki Tanrı için zihnini arındırmadıkça bu ilmi bilemezsin, yani yüreğinde her türlü yozlaşmayı silmeli, ardından zevkleri geride bırakıp kabul etmem için Tanrı'ya dua etmelisin..." (Metin burada parçalı hale gelir, yazar bu "ilmin" yani simyanın yalnızca kalbi temiz olanlara bahşedilen ilahi bir lütuf olduğunu vurgulamaktadır). Şimdi benimkinin hangi adla [anıldığını] gösterir...

Dördüncüsü iffettir, hakkında şöyle okunur, "Severken safım." Bakir olduğundan, bakire sütüyle beslenmiştir (orijinalinde "lac virgineo", hem Mesih'e hem de Taş'ı çözmek için kullanılan beyaz, sütsü bir sıvı veya belirli bir cıva çözücüsü için kullanılan yaygın bir simya terimi olan "Bakire Sütü"ne atıfta bulunan çifte anlam). "Madenlerin Dostluğu"na dair şöyle denmiştir, "Bakire sütü denen, su gibi akan belirli bir şey vardır."

Beşincisi erdemdir, denizle bezenmiş olan (orijinalinde "pontus ornatus", muhtemelen simyanın efsanevi kurucusu "Hermes"in bozulmuş hali) onun hakkında şöyle söyler, "Yüce ve alçak şeylerin gücünü alır" (Hermes Trismegistus'un meşhur Zümrüt Levha'sından bir iktibas olup İksir'in Göğün ve Yerin güçlerini nasıl birleştirdiğini açıklar) ve erdemiyle her katı şeyin içine işler. Ve 60. kitapta şöyle denir, "Şeyin cennetten bahşedilen ve içine akıtılan böylesine büyük bir erdemine ne kadar hayran kalsam azdır."

Altıncısı zaferdir, Hermes onun hakkında şöyle der, "Her katı şeyi alt eder ve kendini değerli bir taş kılar." Vahiy'de (Kutsal Kitap Vahiy Bölümü), "Galip gelene..." uçucu olanı fethedecektir (orijinalinde "vincereti subtile", ruhun yani uçucu olanın katı bir cisme, yani Taş'a sabitlendiği simya aşamasına atıfta bulunur).

"Gizli mannanı (orijinalinde "manna absconditum", Vahiy 2:17'ye bir atıf olup simyacılar tarafından genellikle Büyük Eser'in gizli maddesi olarak yorumlanır) ve Rabbin ağzının adlandırdığı yeni bir adı vereceğim" (orijinalinde "nomen novum quod os domini nominavit", Yeşaya 62:2). Ve 60. [bölümde], Fakat sen çalıştın, [ey] zafer taşı, zümrütler, yeşimler ve hakiki krizolitler [ile], onlardan hasıl olan bir taşta, renk, tat ve güç bakımından parıldayan ve [diğer hepsini] aşan bir suret meydana getirir.

¶ Yedincisi imandır, hakkında şöyle okunur, iman insanları kurtarır, zira kimde bulunursa onun sıhhat bulmaması imkânsızdır. Çünkü iman görmediğini anlar. İnsan bedeninde ruh nasıl görünmezse, aynı [bedende] öyle denir, iki şey görünür, yani toprak ve su, fakat hava ve ateş gibi diğerleri görünmez. Ve Pavlus [şöyle der], "Ona iman ettiğinde utandırılmayacaktır" (orijinalinde "non confundet", Romalılar 9:33). İnanmayanlar içinse gerçekten de "tökezleme taşı ve sendeleten kaya"dır (orijinalinde "lapis offensionis et petra scandali", 1. Petrus 2:8, burada cahilleri aldatan fakat inananları ödüllendiren Simya Taşı'na uyarlanmıştır). Ve İncil Yazarı, "İman etmeyen zaten yargılanmıştır."

¶ Sekizincisi umuttur, hakkında şöyle denmiştir, İlk olarak iman işleri kutlu kılar, umut ise hayırlı ve gelecek olan bir son vaat eder. [Kişinin] amelleri ve umudu birbirini izlesin. Ve umudun kendisi herkesi onda toplar. Atalarımız ona umut bağladı ve kurtuldular.

¶ Dokuzuncusu hayırseverliktir (veya "sevgi", özgün metinde, "caritas"), onun hakkında Resul şöyle der, "Sevgi her şeye katlanır, sevgi haksızlık etmez" (özgün metinde, "Caritas omnia suffert / Caritas no agit perperam", 1. Korintliler 13, 4-7). Ve İncil yazarı, "Beni sevenleri severim." Her vakit sever bu dost. Ve Aldefonsus (Batı simyasında sıklıkla adı geçen Arap otorite Alfidius olması muhtemeldir) şöyle der, "Bütün dünya senden yüz çevirse bile seni terk etmeyen kişi, gerçek dosttur." Ve Gregory (Büyük Aziz Gregory) [şöyle der], "Sevginin kanıtı, eserin aşikâr olmasıdır." Eyüp [şöyle der], "İnsan, canı için sahip olduğu her şeyi verir" (özgün metinde, "pro anima sua", Eyüp 2, 4), yani bu taş uğruna. Çünkü kıt kanaat eken, kıt kanaat biçer. Ve acıda yoldaş olmayan, tesellide de [yoldaş] olamayacaktır.

¶ Onuncusu iyiliktir, onun hakkında...

Mesih, Tanrı'nın iyiliğinin seni tövbeye yönelttiğini söyler (özgün metinde, "benignitas dei te ad penitentiam ducit", Romalılar 2, 4). Onuncu [erdem] hayranlık duyulması gereken iyiliktir (özgün metinde, "benignus e mideri", muhtemelen "benignitas est mirari" veya merhamet etmek anlamındaki "misereri" ibaresinin bozulmuş hâli), herkese amellerine göre karşılık vermektir. Zira iyilik kötülüğe karşı hayırla, aza karşı çokla mukabele eder.

¶ On birincisi sabırdır, onun hakkında şöyle denmiştir, "Fethetmek istiyorsan, katlanmayı öğren" (özgün metinde, "Si vis vincere / disce pati", yaygın bir Ortaçağ özdeyişi), ve Resul sabır ve kutsal yazıların tesellisi aracılığıyla [şöyle der], sabır [yoluyla] umudumuz olsun. Sabrı olmayan kişi, elini bu amelden çeksin. Ve ölmek daha yeğdir, çünkü yaşam nasıl varsa, bu sabır da öyle vardır, gecikme ve uygunsuz olanın uygun hâle gelmesi (bunun, uzun bir bekleyiş vasıtasıyla "uygunsuz" yahut adi maddelerin dönüşüme "uygun" hâle gelmesine atıfta bulunması muhtemeldir), ve Resul [şöyle der], "Rabbin gelişi yaklaşana dek sabırlı olun" (özgün metinde, "patientes estote / usque ad adventus domini", Yakup 5, 7).

¶ On ikincisi itidaldir, onun hakkında yazar ki, o bir dengeleme ve ahenktir, insanı sıhhatte tutar. Ve [onlar] itidal üzere olduklarında, ruh bedenden haz alır, lâkin uyuşmazlık içinde olanlarda, ruh o meskende ikamet etmekten imtina eder. Zira itidal, sıcak olan soğukla, kuru olan da nemliyle dengelensin ve biri diğerine galebe çalmasın diye unsurların (özgün metinde, "eltozum" / "elementorum", Aristoteles fiziğindeki dört nitelik) birbiriyle kaynaşmasıdır. [Felsefenin] önderleri büyük bir gayretle bunu kendileri için aradılar. Sakın sırların sahtesini yapma, sakın şarap yerine sirke kullanılmasın, sakın en zayıf ateşte (özgün metinde, "imo igne", "Kral", metalik ruh veya altın için kullanılan simyasal bir terimdir, aşırı ısı [ateş], birleşme tamamlanmadan önce uçucu ruhun "kaçmasına" veya buharlaşmasına sebep olur) kralın ve onun kudretinin kaçıp gitmesine yol açma. Ölçüyü aşan her şeyden sakın. ¶ Ve onu çürüme ateşinin (buradaki "çürüme ateşi", simyanın ilk evresinde maddeleri ayrıştırmak için tatbik edilen hafif ve istikrarlı ısıdır), yani itidalin üzerine koy, böylece onlar [unsurlar] kendiliklerinden nemleneceklerdir.

¶ On üçüncüsü ruhani terbiye veya idraktir, onun hakkında Resul [şöyle der], "harf öldürür, ruh ise diriltir" (özgün metinde, "lra [littera] occidit / spiritus aut vivificat", 2. Korintliler 3, 6; simyacılar bu ifadeyi ekseriyetle Sanat'ın lafzi [sahte] tarifleri ile ruhani [gerçek] idraki arasındaki farkı tefrik etmek için kullanırlardı). [Bu] hayatın aklına ve sevk edilen insanlara göre bir kaidedir, yani latif bir anlayıştır. Ruhani idrak Kutsal Ruh aracılığıyla bilinsin, nitekim hakiki Mesih, ister tesirli ister noksan olsun, amelini ispat eder. Çünkü hiç kimse ektiğinin aynısını...

...ve biçecektir. Ah, nice pek bilge kişiler bu şeyleri idrak edemez, zira ahmaklıkları yüzünden nefsi anlayışlarını (özgün metinde, "intellectum animalem", Ortaçağ bağlamında "hayvani", yüce ve ruhani akıldan ziyade süfli ve duyusal nefse işaret eder) saptırmışlar ve emekleriyle hiçbir şey bulamamışlardır.

¶ On dördüncü taş itaattir, onun hakkında şöyle yazılmıştır, "Üstlerinize itaat edin." (özgün metinde, "obedientes estote superioribus vestris", İbraniler 13, 17'den). Eğer icra edilen amel ölüme dek itaatkâr idiyse, sen de bilgelerin düsturlarına ve sözlerine itaat et, o vakit onların bütün vaatleri sana itaatkâr olacak ve Tanrı'nın izniyle her ikisi de (büyük ihtimalle hem maddi deneyin hem de ruhani dönüşümün çifte başarısına atıfta bulunmaktadır) hâsıl olacaktır.

¶ Ancak bu şeylerle birlikte, işiten kulak (özgün metinde, "audiedi audiat", kutsal kitaptaki "İşitecek kulağı olan işitsin" sözüne bir atıf), öğreti oğlunun, terbiye oğlunun ne söylediğini işitsin, Hikmet, Hikmet Evi'ni on iki köşe taşı üzerine kurdu (yazar burada on sekiz erdemden sembolik on iki temele geçiş yapar, bu durum Yeni Kudüs'ü yahut Zodyak'ı aksettirir), çünkü yirmi dört ihtiyar (Vahiy 4, 4'e bir atıf, simyada ekseriyetle eserin saatlerini yahut belirli kimyasal oranları temsil ettiği şeklinde yorumlanır), Göklerin Kralı'nın [orada] ikamet etmesi gerektiğini haykırır. Ve Senior (10. yüzyılın meşhur Arap simyacısı İbn Ümeyl, "Kimyasal Tasvirler Tablosu" adlı eseri geniş çapta etkili olmuştur), kitabının mukaddimesinde çatıdaki kartalın ve gizli mekânlardakilerin tasvirlerini resmettiğimizi vazettiği cihetle, onlar vaki olacaktır. Ve Alfidius (kendisinden Ortaçağ metinlerinde sıklıkla Senior ve Hermes ile birlikte bahsedilen bir simya otoritesi), hazine evi (özgün metinde, "thaurizariaz", doğanın saklı sırlarına atıfta bulunan Latince "thesaurizaria" sözcüğünün bozulmuş hâli) hakkındaki kitabında onun açılabileceğini haykırır, bunlar dört unsuri şeydir (özgün metinde, "4. elementaria", Toprak, Hava, Ateş ve Su olmak üzere dört unsur).

Paragraf 6. Gökler, Âlem ve Unsurların Konumları Hakkında (özgün metinde, "elementorum"un kısaltması olan "eltozum")

Bölüm 2

Yeryüzünden olan, yeryüzüne dair konuşur, gökten gelen ruh ise her şeyin üzerindedir (orijinal metin: "Qui de terra est / de terra loquitur / spiritus qui de celo venit / sup omnes est", Yuhanna 3:31'in bir açımlaması). Zira o burada yeryüzünü, üç üstün olan vasıtasıyla, en derin bağlılıkla elementlerin ilkesi, yani hava olarak da konumlandırır, çünkü onun hem yeryüzünden hem de gökten taşıyacağı bir payı vardır, öyleyse diğer elementlerin ruhu olsun, nitekim kutsal yazı da şöyle tanıklık eder, "Başlangıçta, ya Rab, yeryüzünü kurdun ve gökler ellerinin eseridir" (orijinal metin: "Initio tu dne terram fundasti / et opa manuum tuarum sunt celi", Mezmurlar 102:25'ten), yani su, hava, ateş. Zira elementler hareket ederek yeryüzünden ayrılır ve hayat verenler ona doğru gider, bir şeyin kendi işleyişini aldığı su aracılığıyla, yine onun içine çözünmelidir, nitekim kutsal kelam da tanıklık eder, "İnsan küldür ve küle dönecektir" (orijinal metin: "ho cinis est / et in cinem revertet", Kül Çarşambası ayinine ve Yaratılış 3:19'a atıf). Biz her şeyi yapan filozoflar, bu tür bir külü kalıcı olarak algılarız, ki bu altının mayasıdır (orijinal metin: "farnetu amri", muhtemelen "fermentum auri"nin bozulmuş hali, simyada "maya", adi metalin altına dönüşümünü başlatan maddedir) ve altın "pişmiş beden"dir (orijinal metin: "auru coru", muhtemelen "aurum coctum"), yani tanrıların pıhtısı (koagülümü) dedikleri topraktır, onun için pıhtılaştırıcı kaynak odur (orijinal metin: "assi", muhtemelen "eksen" anlamına gelir ya da Arapça "asid" [asit/sirke] kelimesinin bozulmuş biçimidir), o Vaat Edilmiş Topraktır (Filozof Taşının arındırılmış "toprağında" altın "tohumlarının" filizlenmeye başladığı büyük eserin evresi için yaygın bir simyasal metafor), İnsanlık oğlunu oraya altın ekmesi için gönderdi, ta ki gökten diri bir yağmur insin ve diri su onu ısıtsın,

**elementler**: orijinal metin: "eltozum" (elementorum), Orta Çağ fiziğinde gerçekliğin dört temel bileşeni, Toprak, Su, Hava ve Ateş.

Senior'un (metinlerinde kimyasal reaksiyonları betimlemek için sıklıkla yağmur ve toprak imgelerini kullanan Senior Zadith [İbn Ümeyl]) dediği gibi, "Sonra bu ilahi sanatı genişletmek istedi, ki bu ateştir, kendi ateşiyle ısıtır, tıpkı su olduğu gibi, bunlar onlar tarafından sonuna kadar ölçüldü ve sonuna kadar gizlediler, her türlü kaderden." Ve yazarlar bunu herhangi bir yerde açıkça ortaya koymasınlar diye tüm filozoflar bu hususta üstü kapalı konuşurlar, lütfu Tanrı'ya atfettiler, ta ki O dilediğine ifşa etsin ve dilediğinden esirgesin, zira bu meselelerde büyük bir safsata ve bilgeliğin bir karanlığı vardır. Bu ateşin gücü yeryüzünün kendisine ulaşır, çözülür ve coşkun, buharlaşan bir su haline gelir, ardından önceki dünyevi formuna geri döner, bu yüzden başkaları tarafından hareket ettirilmiş toprak olarak adlandırılır.

**safsata**: orijinal metin: "sophisma", burada inisiye olmayanları yanıltmak amacıyla tasarlanmış kasıtlı bir bilmece, mantıksal bir bulmaca veya bir "şaşırtmaca" kastedilmektedir.

ve gökler onun üzerine damlar, bal gibi akanlar (özgünü: "melliflui", muhtemelen simyasal süreç boyunca aşağı inen "tatlı" semavi tesirlere yahut çiye atıfta bulunmaktadır) tüm dünyaya yayılır, ta ki onun ihtişamını ilan etsin, yalnızca anlayış sahiplerinin bildiği bir ihtişamı, göklerin topraktan nasıl yaratıldığını, bu sebepten yeryüzü sonsuza dek kalıcıdır ve diğerleri onun üzerine kurulmuştur, tıpkı kutsal yazının tanıklık ettiği gibi, "Yeryüzünü temelleri üzerine kurdun, asla sarsılmayacaktır ebediyen" (özgünü: "Qui fundasti terram sup stabilitatem suam / non inclinabit in seclum seculi", Mezmurlar 104:5'ten), "Engin denizler onun giysisidir" (özgünü: "Abissus vestimentu eius", Mezmurlar 104:6'dan), onun üzerinde duracaktır sular, hava ve ateş, göğün kuşları da onda barınacaktır, dağları yukarıdaki **elementler**: özgünü: "elementis", maddenin dört yapı taşı (Toprak, Su, Hava, Ateş) ile sulayarak, ta ki eserlerinin meyvesiyle doyuma ulaşsın, öyle ki **yedi gezegen**: simyada yedi metale karşılık gelen yedi göksel cisim (Güneş, Ay, Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter, Satürn) yeryüzünün rahmine taşıdıklarını ve dişlerini orada bıraktıklarını (metallerin "tohumları" yahut gezegensel tesirlerin yerin derinliklerinde bıraktığı keskin, kristal yapılar için çarpıcı bir metafor), nitekim yeryüzünde su ve renklerinden ötürü türlü madenler (özgünü: "minas", maden damarlarına veya cevherlere atıfta bulunmaktadır) bulunur, aynı zamanda meyvelerinden ötürü de, ekmek ve şarap hasıl ederek insanın yüreğini sevindiren (özgünü: "letificans cor hominis", Mezmurlar 104:15), sığırlar için ot ve insanların hizmeti için nebatat da yetiştirecektir, zira yeryüzünün bizzat kendisinde ilkin kendi vaktinde, sonra güneş doğmuştur haftanın ilk gününde seher vakti (özgünü: "valde mane uno sabbatorum", İncillerde Diriliş sabahı için kullanılan, burada felsefi güneşin veya altının "doğuşuna" uygulanan bir ifade), onun içine güneşin doğuşundan önce koyduğun karanlığın ardından, ve [okunamadı] kılınmıştır, ormanın tüm canavarları onda kol gezecektir, onlara sınırlar koydun, beyaza dek (özgünü: "ad album", maddenin saf ve beyaz hale geldiği albedo [beyazlık evresi] safhasına atıfta bulunmaktadır) aşamayacakları, nizamından ötürü gün kırmızıya dek (özgünü: "ad rubrum", Büyük Eser'in koyu kırmızı bir renkle karakterize edilen nihai safhası rubedo [kırmızılık evresi]'ya atıfta bulunmaktadır) sebat eder, her şey yeryüzüne hizmet eder ve yıllarının günleri yetmiş yıldır, [yeryüzüne] girecektir, kudret kelamıyla her şeyi onun aracılığıyla taşıyarak, Euriphorus'un Kitabı'nda yazıldığı üzere (bu isim bir simya otoritesinin yahut Hermes veya Porphyrios gibi belirli bir felsefi kaynağın bozulmuş hali olabilir), yeryüzü ağırlaşır, her şeye katlanır, çünkü bütün gökler onun üzerine kurulmuştur, zira elementlerin ayrışmasında birleşmiş görünürler, o vakit Kızıldeniz'de (özgünü: "mari rubro", simyada "Kızıldeniz" genellikle rubedo evresindeki dönüştürücü "cıvasal su"yu simgeler) engelsiz bir yol açılır, ki bu ulu ve engin denizdir, kayaya vurdu (Musa'nın su çıkarmak için kayaya vurmasına bir telmih olup, simyacılar tarafından genellikle kuru maddeden "diri su"yun çekilip çıkarılmasına benzetilir)

ve metalik sular fışkırdı. Sonra Tanrı'nın şehrini şenlendiren altın ırmaklara (özgünü: "flavo flumina", muhtemelen citrinitas olarak bilinen sarı yahut altın safhasına bir atıf) doğru akıp gidecektir, o vakit bu ölümlü tabiat ölümsüzlüğü giyinecektir ve bu bozulabilir birleşim bozulmazlığı [giyinecektir], o vakit yazılmış olan şu söz muhakkak gerçekleşecektir, "Ölüm zaferde yutuldu, nerede, ey ölüm, senin zaferin?" (özgünü: "Absorba est mors victoria / ubi est o mors victoria tua", 1. Korintliler 15:54-55'in bir serbest çevirisi), günahının çoğaldığı yerde lütuf da ziyadesiyle çoğalır. Zira tıpkı Âdem'de herkesin ölmesi gibi, Mesih'te de herkes diriltilecektir, nitekim mademki ölüm insan aracılığıyla geldi, ölülerin dirilişi de Oğul aracılığıyla geldi, zira başlangıçta Âdem ve oğulları başlangıçlarını bozulabilir **elementler**: alelade hallerinde çürümeye tabi olan dört fiziki yapı taşı, toprak, su, hava, ateş'den aldılar, bundan ötürü onların bozulabilmesi kaçınılmazdı. Fakat yetkin insan olarak adlandırılan ikinci Âdem (simya düşüncesinde "İkinci Âdem" ekseriyetle hem Mesih'tir hem de artık çürümeye tabi olmayan Filozof Taşı, yani "Yetkin İnsan"dır) ezeli olarak ilk elementlerden yaratılmıştır, bu yüzden, yalın ve saf bir cevherden meydana geldiği için, sonsuza dek payidar kalacaktır. **Senior**: Eserleri Ortaçağ Avrupası'nda son derece etkili olan 10. yüzyılın ünlü Arap simyacısı Senior Zadith'e (İbn Ümeyl) bir atıf şöyle der, Asla ölmeyen bir tek şey vardır, çünkü daimi bir artış sergiler, beden yüceltildiğinde, ölülerin nihai dirilişinde, imanın şehadet ettiği üzere bedenin dirilişi ve ölümden sonraki ebedi hayat gibi. O vakit ikinci Âdem ilkine ve oğullarına şöyle der, "Gelin, Babamın kutsadıkları, Yaratan'ın başlangıcından beri sizin için hazırlanmış olan ebedi krallığı miras alın, ekmeğimden yiyin ve kardığım şarabı için, zira her şey sizin için hazırlandı." (Burada Süleyman'ın Özdeyişleri 9:5, simyasal dönüşümün "gıda"sını temsil etmek üzere kullanılmıştır.) İşitecek kulağı olan işitsin, öğretinin ruhunun yeryüzü Âdem'inin ve semavi Âdem'in dağılmış oğullarına ne söylediğini, peygamberlere göre, bunu her yerde kavrasınlar, kim ki topraktan havayı, havadan suyu, sudan ateşi, ateşten toprağı [meydana çıkarırsa], o vakit sanatına bütünüyle sahipsin ve o mükemmeldir. Şöyle ki,

Mesel A, Sevilenin sevgilisine hitabı hakkında / Bölüm 12

Bütün yüreğinle bana dön (orijinal metinde: "Convertimini" [Dönünüz] ifadesinin muhtemel bir bozulmuş hali olan "Omnitunimus"), beni terk edip atma, bedenim gübre gibi ve karanlıktır, zira güneş rengimi soldurdu, dipsiz derinlikler yüzümü örttü ve toprak benim amellerimle bozulup kirlendi, çünkü üzerine karanlık çöktü, zira ben derinliklerin balçığına [daldırıldım] (orijinal metinde: "mundusa", muhtemelen "immersus" veya "demersus"), cevherim açığa vurulmadı, bu yüzden derinliklerden feryat ettim ve yeryüzünün uçurumundan sesimi sana [yükselttim], ey yoldan geçenler, kulak verin ve bana bakın, bana benzer birini bulan olursa, onun eline sabah yıldızını vereceğim. İşte, gece yatağımda teselli edeni aradım (orijinal metinde: "solante", bu pasaj Süleyman’ın Ezgisi 3,1'deki gelinin duyduğu özlemi yankılamaktadır), aklı (orijinal metinde: "rationuem", muhtemelen "rationem") çağırdım ve bana cevap vermedi. Şimdi kalkıp (orijinal metinde: "Surgam" kelimesinin bozulmuş hali olan "Oruga") şehre gireceğim, sokaklarda ve meydanlarda dolaşacağım, yüzü güzel, bedeni güzel, en güzel giysiler içindeki iffetli bir bakireyle nişanlanmayı arayacağım, ta ki mezarımın kapısındaki taşı yuvarlayıp kaldırsın, [bana] bir güvercin gibi kanatlar (orijinal metinde: "genas", muhtemelen "pennas" [kanatlar], güvercine yönelik yaygın bir kutsal metin ve simya referansı) bahşetsin, ben de onunla göğe uçayım ve o vakit şöyle diyeyim, Sonsuza dek kavuştum (orijinal metinde: "vnio", hem "birlik" hem de "büyük inci" anlamına gelir), onda dinleneceğim, çünkü altın işlemeli giysiler içinde (orijinal metinde: "in ve-", muhtemelen Mezmurlar 45'ten gelen "in vestitu deaurato" [altın işlemeli giysiler içinde]),

altın işlemeli giysiler içinde (orijinal metinde: "stitu", muhtemelen "vestitu" [giysi/elbise], önceki sayfadaki gelinin tasvirini sürdürmektedir), türlü renklerle donanmış olarak sağımda durdu. Ey kızım, bu yüzden dinle, gör ve kulak ver dualarıma, zira yüreğimin bütün arzusuyla senin umudunu diledim. Dilimle konuştum, sonumu bana bildir, günlerimin sayısı nedir ki bileyim noksanımın ne olduğunu, mademki bütün günlerini (metin, kaynak olan Mezmurlar 39,5 ile karşılaştırıldığında "onun günleri" ve "senin günlerin" arasında kaymaktadır) ölçülü kıldın, varlığım senin önünde bir hiç gibidir. İşte, değerli eşyalarımın huzuruna girecek olan bizzat odur, beni yedi kez erguvani bir kaftanla (Erguvani kaftan, mükemmelliği ve krallığı temsil eden simyadaki Büyük Eser'in nihai evresi olan rubedo [kırmızılık evresi]'ni simgeler) giydirecektir, o dışarı çıkacak ve ben de odasından çıkan bir Güveyi gibi çıkacağım, **sponsus**: eserin genellikle kükürt veya altın ile ilişkilendirilen aktif, eril ilkesi. Zira beni her eliyle işleyip dövecektir (orijinal metinde: "excudab", muhtemelen "excudat", metal gibi dövmek veya işlemek anlamına gelir) ve zifaf yatağını altın kanatlarla (orijinal metinde: "gennus", muhtemelen "pennis" [kanatlar], "sabitlenen" maddelerin uçucu doğasına atıfta bulunur) [donatacaktır], ulusları, tüm milletleri ve nardus merhemi uğruna düşmanları alt etmek için beni kurtuluş ve sevinç kaftanıyla donatacaktır, ayrıca kutsallığın nişanıyla mühürlenmiş altın bir taçla beni süsleyeceksin, beni adalet kaftanıyla çevreleyecek ve [bundan] önce beni senin yüzüğünle nişanlayacaktır, ayrıca beni sevgi pabuçlarıyla donatacaktır, zevkleri içinde ziyadesiyle güzel ve zarif olan o has dostum (orijinal metinde: "amica", simyadaki birleşmede dişil muadil) tüm bunları yapacaktır, zira Siyon'un kızları onu gördü, kraliçeler ve güvercinler onu övdü. Ey göklerin kraliçesi, kalk, acele et, gelinim, **sponsa**: pasif, dişil ilke, genellikle arındırılmış cıva. Söyle ey sevgili kendi sevgiline, ne kadar ve nasıl güzel olduğunu, Siyon uğruna susmayacağım ve Yeruşalim uğruna huzur bulmayacağım, konuş benimle, zira sevgilin işitir. Dinleyin ey bütün uluslar, dünyada yaşayan sizler kulak verin, Sevgilim ansızın Tanrı'da benimle konuştu, günahtan ve başlangıçtan. Ben kırın çiçeğiyim ve vadilerin zambağıyım, ben güzel hâkimiyetin, bilginin ve kutsal umudun dünyasıyım, ben hoş kokulu tatlılık veren asmayım ve çiçeklerim onur meyvesidir,

ve onur doluyum, sevgilimin övgüsüyüm, etrafımı altmış yiğit adam (özgün metinde "60 fortissim[is]", Süleyman'ın Ezgisi 3,7-8'deki Süleyman'ın yatağının muhafızlarına bir gönderme olup gizli yapıtın korunmasını temsil eder) kuşatmıştır, hepsi kılıçlarını tutar, gecenin korkuları yüzünden kılıçları bellerindedir, baştan aşağı güzelim, lekesizim, pencerelerden dışarı bakarım, sevgilimin kafesleri ardından süzerim, gözlerimin biriyle, boynumun tek bir teliyle onun yüreğini yaralarım (özgün metinde "p[ro]ueniens", muhtemelen Vulgate'teki "vulnerasti" kelimesinin bir çeşitlemesi), tüm baharatlardan daha hoş kokan merhemlerin kokusuyum, tarçın ve pelesenk gibi, yücelerde tutulan bir itibarım, şafak gibi ortaya çıkan, parlakça ışıldayan, Güneş gibi seçilmiş, Ay gibi güzel, şeylerin ölçüsünün ötesinde en basiretli bakireyim, yüce sedir ağacıyım, Sion Dağı'ndaki selvi ağacıyım, sevgilimin nişanlandığı günde ve yüreğinin sevincinde başına takılan tacım, zira adım dökülmüş bir ıtır gibidir, büyük göze [isabet eden] taşlarıyla ve nihayetinde onu alıp götüren Davud'un sapanıyım (Golyat'ın alt edilişine bir gönderme olup adi maddenin "devini" alt etmek için mütevazı maddenin gücünü simgeler), İsrail evinin asasıyım, açtığını kimsenin kapamadığı, kapadığını kimsenin açmadığı Yesse'nin anahtarıyım (özgün metinde "clauis pesse", muhtemelen "clavis Jesse" ya da "clavis David" için bir yazıcı hatası olup yapıtın sırlarını açan anahtardır), onun birinci, altıncı ve dokuzuncu saatlerde hizmetkarlarını içine gönderdiği, işçilerine "Sizler de bağıma gidin ve adil olan neyse size vereceğim" dediği o seçilmiş bağım, **vinea electa**: simyasal kap ya da "üzümlerin" (maddenin) mayalandığı ve dönüştürüldüğü yapıt evresi, süt ve bal akıtan, beni öven ve içime pişmiş altın (özgün metinde "auru[m] coct[um]", ısıyla saflaştırılmış ya da "sindirilmiş" altına işaret eder), gümüş ve ateşle yutulmuş tohumu (özgün metinde "granu[m] r[ati]onum", harfi harfine "akılların tohumu", maddenin zihinsel veya ruhsal özünü ima eder) eken herkes için mevsiminde en tatlı meyveleri veren o kutsal vaat edilmiş toprağım, **terra p[ro]missionis**: maddenin safsızlıkları yıkandıktan sonra geriye kalan saflaştırılmış, kararlı "toprak" veya Tuz, zira o tohum, **granu[m]**: "Felsefi Tohum" ya da çoğalması için "ölmesi" (çürümesi) gereken Taş'ın küçük parçası, içime düşüp ölmedikçe yalnız kalır, fakat ölürse, üç kat meyve verir, inciler aracılığıyla iyi toprakta iyiyi üretecek en yüce olandır, **margaritaru[m]**: nihai Kırmızı Taş'tan hemen önceki mükemmellik evresi olan Beyaz Taş'ın simgesi, Fakat daha iyi olan birçok [şey]...

yaprakların, Ve üçüncüsü gerçekten de bin katıdır, çünkü aralarında en iyi şeyler altındır, Zira bunlardan gökten inen yaşamın peteğinin (özgün metinde "fabus", petek anlamına gelen "favus" sözcüğünün bir çeşitlemesi; simyada petek genellikle Büyük Yapıt'ın düzenli, tatlı sonucunu temsil eder) meyvesini alan kimse yenilenir, Kim ondan yemişse, açlık içinde yaşayacaktır (özgün metinde "in fame"; harfi harfine "açlık içinde" anlamına gelse de, muhtemelen "in aeternum" (sonsuza dek) için bir yazıcı hatasıdır ya da beslenmesine rağmen asla doymayan ruhsal bir açlığı ima eden mistik bir paradokstur), zira o ekmekten (özgün metinde "panem" sözcüğünün kısaltması olan "pae") yoksullar alacak ve doyacaktır, O'nu arayanlar Rab'be övgüler sunacak ve yürekleri sonsuza dek yaşayacaktır, Veririm ve geri almam, beslerim ve eksik kalmam, ekerim ve kıt kanaat biçmem, sevgilime daha ne anlatayım? Ben elementlerin arabulucusuyum (özgün metinde "mediat[ri]x elem[en]toru[m]"; simyada bu, ateş ve su gibi karşıt niteliklerin birleşmesini sağlayan "orta maddeye", çoğunlukla cıvaya atıfta bulunur), çünkü biz birbirimizle uyum sağlarız, sıcak olanı soğuturum ve tersi, kuru olanı nemlendiririm ve tersi, sert olanı (özgün metinde "d[omi]n[u]m", muhtemelen "durum" (sert) için bir yazıcı hatası) yumuşatırım ve tersi, Ben sonum ve sevgilim başlangıçtır, Ben bütün yapıtım, her şey boyunca cevher bende gizlidir, Ben rahiptaki yasayım, peygamberdeki sözüm ve bilgedeki öğüdüm, Öldürürüm ve diriltirim, elimin altından kurtarabilecek kimse yoktur, Ağzımı sevgilime uzatırım ve o ruhunu (özgün metinde "sp[iritu]s") bana çekmiştir, Ben ve o biriz, Bizi sevgiden kim ayırabilir? Hiç kimse ve hiçbir şey, çünkü sevgim ölüm kadar güçlüdür, Ey sevgili, eşsiz sevgili, sesin kulaklarımda çınladı, o ne tatlıdır ve kokun tüm değerli merhemlerin üzerindedir, Ah, yüzün ne kadar da güzel, göğüslerin bir inciden daha güzel, **unio**: Simyasal Taş'ın benzersiz mükemmelliğini simgeleyen büyük, yüksek kaliteli inci, kız kardeşim, gelinim, gözlerin Heşbon havuzları gibidir (özgün metinde "ochtu[m] p[re]sentem esebon", Kutsal Kitap'taki "oculi tui sicut piscinae in Hesebon" ifadesinin bozulmuş hali), senin kendi altının, yanakların fildişindendir, karnın kadehlerden yoksun olmayan yuvarlak bir buğday (özgün metinde "truthee", muhtemelen "tritici" (buğday)) yığını gibidir, giysilerin kardan daha beyaz, sütten daha arı (özgün metinde "midiores", muhtemelen "nitidiores" (daha parlak/daha arı)), kadim fildişinden daha kızıldır ve sonra bütün bedenin hoş ve arzulanabilirdir, Kudüs'ün kızları, gelin ve görün, görmüş olduğunuz şeyleri anlatın, Önceki... küçük şeyler aracılığıyla yapacağımızı söyleyin...

ve söz kesilme gününde henüz memeleri yokken (orijinal metinde: "ubera non habens in die allocutionis". Bu ifade, henüz olgunlaşmamış bir "küçük kız kardeşi" betimleyen Neşideler Neşidesi 8:8'e atıfta bulunur. Simyada bu durum, çoğunlukla maddenin kemale ermeden önceki "ham" ya da "olgunlaşmamış" halini temsil eder), kudretimi onun üzerine koyacağım, onun meyvelerini devşireceğim ve memeleri asmanın salkımları gibi olacak.

Gel sevgilim, kıra çıkalım, köylerde konaklayalım, sabah erkenden bağlara varalım, zira gece geçti ve gün yaklaşıyordu (orijinal metinde: "nox pressit / et dies appropinquabat". Bu ifade Romalılar 13:12'yi yankılar. "Büyük Eser"de gecenin geçmesi, nigredo (karalık evresi) evresinin sona erişini simgeler), bakalım bağın yeşermiş mi, çiçekler meyveye durmuş mu; orada sana memelerimi vereceğim, senin memelerini, senin için yeni ve eski tüm meyveleri sakladım, onların da tadını çıkaralım ve sanki gençliğimizdeymişiz gibi bu güzel nimetlerden faydalanalım, değerli bir kadeh şarapla ve merhemlerle doyalım, solmadan önce ilkin zambaklarla, sonra güllerle taçlanacağımız hiçbir çiçek yanımızdan geçip gitmesin, taşkın bolluğumuzun (orijinal metinde: "luxuria". Bu bağlamda modern anlamdaki "açgözlülük" yerine bereketli bir bolluğu ya da coşkun bir büyümeyi imler) uğramadığı hiçbir çayır kalmasın, hiçbirimiz benim bu taşkın bolluğumdan nasipsiz kalmasın, her yere sevinç işaretleri bırakalım, çünkü payımız budur, öyle ki herkesin sevgisinde, neşe ve raks içinde ömrümüzü sürebilelim. İyi olanı da yapın, mademki yetkin kılındık (orijinal metinde: "rotundi", harfi harfine "yuvarlak". Simyada küre veya yuvarlaklık, Filozof Taşı'nın yetkinliğini ve bütünlüğünü temsil eder), ikinin bir olarak mesken tutması hoştur, bu yüzden kendimize üç çardak kuralım (orijinal metinde: "tria tabernacula". Başkalaşım hadisesine (Matta 17:4) yapılan bir atıftır, burada Beden, Ruh ve Tinin simyadaki birliğine uyarlanmıştır), biri senin için, bir makam benim için ve üçüncüsü evlatlarım için, zira üç kat iplik kolay kolay kopmaz.

Bunları cankulağıyla işittiğinde, sevgilinin geliniyle olan nişanı hakkında muallimlerin en iyisinin, terbiye oğlunun (orijinal metinde: "filius discipline". Hermetik sanatların veya ilahi hikmetin kendini adamış bir talebesi için kullanılan geleneksel bir unvan) söylediklerini dinlesin, zira o tohumunu saçmıştı, öyle ki yıllar içinde üç kat semere olgunlaşsın, üç kelimenin müellifine şöyle der, işte tüm lütfun saklı olduğu üç kıymetli kelime, ki bunlar üç kişiye, yani yoksullara verilecektir, ilk insandan son insana dek, ve benzeri.

İkinci risalenin mukaddimesi burada başlar [okunamadı]

Zikredilen hususlarda, bu ilmin Tanrı'nın bir lütfundan ve mukaddes bir sırdan başka bir şey olmadığı mukaddes sahifenin otoritelerinden (orijinal metinde: "ex sac pagine auctoritatib". "Mukaddes Sahife" Kutsal Yazılara atıfta bulunur. Simyacılar, zanaatlarının kuru bir kimyadan ziyade ilahi bir bağış olduğunu savunmak için sıklıkla Kitab-ı Mukaddes'e atıfta bulunurlardı) anlaşılmak üzere tasdik edilmiştir. Bu ilim türlü simgesel nutuklara, mesellere dayalı ifadelere, hatta meselelere ve sırlara sarınmıştır. Bu da şu sebeple yapılmıştır, ahmaklar ve budalalar, yani cahiller, "A.B.C.D." ilminde (Bu muhtemelen "tabiatın alfabesine" ya da inisiye olmayanların hakikatin bütünü zannettiği metnin temel zahiri unsurlarına atıfta bulunur) mahir olanların sahip olduğu şeyleri kendilerine mal edip gasbetmesinler.

Bu sebeple, bu ilme erişmeyi arzulayanlar gayet latif ve incelikli bir zekâya sahip olmalıdır, bilgelerin sözlerini içeriden ve dışarıdan, ileriye ve geriye doğru, defalarca ve çok defa döndürüp dolaştırmalıdırlar. **Döndürüp dolaştırmak**: Latincede "revolvere", hem fiziki olarak sayfaları çevirmek hem de maddeleri bir imbikten art arda geçirmek anlamına gelir. Zira bilgelere yakışan divanece konuşmak değildir, yine de sözlerimizin idraki bilhassa onların lafzında bulunur (Buradaki "lafız" (sono), "içsel idrake" ulaşmak için aşılması gereken kelimelerin zahiri veya harfi manasına atıfta bulunur). Zira sadece kelimelerin zahiri sesini işiten ve içsel idrakten mahrum olan kimseye, bunun nihayette pek az faydası dokunur, çünkü ona yazılmış olan şu söz denir, "Okuyup da anlamamak, ihmal etmektir." (orijinal metinde: "legere et nō mtellige/ est neglige". Anlamanın okumanın canı olduğunu vurgulayan yaygın bir Ortaçağ vecizesi).

Öyleyse, bu ilahi hikmet meclisinde bulunan sizler için, bir şeyi öncelikle bu kelimelerin zahiri lafzına göre kabul eden ve üzerinde pek az tefekkür eden kimse nasıl görünür? Hazırladığı şey tabiat bahşeder mi (orijinal metinde: "naturam immittentem". "Tabiat bahşetmek", simya maddesine can veya doğru "suret" kazandırmak manasına gelir) yahut onu mahrum mu eder, yoksa neticesinde nasıl bir semere elde etmeyi umar? Kötüler asla öyle değildir, asla! Onlar rüzgârın yeryüzünden savurup attığı toz gibidir (Bu ifade Mezmur 1:4'e atıfta bulunur. Yazar, başarısız simyacıları, manevi bir temelden yoksun oldukları için saman çöpü gibi savrulan "imansızlara" benzetir). Tabiat ve idrak olmaksızın çalışanların ameliyatı işte böyleydi.

Zira İskender (Muhtemelen Ortaçağ efsanesinde hermetik sırlara inisiye olmuş bir kişi olarak kabul edilen Büyük İskender'e atıfta bulunmaktadır) şöyle der, "Şayet aşırı soğuk arzuluyorsan, onu erit, onu daha da katılaştırırsın. Ve şayet onu harlı bir ateşle soğutmak istersen, daha çok ısıtırsın." Ve şayet bir tabiatın olmasını istersen... (Bu tezatlar, çoğunlukla sağduyuya aykırı biçimde tepki veren, ısının bir maddeyi "dondurabildiği" ya da eritmenin onu "katı" kılabildiği "Taş"ın veya "Bilgelerin Cıvası"nın tabiatını tasvir eder).

...karşıttır, işinizi daha da bozarsınız. Sırlar sırrının ve hazineler hazinesinin yolun ortasına bırakılmadığını binlerce kez okumadınız mı? Zira bu denli uluorta konsaydı, kutsal adından mahrum kalırdı. XV. Bu güce ilişkin olarak Kutsal Gregory (Papa I. Gregory [Büyük], y. 540–604, yazıları Ortaçağ teolojisinin temelini oluşturmuştur; "Tanrı'nın kelamı hem bir kuzunun sığlığında yürüyebileceği hem de bir filin yüzebileceği bir nehirdir" diyerek farklı okuma düzeylerini meşrulaştırmasıyla ünlüdür) şöyle der, "Altını yolda açıktan taşıyan kimse soyulmak istiyordur." Zira o vakit bir sır, bir sandık içine kapatılmalıdır **sandık**: Latincede kutu veya sandık anlamına gelen "archa", aynı zamanda "archanum" (sır) sözcüğüyle yapılan bir kelime oyunudur. O şöyle der, "Yoksa tüm Kutsal Sayfa'nın (orijinalinde "divina pagina", Kutsal Yazılar için yaygın bir Ortaçağ terimidir) meseller yoluyla ilerlediği bilinmez mi?" Zira Tanrı'nın Oğlu bizzat bu yolu izlemiş ve şöyle demiştir,

> Ben gerçek asmayım ve Babam bağcıdır. (orijinalinde "Ego sum vitis vera / et pr meus agricola est", Yuhanna İncili 15, 1'den bir alıntıdır; "agricola" veya bağcı, toprağı işleyen kimsedir)

Şimdi sözlerin sesine kulak verin, biz de içteki kavrayışı açığa çıkaralım. Tanrı'nın Oğlu asla kelimesi kelimesine bir asma değildir, bir asma da tam manasıyla Tanrı'nın Oğlu olamaz, zira aralarında büyük fark vardır. Göksel çiftçisi de tam manasıyla bir çiftçi değildir, bilakis biz bunu, temsil edildiği kelimelerin gizli anlamı vasıtasıyla anlarız. Fakat tıpkı başka bir yerde bir benzerlik...

...başka bir benzerlik tesis edilip Petrus için "Her şey bir köşe taşıdır" denildiğinde olduğu gibi, bunlar ve benzeri şeyler harfi harfine adlar değil, benzerlikler olarak adlandırılır. Bu ilahi işte (orijinalinde "opere divino", yazar teoloji dilini kullansa da simyanın "Büyük İş"ine atıfta bulunmaktadır) basiretsizler gibi değil, bilge ve anlayışlı kimseler gibi ne denli ihtiyatla yürümeniz gerektiğini görün. Bu yüzden filozofların sözlerini dikkatle kaydedin ve gizemleri işaretleyin, anlayıştan yoksun at ve katır gibi olmayın (Mezmur 32, 9'a yaygın bir Ortaçağ göndermesi, burada okuyucuyu simya tariflerinin "hayvani" veya lafzi yorumuna karşı uyarmak için kullanılmıştır). Bilgelerin bilmecelerini **bilmeceler**: Latincedeki "involucra" kelimesi harfi harfine "kefenler" veya "sargılar" anlamına gelir ve alegorik katmanlar altına gizlenmiş hakikatlere işaret eder çözün, bilge olabilmek için onların sözlerini zihninizde tartın. Şayet pek çok bilmeceden biri çözülürse, daha küçük olanlar sizden gizli kalmayacaktır. Zira sayısız gizem sebebiyle bu küçük kitapta, öğreti ne kadarına izin veriyorsa o kadarı ortaya konmuş, meseleyi ferasetle inceleyenler için kimi hususlar eklenmiştir,

1. İlkin, hangi dış duyu vasıtasıyla öğretildiği. 2. İkincisi, hangi hitap biçimleriyle şekillendirildiği. 3. Üçüncüsü, hangi doğal şeylere benzetildiği. 4. Dördüncüsü, hangi ameliyat usulleriyle icra edildiği ve özellikleri ile faziletlerine dair her bir kimsenin bunları insan bedeninin şifası için nasıl kullanabileceği.

Bundan sonra astronomi faslı gelir

Öncelikle bilinmelidir ki bu ilahi ilim, astronomi terimini kullanır, lakin hakikatte bu, Aristoteles'in İskender'e tanıklık ettiği gibi (orijinalinde "Aristoteles testatur ad Alexandrum", Ortaçağ'da Aristoteles'ten Büyük İskender'e yazılan mektuplar olduğuna inanılan popüler gizli bilgelik kitabı Secretum Secretorum'a bir atıf), burçlar kuşağının yaşamı ve gücü vasıtasıyla cenin üzerindeki özellikler ve bunların tesirlerine dairdir (yazar, insan embriyosunun gelişimini laboratuvardaki simya taşının "gebelik" süreci için bir analoji olarak kullanır); şöyle der, Satürn sebebiyle toprağı tutar / Jüpiter havayı / Mars suyu / Jüpiter havayı (katip, elementsel tekabüliyetler listesinde Jüpiter ve havayı iki kez tekrarlar) / Güneş ateşi / zira bitkiler aleminden denizin her [parçası] [okunamadı] Satürn tarafından yönetilir / ve ona atfedilir / Ve çiçek açan fakat meyve vermeyen bitkiler Mars'a atfedilir ve onun tarafından yönetilir / Hem çiçek açan hem de meyve veren tüm bitkiler ise Güneş'e atfedilir / ve onun tarafından yönetilir / sonrasında maddeyi birleştirir.

Ardından bu ayrımları öne sürün ve birleştirin / ve şöyle diyeceksiniz / Elma ve hurma ağacı gibi meyve veren fakat çiçek açmayan her nebat Satürn ve Güneş'e atfedilir / Ve çiçek açıp meyve vermeyen her şey Satürn ve Mars tarafından yönetilir / Astronominin Tanrı'nın bu lütfunu parlak zevklerle nasıl dokuduğunu görün (orijinalinde "rotutilibus placitatum", bu ifade muhtemelen felsefi argümanların "ışıldayan" veya "parlak" berraklığına atıfta bulunur) / zira Aristoteles'in "Çizgisi eksik olan her bitki (orijinalinde "cares line", muhtemelen bir bitkinin iç yapısına veya "damarlarına" dair botanik bir ayrıma işaret eder) Satürn tarafından yönetilir" sözüyle / kastettiği toprağın karası ve tortusudur / Çiçek açan ve [okunamadı] olan her şey Jüpiter tarafından yönetilir / veya buna meiam **albacoem**: toprağın ilk evresi denir / Çiçek açan fakat meyve vermeyen her şey Mars tarafından yönetilir / veya buna **memetico** denen **timam**: beyazlıktan sonraki evre denir / Çiçek açan ve meyve veren her şey ise Güneş tarafından yönetilir / veya tamamlanması için buna **tetam** denir / Bu sebeple ceninde, tohumun rahim tarafından kabul edildiği ilk ayda (simyevi bağlamda "rahim", cam şişe ya da "filozof yumurtası"dır) / Satürn'ün, soğukluğu ve kuruluğu ile ilk anayı ve tek bir kütleyi dondurup bağlayarak çalıştığı / İkinci ayda Jüpiter'in, ısısı ve nemi ile belirli bir [şekilde] sindirerek çalıştığı sözlerinin gerekçesini sunar...

embriyo olarak adlandırılan etten kütleyi, dördüncü ayda Mars sıcaklığı ve kuruluğu ile işler, her şeyi sindirip uzuvlara ayırır (özgünü, "membra." Ortaçağ embriyolojisinde Mars'ın, bedenin parçalarını ayrıştırmak için gerekli olan "yaşamsal ısıyı" sağladığı düşünülürdü), beşinci ayda Güneş yaşam ruhunu içeri göndererek işler, beşinci ayda cıva işler (Yazıcı, beşinci ayı hem Güneş'e hem de cıvaya atfetmektedir), açıklıkları ve tekil kısımları meydana getiren odur, altıncı ayda kaşları, gözleri, erlik bezlerini ve bunun gibi şeyleri düzenleyip sıraya koyan Venüs işler, yedinci ayda cenini dışarı atmak için Ay işler ve eğer o zaman doğarsa yaşamaya muktedirdir, fakat burçların kudretiyle zayıflamışsa. Aynı şeye Hermes de şehadet eder (Simyanın efsanevi kurucusu Hermes Trismegistus). Güneş Koç'ta olduğunda, o vakit onun yücelişinde ilk derece tamamlanır, bu derece sıcaklık sebebiyle zayıftır ve suyun düzenidir, Güneş Aslan'da olduğunda, o vakit ikinci derece tamamlanır, daha büyük sıcaklıktan ötürü daha yakıcıdır ve havanın düzenidir, bundan başka Güneş Yay'da olduğunda, o vakit üçüncü derece tamamlanır, pek çok sıcaklıkla kavurucudur ve kuruyan havanın düzenidir, kurumuş sıcaklıktan ötürü hiçbir hareket yoktur, bilakis hakiki bir sükunet ve dinginlik vardır, bu makamda baba oğulu kabul eder, yani toprak içerideki ruhu kabul eder ve bundan böyle onun kaçıp gitmesine izin vermez. Zira Kıdemli (Eseri "Gümüşi Su ve Topraksı Yıldız" son derece etkili olan 10. yüzyıl Arap simyacısı Kıdemli Zâdith [İbn Umeyl]), iki gezegenin kudretine dair şöyle demiştir, "Ben sıcak ve kuru olan Güneş'im ve sen soğuk ve nemli olan Ay'sın, kapalı evin karnında (özgünü, "in ventre domus clause." Mühürlü simya kabı veya "filozof yumurtası" için bir metafor) hallerin eşitliği içinde birleştiğimizde, kadimlerin düzenini gösterdikten sonra senden tatlılıkla su alacağım, senin ışığının kandili benden ve senden parlasın", bu sebeple Kıdemli bu gibi sözlerle, Güneş ve Ay vb. ile ateş ve havayı kasteder, topraktaki ateşi, havadaki suyu, karında tüm bu şeyleri kemale erdiren (özgünü, "ventre." Simyada "karın" veya "rahim", dönüşümün gerçekleştiği cam kabın merkezini ifade eder), burada arılık evine kapatılmıştır, burada bedenin azameti vardır (özgünü, "corporis magne fies." Bu, simya maddesinin fiziksel olarak kalınlaşmasını veya tezahürünü ifade eder), burada beden ruhu kabul eder, burada madde tatlılıkla ikna edilmektedir (özgünü, "rem adulando." Bu, maddeyi zorlamadan değişmeye "ikna etmek" için ısının nazikçe, yavaşça uygulanması anlamına gelir), bu yavaş yavaş olur, derim ki bu daha büyük şeylerin muhafazası sürdürülebilsin diye ilk şeylerin düzeni bunu tamamlasın, o vakit Lucina'nın ışığı (Lucina, Roma doğum tanrıçasıydı. Adı burada Filozof Taşı'nın "doğumu" ve yaydığı ışık için bir metafor olarak kullanılmıştır) benden ve senden akacaktır, bunun sebebi her ikisinin de alenen parlayarak ışıl ışıl hale gelmesidir, bu yüzden her bir kimsenin bunu araştırmada böyle yapması, bilgelerin sözlerini incelikle ifade etmesi gerekir, aksi takdirde kişi azımsanmayacak bir yanılgı tökezine uğrar.

Bölüm 11. Aritmetik vasıtasıyla mesellerle filozof hakkında

Buradan itibaren hakikaten Aritmetik, sayı ayrımlarıyla bu en soylu ilmi gözlemledi, parçalarda ve bütünde gözlemledi, zira bütün yapıtın sınırı ve sonu sayıların bölümlerinde mühürlenmiştir, ne var ki bu sınırda öğretinin nice evladı (özgünü, "doctrine filij." Üstatların "öğretilerini" takip eden simya öğrencileri veya inisiyeleri için yaygın bir terim) başıboş dolaşmış ve yakınmıştır, zira filozoflar

bu türün sınırında, bütünün kendisini daha az, orta ve en yüksek sayıda, bütünlüğün kısımları vasıtasıyla her gün toplama ekler ve eksiltir, bu sebeple, akılsızlar onu kavrayamasın diye, zira Aristoteles Öğütler Kitabı'nda (orijinali: "li. pceptoru." Bu muhtemelen Secretum Secretorum gibi Aristoteles'e atfedilen bir simya metnine veya buna ilişkin bir şerhe atıfta bulunmaktadır.) şöyle der, yani değişim, öğütlerin başkalaşımları çok çeşitlidir, çünkü ilk olarak onda [okunamadı], sadıktır çünkü... Zira onda on kalır, nihayetinde bölünmeler takip eder, sırrımızın öngörülen düzenine dikkat etsin, yahut sınırlara... üçten, en az ikisinin anlaşıldığını söyler. Zira on günlük süre tamamlanmıştır ve Senior (Senior Zadith ben Hamuel, 10. yüzyıldan sıkça alıntılanan bir simyacı.) der ki, belki de on gün içinde **beyazlık**: albedo (beyazlık evresi), Büyük Eser'in ikinci ana evresi olup maddenin arınmasını ve ruhsallaşmasını simgeler belirecektir ve birisi bildirir ki her şey sayıca on olacaktır, siyah karanlıktan [gelen] kartal (Simyada "kartal" sıklıkla süblimleşmeyi ya da maddeden yükselen uçucu ruhu simgeler.). Sayının ilkelerini anlayın, birincisi birdir, ikincisi ikidir ki bunlar sayıca üç eder, ardından üçüncüsü sayıca altı eder, ardından dördüncüsü ondur ki sayıca on eder, onu gizli, onu aşikardır, bu suretle sudan hasıl olan **beyaz magnesia**: magnesia alba, modern kimyasal bileşik değil, beyaz evredeki Taş'ın ham, topraksı maddesi için sembolik bir ad kemale erecektir... Filozof bildirir ki, renkler arınmadıkça [eseri] kemale erdirmezler, bu sudur ki kendi içinde bir başka ona bölünür, biri ikiden ve toprak birden, dördüncüsü ise ısıdır... bunun üçte ikisi bilgelerin suyunun ağırlığıdır. Ve bilin ki hakikatin hikmeti hilekarlara kendini göstermez, çünkü her biri kendi nihayetinde tamamlanır. Nasıl olduğunu anlayın, zira **kaynatma (decoctio)**: decoctio, maddenin sıvı bir ortamda uzun bir süre boyunca ısıtılması veya "pişirilmesi" işlemi eksiltir, lakin **öğütme (tritura)**: tritura, maddenin mekanik yollarla ince toz haline getirilmesi artırır, başlangıç ve son budur. Zira diğer filozoflar tamamlanmanın yedi günde gerçekleştiğini iddia eder, diğerleri on günde, diğerleri iki ayda,

kimileri dört saatte [der], diğerleri 10 günde, diğerleri 20'de, diğerleri ise Filozoflar Meclisi (orijinali: "Turba p[hiloso]phorum." Arapçadan Latinceye çevrilmiş en eski ve en etkili simya metinlerinden biri.) ve Alfidius (Ortaçağ batı el yazmalarında sıklıkla adı geçen, muhtemelen Arap kökenli erken dönem bir simyacı.) gibi bir yılda gerçekleştiğini söyler, onlar yılın dört mevsiminde [vuku bulduğunu] söyler, yani kış, ilkbahar, yaz ve sonbahar, diğerleri ise Geber (Simyanın kurucu figürlerinden, "Kimyanın Babası" olarak bilinen Cabir bin Hayyan'ın (yaklaşık 721–813) Latinleştirilmiş adı.) ve Kral Artus (Kral Arthur. Bu bağlamda, simyacıların "Yuvarlak Masa"sıyla sıklıkla ilişkilendirilen sembolik ya da efsanevi bir otorite olarak görünür.) gibi üç yılda der, diğerleri ay hesabı ile, diğerleri hafta ile, diğerleri gün ile, bunların hepsi bütünde bir ve aynıdır. Ve temelde derler ki, her şey mahir bir araştırma (Simyacı yalnızca saate değil, maddenin "içsel" zamanına da dikkat etmelidir.) yürüten zanaatkara [bağlıdır], aksi takdirde emeği boşa çıkacak ve bir hiçle sonuçlanacaktır. **Aritmetik**: arismetrica, burada terim basit hesaplamadan ziyade oranların ve zamanlamanın mistik incelenmesine atıfta bulunur hakkında söylenen bu sözler kafi gelsin.

Tabii süreç üzerine. Bölüm 16

Buna bağlı olarak, hekimlerin ve doğa filozoflarının burada hemfikir olduğu tabii yola bakmalıyız, onlar kuramlarını bitirip filozofların kitaplarının pek çok yerinde açıkça ortaya koydukları gibi süreçlerini bulmuşlardır. Zira derler ki, şeyler kendi tabiatlarına uygun olanın haricinde hasıl olmaz, tıpkı insandan insanın, aslandan aslanın, öküzden öküzün [hasıl olması] gibi. Eserin varlığındaki en büyük [şey], gümüşün (orijinali: "plata." Muhtemelen gümüşün kendi "tohumundan" veya tabiatından hasıl olmasına atıfta bulunmaktadır.) kendisi gibi olanı üretmektir.

Bir bitki bir bitkiyi, bir inek de bir ineği meydana getirir. Buradan hareketle, kendi tabiatında ve soyunda kendisine yakın olandan başka hiçbir şey üremez, dölü kendisine benzer. Demek ki metaller vasıtasıyla [değersiz metalleri] iyileştirmek için ilacı (orijinali "medicina[m]". Simya literatüründe "İlaç" veya "Evrensel İlaç", değersiz metalleri saflıktan uzak hallerinden "kurtararak" onları altına dönüştürdüğüne inanılan Filozof Taşı ile eşanlamlıdır) arıyorsan, menşei yine bu metallerden olmalıdır, zira bir tür ancak kendi cinsi tarafından boyanabilir (orijinali "tinguat[ur]". Bu, bir maddenin temel doğasını değiştirmek için onu "boyama" veya derinlemesine lekeleme simya sürecine atıfta bulunur). Erkeğin tohumu kadının rahmine ulaştığında, inceliği ve letafeti sebebiyle kadının bütün uzuvlarında pıhtılaşana dek on gün boyunca orada tutunur, ete ulaşıp et olur, kemiklerin üzerine ulaşıp kemik olur, sinirlerin ve saçların üzerine varıp öylece devam eder, onlara benzeyen diğer şeyler için de durum böyledir. Ardından on günde pıhtılaşır (orijinali "coagulat[ur]". Ortaçağ bilimi, embriyonun sıvı tohumlardan katı bir biçim almasını açıklamak için sıklıkla sütün peynir mayasıyla peynire dönüştürülmesi metaforunu kullanırdı) ve peynir gibi olur, altı günde kızarır ve rengi et rengine döner, dokuzuncu günde uzuvlar burada rahmin suretinde ayrışır, ardından yirminci günde bir insan suretine bürünür, kırkıncı günde onda can (orijinali "aia" (anima). Bu, fetüsün yaşam gücünü aldığına inanılan an olan "canlanma" ya da ruhun üflenmesi evresine atıfta bulunur) belirir, kırkıncı günden itibaren göbeğe olan bağı vasıtasıyla hayız kanıyla (orijinali "sanguine menstruali". O dönemde yaygın olan Aristotelesçi biyoloji anlayışında, erkeğin "tohumunun" bir çocuğa dönüştürdüğü "maddeyi" hayız kanının sağladığı düşünülürdü) beslenmeye başlar, can kandan başlar ve beslenir. Ve çocuk azar azar büyür, sertleşir ve şekillenir. Dokuz ay tamamlandığında dayandığı yerden ayrılır, kadının göğsüne doğru yükselir, orada bir taç gibi durur ve rahimden ayrıldıktan sonra onun rızkı haline gelir. Bu [örnek], Taşı (orijinali "lapidis". Filozof Taşı) tayin eden ve hazırlayanların hatırına verilmiştir, onlar da buna riayet etmiştir. Dolayısıyla bu doğal süreci ve diğerlerini, yani sıcaklığın ve tavuğun çürümesi (orijinali "putrefactione[m]". Simyada "çürüme", yeni ve daha mükemmel bir biçimin ortaya çıkabilmesi için bir maddenin hafif bir ısı ile ayrıştırılması aşamasıdır) haricinde içinde hiçbir civciv bulunmayan bir yumurtadan civcivin teşekkül etmesini iyi anla. Doğanın işleyiş düzeni vasıtasıyla yukarıdakileri keşfettiler, öyle ki bu sayede ilimlerini icra edebilsinler, bu ilim doğal olsun ve her şeyde doğayı taklit etsin. Bu süreç hakkında söylenenler kafi gelsin vs.

Mesel Üslubunda Simyanın Maddesi Üzerine

İkinci olarak, bu Sırlar Sırrı'nın (orijinali "Archanum archanorum". Temel simya metinleri için kullanılan, gizemlerin en gizlisini ima eden yaygın bir başlık) özellikle hitap tarzında meselli, muammalı ve hatta simgesel bir üslup (orijinali "stilo parabolico / p[ro]blematico / necnon tipico". Bu, ehil olmayanların tarifi anlamasını engellemek için örtük isimler ("Decknamen") ve alegoriler kullanma simya pratiğine atıfta bulunur) kullandığına dikkat edilmelidir. Zira filozoflar kıyas için çeşitli terimler kullanmışlardır, fakat hepsinde idrak aynıdır. Bu sebeple, mesel üslubu buraya evvele konulmuş, ardından diğerleri sırasıyla yer almıştır. ¶ Bahsi geçen her iki üslup da burada kendi rejimlerinde (orijinali "regimine". Simyada "rejim", sürecin genellikle belirli bir gezegen veya ısı seviyesi tarafından yönetilen belirli bir aşamasıdır), simyadaki asil Thamizana'nın (Thamizana, 15. yüzyılın ünlü simya el yazması "Aurora Consurgens"ta geçen bir figürdür. Çoğunlukla Simyasal Hikmet'in veya "Dünya Ruhu"nun bir kişileştirmesi olarak yorumlanır) bitkilerin kudretleri arasında şifalı ilacı (orijinali "medicinalem medicina[m]". Simyacılar Filozof Taşı'nı, değersiz metalleri safsızlıklarından "kurtararak" onları altına dönüştürebilen bir "ilaç" olarak görmüşlerdir) ararken, hasta bedeni (Simyasal alegoride "hasta beden", altına dönüştürülerek "iyileştirilmesi" gereken kurşun gibi adi metalleri veya arındırılmamış maddeyi temsil eder) giysilerle bürüyüp onu eski haline getirebileceğini, böylece onu zaafından kurtarıp şifaya kavuşturacağını vadettiği hususuna temas eder. O vakit beden [zaten] bir renk almıştı, çifte ihtişam ve beyazlıkla boyanmıştı, eğeden ve körükten (orijinali "a lima et a folle". Bunlar metal işçisinin aletleridir, biçimlendirmek için eğe ve ocak ateşini körüklemek için körük) boyasını almıştı, öyle ki boyanan nesne başın tepesinden göğse doğru bedeni [okunamadı], göğüsten uyluklara doğru da beden yerinde bir şekilde gümüşi görünür, uyluktan dizlere kadar ise çiy [gibi görünür].

gövdesi su toplamış (ödemli) görünür (özgün metinde "vdropica", simya terimlerinde ödem veya istiska, madenin "sabitlenmesini" engelleyen aşırı "balgamı" ya da sulu unsuru simgeler) ve dizden (özgün metinde "gamba" veya "genu" sözcüğünün bir çeşitlemesi olan "gembo") ayak tabanına kadar beden felçli sayılır (özgün metinde "paralyticum" yerine "paliticu[m]", bu durum maddedeki "ruh" veya hareket eksikliğini, yani maddenin kendi kendine dönüşemeyeceğini gösterir). Her şeyin simyasına dair hasta beden burada der ki, kendi zayıflığı içinde ne ayağa kalkabilir ne de kendini taşıyabilir. Ve o, tüm otların en faydalı ve en hünerli gümüşü için haber gönderir, yani tüm otların dermansız bedenlerinin şifacısı olan cıva (özgün metinde "argenti[m] (aq[ua]riu[m])", harfi harfine "sulu gümüş", cıvaya işaret eder; simyacılar cıvanın tüm mecalsiz madeni bedenleri iyileştirebilecek "ruh" ya da "ot" olduğuna inanırdı). Kendisine gelmesi, daha kuvvetli otları, daha iyi ve daha güçlü olanları toplaması ve kendisini bu ödemli ve felçli illetten kurtarabilmesi için onları bir araya getirmesi (özgün metinde "vnasam", muhtemelen kâtibin "unā" [birlikte] ya da "unas" [bir bütün olarak] yerine kullandığı bir çeşitleme) amacıyla haber saldı. Bu sebeple ona yalvarır ki, şayet bu deva ile şifa bulursa, onu kendi saygınlığı içinde bulmayı lütfetsin, zira onu pek cömertçe ödüllendirecektir. Sonra ana (muhtemelen Thamizana'ya ya da kişileştirilmiş bilgelik olan Sophia'ya atıf yapılmaktadır), onun ricalarını kabul ederek, içinde çok sayıda ve en soylu otları, yani daha iyi, daha güçlü ve daha soylu olanları topladığı Mamburian Dağı'na (özgün metinde "montem mamburianu[m]", ortaçağ simyasında "Filozof Ağacı"nın yetiştiği veya saf "İlk Madde"nin bulunduğu yeri temsil eden efsanevi, alegorik bir dağ) çıktı. Ve böylece yukarı çıkarken, muhtelif renklerle bezenmiş, parıltısıyla öne çıkan kıymetli bir ot gördü ve daha önce hiç böylesine hoş kokulu ve zarif bir ot görmemiş olmaktan ötürü pek sevindi. Ardından en soylu ana olan Simya'nın yanına indi ve aceleyle ona vardı. Ona dokunup baktığında dedi ki, "Simyam, derim ki, asla daha güzel bir beden görmedim, zira üst kısımda başın altın, göğsün ise gümüşten. Fakat alt kısımda çokça biçimsizlik gördüm, çünkü sende ödem ve felç mizacı beliriyor. Bunun nasıl meydana geldiğini düşündüğümde hayretimi gizleyemiyorum, zira başın tepesinden uyluğa kadar pek güzel donatılmışsın, lakin uyluktan ayak tabanına kadar bozulmuşsun."

Bunun üzerine Leydi Simya (özgün metinde "m' Alchimia", burada Simya kişileştirilmiş bir kadın figürü olarak hitap almaktadır) ona der ki, hayret etme, ben tabandan göğse kadar süslenmiş durumdayım, nitekim Aydan (özgün metinde "luna", simya kuramında Ay, gümüş madenini temsil eder; beden muhtelif madenlerle eşleştirilmektedir) uyluklara kadar, yani uyluklardan dizlere kadar bozulmuş ve ödemliyim (özgün metinde "ydropica", şişlik oluşturan tıbbi bir illet olup burada "bozulmuş" veya aşırı sulu madeni bir durumu tarif etmek için kullanılmıştır). Bu yüzden doğrusu bütünüm henüz eksiktir, yani olgunlaşmamıştır. Bu sebeple der ki, ey Macer (ortaçağ bitkisel tıbbı ile ilişkilendirilen geleneksel şahsiyet "Macer Floridus"a bir atıf), eğer sen ve her şeyin otları vasıtasıyla beni sağaltır ve felçli olmaktan ziyade ödemli olan uzuvlarımı yeniden diriltirsen, yani beni iyileştireceğin şeyle seni zengin kılmak adına [okunamadı] (muhtemelen ilacın alınmasına veya kabulüne işaret eden "assumptionem" veya "sumptionem" sözcüğünün kısaltması), öyleyse yürüyebilmem için ilaçlarını ve otların erdemlerini şimdi tatbik et. O vakit bil ki, yalnızca seni değil, bütün dünyayı zengin kılacağım.

Macer ona şöyle karşılık verdi, Hanımım Simya, daha önce arzu ettiğin her şeye kavuşabilirsin, yeter ki benim otum benim için hazırlansın, yani tüm o dermansız uzuvların sıhhate kavuşabilsin. Zira doğrusu bunu diliyor ve arzuluyorum, çünkü ziyadesiyle muhtaç durumdasın. Şimdi bak ve tüm o otlar arasından daha çok hoşuna gideni ve zayıf tabiatına daha iyi galebe çalan (özgün metinde "viciat", muhtemelen kâtibin hastalığı alt etmek anlamına gelen "vincat" yerine kullandığı bir çeşitleme) en soylu olanını seç. Fakat Simya hemen geriye dönüp baktığında, o soylu, hoş kokulu ve birçok muhtelif renkle bezenmiş otu gördü. Zayıf düşmüş olmasına rağmen derhal bu arzuya kapılan Leydi Simya dedi ki, çok parlak ve hoş kokulu bir ot görüyorum, pek hoşuma gitti, bana nasıl bir erdeme sahip olduğunu, yani onu nerede bulduğunu söyle. Fakat Macer ona dedi ki, ey Leydi Simya, sana derim ki, son zamanlarda katından bana durmaksızın bir ulak gönderdin ve altın (özgün metinde "aurum" sözcüğünün kısaltması olan "auz") aradın.

kasık, tez vakitte küçük göğüslerinle (orijinal metinde "peticorib;", muhtemelen "precordiis", diyaframa veya kalp çevresindeki iç organlara atıfta bulunmaktadır), kalk ve Mabiricus ulu dağına hazırlan, o dağın aşağı kısımlarından tüm bu otları toplamıştım, fakat dağın daha da yukarısına çıkarak sana böylesine hoş gelen bu otu gördüm, dağın üzerinde öylece duruyordu, sana olan sevgim uğruna onu Güneş'in yargıçları olmaksızın (orijinal metinde "sine solis iudicibus". Muhtemelen bitkinin geceleyin veya Güneş'in doğrudan mevcudiyeti olmaksızın, belirli astrolojik koşullar altında toplanmasına atıfta bulunmaktadır) kökünden söktüm, ta ki onunla senin için muzaffer olabileyim. Zira bilmelisin ki bu ot büyük bir fazilete sahiptir, çünkü dağılıp gitmeksizin, iliklerine kadar işleyerek senin felçli ve istiskalı uzuvlarını iyileştirecektir, başkaları tarafından bu ota Gussens Aromaticus (katalizör olarak kullanılan "aromatik" bir türe atıfta bulunduğu düşünülen, müphem bir botanik veya simya terimi) denir. Soylu Simya der ki, şükürler olsun ki sevgilime ve bana gelen, bu pek soylu, şifalı ve kan kırmızısı otu (orijinal metinde "ematicē" [hematik], kırmızı bir bitkiye işaret etmekte olup sıklıkla "Kırmızı Eser"i veya simya sürecinin son evresini simgeler) bedenime getiren aziz muallimim Apater'e (muhtemelen "Ab-pater" [Baba] kelimesinden türetilmiş bir isim veya hekim Macer'ın bir çeşitlemesi) kavuştum. Başka bir isimle vaftiz edilip edilmediğini ve bunun ne olduğunu da bana söyle. Fakat Apater der ki, Mabire'nin inancı hakkı için derim ki, o neşvünema bulduğu Mabiricus Dağı'nda bulundu. Soylu Simya sevinçle der ki, ey [pek övülen] Apater'im, bundan böyle dilerim ki gecikmeyesin, acele edesin, zayıf uzuvlarımı Mabiric kökleriyle sıkıca bağlayasın, ta ki arzulanan şifayı [hissedebileyim], bedenimin bunu kabul ettiğini duyumsarsam seni mükâfatlandırmaya adayacağım kendimi, zira bu kök her daim benimle olsun ve bedenime itaatkâr bir cariye olsun. Yine niyaz ederim ki, bedenime daha iyi yardım edecek ve onu [ısıtacak] tesirli bir ot daha ekleyesin, öyle ki sana olan yardımımla bana daha fazla erişmekten geri durmasın, ne seni ne de beni haddinden fazla yorsun. Lakin hizmetimde o deva şahsi olsun, Apater'i ikna ederek...

Üstat, Simya'nın anasını mucizelerle doldurdu, sonrasında daha hoş, daha tesirli ve daha iyi bir ot seçmesi için onu gönderdi ve o da diğerlerinin arasından en iyi otu seçti, bu ota Aziz Yahya'nın [otu] (orijinal metinde "Iohannis". Muhtemelen Orta Çağ tıbbında ve simyasında Güneş'le ve "iblislerden" veya safsızlıklardan korunmayla ilişkilendirilen bir bitki olan Sarı Kantaron'a atıfta bulunmaktadır) denirdi, ardından iki otuyla kuşanan Simya iyileşti ve sıhhate kavuştu, krallık vakfının üstadına hediyeler verdi ve onu en güzel şekilde mükâfatlandırarak bunu ulu milletlere türlü suretlerde bildirdi, böylece ana, zenginlik ve sevinç içinde oradan ayrıldı.

Muammalı Üsluba Dair, Kural 18 (Muammalı üslup, sırları ehil olmayanlardan gizlemek amacıyla simya literatüründe yaygın olarak kullanılan bilmecelere veya alegorilere atıfta bulunur)

Mesellerin sıçrayışının ardından, Hermes'in şu sözlerle devam ettirdiği muammalı üslup gelir, bilgeler için muhterem olan bir kuşu tefekkür ettim, o kuş [Güneş] Koç, Yengeç, Terazi veya Oğlak burcundayken (bunlar zodyakın dört ana burcu olup mevsimlerin [ilkbahar ekinoksu, yaz gündönümü, sonbahar ekinoksu ve kış gündönümü] başlangıcına işaret eder) uçar, onu kendine sımsıkı alacaksın [okunamadı], onu kıymetli bir şeye dönüştüreceksin, bölünmenin ardından sana kalan asli cüzlerini böl, her ne kadar küçük olsa da, alem onun içinde sevk edilir, sonra toprakta kıvama erdirilir ve onda pek çok renkler müşahede edersin, not,

Sayfa 17

...bilgelerin, bilgelerin kalayı (metnin aslında "stannum sapientiae", simyada "bilgelerin" ifadesi, sıradan metal yerine bir maddenin arındırılmış veya felsefi hâlini gösterir), bakır, kurşun. Bundan ötürü onu güçlü bir ateşle iki kez kavur, en küçük daha az ateşte 8 gün boyunca (metnin aslında "minimo minori", simyacılar dört dereceli bir ısı ölçeği kullanırdı; "en küçük daha az", bir pilot alevi veya mayalanan gübre yığını gibi mümkün olan en düşük yoğunluktur), en küçük orta ateşte, en küçük daha büyük ateşte 10 gün boyunca, yani o vakit bilgelerce "gümüş kalay" olarak adlandırılır. Bunun ikinci kısmına kısaca bilgelerin suyu denir. Üçüncü kısım, beyaz toprak, bu damıtmayı 8 yolla yapacaksın, en küçük daha az ateşte, orta ve en küçük ateşte ve ardından buna tartılmış altın denir. **Tartılmış altın**: "aurum appensum", bir tepkime için belirli oranlarda hazırlanmış altın. Üçüncü kısım büyük beyaz nesnedir ve bilgelerin havası, altın sakızı, kızıl kükürt [okunamadı] olarak adlandırılır. Şimdi bakırdan bir parça al ve onu üç parça tartılmış altınla karıştır ve onu bir su banyosuna koy (metnin aslında "balneum", muhtemelen nazik ve dengeli ısıtma için kullanılan "Balneum Mariae" veya su banyosu), en küçük daha az ateşte 20 gün, orta ateşte 20 gün, en büyük ateşte 20 gün tut, sonrasında damıt ve geriye bakır kalacaktır, buna bilgeler arzulanan beden veya tartılmış altın der, ayrıca saf altın olarak da adlandırılır. Bundan ötürü bu tekil altını iki parçaya böl ve onun bir parçasını geniş bir kaba koy, ta ki o parça güneşe doğru çekilene dek (Bu muhtemelen buharlaşmaya veya sarıya/altına doğru bir renk değişimine işaret eder) ve o vakit bilgelerce hayat suyu veya şap olarak adlandırılır. Altın sakızını da al ve onu saf altınla öğüt, bir su banyosuna koyup en küçük daha az ateşte 20 gün, orta ateşte 20 gün, en büyük ateşte 20 gün tut; kara kükürdün [okunamadı] üzerinde tutunan saf altını bulacaksın ve o kızıl saf altın olacaktır, onu al ve sakla, ona bilgelerin tentürü denir ve boyayıcı ateştir, eril olan nice isimlerin terkibidir, zira hacıları kendi memleketlerine götüren duman ve ruhtur (Maddenin "yetkinleştiğini" veya ideal hâline döndüğünü söylemenin alegorik bir yolu) ve [önceden karıştırılmış?] altın adıyla anılır ve kara kükürt [okunamadı], sürgün edilmiş yaşlı kadın (metnin aslında "vetula exterminata", bir kabın dibinde kalan ve arındırılması gereken "cüruf" veya adi, kararmış madde için yaygın bir simya terimi). Bu sürgün edilmiş yaşlı kadını al ve onu şap toprağıyla karıştır, altın gibi pişir, en küçük daha az ateşte 3 gün kavur, orta ve en küçük ateşte kavur ve geriye kalacaktır...

Sayfa 23

bedene benzeyen beyaz ve berrak sakız [okunamadı] günü yüceltir, [okunamadı] bilgelerce "bakire sütü" olarak adlandırılır (metnin aslında "lac virginis", simyada bu terim beyaz, sütümsü bir sıvıya veya çökeltiye, sıklıkla çözücü olarak kullanılan arındırılmış cıvalı bir maddeye işaret eder), Abhar sütünden çıkardığın sular ya da o şeyler (metnin aslında "abhar", bu muhtemelen kurşun veya manyezya için eski bir simya adı olan "Abar"a bir göndermedir), onları geri getir... ve beyazlaşacak ve pıhtılaşacak ve [okunamadı] kalan tüm bedenlerin yarısına sahip olacaksın. Bunlar iki sudur, yani [okunamadı] altını ve yarısı, ilke göre iki merhem, [okunamadı] bakire sütü ve bunların taşıyıcısı olan kalay, yani arzulanan beden. **Arzulanan beden**: "corpus desideratum", simyacının Büyük Eser vasıtasıyla dönüştürmeyi seçtiği belirli madde veya "özne". Arzulanan bedeni ve bakire sütünü al, içine serbest kalanın dörtte bir parçasını karıştır ve onu eşsiz bir ateşle idare edeceksin; bir Su Banyosuna koyup (metnin aslında "Balneo", bir kaba nazik ve dengeli ısı sağlamak için kullanılan su banyosu "Balneum Mariae"nin kısaltması) daha az ateşte 12 gün, orta ateşte 20 gün, en büyük ateşte 21 gün tut; her şeyi en saf ve berrak suya dönüştürecektir, şayet bu hoşuna giderse onu iki parçaya böl, bir parçasını eser için saklayacaksın. Diğer parçayla erguvani altının dörtte bir parçasını karıştır (metnin aslında "auri purpurei", bu terim "rubedo (kırmızılık evresi)"ne veya nihai yetkinlik derecesine ulaşmış altını temsil eder) ve onu 10 gün boyunca bir Su Banyosuna koy, kızıl su olacaktır, o su iksir olacaktır. Ve dilersen onu nazik bir ateşle pıhtılaştıracaksın, [okunamadı] 1000 üzerine dörtte bir parça ve tamamı kendi ruhuyla 80 parça en saf altın hâline gelecektir [okunamadı], bütünü iksir olacaktır.

*(Görsel: Altın bir taç takmış ve mavi cübbeler giymiş bir kral, biri kırmızı cübbeli, diğeri sarıklı ve yeşil cübbeli iki gözlemci eşliğinde, parlak turuncu bir ateşin üzerinde ısınan beyaz, yuvarlak gövdeli bir kaba (imbik gövdesine) doğru el işareti yapmaktadır. Bu sahne, "ateşin idare edilişini" ve maddenin metinde tarif edilen evrelerden geçişini tasvir etmektedir.)*

Bölüm 19: Sembolik Üslup Üzerine

Bundan ötürü bu **sembolik dil**: "tipicus sermo", gizli hakikatleri ehil olmayanlardan saklamak için alegorileri, "tipleri" ve metaforları kullanan bir yazı tarzı, Anselm'in Görüntüsü'nün (Anselm'in Görüntüsü, Canterbury'li Aziz Anselm'e [1033–1109] atfedilen, lakin muhtemelen müstear isimli simyasal bir mesel referansıdır; bu "görüntüler" genellikle kimyasal süreçleri bir kraliyet ailesinin sınanmaları üzerinden betimler) tanıklık ettiği üzere şu şekilde devam eder, "İyi, ak parlaklıkta ve diğerlerinden daha tatlı bir genç kızın hikayesini dinleyin, o pek narindir ve ölmüş bir kadının yerine kendi hizmetkarını sever. Bu sebeple döl, kral tarafından hapsedilmiştir. Bizlere yönelik hakir görenlerin alaylarını, kızınızın durumunu, algısını ve rengini, hatta daha önce benzerinin başına gelmediği biçimde bir erkeğin tenasül uzvuna sahip olduğunu da işitin. Ve kralın oğlu geldi, döl sayıca çoğaldı ve pek büyük bir sevinçle neşelendiler." İşte yoksulların bu yüce tesellisi, bu simya sanatı, çeşitli **dolaylamalar**: "circulocutionibus" veya dolaylı ifade biçimleri ile nasıl özetlenmekte ve ehil olmayanlardan saklanıp sonsuz zenginliklerle donatacağı erbabını çağırması için renklerle perdelenmektedir, zira "şan ve zenginlik onun evindedir" (aslı, "gloria et diuicie sunt in domo eius", Mezmurlar 112:3'ten bir alıntı olup burada başarılı simyacının "evinin" hem manevi hem de maddi zenginlikle dolu olduğunu belirtmek için kullanılmıştır).

Bölüm 20: Tabii Şeyler Üzerine

Şimdi üçüncü olarak, bu ilmin hangi tabii şeylerle kıyaslandığı mütalaa edilmelidir. Simyasal maddeyi şu sebeple insan erkeğinin menisine benzetir, meni bir erkeğin bütün uzuvlarından süzülür ve en seçkin cüzlerin erdemini taşır. Kadının kabına, yani (aslı, "matrix", yani rahim) rahme dökülür, orada "ölür" (Simyada "ölüm", maddenin dönüştürülmeden önce çürümesi gereken çürüme veya kararma [nigredo (karalık evresi)] evresini ifade eder) ve fıtri rutubetle beslenerek insan suret bulur. [okunamadı] suretinde... Böylece insan menisi [okunamadı]

Bu madenlerin tüm kudretini yetkinleştirerek, onları ebedi su (aslı, "aqua permanens", evrensel çözücüye veya simyacıların "cıvasına" verilen bir ad) ve filozofların sirkesi (aslı, "acetum philosophorum", madenleri çözmek ve parçalamak için kullanılan tesirli bir madde) olan tabii kabın içine kuvve halinde koyar. Bunun içinde madde ölür, çürür ve hayata döner, büyür ve beslenir, onlar gıdalandıkça o da ziyadeleşir. Bu kap hakikaten tüm amel boyunca hizmet eder, hem beyaz hem de kırmızı tentürleri (Beyaz tentür, gümüş üreten amel evresini ifade ederken, kırmızı tentür altın üreten evreyi ifade eder) ikmal eder. Zira buna dair hikmetin kısımları, içinde üç şeyin, yani su, hava ve ateşin bulunduğu bir "boynuz" olarak tavsif edilmiştir, bunlar "filozofların dölünün" neşet ettiği üç cam imbiktir (İmbik, bir boruyla birbirine bağlanan iki kaptan müteşekkil bir damıtma cihazıdır). Bu sebeple "tentür", "kalay" ve her neviden şey olarak tesmiye edilir, zira boyacıların boyasının kumaşa su içinde intikal etmesi gibi, arının kudretinin de can olduğu söylenir.

Ayrıca tortudan yukarıya doğru pek çok buharın seramik bir kaba doğru tasfiye edildiği süblimleşme kabı da vardır, zira o tütsülemenin hitam bulduğuna hükmedecektir. Bu kaba **el-usel**: süblimleşme sürecinde kullanılan armut biçimli veya baca benzeri bir dizi yoğunlaştırıcı çömlek adı verilir, bu kap uzun ve yüksektir, dumanı yukarı sevk eden alttaki kaba ise **scutella**: bir çanak veya sığ tabak denir. Bunun içinde, zuhur ettiğinde bütün kabı karartan ve tüm madeni çekip alan filozofların ateşi mevcuttur, mamafih pislikleri karalık vasıtasıyla defetmekte diğer her şeyden daha sıcaktır.

Ve her soğuk şeyin yağı rutubettir. Cisimlerin içinde hallolduğu bir tahlil kabı (aslı, "vas resolutionis", katı maddeleri sıvılar içinde eritmek için kullanılan bir kap) da mevcuttur. Zira onun içinde, bir şeyi diğerinin peşi sıra, kendi nizami tertibinde, azar azar çözerler. Bütün cüzlerin hallolması bir anda vuku bulmaz, bilakis iksirin usulüne göre çözülür ve defedilir, nitekim Senior (aslı, "Senior", eserleri Latin simyasının temel taşlarından biri olan 10. yüzyıl Arap simyacısı Senior Zadith'e [İbn Ümeyl] atıfta bulunur) şunu tasdik ederek söyler, "Mademki onların canı bu taştan bir anda değil, azar azar çıkar." Bu sebepten ötürü, bu nevi şeylerin "canı" olarak adlandırılır, ne çiçek, ne çiçekler, ne de kan...

ve kanlar, yağ ve yağlar, yüreğin yoklamaları (orijinal metinde "examina", oğulları, sınamaları veya yüreğin merkezlerini ifade edebilir) ve bedeni dışarıya sevk eden her bir ruh, ve iki beden vardır, yani erkek ve dişi, kendilerini tutan ve aynı ilkelerin üzerine gelen üç pisliği kabul eden, bunlar çoğalma yoluyla diğerinin besini ve büyümesidir, tıpkı yumurtadaki sarının, yumurta akı içinde beslenip büyümesi ve kabukla örtülmesi gibi, zira uygulayıcının işlemde ihtiyaç duyduğu her şey kendi içinde buradadır. Ve onların üzerine gelen ilk kız kardeş ocağın ilk tuz karışımı olarak adlandırılır (orijinal metinde "salsatria prima alchor"; salsatria tuz temelli bir terkibi belirtir, Alchor ise ocak veya fırın anlamına gelen Arapça el-kūr kelimesinden türemiştir), burada ona hava derler ve onda iki erkek vardır, yani soğukluk ile sıcaklık, ve aralarındaki pis dalga sudur. Ardından ikinci kız kardeş girer, bu üç makamdan gelen ikinci tuz karışımıdır, ve bunlar toprak ile ateş olan iki erkek ve su ile hava olan iki dişidir. Bundan sonra üçüncü kız kardeş girer, bu da üçüncü tuz karışımını izah etmek içindir, ve bu, on üç köşesi olan bir evdir, bunlar da yedidir (Bu muhtemelen "Yedi İklim"e ya da karmaşık bir geometrik düzenden indirgenen yedi gezegensel metale işaret etmektedir). Ve bu, Senior'un (orijinal metinde "Senior", eserleri Batı'da son derece etkili olmuş 10. yüzyıl Arap simyacısı Senior Zadith'e [İbn Ümeyl] işaret etmektedir) söylediği gibi felsefenin sırlarından gelen, beyaz ve sahte olmayan hakiki magnezyadır. **magnesia vera**: simyada bu, modern magnezyum değil, "ilksel" bir mineral madde ya da taşın "annesi"dir. Bunlar bir araya getirilip toplandığında her şey var olacaktır, çünkü bilgelerin doğal taşı yerine konmuştur, zira toprağın iki parçası kemale erdirildiğinde bütün [tek bir varlık gibi] ve bir kandil haline gelecektir. Bu beşine ulaştığımızda niyetim bize vasıl olacaktır. Ve belirtilmelidir ki bunlarda iki erkek vardır, yani toprak ile ateş, ve iki [neredeyse] (orijinal metinde "fere", önceki paragrafın bağlamı dikkate alındığında muhtemelen dişiler "femine" için bir müstensih kısaltmasıdır), yani su ile hava, ve bu onu, dünyada kökensel olan üzerinde birleşmiştir, diğerlerinin anlaşıldığı gibi ya da açıkça karşıt olan toprak ve suda.

Burada insanı dört dışsal şeye benzetir, [yani] dışkı, idrar, kan ve kıl. İnsanın niteliği bakımından dışkıya (orijinal metinde "stercori") benzediği söylenir, çünkü kokuşmuştur, marazlıdır, kıymetsizdir, kötü kokuludur, lekeleyicidir ve balçık tabiatına sahiptir, ve kapları mayalarlar. Su niteliğindeki idrara benzer, çünkü arındırır, öyle ki damarlarda toprağın kokuşmuş zehrini yıkayıp götürür, tuzun kuruluğu sebebiyle şeyleri kurutur. Hava niteliğindeki kana benzer, toprağın sertliğini yumuşattıkları gibi nüfuz ederler ya da kırmızı renkleri sebebiyle toprağın üzerinde kalırlar. Ve ateş niteliğindeki kıla benzer, topraktan tıpkı düşünceler gibi fışkırır (orijinal metinde "comentiis", kılların baştan çıkması gibi düşüncelerin de zihinden doğduğunu veya belki de topraktan yükselen buharları ima eder).

İnsanın İç Parçalarına Dair

İnsan kendi içindeki başlıca şeylere de benzetilir,

[yani] soğuk su niteliğindeki beyne. Sıcak ateş niteliğindeki yüreğe. Nemli hava niteliğindeki karaciğere. Kuru toprak niteliğindeki hayalara (orijinal metinde "testiculis", Orta Çağ tıp metinlerinde genellikle üreme organlarını veya üremenin "kaplarını" genel olarak ifade etmek için kullanılır). Zira balgamın makamı beyindedir ve kızıl safranın makamı yürektedir, **red choler**: sarı safra olarak da bilinir, ateşle ve sıcak, kuru mizaçla ilişkilendirilen hılt, lakin kanın (orijinal metinde "sagine", sanguine [demevi] için bir kısaltma) makamı karaciğerdedir, melankolinin makamı ise tenasül uzuvlarındadır. **melancholy**: kara safra olarak da bilinir, toprakla ve soğuk, kuru mizaçla ilişkilendirilen hılt.

...[onları] yerleştirir. Ve mezkûr şeyler tek bir bedenimizde görülür, ruhları ve işleyişleri türlü türlüdür. Zira safrada (orijinal metinde "colera", ateşli ve hırslı bir mizaçla ilişkilendirilen sarı safra olarak da bilinir) iştah kuvveti onun sıcaklığı vasıtasıyla anlaşılır. **virtus appetitiua**: bedenin gıda gibi ihtiyaç duyduğu şeyleri arayan veya içeri çeken doğal yeti. Melankolide (orijinal metinde "melancolia", kederli veya dalgın bir mizaçla ilişkilendirilen kara safra) tutucu kuvvet [bulunur], çünkü safrayı tutar. **virtus retentiua**: beden içindeki maddeleri tutan ve muhafaza eden yeti. Demevi hıltında (orijinal metinde "sanguinea", neşeli veya hareketli bir mizaçla ilişkilendirilen kan) fazlalıkları gideren hazmedici kuvvet. Balgamda (orijinal metinde "flegmate", sakin veya uyuşuk bir mizaçla ilişkilendirilir) son derece yayıcı olan dışarı atıcı kuvvet, güç ve kusursuz renkler bağışlar. Ne var ki bunların ötesinde beşinci bir kuvvet (Bu, maddi alemi aşan en saf unsur olan "Esir/Töz [Quintessence]"e işaret eder) vardır, ne sıcaktır ne soğuk, ne nemlidir ne kuru, ne dört hılttandır, ne serttir ne yumuşak, lakin hayatın ta kendisi olarak adlandırılır, bu dördünü tek bir varlık gibi yönetir ve onlara gürbüz, kusursuz bir hayat bahşeder.

Yumurtaya Dair. Bölüm 23.

Gerçekten de bu ilim (simyanın "kutsal ilmi" kastedilmektedir) hangi yumurtadan işlenir? Zira onun içinde dört çeyrek vardır, kabuk (özgününde "cortex") toprağa atfedilir, beyaz (özgününde "albedo") ise sudur. Kabuk [zar] mizaç bakımından öyle değildir, lâkin suyu topraktan ayıran kalın, madenî bir deri gibidir ve hava, mizacına göre ateştir. Havada duran kırmızı deri (özgününde "cortex rubens", muhtemelen yumurta sarısına yahut zarına atıfta bulunmaktadır), suyu ateşten ayırır ve her ikisi de tek ve aynıdır. İmdi, toprağı sudan ayıran hava, diğerlerinin havasından daha kesiftir. Bu hava, diğerlerininkinden daha sıcak ve daha latiftir, zira yumurta içinde ateş ona, aşağıdaki havaya kıyasla daha yakındır. Bu sebeple yumurtada dört mekân vardır, [toprak], su, hava ve ateş. Kırmızı Olan'ın zihnindeki bu tasavvur (özgününde "rubei", muhtemelen simyacıya yahut nihai simya evresinin "Kırmızı Kral"ına bir atıftır), civciv (özgününde "pullus") haline gelen şey kadar büyüktür. Burada kuşların yumurtası değil, filozofların (bu bağlamda "filozoflar" neredeyse daima simyacıları ifade eder) sözünü ettiği yumurta anlaşılmalıdır ve bu sebeple bu pek yüce sanattaki tüm filozoflar, [yapıtlarını] bir olarak tarif etmişlerdir, tıpkı yapıtları için başka pek çok misalin kullanılabileceği gibi, onlar öğretinin oğullarıdır. Anlayanlar bunu kavrayacaktır, elleri tez davransın!

Basilisk ve Zehirli Kurtlar Hakkında. Bölüm 28.

Bu şeylerin ardından, Basilisk ve diğer tüm zehirli mahlûkat, benzer bir beslenme, gıdalanma yahut sirayet ilkesine dayanılarak ele alınır. Zira basilisk, yiyeceği ve içeceği olarak adlandırılan şeyi Kırmızı Olan'dan (özgününde "rubea", muhtemelen Kırmızı Tentür'e, simyasal Güneş'e yahut altına atıfta bulunmaktadır) alıp büyüyüp olgunlaşana dek tüketirse, bunun ardından ölür ve katledilir, işte o vakit onun tozundan mucizeler hasıl olur!

Aynı minvalde, bizim küçük bedenimiz de (özgününde "corpusculum", simyasal süreçten geçen fiziksel madde yahut "cevher") büyük ve bükülebilir görünene dek daimi su ile sıkça beslenir ve artırılır, **aqua permanens**: ısıtıldığında buharlaşmayan, sıklıkla ruhaniyet kazanmış cıva ile özdeşleştirilen özel bir simya çözücüsü, ardından onun "hastalığı" (özgününde "morbus", kusursuzluğa ermek için tasfiye edilmesi gereken maden safsızlıkları yahut bayağı vasıfları) ifşa olunacaktır!

Ve tıpkı basilisk'in nefesi ve kokusuyla hayvanlara ve insanlara sirayet etmesi gibi, magnezya bedeninin keskin kokusu da, **magnesia**: simyada modern magnezyum elementi yerine, madenlerin 'anası' yahut temeli sayılan ham, topraksı bir mineral maddeyi ifade eder, cıvayı kusursuzlaştırır, **argentum vivum**: maddenin uçucu yahut sıvı ilkesini temsil eden cıva. Gerçekten de onu aniden kendi tabiatından kaçamayacağı yabancı bir tabiata dönüştürür. Biliniz ki "yarılmış toprak" (özgününde "terra scissa") beyaz kıvılcımları süratle kabul eder.

Aynı zamanda tüm madenlere nispetle bir tentür ile kıyaslanır, **tinctura**: bayağı bir madenin vasfını ve rengini kıymetli bir madene "boyamak" yahut dönüştürmek için kullanılan kudretli bir madde. Dahası, "Beyaz" ile "Kırmızı"nın çoğalması (Büyük Yapıt'ın iki ana evresi, gümüş için Beyaz Taş ve altın için Kırmızı Taş) ve maddenin her renkten bir diğerine dönüşmesi, pek cüzî miktarlarla ziyanı kemale erdirmesi hasebiyle zehre benzetilir.

Nasıl ki zehrin vasfı büyük bir bedene aniden sirayet ederse, beyaz ve kırmızı iksirin (özgününde "elixiris albi et rubei", simyasal ilacın iki evresi, gümüş için beyaz ve altın için kırmızı) bir cüzü de tüm madenlerin pek çok cüzünü hakiki ve kusursuz Ay'a (özgününde "lune", gümüşün simyadaki adı) ve Güneş'e (özgününde "solis", altının simyadaki adı) ve kemale dönüştürür.

Madenî Hususlar Hakkında. Kaide 21.

Bundan maada, filozoflar tarafından Filozof Taşı'na dair burada serdedilenler hususunda, onlar bütün madenlerle çalışırlar. Kimisi şaplar, zaçlar ve tuzlarla, kimisi ruhlarla, **spiritus**: cıva, kükürt yahut arsenik gibi ısıyla buharlaşabilen uçucu maddeler, kimisi de madenlerin bedenleriyle çalışır. Lâkin tuzları, şapları ve zaçları işleyenlerin bizzat kendi bilgilerinin mecmuu pek çeşitlidir. Zira filozoflar şapın parlattığını, diğerlerinin ise erittiğini murad ederler, onların faziletleri ise her şeyi büzer (özgününde "astringunt", sıkmak yahut bir araya bağlamak).

Zira rutubet sağlamak için uzun zamandır ham şap kullandık, lâkin kalsine edildiğinde, **calcinatum**: bir maddeyi toza yahut "kirece" indirgemek maksadıyla hava temasında yüksek sıcaklıklara kadar ısıtma işlemi, [kuru maddelere] benzer hale gelir. Bu sebeple aynı rutubet ile nemlendirir, şaplar böyle iş görür. Bakiye kalan hususi rutubetten ötürü, beyaz sabit kalsine şap (özgününde "alumne calcinatum album fixum", ısının tesiriyle daha fazla değişime direnen kararlı bir şap formu) olarak tesmiye edilir.

Filhakika, tuzların hassası çözmek ve kemirmektir, nemlenirler ve kuru bir şeyi sıvılaştırırlar. Denildiği veçhile, "Bedenler tuz ile kalsine edilir, zira tuz onların rutubetini ve ifsat edici kısımlarını aşındırır." Lâkin tuzlar, sıvılaşma (özgününde "liquefactione", katı bir halin erimesi yahut sıvı hale geçmesi) esnasında bedenleri hafif ve akışkan kılar.

¶ İyi belleyiniz

ki bazı tuzlar sabittir, diğerleri ise uçucudur. Zira her sabit şey bir "beden" yahut bir tutucu (özgününde "retinaculo", uçucu unsurları tutan yahut bağlayan, onların ısıdan kaçmasını önleyen bir madde) olarak ikame edilir ve bu kabil şeyler kalsine edilmiş maddeleri zapteder. Denildiği veçhile, "Alkali tuzu özümseyiniz", **sal alkali**: simyada madenlerin erimesine yardım eden bir eritken olarak ve maddeleri tasfiye etmek için kullanılan, ekseriyetle bitki küllerinden elde edilen alkali bir tuz. Zira onu izhar ederler, lâkin ona dahil olmazlar, çünkü içinde alkali tuzu bulunmayan şeyi zaptederler.

...filozofların (orijinal metinde "philosophorum" sözcüğünün kısaltması olan "phlorū" geçer). Zira alkali tuz (orijinal metinde "sal alkali"), sönmemiş kireçten yahut odun külünden elde edilen potastan (orijinal metinde "calce viva vel cine clavellato", odun külünden yapılan potas) veya tartar tuzu kalsine edilmiş tartarın kendisinden, geriye hiçbir keskinlik kalmayana dek kalan nem haricinde nasıl çekilip çıkarılabilir ki? Ve metallerin kalsından çürüme yoluyla çıkarılan hayat tuzu (orijinal metinde "sal vivi", canlandırıcı ilkeyi temsil eden diri tuz ya da canlı tuz olarak da bilinir), tentürün ta kendisidir.

**tinctura**: bir metale renk ve nitelik aşılayarak onun tabiatını değiştirme gücüne sahip madde **putrefaccōem**: bir maddenin ısı ve nem yoluyla parçalanması süreci, sıklıkla organik maddenin çürümesine benzetilir

Üstelik, bütünüyle zıt olan [tabiat] kendi doğasından sıyrılacak ve bir başkasına bürünecektir. Senior (10. yüzyılda yaşamış, eserleri Avrupa'da büyük tesir bırakmış Arap simyacı Senior Zadith), böylesi bir tuz hakkında şöyle der, önce kül olsun, sonra tuz ve bu tuzdan, muhtelif işlemler vasıtasıyla filozofların [taşı] husule gelecektir. Benzer şeyler için nişadırdan yapılan keskin, asidik ve aşındırıcı sular gibi başka ve pek çok isim kullanılır.

**salarmon**: ergitici olarak ve ruhları "sabit" yahut kararlı kılmak amacıyla kullanılan amonyum klorür

Bu su bütünüyle ruhani olduğu için daha asildir. Bundan sonra zamk tuzu ve şarap tuzu gelir. Zira nişadır, bizim bu işimizdeki ikinci unsurdur, nitekim [Üstat] kurallar kitabında şöyle diyerek buna tanıklık eder, yalnızca bunun size hizmet etmesine izin verin, zira o cisimleri çözer, onları sıvı kılar ve ruhani hale getirir.

**spiritualia**: bir maddenin buhar olarak yükselebildiği yahut diğer maddelere nüfuz edebildiği uçucu haline atıfta bulunur

Filozoflardan bazıları bütün gizemi onda görmüşlerdir.

**archanu**: tabiatın derin bir sırrı yahut kudretli, gizli bir esrarı

Ve onun eşsiz tabiatı sebebiyle ona muhtelif adlar vermişlerdir. Filozoflar Meclisi Kitabı'nda yazıldığı üzere, kimileri ona bulunduğu yere nispetle "zamk" yahut "ayın ruhu" (orijinal metinde gümüşle ilişkilendirilen uçucu öz anlamında "spiritu lune") demiş, kimileri renginden ötürü "kan", "Tammuz şarabı" (orijinal metinde kırmızı bir çözücü yahut sıvı için kullanılan şairane bir simya terimi olan "vinnu thami") ve [canların gıdası] adını vermiştir.

*(Görsel: Bir adam ahşap bir teknede çalışıyor, muhtemelen küllerden tuzları yıkıyor ya da çekip çıkarıyor. Yanında, ateşle ısıtılan cam bir kap duruyor. İçinde, tabiatın ebedi döngüsünü simgeleyen, kendi kuyruğunu ısıran bir ejderha, yani Ouroboros var. Ejderhanın üzerinde, damıtma sırasındaki buharların yükselişini ve inişini temsil eden mavi bir kuş ile siyah bir kuş tünemiş vaziyette.)*

ve cıva *(Görsel: Kalay veya Jüpiter gezegeninin simya sembolünü gösteren bir ksilografi ya da çizim)*, çünkü o damara sahiptirler, zira sanat ondan hasıl olur, bir başkasından değil. Ah, demir pasının tabiatı ne kadar da kıymetlidir (orijinal metinde "ferri rubigidi")! Çünkü filozoflar onun hakkında, bütün metallerin kökeninde ilk sırada yer aldığını söylerler.

**metallicorum**: simyacıların arındırmaya çalıştığı yedi metal, Altın, Gümüş, Cıva, Bakır, Demir, Kalay ve Kurşun

Zira yoğun, saf olmayan cıva, yoğun kükürtle buluştuğunda yozlaşmış bir metal meydana gelir.

**argentum vivum**: cıva

Ve böylesi bir şey ilk işlemde uzaklaştırılmalıdır, çünkü kökeninin başlangıcında tabiatı gereği yoğun, kokuşmuş ve saf olmayan bir şey üretir, nitekim İbn Sina (980–1037 civarı, eserleri Ortaçağ simya teorisinin merkezinde yer alan Fars hekim ve filozof) şöyle der, "Bu nedenle meselenin başlangıcında gördük ki, onun sürtünmesi ve sululuğunun yok edilmesi zararlı olacaktır", ısınabilmesi için ufalanıp kırılsın, filozoflardan Eurisus'un (Muhtemelen simya külliyatından bir filozofa, belki de Hermes gibi bir ismin ya da belirli bir Grek otoritesinin bozulmuş haline atıfta bulunmaktadır) dediği gibi, İşimiz için belirlenmiş olan kırmızı kurşuna (orijinal metinde "plumbum rubeum", simyada bu genellikle adi kurşundan ziyade sülyene veya felsefi maddenin belirli bir olgunlaşmış haline atıfta bulunur) bakın, zira o olmadan bu usul ayakta kalamaz. Ne var ki burada kastedilen adi nişadır değildir (orijinal metinde "sal armoniac vulgare"), çünkü işimiz onunla kemale ermez. Lakin tutya ve zaçlar öne sürülür.

**tutarola**: ocak bacalarından toplanan, tıbbi ve simyevi bir kurutucu olarak kullanılan çinko oksit **atramenta**: kelime anlamıyla "karartma" veya mürekkep, yeşil veya mavi zaç gibi metalik sülfatlara atıfta bulunur

Bilhassa bütün zaçlar ve filozofların zaçı, soluk pas rengine bürünene dek ısıtılıp kavrulur, nitekim bu [üçüncü halde] kalacaklardır, bu hal ilk gün asla bir tentür olarak görünmez (orijinal metinde metalleri boyayan ve dönüştüren madde anlamındaki "tinctura" sözcüğünün muhtemel bir müstensih varyantı olan "titina"), ikinci gün siyahımsı kırmızı, üçüncü gün ise safrana benzer şekilde görünür (orijinal metinde Büyük Eser'in nihai evreleriyle ilişkilendirilen koyu sarı yahut turuncu-kırmızı renge atıfta bulunan "croco"). İşte tam da bu sebeple filozoflardan bazıları bu hikmeti kükürt, cıva, arsenik, zırnık, manyezya, markazit yahut tutya gibi madeni ruhlara benzetmişlerdir (orijinal metinde muhtemelen "sophia" veya Taş'ın "gizli hikmeti" için bir kısaltma olan "sapiam"), oysa bunların hiçbiri [hakiki] felsefi olan değildir. Artık cıvaya dahil olan üç tesirden ötürü kükürte benzediği söylenir, ilki, akışkanlığından ötürü buharı bağlar, ikincisi, nihayetinde, yakıcılığıyla, üçüncüsü ise yakıcı tentürüyle onu kırmızı kılar.

**tinctura**: bir metalin tabiatını "boyama" yahut değiştirme gücüne sahip dönüştürücü öz

Zira Senior (Kükürt ile cıvanın izdivacı konusunda sıklıkla bir otorite olarak zikredilen 10. yüzyıl simyacısı Senior Zadith [İbn Ümeyl]) şöyle der, Çoğunluğun kükürtü [hakiki kükürt] değildir.

yanıp giden, kararsızlık ve yıkım ateşiyle tükenen bayağı kükürt (özgün metinde "sulfur vulgare"). Oysa bizim kükürdümüz (felsefi kükürt, simyada metallerin içindeki "tohum" olduğuna inanılan etken eril ilke), bir beyazlık ve yetkinleşme yanması meydana getirir. İbn Sînâ da (yaklaşık 980–1037, kimya alanındaki çalışmaları Batı'da son derece etkili olmuş Fars hezârfen) yalnızca bayağı olanı keşfettiğini, bilgelerin kükürdünü ise keşfetmediğini bildirir. Üçüncü olarak bilmelisin ki cıva **argentum vivum**: kelime anlamıyla "canlı gümüş", cıva metali alınır ve magnezya gövdesinde **magnesiae**: günümüzdeki magnezyum elementi değil, simya dilinde "ilksel" madde veya "taşın anası" yahut yanıp tükenmeyen kükürt içinde pıhtılaştırılır. Üstelik bu yanmayan kükürdü şu şekilde bulacağız, bil ki bu madde pek keskin bir sirkeyle işlenmeli, özenle pişirilmelidir; öyle ki sirke dumana dönüşüp tükenmesin, aksi takdirde yapıt heba olur.

Cıvanın Çok Yönlü Doğası Üzerine. Bölüm 26.

Cıva bilgisinde dikkat edilmelidir ki cıva üç yönlüdür. Birincisinin kendi fışkıran ateşi vardır; ikincisi, dirimsel yola göre ateş, yahut can, yahut ruh olarak adlandırılır; üçüncüsü ise aşağıda açıklanmıştır. Birincisine dair filozofların atası Hermes (Hermes Trismegistus, simyanın efsanevi atası) şöyle yazar, "Cıva, gövdeleri yakıp tüketen bir ateştir." Ve yine, "Gövdenin bir ateş aleviyle kuşatılması gerekir ki yardım görsün ve zayıf düşsün." Zira insan bu ateşi fıtri durumuna erişene dek çekip çıkarmalıdır; nitekim Senior (Zadith ben Hamuel, yaklaşık 900–960, Latincede Senior Zadith olarak bilinen Arap simyacı) şöyle der, "Bizim ateşimiz sudur. Şayet ateşe ateş, dünyaya altın vermeyi bilirsen, bu sana yeter." İkincisine gelince, Senior ve diğer bilgeler canın çürüme **putrefaccionem**: "Büyük Yapıt"ta maddenin arınmış bir durumda yeniden doğmadan önce kararıp "öldüğü" evre vasıtasıyla serbest kaldığını, ardından onda, yani tortuda ruhani candan hiçbir şey kalmadığını söyler; böylece gövdeyi kirinden arındırmış olursun. Benzer biçimde şöyle der, "Onun canını al ve canını ona geri ver." Üçüncüsüne dair ise şöyle yazar,

*(Görsel: Yeşil bordürlü, dikdörtgen bir simya tasviri. Düz mavi bir arka plan üzerinde, salıverilen maden "ruhlarını" veya canlarını temsil eden, havada süzülür ya da yükselir gibi görünen soluk renkli, küçük dört insansı figür yer alır. Bunların altında, sahnenin alt kısmını kaplayan, fırının arındırıcı ateşini simgeleyen kırmızı ve turuncu alevlerden oluşan canlı ve büyük bir kütle bulunur. Sağ alt köşede, alevlerin içinde, muhtemelen "Ouroboros" veya ısıya dayanan sabit Cıva olan, kıvrılmış beyaz bir yılan benzeri yaratık betimlenmiştir.)*

Bu minvalde tözün özünü **quintam essentiam**: "beşinci öz", bir maddenin içindeki en saf ve en yoğun şifa verici yahut dönüştürücü kuvvet çekip çıkarmalısın; aksi takdirde emeğin boşa gittiğini gördüm. Bu sebeple cıvanın (özgün metinde "argentum vivum") üç yönlü olduğu söylenir. Yaşamı dolayısıyla da ona ölüm biçilmiştir, nitekim yaygın deyişte denildiği üzere, cıva hakikaten katledilmeli ve soldurulmalıdır **mortificari**: simyada, bir maddenin daha üst bir mertebede yeniden doğabilmesi için dış formundan veya "yaşamından" soyulması. Bu yapıttaki üstatlar ve filozoflar bunu beyan eder. Dolayısıyla cıva bir ruhtur ve birçoklarının anlayışına göre daimi su (özgün metinde "aqua permanens", elleri ıslatmayan bir çözücü), sirke yahut menstrüm (özgün metinde "menstruum", burada biyolojik anlamından ziyade özütleme için kullanılan bir çözücüyü ifade eder) olarak adlandırılır, daha başka pek çok isimle de anılır. Filozoflarca aktarılır ki o, altını saf bir gövdeye dönüştüren en keskin sirkedir (özgün metinde "acetum acerrimum") ve bu sirke olmaksızın nigredo (karalık evresi), albedo (beyazlık evresi) ve rubedo (kırmızılık evresi) hasıl olmaz. (Siyah, beyaz ve kırmızı renkler, Büyük Yapıt'ın üç temel evresini simgeler, maddenin ölümü, arınması ve nihai kemali.) Zira böylesi bir cıva vasıtasıyla madde tükenir ve söndürülür *(Görsel: Sağ kenar boşluğunda "söndürülür" kelimesinin yanında, muhtemelen simyadaki gümüşü veya ay evresini temsil eden mavi mürekkeple çizilmiş küçük bir hilal simgesi yer alır)*, katledilir, dışa vurulur ve pıhtılaştırılır; nitekim filozofların sözü bunu doğrular, Bil ki gövde kendisi boyanmadıkça boyamaz **tingit**: bayağı bir metalin rengini ve doğasını boyamak veya altına dönüştürmek. Bu yüzden filozoflar ona zehir (özgün metinde "venenum") demiş, onu türlü ve çok çeşitli isimlerle anmışlardır; nitekim onun hakkında şöyle derler, O bir taştır ve taş değildir. Fakat filozofların yazılarındaki hakikate dair o şöyle yazar, Sakızımızın (özgün metinde "gumma", maddenin ağdalı veya reçinemsi halini anlatan simyasal bir eğretileme) mahiyetini hasetten ötürü değil, bilginize sunarım; zira içinde büyük bir sır barınır. Biliniz ki sakızımız altından daha güçlüdür ve ona sahip olanların hepsi onu altından daha muteber tutar. Dahası sakızımız, filozoflara göre incilerden daha kıymetli ve daha yücedir, çünkü bu sakızdan ve azıcık altından pek çok şey meydana gelir. Bu yüzden filozoflar sır bütünüyle yok olmasın, harislerin eline geçmesin diye yazarken onun mahiyetini kitaplarına koymadılar, onu öyle herkes de tanıyamaz; zira ahmaklar bilselerdi...

...onu hor görürlerdi. Ah, bu meseleyi nebze olsun anlayan ne kadar da az kişi var! Filozoflar bu "zehri" (özgün metinde "veneni"; simyada "zehir" çoğunlukla ilksel maddenin ham, uçucu veya dönüştürücü gücünü ifade eder) bu nedenle gizlemişlerdir, zira tüm rejim **regimen**: simya sürecindeki işlemlerin veya evrelerin kontrollü dizilimi onun vasıtasıyla tamamlanır; tüm söndürme (bir maddenin dışsal niteliklerinin sembolik ölümü veya bunlardan soyulması) ve yapıtın sebebi onda mevcuttur.

Dahası, önceki aşamalardan sarı cıva (orijinali, "Citrinum... argentum vivum") meydana gelir, ateş ona ulaşmadan önce rengi beyazdır. Doğrusu, ateş tatbik edildiğinde kırmızıya döner ve bu durum ilahi taştan (orijinali, "lapide divino", Filozof Taşı'na bir gönderme) neşet eder. Nitekim şöyle denmiştir, "Latten'i beyazlatın **latone**: pirinç benzeri bir alaşım, arındırılması gereken adi veya saf olmayan metali temsil eder ve kitaplarınızı yırtıp atın, ta ki yürekleriniz paralanmasın" (orijinal Latince, "dealbate latonem et rumpite libros, ne corda vestra rumpantur", maddenin arıtılmasının ardından artık kitabi çalışmaya lüzum kalmadığını belirten meşhur bir simya aforizması).

Yaşayan ruh (orijinali, "vivus", muhtemelen "canlı" ya da uçucu cıvaya atıfta bulunur) tatbik edilir ve iksire dönüşür, zira hakikat ve hayat onun vasıtasıyladır ve sönmüş pek çok tentürden **tinctura**: bir metali "boyama" veya doğasını değiştirme gücüne sahip dönüştürücü etken ve maddelerden hasıl olan saf bir sudur. Onun tentürü, kendisiyle mesh edilen ve renk bakımından yetkinliğe ulaştırılan bu şeylerin hayatıdır; tıpkı Filozofların Kutluluğu'nun (muhtemelen muteber bir metne veya ehil simyacıların icmaına bir gönderme) şehadet ettiği üzere, en kıymetli rengin, onların ilk öne sürdüğü sarı [limon sarısı] renk olması gibi. Ardından erguvani renk yaklaşacaktır.

Zira bu cıva semeredardır, tatlı bir kokuya sahiptir; her cisme mükemmellik bahşeden hakiki ve şaşmaz tentürdür.

Arsenik ve Zırnık Hakkında .r. 21

Şu sebepten ötürü arsenik ve zırnığa da (zırnık, parlak sarı renkli bir arsenik sülfür mineralidir; çoğunlukla pigment olarak ve simya deneylerinde altın rengini taklit etmek için kullanılırdı) benzetilir...

*(Görsel: Kırmızı kenarlıklı ve koyu mavi arka plana sahip dikdörtgen bir simya tasviri. Solda, yeşil tunik, mavi tayt ve beyaz kukuletalı bir başlık giymiş bir adam profilden görünmekte, bir kasedeki açık renkli taneli bir maddeyi geniş, düz ahşap bir tepsiye veya tekneye dökmektedir. Sahnenin ortasında, içinde tokmağı duran uzun, kahverengimsi kırmızı bir havan yer alır. Sağda, çok renkli tüylere (yeşil, sarı ve mavi) sahip büyük bir kuş, bir anka kuşu veya kartal, gri, kayalık bir tümseğin üzerinde durmaktadır. Kuş, arınma simya sürecini veya maddenin ateşle yetkinleştirildiği rubedo (kırmızılık evresi) aşamasını simgeleyen parlak turuncu ve kırmızı alevlerle çevrilidir.)*

...yağlı ve yanıcıdırlar (orijinali, "unctuosi adustine". Ortaçağ biliminde "yağlılık", bir maddenin yanmasına imkan tanıyan nitelikti), zira apaçıktır ki tüm arsenik **arsenium**: burada metalleri renklendirmek için kullanılan arsenik sülfürlere atıfta bulunur ve zırnık **auripigmentum**: "altın pigmenti", sarı renkli bir arsenik sülfür minerali, ateşten yükselen buharların yanı sıra yağlı ve yanıcı nemler barındırır. Bu buharlarla cisimler kararır ve solup uçar. Emphorum'un (muhtemelen dört elementi öne süren Yunan filozofu Empedokles'in tahrif edilmiş hali) savunduğu üzere, arsenik sıcaklığı ve kuruluğu sebebiyle eril, zırnık ise sıcaklığı ve nemi sebebiyle dişil kabul edilirdi. Dahası o, tohumun zırnıkta, lakin eril [tohumun] kurşunda bulunmasını arzu eder.

Ve bilinmelidir ki filozoflar doğru söyler, zira arsenik ve zırnık, "uçuculukları" (orijinali, "fuge", uçuculuğa veya ısıtıldığında bir maddenin buharlaşma eğilimine atıfta bulunur) ya da tortuları (orijinali, "tartaris", şarap fıçılarında bulunan sert kabuğa veya çökeltiye atıfta bulunur, burada katı bir kalıntı veya safsızlık anlamında kullanılmıştır) sebebiyle [yapılan işin bir parçası olarak] ilan edilir. Zira pek çok defa, kendi kükürtlü ateşi vasıtasıyla ve çoğu kez bedenden çıkan ruh aracılığıyla, hem her şeyin canlandığı (orijinali, "vegetantur", lafzı manasıyla "bitkisel hayata kavuştuğu") hem de çoğaldığı su haline gelir.

c. 28

Markazit, Manyezya ve Tutya Üzerine

O, [yapılan işi] markazit, manyezya ve tutyaya da benzetir. Markazite **markasite**: metalik parlaklığı sebebiyle değer verilen demir pirit veya "ahmak altını" gelince, rengi bakımından, nasıl ki markazit toprak içinde karışmış gümüş ve altın kıvılcımlara sahipse, felsefi eserde de benzer işaretler belirir. Veyahut Cato'nun (muhtemelen Dionysius Cato'ya veya sahte mahlaslı bir simya otoritesine atıfta bulunmaktadır) dediği gibi, "kokuşmuş toprak" (orijinali, "terra fetida", Taş'ın ham, arındırılmamış maddesi için yaygın bir terim) yukarıda zikredildiği üzere birdenbire altın kıvılcımlar alır.

Ağırlığı ve bütün metalleri tasfiye etme (orijinali, "frictionis", lafzı manasıyla "ovma" veya "aşındırma", metallerin işlenmesini ima eder) kabiliyeti sebebiyle onun manyezyaya **magnesia**: bu bağlamda, muhtemelen camı arındırmak için kullanılan ağır bir mineral veya bir manyetit formu da benzediğini söyler. Ayrıca "uç noktası" sebebiyle onun tutyaya **tuthia**: izabe fırınlarının bacalarından toz halinde toplanan çinko oksit da benzediğini belirtir. Zira tutya [fırından] toplandığı gibi, dokusu latifleşene ve kükürtlü tabiatı yok olana dek 9, 10 veya 12 kez [tasfiye edilmeyi] gerektirir görünür. Filozoflar da eserlerinin [böyle yapılmasını] emrederler.

Ayrıca, her türlü fazlalık (orijinali, "superfluum", bu ifade, arınma sırasında atılması gereken atık maddeye veya "cürufa" atıfta bulunur) denize atılabilsin diye, dipten yahut yakındaki gizli bir yere atılsın.

Bilinmelidir ki çift bir ruh mevcuttur. Biri bedenin içinde ikamet eder ve bunun sökülüp çıkarılması gerekir, nitekim Junior (metnin aslı "Jun.", bu ifade muhtemelen Geber ile birlikte sıkça anılan ve etkili bir simya risalesi olan "Scitote"un yazarına atıfta bulunmaktadır) şöyle tanıklık eder, "Bilesin ki beden, karnında saklı olan o ruh dışarı çıkmadıkça kendi kendini renklendiremez (metnin aslı "tingere seipsum", simyada "renklendirme" veya "boyama", bir maddenin özünün değersiz bir metalin rengini ve doğasını değiştirdiği dönüştürücü süreci ifade eder)." Ve böylece o, bir suya ve ruhtan yoksun bir bedene dönüşür, zira hayvani bir doğaya sahiptir, renk de buradan zahir olur, çünkü topraksı kesafet (metnin aslı "spissa terrena", maddenin yoğun ve katı kısımlarının, ruhun dönüştürücü gücünü engellediği düşünülürdü) sebebiyle renklendirme yapamaz. Diğeri ise latif bir tabiata sahiptir, bedenden geçip gider ve renk bahşeder. İkinci ruh bedendendir ve su tabiatlıdır, gayesi ise Geber'in (eserleri Ortaçağ simyasının temeli sayılan 8. yüzyıl kimyacısı Câbir bin Hayyân'ın Latinleştirilmiş adı) söylediği gibi kaynatma sırasında bedenleri renklendirmektir, **elixione**: maddeleri arındırmak için kullanılan yavaş kaynatma, sindirme veya demlendirme işlemi. Burada eril olan bedendir, dişil olan ise ruhtur.

*(Görsel: Mavi çerçeveli dikdörtgen bir minyatür resmi. Mavi gökyüzü altında kayalık bir arazide geçen bir simya veya madencilik sahnesini tasvir ediyor. Solda, simyacı veya madenci olması muhtemel iki figür bir mağaranın içindedir. Öndeki figür turuncu bir cüppe ve gri bir başlık giymiş, küçük bir el aletiyle yeri işlemek üzere eğilmiştir. Gri giyimli ikinci bir figür hemen arkasından onu takip etmektedir. Sağda, sarp bir kaya oluşumunun tepesinde, yuvada oturan gri bir kuş, muhtemelen bir pelikan görülmektedir. Bu, pelikanın yavrularını kendi kanıyla beslediği ve taşın metalleri canlandırma veya dönüştürme gücünü temsil ettiği dönüştürücü sürecin yaygın bir simya sembolüdür.)*

Metallerdeki Her Bir Şeyin Nitelikleri Üzerine, vd. Bölüm 29

Buradan hareketle eser (metnin aslı "lio’", muhtemelen "lapis" yani Taş veya "liber" yani kitap sözcüğünün kısaltmasıdır), niteliklerinde, tabiatlarında, renklerinde, yumuşaklıklarında ve sertliklerinde bütün metallerle mukayese edilir.

ve bu minvalde, daha yüce biçimde ve gizli kısımlarında, altın ile gümüş, mükemmelliğin doğası vasıtasıyla, ateşte en sebatkâr olan renkte ve ağırlıkta kıyaslanır, tıpkı dayanıklılıkta olduğu gibi, altın için hazırlar. Kendisi diğer üç bedenden (metnin aslı "trib. corporib.", muhtemelen "asil" olanlarla mukayese edilen "kusurlu" metallere, yani kurşun, kalay, bakır veya demire atıfta bulunmaktadır) daha necip ve daha âli olduğundan, bu daimi nedenden ötürü, filozofun da tasdik ettiği üzere, filozofların altınının ona benzediği söylenir.

Kavimler ve cahiller, altından altın yapmaktan başka bir şey yapmadılar, lakin gümüşün [efendisi olan] altından, yine de ne alelade altın ne de alelade gümüş,

[kenar notu: beyaz olandan daha hoş kokulu altın tentür]

o şey daha neciptir. ¶ Ne var ki, Alchidius'un (Alchidius, genellikle 9. yüzyıl Arap filozofu el-Kindî ile özdeşleştirilen efsanevi bir simya otoritesidir) dediği gibi, büyük bir bahaya satın alınmayan filozoflar altını da vardır, "Bilesin ki bu sırların bahsettiği bu taşı Tanrı, bir bedelle satın alınsın diye koymadı, bilakis yola atılmış olarak bulunur, öyle ki hem fakir hem de zengin ona sahip olabilsin, öyle ki [okunamadı] herkes ona kolayca erişebilsin." Ve İbn Sînâ (ünlü Fars hekim ve filozofun Latinleştirilmiş adı Avicenna) der ki, "Büyük bir bahaya satın alınan her şey bir yalandır", zira onlar her şeye az bir bedelle, yani azıcık bir altınla nail olurlar, çünkü buna "bol gümüş ve itibar" denir. Zira bizim Altınımız alelade altın değildir, bilakis kendi içinde bir beyazlatmadır (metnin aslı "dealbatio", bu, Büyük Eser'in maddenin karanlıktan arındırıldığı ikinci ana evresi olan albedo [beyazlık evresi] safhasıdır), nitekim orada şöyle denmiştir, "filozofların altınını beyazlatın", çünkü altın beyazlatıldığında, onun girişi vuku bulur ki bu da tentürdür (metnin aslı "tinctura", simyada tentür, bir maddenin niteliklerini boyama veya dönüştürme kudretine sahip özdür). Ve aynı şekilde herkes altından altın yapar, bu da suda tasfiye etmek veya iksiri renklendirmesi için altını beyaz yapraklı toprağa, yani senin toprağın olan, altın olan toprağa koymaktır, ve iksir onu renklendirir. Fakat bu, kızıl değil, hazır olan beyaz magnezyadır, **magnesia alba**: simyada bu, modern kimyasal elementi değil, saflaştırılmış beyaz bir toprağı veya "Beyaz Eser"in belirli bir aşamasını ifade eder.

Filozoflar meclisinin tasdik ettiği gibi, bu filozoflar altınından altın değil, gümüş yapılır. Bilesin ki bizim altınımızı beyazlatmadıkça onu kızıl kılamazsın, çünkü iki tabiat beyaz ve kızıldan gayrısı değildir, beyaz olan kızıldan gelir, siyahtan hâsıl olur ve bizim...

*(Görsel: Sayfada, isimleri ve bölüm başlangıçlarını vurgulamak için kırmızı mürekkeple yapılmış rubrikasyonlar görülmektedir. Yazıcıya kılavuzluk etmesi için kurşun veya mürekkeple çekilmiş yatay ve dikey cetvel çizgileri seçilmektedir. Sağ altta, yaprağın arka yüzünden geçen, kırmızı giyimli bir figürü gösteren silik bir mürekkep izi veya filigran etkisi mevcuttur.)*

[kenar notu: 26]

Beyaza dair, kristal [madde] kırmızımsı sarıdan bir miktar arzular, bundan ötürü Senior (10. yüzyıl Arap simyacısı İbn Umeyl'in Latinleştirilmiş adı olan Senior Zadith) şöyle der, "O görünmezdedir, onu diğer karışık toprağın üzerine koyduğunda, beyazın sarıya üstün gelmesine izin ver." Ve kırmızı onları gümüşün beyazlığına doğru beyazlatır. Ardından sarının beyaza ve kırmızıya üstün gelmesine izin ver, bu onları altının niteliğiyle sarıya dönüştürür. Sonra kırmızının sarıya ve beyaza üstün gelmesine izin ver, bu da onları deniz mercanının (özgünü, "alkasel marini." Bu ifade muhtemelen, simyasal sürecin nihai evresinde elde edilen koyu kırmızı renk için standart bir benzetme olan kırmızı mercana atıfta bulunmaktadır) kırmızılığına dönüştürür. İbn-i Sina ise şöyle der, "Kusursuz sarıya, sarılığında eksilmiş sarıya ve tüm sarılığa bak, kusursuz kırmızıya, kırmızılığında eksilmiş kırmızıya ve tüm kırmızılığa bak, dahası kusursuz siyaha, siyahlığında eksilmiş siyaha ve tüm siyahlığa bak." Filozof tarafından kusursuz altının (OCR metninde "annū" [yıl] okunmaktadır, fakat bu bağlamda, "adi altın" standart bir simya terimi olduğundan, neredeyse kesinlikle "aurū" [altın] için bir kâtip kısaltmasıdır), tözü haricinde bizim rengimizdeki adi altın olmadığı söylenmiştir, insanın yüreğini neşelendirmediği ve gümüşe benzediği söylenir. Bunlardan meydana gelen ise kendi mükemmelliğinde en kusursuz, renklendirici, ebedi, nüfuz eden, derine işleyen, karışım yoluyla tüm metalleri geride bırakan beyaz ve kırmızı bir tentürdür. **tentür**: bir maddenin niteliklerini "boyama" veya dönüştürme gücüne sahip etkili sıvı veya katı öz. Senior'un dediği gibi, bu [tentür] insanı neşelendirir ve insanın yüreğini iyileştirir, insanı sevinçli kılar, onu gençleştirir ve dinç bir bedeni muhafaza eder.

*(Görsel: Canlı mavi bir arka plan üzerinde yeşil bir bordürle çevrelenmiş kare minyatür tasviri. Üç adam zanaat ya da simya uğraşı içindedir. En solda, turuncu tunikli ve beyaz iç kolluklu bir adam ahşap bir masanın başında durmakta, düz bir levha üzerindeki beyaz malzemeyi işlemek için elinde bir sürtme taşı, yani muller kullanmaktadır. Ortada, uzun yeşil tunikli bir başka adam masanın ardında durmakta, yardım etmekte ya da izlemektedir. Sağda, soluk mavi tunikli üçüncü bir adam alçak ahşap bir taburede oturmakta, koyu renkli kare bir örsün üzerinde duran beyaz bir nesneye vurmak için çekicini başının üzerine kaldırmaktadır. Zemin sade, yeşil ve kahverengi bir yıkama boya ile resmedilmiştir.)*

Dört kusurlu metalik beden üzerine Bölüm 20

Bu dört bedene, yani demir, bakır, kalay ve kurşuna, ateşteki (özgünü, "in marte." Simyada Mars demirin gezegensel simgesidir ve sıklıkla ateşi ya da başkalaşım için gereken yoğun ısıyı temsil etmek üzere kullanılır) erimeleri ve yumuşaklıkları ile gizli [tabiatları] hakkında dört neden sunulur. Zira demir ve bakır gibi ateşte sert olanlar, gizli tabiatlarında yumuşaktır, diğer ikisi (ateşte yumuşak olan fakat içsel, gizli özlerinde "sert" veya "kuru" kabul edilen kalay ve kurşun) hakkında da aynı şey anlaşılmalıdır. Bu nedenle demir ve bakır, ateşte akıcı ve eriyici bir nemden yoksun oldukları için ateşe benzetilir, fakat böylesi şeyler bağlayıcıdır. Kalay ve kurşun ise nem ile ıslatanlardır. Gerçekten de demirin az miktarda nemi ve daha büyük bir ısısı vardır, Hermes'in dediği gibi, "Demiri yaptım ve ona yol gösterdim, ben güçlü, döven ve dövülen mutlak-iyiyim, dünyada benim bu acımasız işimi yapan başka hiçbir şey yoktur, zira sırlar sırrı benim vasıtamla meydana gelir. **Sırlar Sırrı**: (Latince: Secretum Secretorum) Genellikle sahte-Aristotelesçi bir metne veya Hermetik geleneğe atfedilen temel simyasal ve okült bilginin başlığı. Hastalıklardan kurtulan ben, o vakit kükreyen bir aslanın canına sahip olurum ve bu simyasal demirdir, çünkü mıknatıs (özgünü, "adamante." Elmas anlamına gelebilse de, Ortaçağ simyasında genellikle yüktaşına veya mıknatısa işaret eder) tarafından çekilmez." Şayet bir kimse bu işlemleri icra ederek başka bir [yol] bulmaya çabalarsa buna muktedir olamaz, bu yüzden o yüceltilmiş, ululanmıştır ve her şey tarafından bilinir. Bu sebeple felsefi mucizede ziyadesiyle arttığı görülür veya kendisi bir mayadır, meğerki ebedi ve sarsılmaz bir pıhtılaşma yoluyla olsun. Bunda kalay ve kurşun, Geber'in (eserleri Ortaçağ Avrupa simyasının temelini oluşturan 8. yüzyıl simyacısı Câbir bin Hayyân'ın Latinleştirilmiş adı) dediği gibi aynı işlemle tamamlanabilir, "Bunlar vasıtasıyla tunç (özgünü, "Es" [Aes], genellikle bakır veya tunç anlamına gelir) ve kurşun değerli bir taştır." Bu yüzden kurşunu kurşunun yanına koy, zira tabiat tabiattan sevinç duyar (özgünü, "natura natura letatur." Aynı kökten gelen maddeler arasındaki sempatiyi ifade eden temel bir simya ilkesi), lakin tabiat tabiatı uçurur ve tabiat tabiatı doğurmuştur, çünkü tabiat vasıtasıyla tamamlayacağım. Bu nedenle Tanrı'nın kudretiyle bu tabiatlar çoğalmaktadır. Sözün [sonu].

[okunamadı] işlemleri. Ayrıca, şayet mıknatıs ile demir arasında bir yakınlık varsa, bilgelerin Piri'nin (özgünü, "Senior." Bu, 10. yüzyıl Arap simyacısı İbn Umeyl'in Latince adı olan Senior Zadith'e atıfta bulunmaktadır) tanıklık ettiği üzere, kurşun ve beyaz kalay olan deniz suyu ile bakır arasındaki yakınlık muhakkak çok daha büyüktür. Aynı şekilde beyaz kurşunun tertibini bildir, zira bu bir kez öğrenildiğinde, kadınların işinden ve çocukların oyunundan başka bir şey değildir. **Kadınların işi ve çocukların oyunu**: (Latince: opus mulierum et ludus puerorum) İlk sır keşfedildikten sonra geri kalan işin kolay olduğunu, ev işleri veya basit oyunlar gibi yalnızca sabır ve tatlı bir ısı gerektirdiğini ima eden yaygın bir simya deyişi. Zira böylesi bir kurşun olmaksızın hiçbir kusursuz tentür yapılamaz, çünkü bunlar şarap ihtiva eder. Hermes, terkip edildiğinde bedende son bulan ve aynı şeyin içinde "meskensiz" (özgünü, "immansionabilem." Bu muhtemelen, işin nihai evrelerine kadar katı bir bedende sabit kalmayı reddeden uçucu bir ruha atıfta bulunmaktadır) olarak adlandırılan üç katlı bir şarap olduğunu söylemiştir.

Ve bil ki ilk kudret sirke, ikincisi ise kurşundur, bilgeler onun hakkında şöyle demiştir, "Kalayımızı kuruyana dek kendi nemiyle akıncaya kadar pişirin ve geriye kalan tortunun kendi nemini içmesine izin verin," zira o yanan bir kurşundu. Bilgelerin, "İşte içinde hiçbir şeyin var edilmediği şeyin bulunduğu, kırmızı dediğimiz kurşun buradadır" dediği kırmızı kurşun budur. Çünkü bu kurşun hakkında şöyle denmiştir,

"Kurşundan demir yahut kırmızıyı yap, kırmızıdan beyazı yap, beyazdan bir tentür yap, kalaydan bakır yahut tunç yap, tunçtan kül yap, beyaz kurşundan kırmızı kurşun yap, kırmızı kurşundan bir tentür yap, böylece hikmeti kavramış olursun."

Bu kuralların ahmakların gözlerini aldattığını anla. Ruhların ve cisimlerin isimlerine kanan niceleri, kendi sıradan şeylerinden tentürler üretebileceklerini zannederler. Bunu pek çok kimseden işitirsin, oysa bu şeylerde hiçbir fayda yoktur. Her şey hiçlikle son bulur ve bütün bu şeyler ölüdür. Onların hazırlığı kemale ermeyecektir, nitekim Alphidius (Alphidius, Ortaçağ Latince metinlerinde sıklıkla zikredilen, Arap menşeli olduğuna inanılan efsanevi bir simya otoritesiydi) şöyle der, "Bu yüzden oğlum, ölü ruhlardan, cisimlerden ve taşlardan kendini ayır, zira onların içinde hiçbir şey yoktur. Şimdi dahi içlerinde hiçbir şey bulamayacaksın, çünkü onların kudreti artmaz, tıpkı kendileri gibi hiçliğe meyleder."

Buna benzer diğer maddeler (boyar maddeler) (orijinali, "pigmenta") (arsenik, cıva (orijinali, "argentum vivum"), kükürt, saç, idrar (orijinalinde "luna", burada idrar yahut muhtemelen gümüş için kullanılan simyasal bir şifredir, yine de bağlamsal olarak biyolojik "esaslar" ile bağlantılıdır), kan, meni, hepsinin ilk ilkeleri, altın, gümüş, demir, bakır, kalay, magnezya, markasit, tutya (çinko oksit) ve bunlara benzer şeyler), Senior'un (Senior Zadith Umail, bu metinde sıklıkla zikredilen 10. yüzyıl Arap simyacısı) söylediğine göre bunların tümü yanıltıcı ve ölüdür, ne de içlerinde benimki gibi bir amel mevcuttur, çünkü bu amel bilge tohumlar vesilesiyle neşet eder. Oysa kurşunda hayat vardır. Sırların sırrı arasında bu da kaydedilmelidir, çünkü ayrıca şöyle denir, "Hiçbir şey altına kurşundan daha yakın değildir."

Bölüm 11

Ağaçlar, otlar, çiçekler, kökler ve diğer nebatat üzerine

*(Görsel: Altın yaldızlı bir bordüre sahip dikdörtgen bir simya minyatürü. Uzun mavi bir cübbe, pembe bir sarık ve siyah ayakkabılar giymiş, sakallı bir adam, kırmızı kiremit çatılı beyaz taş bir kulenin yahut kalenin kemerli kapısına doğru yürümektedir. Sağ elinde büyük metal bir anahtar tutmaktadır. Sol tarafta uzun yeşil bir ağaç ile gri örgü bir çit yer almakta, çit direklerinden birinin tepesinde altın bir taç bulunmaktadır. Arka plan yekpare kırmızı bir alandır. Bu sahne muhtemelen simyasal sürecin "Hikmet Bahçesi"ne yahut "Kilitli Bahçe"sine girmek isteyen filozofu temsil etmektedir.)*

Bununla birlikte kimi filozoflar, bu ilahi ilmi otlara, köklere, ağaçlara, çiçeklere ve (özsular ile meyvelerin yanı sıra) diğer türlü nebatata benzerlik kurarak hazırlar. Galen (Claudius Galenus, meşhur Romalı hekim) canı olan ağaçlardan bahseder, nitekim "ay" (orijinali, "lunaticu", Ay/Gümüş ile ilişkilendirilen bitkiler) bitkilerine dair yazılmış muayyen bir risalede şöyle geçtiği görülür, "Lunatica yahut Berissa adı verilen öyle bir ot yahut bitki vardır ki, kökü ince madeni bir maddedir ve gövdesi kırmızı bir renge çalar..."

Hassaten girildiğinde, yaprakları mercanköşk (orijinali, "maiorana") yapraklarına benzer ve ayın hilalden dolunaya büyümesine ve küçülmesine (orijinali, "existencia et in decretoria") göre sayıları yirmidir. Çiçeği hayat dolu bir tabiata sahiptir. Kokusu dolunayda yahut küçülmenin tamamlanışında misk (orijinali, "muscus") kokusu gibidir. Ondan alındığında ve üzerine bir el konulduğunda, bahsi geçen ay (simyasal gümüş) için kullanılır. Şayet bundan sonra beş kez kaynatılırsa, güneşe dönüşür. **sol**: altının simyadaki adı. Bunun bir parçası, yüz parçayı en saf güneşe dönüştürür. Bunlar bütün peygamberlerin bilgisinin kapısıdır. Her inançlı kişinin ömrü boyunca sadakatle ve dua ile uğrunda çalışması gereken bu pek yüce eserde anlaşılması icap edenler bunlardır.

Sanatın pek çok terimi üzerine, Bölüm 22

Dördüncü olarak, o semavi amelin hangi tarzlarda ve yollarla ikmal edildiği kaydedilmelidir. Peygamberlerin bu amele muhtelif isimler verdikleri zikredilir. Onlardan bazıları bunun kalsinasyon yoluyla, **calcinatio**: uçucu maddeyi uzaklaştırmak yahut oksitlemek amacıyla bir maddenin yüksek sıcaklıklara kadar ısıtılması işlemi, çözme yoluyla, **solutio**: katı bir maddenin sıvıya dönüştürülmesi işlemi, ve damıtma yoluyla gerçekleştiğini söylemiştir.

*(Görsel: Çerçeveli bir resim, yeşil bir bordür içinde pembe bir arka plan sunmaktadır. Solda, kıvrımlı yılansı bir alt gövdeye ve yedi köşeli yıldız biçiminde bir başa sahip mavi bir yaratık, elinde bir balta tutarak durmaktadır. Yaratığın altında kesilmiş iki kafa bulunmaktadır. Sağda, yerde başsız iki ceset yatmaktadır, biri beyaz bir cübbe, diğeri ise turuncu bir cübbe giymiştir. Cesetlerin yukarısında, cam bir simya kabı alevlerden bir yatak üzerinde durmaktadır. Kap, muhtemelen dört unsuru yahut büyük amelin birincil aşamalarını temsil eden koyu renkli dört çiçeksi veya taşa benzer şekil ihtiva etmektedir. Bu sahne, maddenin yeniden doğabilmesi için evvelemirde gereken "mortificatio"yu yani kimyasal ölümünü temsil etmektedir.)*

ve pıhtılaştırılarak bu yapıt tamamlanır. Ve bundan dolayı Karşılık, diğer sözlerle devam ederek şöyle der, Babası Güneştir (orijinal metinde: "sol"), anası Aydır (orijinal metinde: "luna"); rüzgâr onu karnında taşımıştır; dadısı topraktır. Bazıları ise bunun süblimleştirerek, tekrarlayarak ve dipte kalana dek sabitleyerek yapıldığını söyler. Kimileri akıcı hale gelene kadar ezerek veya bekleterek yapıldığını belirtir. Diğerleri ise beyaz ve güzel görününceye dek yıkayarak veya arındırarak yapılacağını söyler. Başkaları da ölene ve beyaz kılınana kadar öldürerek yapılacağını ifade eder (Simyada "öldürmek", çoğunlukla kalsinasyon işlemine veya bir metali asli durumuna döndürmek amacıyla "canının" alınmasına işaret eder). Kimi doğana dek canlandırıp besleyerek; kimi doğa gizlenip dışarı atılana dek çürüterek (orijinal metinde: "mufaciendo", muhtemelen müstensihin "putrefaciendo" yerine yaptığı bir yazım hatası) ve bozarak olduğunu söyler. Bazıları elementleri ayırıp onları yeniden birleştirerek yapar. Bazıları bedensel olan ruhani, ruhani olan da bedensel hale gelene dek üzerinde çalışır. Kimileri dinene kadar pişirerek; kimileri güçlenene dek kavurarak; kimileri ise yeni bir şey ortaya çıkana kadar yenileyerek devam eder. Diğerleri bedenlerden ruhu çekip çıkararak; kimileri ise bedenleri ve ruhları canlandırarak, Venüs'ü beyazlatarak (Bu bağlamda Venüs, bakırı temsil eder), Jüpiter'in haykırışını dindirerek (Bu ifade, kalay büküldüğünde duyulan çatırdayıcı bir ses olan "kalay çığlığı"na işaret eder. Kalay, Jüpiter gezegeniyle ilişkilendirilirdi), Satürn'ü arındırarak (Satürn, kurşunu temsil eder) veya temizleyerek, Mars'ı yumuşatarak (Mars, demiri temsil eder), Ay'ı renklendirerek (gümüş) ve ayrıca canlı bedenleri suyun içinde çözündürerek bunu tamamlar. Yine de, eksilmiş olan tüm bedenler için onlar yetkinliği hazırlamaktadır. Başkaları cansız olanı pıhtılaştırarak, yani arseniği (zırnık), kükürdü, magnezyayı (Simyada çeşitli madensel maddeler, çoğunlukla bir kurşun veya manganez cevheri için kullanılan bir terim), markaziti ve tutyayı, onları beyazlatıp sabitleyerek yapar.

**tutia**: tutya, izabe fırınlarının bacalarından çoğunlukla toplanan çinko oksit için kullanılan teknik bir terim

Başkaları ise keskin tuzları ılıtılmış yağlarla terbiye ederek bu işi icra eder. Ancak daha pek çok muhtelif terim vardır ki, bunları aktarmak uzun sürer. Onların iksiri, gerek beyazı gerekse en görkemli kırmızısı olsun, anlayan kişi için bir ve aynıdır. Onlar, bir zincir (orijinal metinde: "cathena") misali lütufla birbirine bağlı ve eklemlidir, öyle ki birinin bittiği yerde diğeri başlar...

Filozofların Çok Yönlü İşlemi Üzerine, 33. Bölüm

Bundan ötürü kalsinasyon benim tarafımdan yapıtın başına yerleştirilmiştir, yine de bu işlem türeyiş vasıtasıyla gerçekleşir. Dolayısıyla ilk evvela filozofların kalsinasyonunun ne olduğunun görülmesi icap eder. Ve bilinmelidir ki filozofların kalsinasyonu şudur, iki katlı bir beden, yani toprak ve ruh.

Birincisi elin işidir ki onun hakkında şöyle denilmiştir, Kalsinasyon, fazlalık olan soğuk nemin giderilmesi, onun sökülüp atılmasıdır; yahut toprağa indirgenme yoluyla yapılır. Lakin filozoflar bunu, içinde üç nem bulunan odunda misallendirmişlerdir. Birincisi sulu ve soğuktur, bu kısım odunun yanmasını engeller. İkincisi yağlı veya yağsı niteliktedir ve odunun yanmasını sağlar. Bu ikisi ateşte buharlaşabilir ve ayrıca yanıcıdır. Üçüncüsü ise külün içinde geride kalır; pek azdır, latiftir, sabittir ve ebedidir. Hiçbir şeyi tutuşturmaz ve camlaştırıcıdır (orijinal metinde: "vitrificans"; ısı vasıtasıyla cama dönüştürülebilme niteliği), cam gibi bir şeffaflık vadeder.

Ve tıpkı odunda tarif edildiği üzere, filozofların kalsinasyonunun da böyle yapılması buyrulmuştur. Ve bu işlem gerçekte filozofların sirkesi (Metallerin çözündürülmesinde kullanılan ve sıklıkla "cıva suyu" olarak anılan sembolik asidik bir çözücü) aracılığıyla, en canlı şekilde ve başka hiçbir şey olmaksızın yapılır. Ve burada [okunamadı], Zira böylesi bir nem, erimenin ilkesi olan o nemin aynısıdır,

**liquefactio**: erime, katı bir maddenin ısı veya nem yoluyla sıvı bir hale dönüştürülmesi süreci

ve Hermes'in (Simya geleneğinin kurucusu kabul edilen Helenistik devrin efsanevi şahsiyeti Hermes Trismegistus) dediği gibi iç kısımlarda bulunur, "Eriyebilen tüm şeylerin ilkesi sudur" (orijinal metinde: "principium omnium liquabilium est aqua").

Ve İbn Sînâ (Ruh ve madde üzerine yazdığı metinlerle Ortaçağ simyasını derinden etkileyen Fars hezârfen İbn Sînâ'nın [yaklaşık 980–1037] Latinleştirilmiş adı) şöyle aktarır, "Bu nedenle var oluş ilkelerinde gözettik ki, salt erime, bir varlığın, ateş onları ayrıştırırken içinde hareket ettiği topraksı kısımlarına karışmış olan nemidir." Ve bulduk ki buharın bu nemi onlara kuvvetle karışmamıştı; bilakis, ayrışma (bir maddenin kendisini oluşturan parçalarına bölünmesi) sürecinde onlardan yükselmekteydi, ve biz onu yanmaya [meyilli] bulduk...

Kaynatılmış olan [maddeyi] pişirirler ve kuruluğa [ulaştırırlar], ta ki onun doruğundan [alınmış olan] o neme ve yalnızca ateşle arızi ısıdan edindiği şeye erişsinler; öyle ki ateşin huzurunda güçlü olan o nemin yağlılığı (yağsı nem) bulunana dek bizden kaçar; zira bedenin kısımları buharlaşma yoluyla o ateş tarafından ayrıştırıldığında, ateş [kalır] ve geriye yalnızca onun yanan sureti kalır; buharlarla birlikte sıvı artık yağlıdır ve aleve dönüşür, işte filozofların kalsinasyonu (orijinal metinde: "calcinatio philosophorum"; burada alelade demircilik zanaatından ziyade simyacıların kullandığı gizli işleme işaret eder) diye adlandırılan budur.

¶ Bundan başka, herhangi bir bedenin kalsinasyonunun beş şekilde vuku bulduğu, bu esnada metalin maddesinin, yani adını aldığı nemin baki kaldığı ve ateşte sıvılaştığı kaydedilmelidir. Burada o nem artık bertaraf edilir ki buna kalsinasyonda bozucu nemin çekip çıkarılması denir. Bundan sonra yabancı ve ateşe ait bir nemin zerk edilmesi gelir ki onların [metallerin] hayatı ve [ihyası] bununla vücut bulacaktır; ve bu birinci kısımdır, nitekim onun aracılığıyla Güneş (Güneş, simya yapıtındaki Altını veya etkin, eril ilkeyi temsil eder) haline gelir.

¶ İkinci kalsinasyon, ayrıştırılmakta olan geri kalan elementlerin [arındırılmasıdır], ve bu ikinci kısımdır, yani onun gücü Ay’dır (Ay, Gümüşü veya edilgen, dişil ilkeyi temsil eder), yoğun [kısımların] çözünmesi yoluyla, ya külde söndürme ile ya süblimleşme yoluyla, **Süblimleşme**: Bir maddenin buhara dönüşene ve ardından arındırma amacıyla yeniden katılaşana kadar ısıtılması işlemi, ya mumlaştırma (bir maddeyi balmumu kıvamına getirecek şekilde yumuşatma işlemi), ya emdirme (katı bir maddenin sıvıyı tamamen çekene kadar içinde bekletilmesi işlemi), ya da zikredilen tüm bu şeylerin uygulanmasıyla gerçekleşir. Zira bu kalsinasyon şu gaye için yapılır, ateş tarafından tutulan ve sıkıştırılan kısımlar ruhani hale gelsin (özgün metinde: "spirituales" kelimesinin muhtemel kısaltması olan "pinales"), ya da incelsin ve onun aracılığıyla kızarsın (ilacın kırmızıya döndüğü simyevi Büyük Eser’in son aşaması olan "rubedo" evresine atıfta bulunulmaktadır), çünkü bizzat topraksı özü çözen ve nemlendiren sudur.

*(Görsel: Elle renklendirilmiş bir çizim, Güneş'i (Güneş veya altın) temsil eden kırmızı bir diskin üzerinde duran, beyaz bir kefene veya kukuletalı bir pelerine sarınmış bir figürü tasvir etmektedir. Figürün üzerinde kavis çizen simetrik yeşil kanat benzeri yapraklar veya iri yapraklar, maddeden yükselen simyevi ruhun organik büyümesini ya da uçucu doğasını sembolize eder.)*

...yanmış maddeyi ve nemini bozan tesir etmiş harareti, biçimleri sindirerek havadar bir çözünmeye dönüştürür. Zira birinci [kalsinasyonda] hararet, soğuk, sulu ve yakıcı olan yoğun nemi giderir. Gerçekten ikinci olan bunda ise kuruluk ve ateşlilik giderilir, çözünme yoluyla bir su karışımı meydana gelir. Zira çözdüğü, sıvılaştırdığı ve yumuşattığı her şeyi arındırır. Uygun biçimde, kaynatmalar aracılığıyla buharlaşma yoluyla havadar çözünmeler meydana gelir. Bu nedenle, kuru toprağın kısımları yumuşatıldığında, bu filozofların çözeltisidir (özgün metinde: "solutio philosophorum", bir katının kendi sıvı, birincil durumuna indirgendiği işlem). Böylece sertlik olan kuruluklarından, yağmur suyu veya başka bir nem gibi nemlendirici su denen yumuşaklığa dönerler. Zira şöyle denilmiştir, bir şeyin kütlesi veya yalnızca kuruluğu üzerine ne kadar üflenirse, o kadar renklenir ve başka hiçbir şey renklenmez, bu elementlerin inceltilmesidir, **Elementlerin inceltilmesi**: Yoğun bir maddenin hararet veya nem yoluyla latif veya havadar hale getirildiği seyreltme işlemi.

¶ Buna nemlendirme de denir (özgün metinde: "humectatio", "öldürülmüş" veya kalsine edilmiş bir maddeye nemin yeniden kazandırılması işlemi). Bu nedenle, toprak kendi suyundan mahrum kaldığından, onu daha da inceltmek, yani akabilmesi ve giriş bulabilmesi için nemle ıslatmak yerindedir. Mecazi anlamda konuşan filozofların (özgün metinde: "philosophorum") belirttiği gibi, ateşin gücüyle madeni sureti temsil eder. Zira bir insan toz haline gelene kadar mezarda nasıl yatarsa, günler tamamlandığında Tanrı ona ruhunu ve en yüce canını sonsuza dek iade eder.

*(Görsel: Sayfanın altındaki çerçeveli dikdörtgen bir çizimde koyu tenli, kanatlı bir figür yer alır. Bu figür muhtemelen bir ruhu veya "nigredo (karalık evresi)" aşamasından "albedo (beyazlık evresi)" aşamasına geçiş gibi bir simyevi işlemi temsil eder. Kısa siyah saçları, büyük canlı yeşil kanatları olan figür, kolsuz beyaz bir giysi giymiştir. Göğsünde kırmızı, kalp şeklinde bir nesne tutmaktadır. Figür, kısmen mavi dalgalara batmış koyu, sert bir kürenin üzerinde durmaktadır. Kırmızımsı pembe bir arka planın önünde, figürün arkasından yayılan ince ışınlı parlak altın rengi bir güneş patlaması görünür. Bütün sahne sade, aşıboyası sarısı bir kenarlıkla çevrelenmiştir.)*

...nesne uzaklaştırılır ve arındırılır, ve sonrasında durmaksızın iyileştirilir. Bu, tıpkı makbul bir dirilişin ardından bir insanın bu dünyada daha önce olduğundan daha güçlü ve daha genç hale gelmesi gibidir. Bu nedenle niyet, nesnenin özünü sıvılarla korumaktır, ya da daha doğrusu, bu niyetten hareketle, ateşle yumuşamaya ve sıradan bedenlerin değil, filozofların bedenlerinin sıvılaşmasına (özgün metinde: "liquefactio corporum philosophorum", metalik maddelerin basit bir erime yerine birincil sıvı hallerine çözünmesini ifade eder) doğru ilerler.

Zira her yerde ateşle sıvılaşma vardır, fakat bu maddenin sıvılaşmasına bedenlerin alelade bir erimesi denmez, daha ziyade su ile meydana gelen bir erimedir. Dolayısıyla niyet, nesnenin içsel özü sarhoş olana dek onu ıslatmak veya içirmek, ya da sıvılaştırmaktır. Zira susayan her şey kendi benzerini arzular. İştahı soğuk ve nemli olana yöneliktir, bu sebepten ötürü o nesneye aynı zamanda "bilen karanlık" da denir (özgün metinde: "tenem", muhtemelen maddenin dönüşümünden önce karanlık ve ölü göründüğü eserin "nigredo (karalık evresi)" veya siyah aşamasına bir atıf).

Bu ikinci kısımda buna süblimleşme de denir, **Süblimleşme**: Katı bir maddenin buhara dönüşene kadar ısıtılması ve ardından kabın üst kısmında soğurken arındırılmış katının toplanması işlemi. Bunun sebebi kabın alt kısmında bulunan şeyin imbik (damıtma aygıtının genellikle buharları toplamak ve yoğunlaştırmak için kullanılan gagalı başlığı veya kapağı) ya da uzun bir aludel (bir maddenin saflaştırılmış "çiçeklerini" toplamak için süblimleşme işleminde kullanılan armut biçimli bir dizi kap veya yoğunlaştırıcı) olarak adlandırılan üst kaba yükseltilmesi ve yüceltilmesidir.

Amaç, duralayan hararetin, yükseltici aracılığıyla onların erdemini idrak etmesidir, toprağın ruhaniliği suyun nemine, suyun soğukluğu havanın kalsinasyonuna, havanın nemi ise ateşin hissedilmez doğasına dönüşsün. Ve bu cevheri değişimler, ateşin dereceleri vasıtasıyla, "göğe" kadar, yani filozofların imbiğine (özgün metinde: "alembic philosophorum") yükselerek yapılmalıdır, çünkü nihayetinde en yüksek olan en alttakine dokunur.

Filozofların süblimleşmesinin bu şekilde yapılmasını buyururlar. Nitekim şöyle denmiştir, süblimleşme tortudan bir yayılma veya yükselmedir; bu da özün ya da yağlı doğanın yükselmesiyle eşdeğerdir. Veya başka bir deyişle, süblimleşme bir şeyi tortusundan ya da kaba kısımlarından yükseltmektir.

...saf özü ayırmak için. Zira sıvılaşmaya (katı bir maddenin eritilmesi veya sıvı hale getirilmesi işlemi) ve madeni erimeye tabi olan her maddede,

¶ Ve bilinmelidir ki süblimleşme (özgün metinde "sublimatio", simyada bu terim bir maddenin buharlaşana dek ısıtılması ve ardından kabın üst kısmında katı olarak toplanması anlamına gelir, bir arınma süreci olarak görülürdü) iki türlüdür, biri bedensel, diğeri ruhsaldır. Bedensel süblimleşme ateşe doğru [üç veçhe] ile ilgilidir. Birincisi hakkında şöyle denir, "Bedeni ruhsal kıl, sabit olanı da uçucu yap." (Bu ifade katı maddenin bir gaza veya ruha dönüştürüldüğü "solve" [çözme] evresine işaret eder.) İkincisi hakkında ise

şöyle yazılmıştır, İçinde yanma olan şeydir bu, ilk olarak çözen şey ateşli erdemdir. Ve Senior (Latin Batı dünyasında eserleri büyük etki bırakmış 10. yüzyıl Arap simyacısı Senior Zadith [İbn Ümeyl]) der ki, "Bırak ateş olan ruh, bedenden çıksın." ¶ Bu aynı zamanda yok olanın içeri alınmasından ötürü sabitleştirme (özgün metinde "fixio", uçucu bir maddenin ısıya maruz kaldığında artık buharlaşmaması veya değişmemesi için kararlı hale getirilmesi süreci) olarak da adlandırılır,

zira yok olan şey doğası gereği uçucudur ve üstatların çalışma konusu da budur. Çünkü o, albedo (beyazlık evresi, simyadaki büyük yapıtın gümüş benzeri bir durum üreten ikinci ana evresi) ve rubedo (kırmızılık evresi, yapıtın mükemmelliği ve altının üretimini temsil eden nihai evresi) iksiridir, kendi kendini bedenin içine dökerek onu canlandıran bir tentürdür (metalin içsel doğasını "boyama" veya dönüştürme gücüne sahip bir madde) (ve ayrıca boyayıcı bir ruh ile madensel sudur).

Ve beden tentürü başka bir şeyden değil, bizzat o ruhtan alır, bundan ötürü tentürün "uçan şeylerin doğasından" (kolayca buharlaşan "uçan" ya da "uçucu" maddelerdir, sıklıkla "ruh" ile ilişkilendirilirler) geldiği söylenir. Ve bizzat o ruhu güçlendiren ve sabitleştiren şey sabittir, kıymetlidir ve yanmaz niteliktedir, Senior'un da dediği gibi, buna filozofların kükürtü yahut tentürden çekip çıkarılmış can adı verilir.

¶ Sabit olan şey, kaçıcı şeyleri sabitleştirir. Bu sebeple acı olmayan bir tentür ara ki ateş onu yok etmesin ve dışarı atmasın, yani sıvılaşma esnasında karışan cevheri ve ateş üzerinde katılaşmış, pıhtılaşmış, sabit ve sarsılmaz bir cevheri ara. Ustalık bunları birbiriyle karıştırmakta yatar, ta ki kendi içindeki o tentürle boyasın ve maddenin içinde karışmaya elverişli olan cevherle karışarak onu katılaştırsın.

...içinde bulunan pekişmiş cevher ile karışır ve içinde bulunan sabit bir cevher aracılığıyla sabitlenir. (özgün metinde "substantia consolidata... substantia fixa", metin kararlılığın, uçucu kısımların ısıya zaten direnen kısımlarla birleştirilmesi sayesinde elde edildiğini açıklamaktadır) Ve yine ekleyerek şöyle der, "Sabit bir cevher aradım ve ateşten kaçmayan her şeyin bu olduğunu ve onun sıvılaşmış bir beden olduğunu gördüm." Yedi Kitabı'nda (özgün metinde "In libro Septem", muhtemelen Hermes Trismegistus'a atfedilen Liber de septem capitulis) ruhların başka bedenlerle değil, en çabuk bu tür bedenler aracılığıyla sabitlendiği söylenir. Bundan ötürü şöyle der, "Toprak sabitler, su beyazlatır, hava nüfuz eder, ateş renklendirir." Geber'in (İslam ve Avrupa simyasının babası sayılan Fars hezarfen Câbir bin Hayyân [yaklaşık 721–815], metallerin "kükürt-cıva" kuramını yaygınlaştırmıştır) öğrettiği gibi, bütün cevheriyle ateşte kalana dek sıklıkla tekrarlanan yüce işlem budur, aksi halde, o zaman bütün cevheriyle orada olsaydı, sonradan geri çekilirdi.

¶ Yıkama (özgün metinde "Ablutio", ham maddenin "pisliğinin" veya "karalığının" birbirini izleyen damıtmalar veya kimyasal banyolar yoluyla temizlendiği temel bir simyasal arınma süreci) bu en pis ve kötü kokulu kısımların arındırılmasıdır, nitekim Bilmeceler Kitabı'nda (özgün metinde "Enigmatum", muhtemelen ilk simyacıların üstü kapalı deyişlerinin bir derlemesi olan Turba Philosophorum'a bir gönderme) şöyle denir, "Ve karalıktan arınıp beyaz olana dek onu yıkamaktan vazgeçme." Ve İbn Sina (tıp ve felsefe alanındaki eserleri ortaçağ bilimine temel teşkil eden İbn Sina [yaklaşık 980–1037], burada cevherlerin berraklığı hususunda bir yetke olarak anılmaktadır) der ki, "Şeyler ne kadar çok yıkanırsa o kadar berraklaşır, eğer yıkanmamışsa berraklaşmaz." Ve Geber, Mükemmellik Kitabı'nda (özgün metinde "in libro perfectionis", Geber'in Summa perfectionis magisterii adlı eseri 15. yüzyılda simya alanındaki en etkili ders kitabıydı) aydınlatılmadıkça ve en parlak cevher kendine has mahir bir yöntemle ondan çekilip çıkarılmadıkça sabitlenemeyeceğini söyler.

Ve Ayırt Etme Kitabı'nda (özgün metinde "in libro distinctionis") şöyle yazar, "Bedenleri bozulmalarının kaynağı olan karalıklarından ya da kırmızılıklarından arındır, ta ki beyaz en beyaz, kırmızı da en kırmızı olana dek." Zira yıkama, kirletilmiş bir şeyden pisliğin giderilmesidir. Keza şöyle der, "Çamaşır yıkayan kadına git ve sen de aynısını yap." (Bu yaygın simya mecazı, "Büyük Yapıt"ın alelade bir ev işiyle aynı sabrı ve tekrarlamayı gerektirdiğini vurgular.) Ve Hermes (simyanın kökenlerinin atfedildiği efsanevi bilge Hermes Trismegistus) der ki, "Başlangıçta kırmızıydı ve sonunda beyaz oldu." Ve şayet onun bütün karalığı giderilir ve sonrasında o parlaklık kırmızıya dönerse, fevkalade saf demektir, çünkü şöyle denir,

¶ "Ateş ve Azot (özgün metinde "azot", "evrensel çözücü" yahut filozofların öz cıvası, yapıtın dönüştürücü etkeni olduğuna inanılırdı) Laton'u (özgün metinde "latone", "gümüş" yahut "altın" durumuna erişmek için arındırılması gereken maddenin saf olmayan metalik tabanı veya "tunç" hali için kullanılan bir terim) [yıkar]..."

verirler ve yıkayıp arındırırlar. Ve ölüm faydalıdır (özgün metinde, "valet mors", simyada "ölüm", bir maddenin dönüştürülmek üzere dışsal biçimini yitirdiği mortifikasyon sürecini ifade eder), zira yüzeyindeki karalığı gidererek bu yıkama onu saflaştırır ve çoğaltır. ¶ O, aynı zamanda öldürmeyi veya mortifikasyonu (bir metali veya minerali "öldürme" süreci, daha yüksek bir formda "yeniden doğabilmesi" için mevcut durumunun genellikle ısı veya asit yoluyla yok edilmesini içerirdi), nizamlı ve fiilî olan büyüyen bir hayatın (özgün metinde, "vite vegeta[bilis]", simyacılar metallerin toprakta bitkiler gibi "büyüdüğüne" inanırdı, dolayısıyla başarılı bir taş "bitkisel" veya "yaşayan" bir taştı) üremesi olarak adlandırır, bu da zerk edilen ısıyla elde edilir. Zira kendi içinde ısı barındıran, kendi başkalaşımına doğru hareket eden ve işleyen her şeyin yaşadığı söylenir, bu sebeple simya cıvayı (OCR metninde "d[omi]n[u]m vivum" okunmaktadır, fakat bu bağlamda neredeyse kesinlikle "argentum vivum" yani diri gümüş/cıva ifadesinin bir kopyasıdır) damgalar, filozoflar ise bu hayat halini nasıl öldüreceklerini ve onu ebedî ve kalıcı bir hayat olarak nasıl geri döndüreceklerini araştırmışlardır. Böylece "ölüm faydalıdır" denmiştir. Zira biz bilge kişilere öldürmek, yani gömmek yaraşır, çünkü onun ölümü [okunamadı] ifşa edecektir. Ve Âmin.

¶ Şimdi mortifikasyonun, asıl şeyin kendisi ya da onu arı kılan [okunamadı] (OCR metninde "penis" okunmaktadır, muhtemelen "purgis" veya "poenis" kelimesinin yanlış okunmasıdır) gibi katışık maddelerden arındırıldığı araç olduğunu ve tuz, şap, zaç yağı (özgün metinde, "atramentum", aşındırıcı özellikleri sebebiyle kullanılan demir sülfat gibi siyah metalik tuzlar için kullanılan bir terim), talk ve ateş gibi olan diğer şeyler vasıtasıyla yapılan kurutmalar (nemin kurutulması veya giderilmesi) yoluyla gerçekleştiğini düşünelim. Öyleyse o ölünceye ve yumuşayıncaya dek bunu defalarca yapalım.

¶ O, canlandırmayı da (özgün metinde, "vivificatio", "ölü" maddenin büyüyüp çoğalabilmesi için "yeniden hayata döndürülmesi" veya canlandırılması süreci) besinin üremesi, diriltme veya metalik mizacın (metallerin doğasında bulunan, sıklıkla cıva ile ilişkilendirilen "mizaç" veya nem) birleşmesi olarak adlandırır. Zira beslenen her şey, indirgenme oranını değiştirmiştir. Ve canlandıran şey, bu ikisinin diriltilmesini hazırlar.

Dahası filozoflar, tanelerini (özgün metinde, "granum", Filozof Taşı'nın "tohumu"), doğal nemiyle birlikte, filizlenip tanenin bizzat barındırdığı ve sağladığı meyveyi verinceye dek değiştirmek isterler. Ve metalik formundan ötürü "ölü" olanı, mükemmel bir metalik eriyik verinceye dek canlandırmak isterler. Filozoflardan bazıları böylesi bir canlandırmayı veya beslenmeyi bir nüfuz ediş (özgün metinde, "ingressum", simya ilacının adi metalleri dönüştürmek için içlerine işleme veya "girme" yeteneği) olarak adlandırır, nitekim burada Geber (bu eser boyunca başvurulan başlıca otorite olan Câbir bin Hayyân) şöyle der, "ya bir nüfuz ediş bağışlarız..."

...ve bunlar, kendi yoğunlukları sebebiyle içeri giremezler. Alev almayan ruhun (özgün metinde, "spm no̅ inflama̅bilm̅", muhtemelen maddeyi arındırmak için kullanılan, alev almayan rafine bir kimyasal ruha veya esansa atıfta bulunmaktadır) çözülmesinin defalarca tekrarlanması yoluyla. Bu yöntemlerin maharetinden, nesnenin ne tür bir tesir barındırdığı, faydası uğruna neyi dışarı attığı ve neye tabi olduğu, ana unsurlarla nöbetleşe anlaşılamalıdır.

O aynı zamanda çürümenin, bu maddenin bozulması olduğunu söyler. **Çürüme**: Bir maddenin nem ve hafif ısı yoluyla parçalanması şeklindeki simya süreci, sıklıkla siyah renkle nigredo (karalık evresi) ile ilişkilendirilir. Zira çürüyen ve bozulan her şey, gözlerimizin önünde "maddi elini" (özgün metinde, "manum materie", bu metafor, maddenin içsel özünü açığa çıkarmak için dışsal, fiziksel görünümünü terk ettiğini ima eder) silkip atar ve gizli olanı açığa çıkarır. Çünkü bu süreç, narin olan ve D.'nin Ahitnamesi'nde (muhtemelen Geber'e ya da Morienus veya Dastin gibi başka bir simya otoritesine atfedilen Testamentum'a atıfta bulunmaktadır) söylendiği gibi gümüşi ve altuni olan gizli şeyi ortaya çıkaran maddeyi seçmeksizin bozmayı amaçlamaz.

Madde mevcut olup da vasıtalarla sirke içinde "ölünceye" dek kaynatıldığında, beyazlığı, ölçüsü genişleyecek şekilde dışarıya nüfuz eder. **Albedo**: Simya ameliyesinin saflaşmayı ve metalleri gümüşe dönüştüren "Beyaz Taş"ın yaratılışını temsil eden ikinci ana evresi. Durum beyazlık hususunda da benzerdir, onu ürettiğimizde, gücünün daha büyük bir renklendirme ve nüfuz etme kabiliyetine sahip bir tentür (özgün metinde, "tingetem", diğer metallerin rengini ve niteliğini "boyama" veya dönüştürme yeteneğine sahip bir madde) olarak kaldığını görürüz. Böylece gümüşün renginden ayırt edilmez, hatta kimi bakımlardan daha da yansıtıcıdır ve tentür beyazlıkla daha doludur.

Böylesi bir çürüme üretkendir, zira kendi türünden bir şey meydana getirir. Daha yoğun hale gelerek iki kısımdan oluşur, nem ve kuruluk. Bil ki bozulma olmaksızın oluşum olmaz (özgün metinde, "no̅ fit gn̅aco̅ absq; corrupcio̅e", bir formun yok edilmesinin diğerinin doğuşu için gerekli olduğunu savunan temel bir Aristotelesçi ve simyevi ilke). Evvelemirde çürümeyi ve [okunamadı] incele. Bu çürüme en yüce şeydir ve [okunamadı].

Bu aynı zamanda ilk kalsinasyonda vaat edildiği gibi unsurların ayrışmasıdır. **Kalsinasyon**: Bir maddenin yüksek sıcaklıklara kadar ısıtılarak toz haline getirilmesi süreci. Bu süreçte unsurlar ayrışır, toprak, aynı şekilde su, hava ve ateş. Toprak orada "ana"dır, öyle ki diğer üç unsur ona göre takdir edilsin. Şayet toprak var olmasaydı, unsurların hiçbir temeli olmazdı, taşıyarak...

...hazinelerin yeni meskenini inşa etme. (özgün metinde, "ficandi domũ nouã thaurorũ", muhtemelen edificandi domum novam thesaurorum, simyadaki "hazineler" veya erdemler için mükemmelleştirilmiş bir kabın veya halin yaratılmasına atıfta bulunmaktadır) Zira bunların hazırlanması, yalnızca arızi olan heterojen şeylerin ayrıştırılmasıdır. **Heterojen**: Farklı türde veya nitelikte olan ve doğal olarak birbirine karışmayan maddeler. Ve onların dostluğu, homojen şeylerin, yani burada Filozoflar Meclisi'nde (özgün metinde, "Tur. pborũ", en eski ve en etkili Latince simya metinlerinden biri olan Turba Philosophorum'a atıfta bulunmaktadır) yazıldığı üzere, bu türden müstakil bir tabiata sahip olan şeylerin benzeşmesidir. **Homojen**: Aynı tabiatta veya türde olan maddeler. Böylesi bir yolu seçmek, ruhu sabit kılmayı ve kaçmasını engellemeyi iktiza eder.

¶ Yoğunluk yahut sertlik sebebiyle ufalanmadan da bahseder, **ufalanma**: bir maddenin kimyasal tepkimenin ön koşulu sayılabilecek ince bir toz haline getirilmesi ya da aşındırılması süreci. Zira yoğun ve sert olan hiçbir şey ne boyayabilir (orijinalinde "boyar", simyada bir maddenin diğerini "boyama" ya da "renklendirme" yeteneği, değersiz metali altına yahut gümüşe dönüştürme gücünü gösterir) ne de nüfuz edebilir. Bu sebeple, Turba'da dendiği gibi, en latif ve en nüfuz edici hale gelene dek öğütülmelidir. Bütün şeyler toz haline getirildiğinde, gayretle aranmalıdırlar.

¶ Bilinmelidir ki ufalanma iki türlüdür, biri zanaatkârların eliyle yapılan ve avama ait olandır, bundan **Geber** bahseder (Geber [Câbir bin Hayyân], sistematik deneylere verdiği önemle tanınan, simyanın kurucu figürlerinden biridir), "Gündüz öğüt ve gece kavur" der ki bu çokça yapılır ve böylece kaynatma ateşiyle icra edilmiş olur, **kaynatma**: tıbbi yahut simyevi erdemlerini açığa çıkarmak amacıyla bir maddenin bir sıvı içinde kaynatılması ya da ısıtılması süreci. Bundan ötürü **Bacon** şöyle der (orijinalinde "Ba.", muhtemelen simya eserleriyle ilişkilendirilen 13. yüzyıl filozofu ve bilgini Roger Bacon'a atıfta bulunmaktadır), "Fakat bu ufalanma ellerle değil, pek kuvvetli bir kaynatmayla gerçekleşir." Ateş, daha hafif bir ateşin hararetiyle bütün şeyleri öğütür. Elbo da Turba'da şöyle der, "Öğütülmesi ve beyazlatılması gerektiğinden başka bir şey bilmem." Ve **Senior** der ki (Senior Zadith [İbn Ümeyl], eserleri Latinceye çevrilen ve son derece etkili olan 10. yüzyıl Arap simyacısı), "Toz haline gelmedikçe donmanın (orijinalinde "agelacīo", muhtemelen bir sıvının katılaşması süreci olan congelatio) hiçbir değeri yoktur." Ve Bacon der ki,

Bu yüzden öğreti oğulları (simya talebelerine yahut "Sanat"a inisiye olanlara yönelik yaygın bir hitap), o madde yaşam ruhunu kabul ettiğinden dolayı, tabiatı ile doygunluğu kusursuzca karışabilsin diye o şeye korkusuzca yaklaşmalıdır. Bu ezme işlemine pek çok isim verilir, "kendiyle olan taş" yahut "havan ile havaneli."

¶ Sertlik ve yapışkanlık sebebiyle kaynatmadan da söz eder, zira sert ve yapışkan olan her şey daha iyi, daha hafif yahut daha asil hale gelebilmesi için pişirilmelidir. Nitekim **Alfidus** şöyle der (Ortaçağ Latin metinlerinde sıkça alıntılanan bir Arap simya otoritesi), "Bil ki ey oğlum, senin pek çok isme değil, sadece su olan tek bir isme ve pişirmek olan tek bir eyleme ihtiyacın vardır." Ve kaynatma şu sebeple faydalıdır, ta ki şeyin murdarlığı giderilsin ve arılığı kendi kaynatılmasında baki kalsın.

İbn Sînâ'nın (İbn Sînâ [yaklaşık 980-1037], tıp ve kimya üzerine eserleri Ortaçağ Avrupa simyasına temel teşkil etmiş Fars hezârfen) tanıklık edip dediği gibi, "Gömülme (orijinalinde "inhumatio", simyada bu, maddenin mühürlü bir kaba konulup mutedil ve sürekli bir ısı sağlamak üzere genellikle gübreye yahut ılık küllere gömülmesini ifade eder) ne denli şiddetli olursa, hıltların (orijinalinde "imoroz", maddenin sıvı bileşenlerini ifade eden humorum'un kısaltması) bozulması da ondan o denli neşet eder." Dahası, su içinde kaynatma üstüne kaynatmaya devam ederek ve bozulmuş cüzlerin kalıntılarını uzaklaştırarak, boyanmış olduğu her defasında, geriye hiçbir boyar madde kalmayana dek sertliğini (orijinalinde "asp", muhtemelen yüzeydeki safsızlıkları yahut pürüzlü dokuları ifade eden asperitatem) gidererek, o vakit bile değil.

Onu kendi suyunda otuz gün boyunca pişir, sonra aç, göreceksin ki bakır, **bakır**: Latince aes burada dönüşüme uğrayan adi metali veya "tunç"u ifade eder, işte canlı bir artış içindedir. Onu pişirerek yıka, böylece karalığını üzerinden atacak ve bakır gölgeli (orijinalinde "vmbritares", muhtemelen metalin yansıtıcı, ayna benzeri ya da "gölgeli" bir parlaklık kazandığı bir aşamayı ifade eden umbratilis'in bozulmuş hali) bir hale gelecektir.

Bu kaynamaya dair İbn Sînâ şöyle der, "Ve şayet karalık vasıl olursa, kaynatıcı tarafından yakılacaktır." Lakin Senior der ki (Batı'da "Senior Zadith" olarak bilinen 10. yüzyıl Arap simyacısı Zâdis bin Hâmil), "Karalık vaktinden fazla onda kalacak olursa ızdırapla ölür", zira işlediğin her şeyi ifsat etmişsindir. Böylesi bir rejimden (orijinalinde "regimine", kimyasal tepkimenin özel talimatlar bütünü ya da "yaşam tarzı") sakınılmalıdır, çünkü Filozoflar Meclisi'nin (orijinalinde "T. phoru", kadim filozoflar arasındaki bir münazaranın zaptı olarak yazılmış, en meşhur Latin simya metinlerinden biri olan Turba Philosophorum) tanıklık ettiği üzere pişirilmelidir, şöyle der,

"Katılaşana kadar durmaksızın pişir." Pıhtılaştığında kum banyosu (orijinalinde "areha", muhtemelen cam kabın etrafına ısıyı eşit olarak dağıtmak için kullanılan bir kum kabı olan arena) hazır olsun. O pıhtılaşmış taşı denizin karalığı gibi olana dek pişir, sonra onu kendi suyuyla nemlendir ve renkleri zahir olana dek bırak kalsın. Bu su, kaynama vasıtasıyla tabiatı her şeyden çok taklit eder, binaenaleyh maddeyi tabiata benzer kılar.

Zira Albertus der ki (kendisine birçok simya eseri atfedilen Alman Dominiken keşişi ve filozofu Albertus Magnus [yaklaşık 1200-1280]), bütün sanatlar arasında simya tabiatı en çok taklit edendir ve bu da kütleden neşet eden surete ve ruha dair metalik sularda, kızıl sirkelerde (orijinalinde "vineis i rubeis", muhtemelen metali parçalamak için kullanılan güçlü çözücüleri yahut mayalanmış sıvıları ifade eder) ve nemlendirici ruhlarda (orijinalinde "s'p huntab.", spiritibus humectantibus) kaynaması ve artışı sebebiyledir. Zira diğer sanatlar tabiatı yalnızca taklit yoluyla izler, fakat simya bunu saf hakikat ile yapar. Bu yüzden simya tabiattan daha zayıf değildir, zira sanat yahut zanaatkâr tabiata yalnızca hizmet eder, oysa sanatın kendisi tabii vasıtalarla iş görür ve mükemmelleştirir.

İlahi Su Üzerine Vaaz'da dendiği gibi (orijinalinde "Sermōe de aqua diuina", muhtemelen Grek simya geleneğindeki Sermo olarak bilinen bir metne atıf), "ne doğmuştur ne de gelecekte doğacaktır", zira bu [sanat] yaratır... (orijinalinde "factia", muhtemelen bir yaratım veya yapım olan factura)

tabiat olmadan da tamamlayabilirdi (Yazar, simyacının Sanatının, Tabiatın başlattığı ancak yarım bıraktığı veya ham maddenin içine "ektiği" şeyi tamamladığını ima eder), zira geride kalan, eşyaya bürünmüş ve içine ekilmiştir.

¶ Galen'in dediği gibi, bedenin kendi kusurlu hıltları (orijinal metinde: "humorum peccantiũ", maddenin içinde bulunan ve arındırılması gereken dengesiz veya "günahkar" sıvılar) sebebiyle buna kavurma (orijinal metinde: "assatio", simyada bu terim, kalsinasyona benzer şekilde fakat genellikle daha aşamalı bir süreci ima ederek, yabancı maddeleri uzaklaştırmak için bir maddenin kuru bir ortamda ısıtılmasını ifade eder) da denir, öyle ki yok edilen ve sabitlenen ruh, bedenden gelen aralıksız kavurmalar sebebiyle geri çekilebilsin (Bergamalı Galen [MS y. 129–216], hıltlar teorisi Ortaçağ simya felsefesi için temel teşkil eden bir Yunan hekimdi). Ve böylece, İbn Sînâ'nın da yaptığı gibi, ruhun ateşe dayanmayı öğrendiği yere onu yeniden koyarlar.

Şayet onun iyi bir birleşimini (orijinal metinde: "amiptio", muhtemelen admixtio [karışma veya birleşme] için bir müstensih hatası) dilersek, o vakit onu denk (düzenli veya tekbiçimli bir ısı kastedilmektedir) bir ateşle kavururuz, bu da onu öğütüp sırlı bir kaba koyabilmemiz içindir. Onu sırlı bir toprak kaba koyalım ve o kabı hikmet lütüyle mühürleyip kurumaya bırakalım. **Hikmet lütü**: (Latince: lutum sapientiae) ısıtma esnasında buharların şişeden kaçmasını önlemek için kullanılan, kil, gübre, kıl ve diğer bağlayıcılardan yapılan hava geçirmez özel bir macun.

Ve yine ekler, Galen'in dediği gibi, karışık şeylerde kavurmanın ve onları ilkin yapmanın tek bir tarzı vardır. Bu sanatın araştırmacılarına bildiririm ki bu amel karışık bir ameldir ve kusursuzluğa erişmeniz için onun vasıtasıyla kavurma yapılmalıdır, ancak o zaman beden boyar (orijinal metinde: "tingit", simyada "boyama" [tinging], iksirin rengini ve niteliğini adi bir metale aktardığı dönüştürücü eylemdir).

¶ Kavurma bu şekilde adlandırılır ve nesnenin arazî nemi (orijinal metinde: "humiditas accentalis", maddenin asli yaşam gücü olan "kökensel nem"in aksine, maddeye yüzeysel veya "arazî" olan nem) latif bir ateşle kurutulsun ve yok edilsin diye icat edilmiştir. Ve bilinmelidir ki, kavurmada hem bedenin hem de ruhun kuruması söz konusudur. Ve bedeni kurutan, beden tarafından da kurutulan ruhun uçucu hale gelmemesi için azami dikkat gösterilmelidir, zira şayet bedenden uçup giderse beden kamil olamaz. İbn Sînâ da böylesi bir kurutmayı öğretir. Lakin bunun, ateşin üzerinde bütünüyle yanmaması, aksine ısınması gibi bir iyiliği bulunduğundan,

¶ Amellerin diğer tarzlarına dair fasıl, bölüm 38.

[Bu çabayı] sarf ettikten sonra, kalsinasyonun (orijinal metinde: "calcinacōis", bir metali veya minerali şiddetli ısı yoluyla ince bir toza [kireç/calx] indirgeme işlemi) yakıcılığında beyhude emek vermeyelim diye, bunun birbiri ardınca belirli bir nizam dahilinde o mühlet ve tarzda meydana geldiğini bilmekteyiz, bundan ötürü, ilk evvelâ nesnenin kurutulması...

...ve kurutulmuş şeylerin (suya ait olanların da) kurutulması gelir, maddemizin belki de toz haline gelecek veya kırılacak denli ısınmasından sakınınız. ¶ Kavurma (orijinal metinde: assationis, bir maddenin "fuzuli hıltlarını" veya nemini gidermek için kuru ısıtılması işlemi) uğruna yapılan yenilenmenin duman ve hikmet lütü ile icra edildiği de söylenir. **Hikmet lütü**: (Latince: lutum sapientiae) simya kaplarını mühürlemek için kullanılan, kil, gübre ve diğer bağlayıcılardan yapılan hava geçirmez özel bir macun. Filozofların yenilenmesinin, kuru toprağın akabilmesi maksadıyla daima daimi suyu (orijinal metinde: aqua permanens, elleri ıslatmadan maddenin "toprağını" çözen metalik bir çözücüyü ifade eden temel bir simya kavramı) kullanabilmesi için yapıldığına dikkat ediniz. Ve burada (Iorchm) (muhtemelen bir simya otoritesine veya teknik bir terime atıf, Iorkim gibi bir ismin bozulmuş hali olması muhtemel) filozoflar şu sözlerle işaret ederler, "Bedeninin ince dumanı her gün dışarıdan yenilenmelidir."

¶ Bedenlerin safsızlığı, eksilmesi ve murdarlığı veya bedenlerin askıya alınması sebebiyle buna "bedenlerin ve ruhların tashihi" de denir. Zira aşırı hılt bakımından bol olan bedenler (metaller için uygulanan Ortaçağ "hıltlar" teorisinde, "nem" veya "hılt" fazlalığı daha düşük bir erime noktası ve daha büyük bir yumuşaklıkla sonuçlanırdı), dövülebilirlikleri bakımından fazlaca yumuşaktır ve kurşun, kalay ve manyezya gibi ateşte pek kolay sıvılaşırlar. Lakin bunlar sıklıkla kullanılır, zira metalik su olan ruh, yumuşaklığın sebebidir, çünkü filozofların ruhları su gibi yumuşaktır, maddeyi sertleştirmez, tadı tatlı ve ağırlığı ağırdır.

Ve denilir ki, "Kurşunu kurşunla, kalayı da kalayın içine koyunuz." Doğa kendi doğasıyla sevinç bulur (orijinal metinde: Natura natura laetatur, benzer nitelikteki maddelerin birbirini dönüştürmede en etkili vasıtalar olduğunu öne süren meşhur simya ilkesi), zira yakınlık onlara karşı bir muhabbet besler. ¶ Altın, demir ve gümüş gibi hılttan meydana gelen başka şeyler de vardır ve bunlar "kalsine edilmiş beden" olarak anlaşılır (kalsinasyon, bir metalin ince bir toz veya "kül" haline gelene kadar ısıtılmasını içerir ki bu, metalin "bedenini" arındırmada gerekli bir adım sayılırdı). Bunlara dair Câbir (Geber, İslam ve Ortaçağ Avrupa simyasının en meşhur şahsiyeti olan Câbir bin Hayyân'ın [y. 721–815] Latinleştirilmiş adıdır) şöyle söyler, "Eğer zor eriyen bedenleri yumuşatmak dilerseniz, birleşmelerinin ilk evresinde yavaş bir ateş kullanınız."

35 *(Görsel: Yeşil kenarlıklı bir çerçevenin içinde simyevi bir tezyinat yer almaktadır. Solda, turuncu ve kırmızı damarlı büyük kanatları olan mavi tenli, insansı bir yaratık durmaktadır. Kıvrılarak sonlanan uzun mavi bir kuyruğu ve beyaz kürkle kaplı bacakları vardır. Sağ elinde yere doğru yönelmiş bir kılıç, sol elinde ise kırık bir ok veya mızrak tutmaktadır. Sağda, kırmızı ve turuncu alevlerin üzerinde oturan, imbik gövdesi (cucurbit) olarak bilinen beyaz bir simya kabı bulunmaktadır. Bu kabın içinde, yumurtayı andıran iki beyaz kürenin etrafına çöreklenmiş koyu mavi bir ejderha veya yılan yer alır.)*

[okunamadı] ağır bir ateş (özgün metinde, ignis lentus, kuluçkaya yatan bir tavuğun sıcaklığına sıkça benzetilen, narin simya maddesini "yakıp kavurmamak" için elzem olan hafif, dengeli bir ısı) tatbik edilmelidir, zira bu ateş nemi muhafaza eder ve erimeyi kemale erdirir. Maddeleri arındırmak isterseniz, bunlar nemi tüketilsin ve erimesi kemale ersin diye yalnızca tek bir beden için çabalarlar. Zira ayrıştırma ilacı olmaksızın bütün fazlalıkları çekip alan pek çok kişi görüyorum, bunu tesire açık bedenlerden alırlar, fakat gereksiz neden onlardan uzaklaştırılmadıkça ve kuruluk temiz kılınmadıkça muvaffak olamazlar, böylece kaydedilen husus, ilacın yansıtılmasından sonra erimede tekerrür etmez. **yansıtma**: simya sürecinin, "ilaç" veya iksirin adi bir metali altın ya da gümüşe dönüştürmek amacıyla üzerine döküldüğü son evresi. Ve bilinmelidir ki, Adem'in söylediği gibi, bütün bedenler üzerlerindeki tesir sebebiyle baştan başa bir anlam taşır, Pisagor da (özgün metinde, p'horu, muhtemelen elementlerin ahengine dair teorileri sebebiyle Ortaçağ simyasında sıkça anılan Yunan filozofu Pisagor'un kısaltması) "küçük bedenlerin" (özgün metinde, corpuscula, maddeyi oluşturan temel parçacıklara veya "atomlara" atıfta bulunur) bütün bedenlerin ve âlemin terkibi olduğunu söyler, onun rengi üzerinden alınıp iksir meydana getirilinceye değin kurşundan onun ilmini yapabileyim diye ona bütün adları vermiştir. Ve bilinmelidir ki, adı geçen bedenleri fıtri bütünlükleri ve eksiksizlikleri içinde ıslah etmenin, temiz bir tohum olan ve bu bereketler içinde pek ziyade çoğalan tek bir tentür olmaksızın hiçbir yolu yoktur. **tentür**: simyada, rengini ve niteliğini başka bir maddeye aşılama kudretine sahip olan, ekseriyetle Büyük Eser'in son evresindeki güçlü cevher. Zira Kadim Hermes (özgün metinde, Em: d. Senior, muhtemelen bu el yazmalarında sıkça "Senior" olarak anılan, simyanın efsanevi atası Hermes Trismegistus'a atıf) bunu doğrular, "Kırmızı hematit taşı (özgün metinde, lapide emathtes rubeo, metalleri 'tasfiye etme' ve onlara altın rengi bağışlama gücüne inanıldığı için kullanılan kırmızımsı bir demir oksit minerali) olmaksızın hazır başka bir tentür bulunmadığını bilesin, zira o taş her türlü kırmızılığı bastırır ve demiri tasfiye eder." Ve işin başlangıcında bedeni, donma esnasında sönük bir göz gibi kırmızı zamklar misali gördüğünde ve hazırlandığında koyu ve siyah olduğunda, doğru yolda yürüdüğünü bilesin. **donma**: bir sıvının, ekseriyetle soğuma veya kimyasal koyulaşma yoluyla katı hale gelmesi süreci. Fakat her türlü matlık kararsız kalacak ve tükenecektir, nitekim Albertus da (özgün metinde, Alberto, otorite sağlamak adına adı simya metinlerine sıkça iliştirilen meşhur bilgin ve piskopos Albertus Magnus'a [yaklaşık 1200–1280] atıfta bulunulur) bunu tasdik ederek şöyle der, "Beyaz şeylerle beyazlatırlar ve sarı şeylerle sarartırlar, metalin türü baki kaldıkça, aldatılanlarla alay eder." Dahası vardır,

*(Görsel: Metin bloğunun altında açık yeşil zeminli, dikdörtgen şeklinde suluboya bir illüstrasyon yer almaktadır. Sol tarafta imbik veya retorta benzeyen, beyaz renkli belirgin bir kap da dahil olmak üzere simya aletleri tasvir edilmiştir. Kabın sağında, diğer laboratuvar ekipmanları veya belki de botanik formlar gibi görünen, metnin alt satırlarıyla hafifçe örtüşen, daha az belirgin, soluk şekiller bulunmaktadır.)*

[okunamadı] ruhlara dair anlayış. **ruhlar**: sabitlenmedikçe ateşten "uçup giden", kükürt veya arsenik gibi uçucu maddeler. Zira arseniği nasıl katılaştıracağını ya da onu cismani bir bedenden nasıl çekip çıkaracağını bildiğini söyleyenler vardır. Başkaları da arseniği, auripigmentumu (Arpimentum, altın rengi sebebiyle kıymet verilen sarı arsenik sülfür) ve kükürdü bildiklerini, bütün madeni ruhları sabitleştirerek, ayrıca arındırılmış tuzlar vasıtasıyla ya da keskin sular (aquis acutis, kezzap veya zaç yağı gibi aşındırıcı madeni asitler) yahut yağlar ile beyazlatabileceklerini söylerler, kusurlu bedenleri ve ruhları ıslah etmeyi hünerle teklif ederler. Bütün bu insanların icraatı beyhude bir çabadan ve talihsizlikten başka bir şey değildir, zira hiçbir şeyden tentürü olmayan, hiçliğe dönen bir şeyi iddia ederler. **tentür**: bir maddenin diğer metalleri dönüştürebilen, ruha benzeyen niteliği veya renk taşıyan özü. Oysa en kıymetli tentür kararlı şeylerde bulunur.

Zira sanat, kısmen zayıf suretlere dönüştürülen renklerin yapımına yaklaşır, yine de bunlardan tastamam hiçbir şey elde edilemez, zira tabiat [okunamadı] işlenmiş tentürü sağlayarak iksire doğru ruhu sunar. Basiretli ve beliğ zanaatkâr bunu yukarıda incelikle tahkik edebilir. Zira filozoflar, hem beyaz hem de kırmızı olan bütün tentürün veya iksirin kemaliyle hazırlandığı beş ilke koymuşlardır, **ilkeler**: sanatın bağlayıcı kuralları veya muteber esasları. fakat şayet bunların içinde hiçbir tentür meydana gelmezse[okunamadı]

*(Görsel: Sağ kenar boşluğunda, işaret parmağı metin bloğunun ortasındaki simya sürecinin beş adımının sıralandığı yere doğru yönelmiş bir işaret eli [manikül] çizilmiştir.)*

¶ Birincisi, fazlalıkları tahliye etmektir (fazlalıklar, ham maddeden uzaklaştırılması gereken "kusurlar" veya cüruf). ¶ İkincisi, ilacı beyaz ve sarı renge dönüştürmektir. ¶ Üçüncüsü, madeni erimeye imkân tanımaktır. ¶ Dördüncüsü, böylesi bir erimeyi ateşte kalıcı kılmaktır. ¶ Beşincisi, nüfuz ettirilen her metale uygun ağırlığı nakşetmektir.

Ve bu beşi tek bir üçlükte toplanabilir (üçlük, muhtemelen Tuz, Kükürt ve Cıva şeklindeki üç simya ilkesine atıfta bulunan üçlü bir grup), zira daha yumuşak olan bütün şeylerin mükemmelliği haline gelir.

¶ Ardından bu eserin Mısırlıların Kralı ve Filozofların Babası Hermes tarafından şöyle tarif edilen üçüncü kısmı gelir, "Rüzgâr onu karnında taşıdı" (özgün metinde, "Portavit illud ventus in ventre suo", Hermes Trismegistus'un Zümrüt Levha'sından, simyadaki yaşam gücünü taşıyan "Hava" veya ruha atıfta bulunan meşhur bir satır). Bu kısmı o şöyle adlandırır[okunamadı]

Filozoflar damıtmalarını bir arıtıcı olarak adlandırırlar. Madde kalsine edildikten sonra, **kalsinasyon**: bir maddeyi ince bir toz veya kül haline getirmek için havada yüksek sıcaklıkta ısıtma işlemi, eriyebilir bir nem içinde yumuşatılır ve ateşli kuruluğundan kurtarılır. Ardından onu damıtmanın, berraklaştırmanın, havanın şeffaflığına ve niteliğine kavuşturmanın vakti gelir. Zira damıtmanın, bir maddenin özsel niteliğiyle birlikte berraklaştırılması olduğu söylenir. Bu damıtma, berraklığın elde edildiği tüm ikinci işlemin tamamlanmasıdır. Üç, dört, beş, altı, sekiz veya on kez, hatta nihai sınır olan on iki kez icra edilir.

Nihai damıtmanın ardından sabitleme gelir, **sabitleme**: uçucu bir maddenin artık ateşten "kaçmaması" için kararlı hale getirilmesi işlemi, ki bununla Hermes (Hermes Trismegistus, simyanın efsanevi kurucusu ve Zümrüt Levha'nın yazarı) onu şöyle adlandırır, "Onun besini topraktır," (özgün metin, "Nutrimentum eius est terra." Zümrüt Levha'dan meşhur bir satır olup, ruhani maddenin fiziksel bir bedende temellenmesi gerektiğini ima eder) veya daha doğrusu, madde kapların içinde hareketsiz kılınırsa gücü kemale erer. Bilgeler bunu pıhtılaşma ve kendi yetkinliği olan "maddenin sonu" olarak nitelendirirler.

Ve hikmet lütü ile mühürlenmiş bir kapta son kez ortaya koyduğumuz şey söylendiğinde, bunlar hakikatin kelamıdır, **hikmet lütü**: "lutum sapientiae", buharların kaçmasını önlemek için simyacılar tarafından kullanılan hava geçirmez özel bir mühürleme kili. Daha sonra anlatacağımız üzere, çiyini (rorem, kabın kapağında toplanan yoğunlaşmış sıvı veya "ruh") aldıktan sonra başını (damıtma aygıtının "caput"una veya üst kısmına atıfta bulunur) sıkıca bağlarız. Oradan itibaren, ilacı bir kiremit üzerinde saban demiri (özgün metin, "vomen" [vomer]. Muhtemelen ilacın süblimleşirken aldığı belirli bir kristal şekle atıfta bulunur) gibi ve ayrıca güherçile gibi, kaya tuzu gibi veya kristal gibi yükselene dek süblimleştirin. Onu üzerindeki "dağ" (buharların katılaştığı kabın üst kısmı için simyasal bir metafor) üzerinde süblimleştirdikten sonra, gök gürültüleriyle ortaya çıkar ve [ateşin] eylemlerinin üstesinden gelir. İnce, yoğun ve uzun tefekkürle alt edildiğinde bizim için tamamlanmış olur. Böylece beyaz ve temiz tentür, **tentür**: taşın diğer metalleri dönüştürebilen ruh benzeri özü, talep ettiğimiz şeylerden bize ulaşır. İksirin veya yetkin tentürün ameliyesinin usulleri ve yollarına dair söylenen bu şeyler kafi gelsin. Ve eğer bir şeyleri gizleyerek daha az açık söylediysek, bu küçük kitabın daha bilge insanların kitaplarına bir mukaddime olmasındandır...

...onun tez ve en emin vuku buluşu yoluyla ve kadim filozofların yazıları vasıtasıyla araştıran kişi, daha eksiksiz bir şekilde tahkik edebilsin. Son Fasıl (özgün metin, "c. vltimu[m]", muhtemelen eserin bu bölümünün son faslına veya sonucuna atıfta bulunur)

Bu İlacın Tesirleri Üzerine

Beşinci ve son olarak, "düşmanın yüzüne karşı bir kudret kulesi" (bu ifade, tamamlanmış eserin koruyucu ve bozulmaz gücü için yaygın bir kutsal metin ve simya metaforudur) olan bu övgüye değer ve yetkin tentürün kudreti, asaleti ve tesiri bahsine geçiyoruz. Ve bilinmelidir ki kadim bilgeler, bir teselli edici ve bir yardımcı vazifesi gören bu "ölüme meydan okuyan" ilimde (özgün metin, "glosa thanasia." Yunanca thanatos [ölüm] ve yoksunluk bildiren a- ön ekinden türetilmiş olup, bir ölümsüzlük iksirini veya ölümlülüğü alt eden bir ameliye olduğunu ima eder) dört temel tesir veya fazilet bulmuşlardır.

Birincisi, insan bedenini pek çok illetten iyileştirdiği söylenir. İkincisi, kusurlu madeni bedenleri eski haline getirir. **kusurlu madeni bedenler**: Simya teorisinde kurşun veya kalay gibi adi metaller altının "hasta" veya tamamlanmamış halleri olarak görülürdü, ilaç onları yetkinliğe "iyileştirir". Üçüncüsü, sıradan taşları birtakım kıymetli cevherlere dönüştürür. Dördüncüsü, bütün camları sünek veya dövülebilir kılar. (Dövülebilir cam [vitrum flexile], simyacıların zanaatlarının gerçekleştirebileceği mucizevi değişimlerin bir kanıtı olarak sıklıkla zikrettikleri efsanevi bir Roma icadıdır.)

İlk tesire gelince, bütün filozoflar Haematites taşının, **Haematites**: Kelime anlamıyla "kan taşı", burada derin kırmızı renginden ötürü bu adla anılan, nihai, yetkinleşmiş halindeki Kırmızı İksir'e veya "Kırmızı Taş"a atıfta bulunur, nihai dereceye kadar kusursuz biçimde kızartıldığında sadece katı bedenleri değil, insan bedenini de arındırdığı hususunda ittifak etmişlerdir, bunda hiçbir şüphe yoktur. Zira dahili olarak alındığında her illeti iyileştirir, harici olarak bir merhem gibi sürüldüğünde şifa verir. Çünkü filozofların dediği gibi, şayet ondan bir miktar su veya ılık şarap içinde verilirse, solgunluğu (özgün metin, "paliciem", muhtemelen anemiye veya hastalıklı, sarımtırak bir tene atıfta bulunur) giderir.

*(Görsel: Sayfanın altındaki dikdörtgen minyatür resim, ince yeşil ve kırmızı bir bordürle çerçevelenmiştir. Çimenli bir tepe üzerinde yatan yeşil, kanatlı bir ejderha ile etkileşime giren iki figürü tasvir etmektedir. Solda, mavi zincir zırhtan bir tunik giymiş ve altın taçlı bir miğfer takmış olan bir adam, bir kralı veya soylu bir şövalyeyi temsil eder, ejderhanın başı üzerine diz çökmüş, küçük bir aletle onun ağzı veya gözleri üzerinde çalışıyor gibi görünmektedir. Sağda, sade beyaz bir tunik giymiş koyu tenli bir adam [maddenin siyah evresi için yaygın bir simyasal sembol olan "Habeşli"yi temsil eder], ejderhanın karnı üzerine diz çökmüş, bir bıçakla kesik açmaktadır. Bu sahne "ejderhanın katledilmesini" veya ham, kaotik maddeden hayat veren kanın [tentürün] çıkarılmasını sembolize eder. Arka plan düz, kırmızımsı pembe bir gökyüzüdür.)*

...leri, istiskaya (özgün metin, "ydropicis", fazla sıvının neden olduğu bir şişlik durumu) tutulanları ve cüzamlıları iyileştirir. Diğer bilgeler Beşinci Öz ile sıklıkla ve güçlü bir şekilde mesh edilerek kalp rahatsızlığının, hektik ateşin, **hektik ateş**: tüberküloz gibi kronik hastalıklarla sıklıkla ilişkilendirilen, vücudu eriten bir humma, bağırsaklardaki iliyak ve kolik ağrılarının ve sarayla birlikte çeşitli maraz ve hastalıkların ve üç tür hummanın bu mesh yoluyla iyileştirildiğini söylerler. Eklem iltihabı da onunla mesh edilerek sıklıkla şifaya kavuşturulur.

Hasta bir midede bulunan her türlü hastalığı söküp atar, ister içilsin ister sürülsün, bozulmuş hıltların tüm akıntılarını temizler ve tüketir. Aç karnına alındığında her türlü melankoliyi ve hudutsuz kederi de defeder. Nezlenin her türlü akıntısını kurutur. **Nezle akıntıları**: Çoğunlukla soğuk algınlığı veya iltihaplanmayla ilişkili, gözlerden veya burundan gelen sulu akıntı.

Zayıf gözler için de en iyi şifadır, zira gözyaşı akıntısını bağlar, çapaklı maddeyi inceltir ve kızarıklığı giderir. Perdeyi kaldırarak cildi yumuşatır (Metin muhtemelen katarakta veya kornea matlıklarına atıfta bulunmaktadır), arpacık benzeri urları, beyaz lekeleri ve benzeri tüm illetleri iyileştirir. **Albugo**: Kornea üzerindeki beyaz leke veya matlık. Batma, trahom (Özgün metinde: "tuchameta") ve gözkapağı seğirmesi (Özgün metinde: "mũsiopal pebruum") de buna dahildir. Karanlık veya iltihap onları şişirmiş olsa bile, tüm bunlar bahsi geçen bu ilaç sayesinde pek kolayca şifaya kavuşur.

İçildiğinde kalbe ve ruhani organlara ferahlık verir. **Ruhani organlar**: Vücudun "hayati ruhlarını" idare ettiğine inanılan kalp ve akciğerler. Şakaklara sürüldüğünde baş ağrısını hafifletir. Hatta sağırlara işitme yetisi bahşeder ve kulakların her türlü derdine deva olur. Sürülerek tatbik edildiğinde şişmiş veya sertleşmiş sinirleri doğrultur. Çürümüş dişleri iyileştirerek eski haline getirir ve fena kokulu nefesi güzelleştirir.

Onun vasıtasıyla her türlü apse (Özgün metinde: "apostematũ"), sürülerek veya yakı şeklinde tatbik edilerek iyileştirilir. Yaraları daha evvel hiç görülmemiş biçimde şifaya kavuşturur, çıbanlar, yaralar, kanserler, fistüller, "bana dokunma" yaraları, **Noli me tangere**: Aşındırıcı cilt ülserleri, genellikle lupus veya cilt kanseri için kullanılan tarihi bir terim, şirpençeler (Özgün metinde: "antrax"), zona (Özgün metinde: "serpigines"), iltihaplı kabarcıklar, [okunamadı] uyuz, kaşıntı ve saçkıran (Özgün metinde: "tynea") onun sayesinde iyileşir.

*(Görsel: Sayfanın alt kısmındaki silik suluboya resimde, yeşil tepeler veya çimenlerden oluşan bir arazide diz çökmüş, beyaz tunikli bir figür tasvir edilmiştir. Renkler solmuştur, diz çöken kişinin sağ tarafında başka figürlerin veya nesnelerin izleri seçilmektedir.)*

Yaraları iyileştirir ve kudretiyle onları pürüzsüzleştirir, öyle ki taze et yeniden peydah olur. Bozulmuş veya ekşimiş her şey, bu cevherle karıştırılırsa ıslah olur. İçilirse taş (Özgün metinde böbrek veya mesane taşlarına atıfta bulunan "Calculus") eriyip gider. Alındığında zehri dışarı atar. Toz haline getirilirse kurtları da helak eder. Ayva tüyleri veya istenmeyen kıllar (Özgün metinde: "subuillosi") onun sürülmesiyle yok edilir. Yüzdeki kırışıklıkları ve tüm lekeleri sürülerek giderir, genç bir çehre vaat eder.

Alındığında doğum sancısı çeken kadınlara yardım eder. Yakı tatbikiyle ölü cenini dışarı çeker. İdrarı söktürür (İdrar söktürücü vazifesi görür). Cinsi münasebeti tahrik eder ve artırır (Afrodizyak vazifesi görür). Sarhoşluğu önler. Hafızayı geri getirir ve köksevi nemi çoğaltır. **Köksevi nem**: Ortaçağ tıbbında bedenin doğuştan gelen yaşam gücü veya "yakıtı", yaşlandıkça bedenin harareti tarafından tüketildiğine inanılırdı. Zira bedene zindelik verir ve insan bünyesine daha nice faydalar sağlar, bu sebepten ötürü işbu ilaç Hipokrat'ın, Galen'in, Konstantinos'un (Muhtemelen 11. yüzyıl hekimi Afrikalı Konstantinos), İskender'in (Muhtemelen Trallesli İskender), İbn-i Sina'nın ve tıp sanatının diğer tüm hekimlerinin devasından üstündür, koku, tat, kudret ve tesir bakımından hepsini fersah fersah aşar. Ve bilinmelidir ki bu ilaç, eczacıların muayyen bir hastalık için terkip ettiği ilaçlara benzemez.

İkinci tesire gelince, tüm madenlerin onun koyulaşmış maddesiyle beslendiği yazılıdır. Zira bu, madenlerin en yüce suretteki anasıdır. Çünkü gümüş (Özgün metinde argentum yerine "argm" kısaltması) olan her şeyi renkte, maddede, kalıcılıkta, ağırlıkta, dövülebilirlikte, eritildiğinde sertliğinde ve yumuşaklığında altına dönüştürür.

Üçüncü tesire gelince, Sextarius kitabında daha evvel iddia edildiği gibi, taşları kıymetli cevherlere dönüştürdüğü yazılıdır, orada yeşimlerin, sümbül taşlarının, kırmızı ve beyaz mercanın, zümrütlerin, krizolitlerin ve safirlerin hep bu aynı maddeden teşekkül ettiği söylenir. Ve bilgeler yazılarında öğretirler ki onun vasıtasıyla billurdan lal taşları, **Lal taşı**: Antik Çağ'da ve Ortaçağ'da genellikle granat veya yakut olmak üzere her türlü kırmızı değerli taş için kullanılan bir isim, yakutlar veya topazlar yapılabilir, ki bunlar renge [sahiptir]...

Ve madde tabii nesnelerden üstündür. **Madde**: El yazması boyunca tartışılan "Beşinci Esas" veya İksir'e atıfta bulunur. Nitekim bu ilacın zerk edildiği taşlar ve diğer şeyler için, onların tabii donukluğunu (Özgün metinde: Muhtemelen "obtusitatem" sözcüğünün bir çeşitlemesi olan "obtutem") ortadan kaldırır, asaletinin cazibesiyle çekilerek nesnelere tayin edilen renkler birbirine karışır. Zira her taşı ve mücevheri eritir ve onları yumuşatır. Pişirmeye karşı sebat eder (Yani ısı altında mukavemetlidir) ve cam eridiğinde ilacın dahil edilmesiyle camı dövülebilir kılar. Zira bu ilaç her rengi [aşar]. Diğer hususlar ise hakikaten arif uygulayıcıya bırakılması icap eden tecrübelerdir.

İmparatorların kadim vekayinamelerinde okudum ki, bir İmparator muzaffer bir Sultan'a karşı pek büyük bir cenk kaybetmiş, bu vesileyle nice soylu esir edilip kafir diyarına götürülmüştür. Bunların arasında, İmparator'un derin ilim sahibi protonoteri de **Protonoter**: Ortaçağ sarayında bir başkatip veya yüksek dereceli hukuk görevlisi bulunmaktaydı. Kendi memleketinde fizik üstadı (Özgün metinde: "magister phis[icae]", buradaki fizik tabiri tıp, doğa felsefesi ve simyayı ihtiva eder) olan bir Sarazen'in (Ortaçağ'da Müslümanlar için kullanılan, simya metinlerinde sıklıkla ileri ilmin veya "şark" irfanının kaynağı olarak tasvir edilen bir terim) sıkı muhafazasına verilmişti ve bu yetkili uzun müddet onun nezdinde tutuldu.

Günün birinde o Sarazen, merhamete gelip protonotere nazar ederek ona şöyle dedi, "Doğduğun topraklara dönmek ister misin? Mademki Rabbin [inayetiyle] (Özgün metinde: "ex ostina[tione] dne") kendi gözünde lütuf buldun, ben ki senin hekiminim, sana acırım. Muradıma uy." O da cevap verdi, "Efendim, her şeye amadeyim."

Filozof ona şöyle dedi, "Kuzey diyarlarına döndüğünde (özgün metinde 'aquacorē', muhtemelen Avrupa'ya atıfta bulunan 'aquilonares' sözcüğünün bozulmuş biçimi), yaratıcı ve Tanrı olan yüce efendine şu sözleri söyleyeceksin, 'Hiçbir mülkü olmaksızın seni efendi ve hâkim ilan ederek sıhhat dileyen kulundan efendime gümüş ve [okunamadı] (Bu pasaj 'argentum' [gümüş] içeren resmi veya muhtemelen şifreli bir selamlaşma gibi görünmektedir).' Ardından her türlü madeni getirteceksin ve bunları eriteceksin, sana verdiğim bu tozu da içlerine atacaksın, zira hepsi tanrısal altına dönüşecektir. Bu yapıldıktan sonra..."

Kristali daha önce anılan şekilde eriteceksin, tozu **toz**: katı formdaki simyasal iksir veya "Beşinci Esans" üzerine koyduğunda bir yakuta dönüşecektir. Ardından camı eriteceksin ve anılan tozdan bir miktar üzerine koyarak onu dövülebilir **dövülebilir**: simyacıların sıklıkla aradığı, camın kırılmadan maden gibi dövülmesini sağlayan "esnek camın" (vitrum flexile) efsanevi niteliği kılacaksın. Bütün bunlar görülüp tamamlandığında şöyle diyeceksin, "Bu, sevgili Efendimin azametidir" (özgün metinde "maiestas domini mei dilecti"). Sonrasında efendimin kudretini bildireceksin, murdar cüzzamlılara (Orta Çağ'da cüzzam, hem bedensel bir hastalık hem de yalnızca ilahi onaylı bir ilacın iyileştirebileceği ruhsal bir "murdarlık" olarak kabul edilirdi) tozu ılık bir içecek içinde vereceksin. Hastalık onlardan arındırıldığında ve üzerleri bir ter beziyle örtüldüğünde, bütünüyle ve çok hızlı bir şekilde şifa bulacaklar, öyle ki artık yeryüzünde değil, rüzgârların kanatları üzerinde yürür gibi görüneceklerdir (Mezmur 18:10'a yapılan, mükemmel sağlığına kavuşmuş bir bedenin hafifliğini ve canlılığını hissettiren şiirsel bir kutsal metin kinayesi). Şimdi artık esenlikle git ve arzumu yerine getir. Fakat görevli (özgün metinde "pythonis", muhtemelen bir kâtip kısaltması veya önceki sayfada adı geçen "prothonotarius" [başyazman] yerine bir hata) sevinç ve coşku içinde oradan ayrıldı ve efendisinden işittiği gibi her şeyin doğru olduğunu gördü. Bu durum anılan Yüce Papa'ya **Yüce Papa**: Papa ve İmparator'a bildirildiğinde, o devirde hüküm süren Papa ve İmparator'un huzuruna en kıymetli ilaç getirildi. Bu şanlı ilacın, insanların zaaflarını ve kusurlu madenlerin marazlarını iyileştirme, taşları kıymetli cevherlere dönüştürme ve [okunamadı] (özgün metinde "avarum", muhtemelen "vitrum" [cam] için yapılmış bir istinsah hatası) maddeleri dövülebilir kılma kudreti vardır, onu her sadık ve dindar tahkikatla layıkıyla hazırla. Peder ve Kutsal Ruh ile birlikte tek bir Tanrı olarak ezelden ebede yaşayan ve hüküm süren, Kadir-i Mutlak Tanrı ve Tanrı'nın biricik Oğlu Rabbimiz İsa Mesih hürmetine. Âmin.

Ayrıca, küllü ısı ve sabit fırınlar vasıtasıyla, imbikteki **imbik**: su kabağına benzer bir kap ve uzun gagalı bir başlıktan oluşan damıtma aygıtı küllü buharların delip geçmesiyle ve imbikte yükselen daha yüce bir süblimleşme yoluyla gerçekleştirilen bir süblimleşme **süblimleşme**: bir maddenin buhara dönüşene dek ısıtılması, ardından buhar soğuduğunda oluşan arınmış katının toplanması süreci vardır. İmbik başlığı ve şişe birdir.

Albertus Magnus

Bu sanatımızın mucidi olan Hermes'ten (simya geleneğinin kurucusu kabul edilen efsanevi Helenistik figür Hermes Trismegistus) sonra kadimlerin en meşhuru, Simya'nın bedenlerin karışımı yoluyla, bulanık [safsızlıkları] defedip parlaklığı artırarak ve yüce olanı üstün vasıtalarla teyit ederek onlara üstün bir asalet bahşeden ilim olduğunu söyler.

Ve İspanyalı Geber (bu dönemde sıklıkla "Pseudo-Geber" olarak adlandırılan, 8. yüzyıl hezarfeni Câbir bin Hayyân'a atfedilen Latince metinlere bir atıf) şöyle der, Bu sanatın bazı kitaplarını inceledim ve bunların hiçbir makul gerekçe olmaksızın birtakım deneyim ve rivayetlere dayandığını, kendilerini hiçbir zaman tam manasıyla alışılageldik olmayan yabancı sözcüklerle (özgün metinde "per verba aliena"; bu, simyacıların sırlarını ehil olmayanlardan gizlemek için kullandıkları "Deckname"ye veya şifreli alegorik dile atıfta bulunur) ifade ettiklerini gördüm. Oysa hileye mahal kalmaması için, selametle var olabileceğin sırrı, sanatın asaleti gözetilerek gizlemek cidden elzemdir.

Öyleyse bil ki, her niyet ve amel, bedenlerin ilk ilkelerini ayırıp arındırmak ve arındırılmış [parçaları] bir araya getirmektir, ta ki tabiatın kendi başına onlardan meydana getirdiği şey sanat vasıtasıyla onlardan hâsıl edilebilsin.

Zira bütün madeni bedenlerin ilk ilkeleri cıva **cıva**: cıva (argentum vivum) ve kükürttür. Bu sebeple simyanın her ameli, bedenlerin ve ruhların tabiatının ya gizlenmesi yahut tezahür ettirilmesi ve bunların dönüşümüdür. Zira onlar ya bedenlerin gizli [niteliklerini] açığa vururlar ya aşikâr [niteliklerini] gizlerler yahut bedenlerin ve ruhların tabiatlarını dönüştürmek isterler, bu sanatın ilk fasılları bunlardır.

Ve bil ki, bedenlerde ve ruhlarda gizli olan şeylerin tezahürü ancak onların çözünmesi **çözünme**: bir katının sıvı hale erimesi süreci ile vuku bulur ve aşikâr olan şeylerin gizlenmesi ancak küller veya tuzlar üzerinde donmaları **donma**: bir maddenin katılaşması veya koyulaşması süreci ile hâsıl olur. Bil ki...

...bedenlerin ve ruhların tabii hallerindeki tam bir birleşimi, bu maddenin bütün cüzlerini kudreti, karışımı veya suretiyle (özgün metinde "speciem"; bu bağlamda maddenin öz tabiatına veya zahiri görünümüne atıfta bulunur) zapt eden renklendirici ve nüfuz edici bir ruh mevcut olmadıkça vuku bulmaz. Bu ise çözünme veya erime haricinde gerçekleşemez. Geber, bunun hakiki ve veciz sözlerle nasıl başarılabileceğini şu sözlerle beyan eder, "Tüm sanat erbabını bedenlerin ve ruhların bütün cevherinde çalışırken gördüğümüz yerde, bilakis öğütme ve beyazlatma yoluyla renklendirici unsurlar ateşte bile yapışıp kalır ve boyanmış olan bütün bedene nüfuz eder."

Ve bu hakiki ve tam bir akıtma değildir, zira sanat tek başına tabiatı değiştiremez; lakin mahir sanatkârlar, tıpkı bir hekimin şifa üretmesi gibi, sanat vasıtasıyla altın ve gümüş var edebilirler. Hekimin meydana getirdiği şifa, esasen ve kendiliğinden, tabiatın sureti ve eseridir ve sanat yoluyla buna yardım edilir. Zira sanat, [tabiatın] hizmetkârı ve el ulağıdır. Bu sebeple sanat, altını yalnızca sanatkârın eliyle değil, tabiatın tavassutuyla, sanatın hizmeti ve dirayeti sayesinde yaratır.

Böylece, bu sanatın en hakiki ameliyesi, dört temel işlemin ustalığında ve maharetinde yatar ki bunlar, **süblimleşme** (Bir maddenin buharlaşana dek ısıtılması ve ardından arındırma amacıyla yeniden katılaşmaya bırakılması işlemi), **çözünme** (Katı bir maddenin sıvı hale geçirilerek eritilmesi), **damıtma** (Bir sıvının buharlaşana dek ısıtılması ve ardından tekrar sıvıya yoğuşturularak arındırılması) ve **kalsinasyon** (Bir maddenin hava temasında yüksek ısıya maruz bırakılarak toza ya da "kals" haline indirgenmesi) ile birlikte yıkamalar ve emdirmeler (özgün metinde: "imbibitioib[us]"; katı bir maddenin bir sıvıyla doyurulması işlemi), arındırmalar, ayrıştırmalar ve karışımlardır. Bir cismin asıl suretini parçalayarak ve maddede bulunan, sanatkârın eliyle madde içinde değiştirilen unsurları tahkim ederek, daha önce o maddede bulunmayan bir başka sureti içeri sokar. Bunun sebebi, bütün madenlerin ara hallerinin, meyil ve tabiatlarıyla birlikte, birbirine pek benzer ve yakın olmasıdır; bazı madenler için ise altın ve [gümüş] gayesine giden yol mükemmel ve pek yakındır.

İşte bu işte tecrübe sahibi olanların (El yazmasındaki ekleme işareti kenar notuna işaret eder: "bazen hazırlayanlar") ameli pek kısadır / zira vasıtalı ilkeleri ayırmış ve onları tek başlarına almışlardır / ameller bunlardan yapılır, yani kükürt ve arsenikten (Ortaçağ simyasında kükürt ve arsenik [genellikle aşıboyası/orpiment veya kükürtlü arsenik/realgar kastedilir] metalleri boyayabilen "ruhlar" olarak görülürdü; kükürt faal ve yanıcı ilkeyi temsil ederken, arsenik ekseriyetle bakırın beyazlatılmasıyla ilişkilendirilirdi) / bunlara hakikaten, bilhassa **kaynatma** (Özünü çıkarmak amacıyla bir maddeyi bir sıvı içinde ısıtma) ve pek keskin sularda **emdirmeler** (Katı bir maddenin doygunluğa ulaşana kadar sıvıyı "içmesi" veya soğurması işlemi) yoluyla ve layıkıyla yapılan **süblimleşme** (Maddenin buharlaşana ve yeniden katılaşana dek ısıtılması işlemi, burada "ruhları" arındırmak için kullanılmıştır) vasıtasıyla, iyice arındırıldığında, evvela dâhil olurlar / hazırlanmış kütleleri karıştırır ve sabit bir şekilde boyarlar, öyle ki onların kudretiyle tez vakitte belirli ve arzulanan bir surete bürünmüş bir kütleye dönüşürler. Lakin layıkıyla arındırmadan ilerlendiğinde / iki madenin üzerinde bulunan topraklarla amel edildiğinde, sanatın muallimi şöyle der: "Ey divane, cisimlerin ve ruhların tabiatını bilmezsin!" / Zira basit amellerle pek güzel boyandıklarını tecrübe etmişizdir / bunlar, arındırmanın meşakkatine tahammül gösterseler de / yedinciden (özgün metinde: "septiaz" [septimam]; muhtemelen simya ameliyesinin yedinci merhalesine veya muayyen bir mühlete atıfta bulunur) öteye geçemezler. İyi bir amel ise nihayete kadar baki kalır. İmdi bil ki sanatımızda / ateşte buharlaşmayan her şeye cisim denir / ateşten kaçıp uçan, yitip giden ve kabul edilen her şeye ise ruh denir (özgün metinde: "admitt et admittitur"; kâtip kaçıp kurtulan [yitip giden] ruh ile başarıyla bünyeye katılan [kabul edilen] ruh arasında bir ayrım gözetiyor olabilir) / Ve sanatımın gayesi / kaçıp uçanın, yitip gidenin ve kabul edilenin, içeri girmeyenin ve boyamayParametersının / ne olduğunu ve ne türden olduğunu bilmektir / ta ki onun kaçıp uçmamasını / ve yitip gitmemesini / bilakis içeri girip karışmasını, bütünün bütünle / ve parçanın parçayla / birleşmesini ve onu sabit ve kalıcı bir boyayla boyamasını sağlayacak **magisterium**'u (Filozof Taşı'na ulaşmak için gereken "ustalık" veya muayyen teknik formül) bulabileyim / Bu sebeple onların tabiatından bahsedeceğiz / Zira sabit olan ve sabit olmayan bütün ruhların ve cisimlerin giderilmesi, tabiatı kals içinde (Bir metalin ısıtılmasıyla oluşan toz halindeki metalik oksit; metalin "külü") bulunan latif topraksı [parçadan] ileri gelir / Ve ateş vasıtasıyla, tabiatı yağda bulunan latif sulu ve havadar [parçadan] neşet eder. Bu sebeple, fuzuli sulu rutubet /

...yanma esnasında buharlaşan şeydir. Fuzuli havadar rutubet ise yanan ve karartan şeydir; yanar ve kararır. Bir de içeri işlemeye ve karışmaya mani olan, yapışmaktan imtina eden fuzuli sıcak bir kuruluk vardır; cismi gıcırtılı ve kırılgan kılar (Metallerin kırılganlık sesi veya "kalay çığlığı", simyacılar tarafından ekseriyetle "stridens" [gıcırdayan/çığlık atan] olarak tarif edilirdi ve "fuzuli kuruluk" gibi safsızlıkların mevcudiyetine delalet ederdi). Kusurlu olanı ıslah ederek, **emdirme** (Katı bir maddenin doygunluğa ulaşana kadar sıvıyı soğurması işlemi), soğurma ve **süblimleştirme** (Bir maddeyi arındırmak maksadıyla buhar haline gelene dek ısıtıp ardından tekrar katılaştırma işlemi) vasıtasıyla ruh, çıplak cisimlerin içine işler. Onları renklendirir ve canlandırır, ölmüş olanı yeniden hayata döndürür ve fena halde yaşayanı öldürür.

Binaenaleyh, kükürt ve cıvaya dair önerme şudur, bunlar evrensel maddedir ve bütün madeni cisimlerin teşekkülünün ilkeleridir. Dahası, her karışım kemale ve ikmale erer; her ikisi de tek bir şey vasıtasıyla, tabiat ve sanat yoluyla mükemmelleşir ve tamamlanır, nitekim bu husus bilahare zikredilecektir.

Aksi takdirde bir cisim, bizzat kendisi sebebiyle ne ise tamamen odur, zira altının içiyle dışıyla her bir cüzü altındır, diğerleri için de bu böyledir. Bazı ehil olmayan kimselerin akıl yürütüp, altının gizli cüzünde kurşun, kurşunun gizli cüzünde ise altın olduğunu iddia ettikleri gibi değildir. Bilakis, maddeleri birbirine yakındır, bazısı diğerlerinden daha ziyade yakındır, tıpkı Venüs'ün (özgün metinde: "veneris"; bakır) ve demirin maddesinin Ay'a (özgün metinde: "luna"; gümüş), Satürn'ün (özgün metinde: "saturni"; kurşun) ve Jüpiter'in (özgün metinde: "iouis"; kalay) maddesinin ise Güneş'e (özgün metinde: "solē"; altın) yakın olduğu gibi.

Böylece, her ruh ve bedende, az ya da çok derecede, karışmış üç katlı bir nem vardır,

1. yani buharlaşan sulu nem, 2. yanan ve yakılan, karartan ve kararan yağlı, yanıcı nem, 3. ve kuru olanla birleştiğinde ateşte eriyen, buharlaşmayan ve yanmayan doğal ve köksel nem (Ortaçağ felsefesinde "köksel nem", bir varlığın yaşamını ve biçimini koruyan temel sıvıydı, simyada ise ateşe direnen içsel metalik nemi ifade eder). Bunun yerine, ateşten sonra, sabit formunda pıhtılaşmış olarak önceki durumuna geri döner.

primas (Bir sonraki sayfa için kılavuz kelime.)

Kükürt ve arsenikten iki tür nemi miktar olarak tek bir parçada uzaklaştır, öyle ki artık engellerinden kurtulmuş, arınmış ve ayrılmış olan toprak yukarı yükselebilsin (Simyada "yükselmek", cürufu geride bırakarak süblimleşme veya buharlaşma yoluyla saflık içinde yukarı çıkmak anlamına gelir).

Bu nedenle, kükürt ve cıvadan sularının nemini süblimleşmeler yoluyla ayır. **Süblimleşme**: bir maddeyi buharlaşana kadar ısıtmak ve ardından safsızlıkları geride bırakarak tekrar katı hale gelene kadar soğutmak. Yanıcı nemleri de maddeyi beyazlatan ve parlatan pek keskin sularla **içirme** (Bir katıyı tamamen doygun hale gelene kadar bir sıvı içinde bekletme işlemi) yoluyla canlı maddeden ayır. Bunlardan sana aşağıda bahsedeceğiz, nişadır (akı maddesi olarak kullanılan amonyum klorür), tutya (genellikle fırın bacalarından toplanan çinko oksit) ve markazit (genellikle altın veya gümüş cevheri ile karıştırılan demir disülfür) hakkında. Bu yapıldığında, kükürt ve cıvanın gücü seninle kalacaktır, ki bu da eserinin tamamlanması için faydalıdır.

Ve ateşe maruz kaldığında kaçan sulu ve uçucu nem ile ateşte yanan ve tükenen yağlı ve semiz nemin her ikisinin de anılan ruhlardan ayrıldığından önce emin olmadıkça, iksire asla yalın ve tek başına bir tentür koymaya kalkışma. Aksi takdirde eser zarar görür, zira yukarıda bahsedilen her ruh ateşin ilk dokunuşunda sulu nemle birlikte uçup gider ya da yağlı nem yüzünden yanar ve kararır.

Isının da üç katlı olduğunu bil, yani maddeyi bozan ve öldüren aşırı bir ısı, maddeyi sindirilmemiş ve ham bırakan yıkıcı bir ısı (özgün metinde "calidum destructivum", bu bağlamda, muhtemelen dönüşüm için yeterli enerjiyi sağlamada yetersiz kalan eksik ya da "öldürücü" bir ısıyı ifade eder) ve en yüce eseri tatlılıkla ve nazikçe yerine getiren besleyici ve canlandırıcı bir ısı. Bu sonuncusu, hem sıcak hem de nemli olan ateşimizin ısısıdır.

Bu nedenle ateşini dikkatle gözet, zira sıcak ve kuru bir ateş, gerek doğanın gerekse sanatın her eserini şiddetle kül eder. Yaşayan suyumuza da dikkatle bak. **Yaşayan su**: harfi harfine su değil, güçlü bir simyasal çözücü veya "cıva". Zira bu sular, gücümüz ve amelimizle, tüm elementlerin, bedenlerin ve ruhların tabiatlarını ve kudretlerini (özgün metinde "opaudes", muhtemelen "opulentias" veya "operas" [güçler/zenginlikler] sözcüğünün bozulmuş halidir) kendi içlerinde barındıran sulardır. Doğa, yeryüzünün damarlarından ve yollarından başka bir yerden ilerlemez.

Tuzlu ve besleyici (Latince: almosas) suları daha yüksek yerlere iletir, cıva da bunları emer, kurutur ve eseri için onlardan kükürt ve cıva [çıkarır]. İşte o zaman sen de basiret ve sanat yoluyla, eseri tamamlayacağın suları kendin için hazırlayacaksın.

¶ Şunu da bil ki, tıpkı yüzeydeki karın toz gibi olması, ancak parçalarının kendi kendilerine birleşmeyip ayrı kalması gibi, meğerki en güçlü yakma yoluyla, onları sonrasında barış içinde göreceğin o şeyi içlerinden çekip çıkarasın (Bu muhtemelen bir maddenin uçuculuğunu kaybedip kararlı, birleşik bir katı haline geldiği "sabitleşme" sürecini ifade eder).

*(Görsel: İşaret eden bir el figürü [manikül] okuyucunun dikkatini metnin devamına çeker.)* Böyle bir maddenin de emildiğini bil, parçaları güçlü ve nemli bir boyundurukta (Latince: iuge, bileşenlerin sürekli ya da birleşmiş halini ifade eder) çözüldükten sonra, onları tekrar kendi içine toplar ve donmuş kütlenin tamamını tek bir beden kılar. Sonra, kükürt doğa yahut anılan sanat tarafından ayrılıp arındırıldığı için, cıva onu tez zamanda kendine uydurur. Önce yüzeysel olarak, sonra da bir buhar halinde içeri girer, kükürdü başkalaştırır ve onu tutar. Onlara basiret ve sanat uygulayarak, doğanın benzerliğine göre onu kendi özü (Latince: son, muhtemelen substantiam [töz] veya socium [yoldaş] sözcüğünün kısaltılmış halidir) yapar. Bu gerçekten de en yüce basirettir.

Bu sanatın en kadim ve en mükemmel üstadı Hermes, yazılarında şöyle öğreterek buyurur,

> Yeryüzünden göğe doğru usulca ve büyük bir basiretle yükselir ve gökten yine yeryüzüne iner. Zira yeryüzü onun dadısıdır ve rüzgâr onu karnında taşımıştır. (Bu, simya felsefesinin temeli olan Zümrüt Levha'dan [Tabula Smaragdina] bir alıntıdır. Göksel ve yersel güçleri birleştirmek için maddenin buharlaşıp yoğunlaşarak geçirdiği "dolaşımı" tanımlar.)

¶ Zira taş, doğanın yahut sanatın yoluyla kükürt ve cıvadan meydana getirilmedikçe var olmaz. **Taş**: Filozof Taşı, başkalaşım ve uzun ömür için efsanevi katalizör. Ve o kuvve halinde bir taştır, fiil halinde değil (Aristotelesçi bir ayrım, Filozof Taşı olma "potansiyeline" sahiptir, ancak henüz eser yoluyla "fiiliyata" dökülmemiştir). Cıva. Bu taş yeryüzünden göğe yükselir, zira kavurmalar (Simyada "fırınlama" veya uzun süreli ısıtma) ve süblimleşmeler yoluyla, ateşe mukavemet edebilsin diye ateşin gücüne bürünür. Ve süblimleşmeler yoluyla yeryüzünün gücüne büründüğü için gökten tekrar yeryüzüne iner. Zira o zaman dirilir ve yenilenir, ki içindeki gaye de buydu, diriltebilsin ve yenileyebilsin diye.

ölü [maddeyi] kalsinasyon **kalsinasyon**: uçucu maddeleri uzaklaştırmak veya bir katıyı toza indirgemek için yüksek sıcaklıklara kadar ısıtılması işlemi yoluyla ve yıkamayla, onu toza indirgeyen o işlem vasıtasıyla. "Rüzgâr onu karnında taşıdı" (Hermes Trismegistus'un Zümrüt Levha'sından alınan, çalışma esnasında yükselen uçucu buharlara veya "ruha" atıfta bulunan meşhur bir alıntı); onlar imbik **imbik**: bir boru ile birbirine bağlanmış iki kaptan oluşan damıtma cihazı içine taşındığında, gerçekten de buharlaşarak eşzamanlı şekilde yanıcı nemi havanın rüzgârına doğru hafifletir ve onu damıtır, nihayetinde imbiğin ağzından sıvı su ve yağ gibi, birincil elementlerin erdemlerini kendi içinde barındıran bir şeyi çıkararak Güneş (Altın) ve Ay (Gümüş) için yapılacak çalışmanın özünü meydana getirir. Ve Tabiat, tüm bunları benzer biçimde yerin derinliklerinde, lakin uzun bir zaman boyunca, hatta sonu gelmeksizin gerçekleştirir, zira Tabiat'ın işi İlahi Akıl'ın işidir. Sanat (Buradaki "Sanat", Simya'yı kasteder) ise bunu pek çok zahmet ve hata ile yapar, zira Sanat'ın işi insan aklının işidir. Ve Tabiat, yerin içinde kendi sularına ve kendi kaplarına, yani madenlerin meydana gelişi için elverişli mekânlara gerçekten de sahiptir. Sanat ise dehanın, suların, ateşlerin ve kapların dolaylı yardımlarına sahiptir, yine de Tabiat'ı usulünce taklit ettiğinde Tabiat ile aynı şeyi yapar. Sanat, yalnızca tabiatın bir değişimi değildir.

Sanat'ın Tabiat'ı Nasıl Taklit Ettiği

Tabiat'ın, kükürt ve cıvanın toprak altında, sanki delikli bir kabın içindeymişçesine buharı yukarıdan aşağıya geri döndüren ve buharı yüceltilmiş bir nesne haline gelene dek orada dolaştıran doğal süblimleşmesi **süblimleşme**: bir maddenin buhara dönüşene dek ısıtılıp ardından tekrar katılaştığı bir işlem, burada minerallerin arındırılmasını tanımlamak için kullanılır haricinde yerin derinliklerinde hiçbir madeni cisim meydana getirmediğinin sizden katiyen gizli kalmaması iktiza eder. ¶ Biliniz ki Tabiat, bunların hiçbirini ham hallerinden süblimleştirmez, bilakis evvela yerin damarlarında bulunan keskin sular vasıtasıyla, tuzlu ve besleyici (Latince: almosas) yerlerden kaynatılıp özü çıkarılır **kaynatılıp özü çıkarılmış (decocted)**: özünü çıkarmak için bir sıvı içinde ısıtılmış veya kaynatılmış ve emdirilir.

Bundan ötürü kendi çalışmanızın benzerliğine uygun şekilde hareket etmelisiniz, saf sularınızla kaynatarak özünü çıkarıp **kaynatarak özünü çıkarma (decocting)**: özünü çıkarmak veya yoğunlaştırmak amacıyla bir maddeyi bir sıvı içinde kaynatma, emdirerek **emdirme (imbibing)**: bir katının bir sıvıyı emmesi süreci, çözerek ve bilahare süblimleştirerek **süblimleştirme (sublimating)**: bir katının buhara dönüşene dek ısıtılması ve ardından tekrar katılaştırılması, arındırma amacıyla kullanılır kendi sürecinize hayran kalınız, bu da çalışmanızı yüceltecektir.

Kükürt ve cıvanın denenmiş ayrıştırma ve arındırma yöntemi, ilkin yıkanmaları, akabinde "keskin suları" **keskin sular**: safsızlıkları gidermek için kullanılan, sirke veya mineral asitler gibi aşındırıcı yahut asidik sıvılar emmeleri ve sonrasında keskin su kükürtten ayrılana, berrak su da cıvadan (özgün metin: "argentum vivum") çıkana dek bunların içinde kaynatılarak özlerinin çıkarılmasıdır. Ardından süblimleştirilsin, süblimleştirilen maddeler daha sonra muhafaza edilir. Sonrasında boyayabilmeleri (boyama, adi bir metalin rengini ve niteliğini soylu bir metale dönüştürmeye yönelik simyasal sürece atıfta bulunur) için birleşsinler, iyi ve münasip bir surette boyasınlar.

Süblimleşme Üzerine. Usul şudur, önceden ayrıştırılmış, arındırılmış, emdirilmiş, kaynatılarak özü çıkarılmış ve çözülmüş olan kükürt ile cıvayı hacminize göre içine alabilmesi için, orta boy bir kazanın alt kısmı gibi, dibi geniş ve yuvarlak bir kap yapınız. Ardından o kabın üzerine, önceki orta kısım tarzında, dar, uzun ve gayet sıkı bir boynu olan başka bir kap yerleştiriniz, bu boynun ağzı üzerine de gayet ince ve iyi hazırlanmış hikmet balçığından **hikmet balçığı**: "lutum sapientiae" olarak da adlandırılır, ısı altında cam ek yerlerini hava geçirmez kılmak için kil, kıl ve diğer malzemelerden yapılan özel bir sızdırmazlık macunudur yapılmış bir örtü koyunuz. O örtüde bir iğne batması büyüklüğünde, gayet dar ve ufak bir açıklık bulunsun. Alt ve üst kap arasındaki bağlantı yerini ise son derece ince ve yapışkan olması gereken hikmet balçığı ile büyük bir ihtimamla sıvayıp kapatacaksınız. Kap, kör bir imbik **kör imbik**: damlama çıkışı olmayan, buharların damlamak yerine yükselip dolaşmasını veya katılaşmasını sağlamak üzere tasarlanmış bir damıtma kabı gibi dik bir şekilde yerleştirilsin, doğrusu ondan hiçbir şeyin damıtılmamasına dikkat ediniz. Sonrasında alt kap, bir tavanın üzerindeki küllerin (özgün metin: "cineribus") içine gömülmeli ve hafif bir ateş tatbik etmelisiniz. Bu iş için cam kaplar (özgün metin: "vasa vitrea") daha evladır. Kabın ilk tertibatı böyledir.

...kazanın alt kısmının ortası üzerinde bir idrar kabı gibi (Urinal [urinalis], hekimlerin idrar tahlili için kullandığı şişelere benzeyen, genellikle yuvarlak, geniş gövdeli ve boyunlu belirli bir simyasal cam kabı ifade eder). Ve bunun üzerinde duran ikinci kap, ondan salınan bütün buharı alsın; tutulup muhafaza edilecek olan buhar yukarıya, uzun bir boyuna doğru yönlendirilir ve orada, kendi etrafında dönerek kendi içine geri döner, süblimleşmiş ve sabitlenmiş **sabitlenmiş, ateşin tesirine karşı dayanıklı kılınmış ve bu sayede artık buharlaşmayan bir madde** bir maddeye dönüşüp çökelir. Fakat sulu ve yanıcı **yanıcı, Latince aslında "adustabilis", bir maddenin arınmak yerine yanacak ya da kömürleşecek olan "temiz olmayan" kısımlarını ifade eder** buhar, tepedeki o küçük açıklıktan dışarı uçar. Ve bu nedenle, bu süblimleşme işinde ilk kez amel ettiğinizde son derece dikkatli gözlemlemelisiniz; öyle ki, buhar o üst açıklıktan dışarı uçtuktan sonra, yani rengi beyaz olan ilk sulu buharın, ardından dumanı siyah, yeşil ve kırmızıyla karışık olan yanıcı buharın çıkışından hemen sonra, o açıklığı derhal kapatmalısınız. Bu işlem, çökelmesi murat edilen tabii buharın (aslı, "vapor naturalis"), katılaşmaya **katılaşma, bir sıvının veya gazın katı bir kütleye dönüşerek kalınlaşması veya sertleşmesi süreci** ve kemale doğru tekrar aşağıya sürülmesi için yapılır; zira boyamanın (aslı, "tinctura") ve sabitlemenin sebebi o maddede yatar. Lakin meydana getirilen diğer şeylerde biliniz ki, bedenlerin ve ruhların (Simyada "bedenler" genellikle metallere [katılara] atıfta bulunurken, "ruhlar" cıva, kükürt veya arsenik gibi buharlaşabilen uçucu maddeleri ifade eder) hazırlanmasında sanatın gayesi, evvela sululuğun buharlaştırılması, nemin kurutulması, cürufun arındırılması, kurunun dölletilmesi, gözenekli ve dağınık olanın bağlanması ve kaba olanın inceltilmesidir; ta ki nüfuz edip işlesin (Latince aslındaki "nüfuz etmek" tekrarı, simyacının aradığı derin kimyasal bağı ya da "yayılmayı" vurgular) ve kaba yapışmaksızın tam bir karışım meydana getirsin, [ana metale] yapışsın, karışım vasıtasıyla bütünüyle ve eksiksizce girerek reddolunmaz bir boyama bahşetsin ve bir kez çökeldiğinde bir daha ayrılmasın, burada hedeflenen gayeyi arayan hatta aşan bir hale kavuşsun.

Nesnelerin Engellerinin Giderilmesi Üzerine

Bu yüzden, bütünüyle sululuk ve yağlılık...

...kendi tabiatı süblimleşme yoluyla giderilir. Yanıcı nem, rutubetli, ılık ve yavaş bir ateş üzerindeki hafif kavurma ile uzaklaştırılır. Murdar nem, keskin sular (Keskin sular [aquae acutae], genellikle maddeleri çözmek veya arındırmak için kullanılan asidik sıvıları veya aşındırıcı madensel asitleri ifade eder) içindeki yıkamalar ve kaynatmalar yoluyla giderilir. Fakat bedeni kırılgan kılan kuruluk, küllendirme ile temizlenip hazırlanmış kükürt ve cıvadan çıkarılan yağın emdirilmesi sayesinde bertaraf edilir. Lakin murdarlığı (aslı, "stiditõem", muhtemelen saflaşmamış kükürdün "kokusunu" ifade eden "foetiditatem" kelimesinin kısaltmasıdır) gideren ve bedenlere ağırlık katan daraltma (aslı, "constrictio"), gayet acı ve büzücü sular vasıtasıyla icra edilir; nitekim bu sularla külleri **kül, bir metalin veya mineralin ateş tarafından kavrulması ya da yakılmasından sonra geriye kalan ufalanabilir, oksitlenmiş kalıntı** yumuşatıp ıslatırlar. Ancak süblimleşmiş maddenin kabalığı, nüfuz edebilsin diye [giderilir] ve kükürtten çıkarılan suyun emdirilmesiyle nüfuz eder. Bütünün bütünle ve her bir parçanın birbiriyle bu şekilde karışması vasıtasıyla bir çözelti **çözelti, bir katının sıvı hale geçmesi, eritilmesi süreci** meydana getirilir. Zira benzer oranlardan (aslı, "spatiis", harfi harfine boşluklar, fakat burada muhtemelen karışımdaki matematiksel oranları veya aralıkları ifade etmektedir), her bir kurşunun parçaları ve ilkinin suları bizimkiler gibi kılınır. Çünkü kükürt, kırmızıya doğru, bilhassa bu hazırlık için İksir'i (aslı, "Almetam", Arapça bir terimin Latinceleşmiş hali olup muhtemelen "İksir"i veya işin tamamlanmış gayesini ifade eder) meydana getirir. Fakat beyaz için, madenlerden olan bu işlemlerde en uygun şekilde arsenik [kullanılır]. Ancak insan kanı, saç, yumurta, ilik ve kimi hayvanların azaları gibi daha uzak şeylerden yapılanlarda ise, kükürdün yerini tutan şey ile arseniğin yerini tutan şey kırmızıyı ve beyazı hasıl eder. Zira bu meseleler üzerinde çalışanlar, bunlardan yapay yolla çıkarılmış kükürtten ve bunlardan çıkarılmış benzer bir cıvadan başka bir şey aramazlar. Bu sebeple, tüm bu muhtelif yol ve usullerin çeşitliliği, bu sanatın teknik inceliklerini (aslı, "scrapla", muhtemelen ince teknik noktalar veya güçlükler anlamına gelen "scrupula" kelimesine atıfta bulunmaktadır) ve kitaplarını çoğaltmış, nicelerini ise...

...talimden yoksun kalmaya [sürüklemiştir]. Sanatın (Buradaki "Sanat", simyayı, yani dönüşümün ve Filozof Taşı arayışının Hermetik ilmini ifade eder) nihayetine varan ilkeleri ve gayeleri bilmeyenler, birçok yolda ve sayısız usulde başıboş gezinirler; nitekim bunun pek çok uzmanın dahi başına geldiği görülmüştür. Bu sebepten ötürü, evvela her şeyde hikmetle hareket edilmeli, umduğunuz neticeyi kimi zaman derhal göremezseniz yeise kapılmamalısınız.

¶ Ve engellerin ve hataların neler olduğunu görene dek sebat etmek üzere işin dereceleri (aslı, "gradus operis") kaydedilmelidir, ta ki bunlardan sakınmayı ve başka bir yola dönmeyi bilesiniz. Bu hususlar ikrar edildikten sonra, umumi yol ve hakiki sanatkârane (Ortaçağ bağlamında "sanatkârane" [artificialis], "sahte" bir şeyden ziyade, bir zanaatkârın veya simyacının tabiatı kemale erdirmek için sarf ettiği hünerli emeği ifade eder) yöntem açıklığa kavuşsun diye şimdi umumi ameliyelere geçeceğiz.

Bedenlerin Çözünmesi ve Kalsinasyonu Üzerine

Bilesin ki (orijinalinde "Know therefore"), bedenler (**bedenler**: dönüştürülmek üzere "parçalanması" gereken kurşun, kalay veya bakır gibi "corpora" ya da metalik katılar) ve taşlar, suların ve tuzların tabiatında olduğu gibi kendi içinde nem, kudret ve öz barındıran maddelerin ilavesi haricinde genelde ne sıvılaşır ne de çözünür. Pıhtılaşma (**pıhtılaşma**: bir sıvının yoğunlaşarak veya katılaşarak sabit bir maddeye dönüşmesi süreci) da doğal kuruluk kudretiyle gerçekleşemez, meğerki rutubetin kudretinden beslenmiş olsun; rutubet kuruluk üzerinde etkirken kuruluk da ondan tesirlenir, öyle ki kuruluk nemi bastırır ([aşırı derecede] kurumasın diye) ve nem de kuru kısımları bağlayıp üstesinden gelir, ta ki toza dönüşüp dağılmasınlar.

¶ Bu sebeple, fiilden ziyade kuvve yoluyla (orijinalinde "virtute potius quam actu"; bu durum Aristoteles fiziğine işaret eder, maddelerin yalnızca harici ısıyla zorlanmak yerine hal değiştirecek "içsel kudrete" sahip olması gerektiğini telkin eder), sıvılaştırma için nemli ve nemlendirilmiş nesneleri, pıhtılaşma için ise kuru ve usulca kurutulmuş nesneleri tatbik et. Metalik bedenlerin sıvılaştırılmasına gelince,

Nasıl ve neden (orijinalinde "Qualiter et ex eo") soğukla donan her şey ısıyla çözülür. Isıyla donan her şey ise soğuk ve nem ile veya tuzlar, şaplar ve zaçlar (aşındırıcı özellikleri sebebiyle sıklıkla kullanılan sülfat mineralleri) gibi camsı (cam benzeri veya kristal maddeler) diğer maddelerde olduğu gibi ısı ve nem ile çözülür. ¶ Bedenlerin (**bedenler**: simyada "beden" [corpus], üzerinde çalışılan katı metal veya mineraldir) kalsinasyonu (orijinalinde "Calcinacio"), ateş vasıtasıyla en latif cüzlerine ayrılarak maddelerinin derinliğine nüfuz edecek olan emilimi (**emilim**: kuru bir maddenin bir sıvıyı emmesi süreci, maddeyi "beslemek" için genellikle defalarca tekrarlanır) kabul edebilmeleri ve bu aynı [maddenin] amelimiz için iş gördüğü yerde hazır bulunabilmesi gayesiyle icra edilir. ¶ Kalsine edilecek tüm bedenler için daha kolay olan yol, levhalar haline getirilmiş bedenleri [almaktır]; inceltilmiş levhalar adi yağ ile (terbiye edilmemiş) meshedilsin, üzerlerine kükürt ve arsenik serpiştirilsin ve böylece latif ve muhkem hikmet çamurundan (**hikmet çamuru**: orijinalinde "luto sapie" [lutum sapientiae]; simya kaplarını yüksek ısıya karşı hava almayacak şekilde kapatmak için kullanılan özel bir kil veya yalıtım harcı) yapılmış olması icap eden kalsinasyon kabına (**kalsinasyon kabı**: orijinalinde "vas calcinatoris") yerleştirilsin; kap her cihetten iyice kapatılıp sırlansın ve böylece harlı bir ateşe konsun. ¶ Şayet [ele alırsan] Venüs'ü (**Venüs**: bakırın simyadaki adı) (onu güzelce ele al, pek keskin su ile ıslat ve nihayetinde), ince levhalar alıp bunları adi yağda muhafaza eder ve üzerlerine toz haline getirilmiş arsenik serpip bu minvalde kalsinasyon kabına koyarsan; ardından süblimleştirilmiş nişadırı alıp (**süblimleştirilmiş nişadır**: orijinalinde "armoniaco sublimato"; metalleri çözmek için hayati bir reaktif olan amonyum klorür) beş veya yedi defa ıslatıp kurutursun ve nihayetinde çözülmesi için gübre altına (simyacılar mayalanan at gübresi yığınlarını "sindirme" veya "çözelti" ameliyesi için mutedil ve sabit bir ısı kaynağı olarak kullanırlardı) yerleştirirsin; çözündüğünde, onu bilahare hafif küller üzerinde dondurursun; böylece Venüs, eğe için (muhtemelen aletlerle daha fazla işlenebilecek veya test edilebilecek kadar arıtılmış olduğu manasında) mükemmel bir mertebede tasfiye edilmiş olacaktır. ¶ Benzer şekilde kurşunu (orijinalinde "plumbum") üzerine kükürt serpip kirecini (bir madde ateşte yakıldıktan/kalsine edildikten sonra geriye kalan "kals" veya toz halindeki oksit) keskin sulara (aşındırıcı sıvılar veya mineral asitleri) daldırarak kalsine et; nihayetinde onu süblimleştirilmiş nişadır suyunda bulacak ve çözülmesi için gübre altına yerleştireceksin; çözünmüş maddeyi de hafif küller üzerinde donduracaksın; böylelikle Satürn (**Satürn**: kurşunun simyadaki adı), iksir (orijinalinde "elixid"; metalleri dönüştürme veya ömrü uzatma kudretine sahip olan, amelin nihai gayesi olan madde) için mükemmel bir surette hazırlanmış olacaktır.

...kırmızı, Venüs (**Venüs**: bakırın simyadaki adı) ve Satürn'ün (**Satürn**: kurşunun simyadaki adı) bedenleriyle devam etmelisin. Altın tozundan hasıl ettiğin tentürden bir miktar ilave et, ümidinin [okunamadı] bir sevince dönüştüğünü müşahede edeceksin. Nihayetinde, iksirin bedenlerle karıştırılma tarzını, böylelikle onun vasıtasıyla boyanmaya hazır hale gelmelerini ve benzer şekilde bir çözelti elde edilebilmesi için onların sıvılaştırılmasını dikkatle gözlemleyeceksin. Ve belki de bu, muhtelif amellere göre kısımlara ayrılmış tüm bablarda zikredilen usullerden biridir.

¶ Sanatın (simyanın bizzat kendisine işaret eder) yahut tabiatın bedenlerindeki dövülebilirliğin sebebi (orijinalinde "Causa vo malleablitati") şudur ki, onların nemi uçup gitmediğinde ve yanıcı olmayıp tabii kaldığında, kalsının (**kals**: bir metal ateşte kavrulduktan veya "kalsine edildikten" sonra geriye kalan ufalanabilir yahut toz kıvamındaki madde) içine kuvvetle emilir ve hapsedilir. Duman kılığında "yel" salsa dahi, köküne (metalin içsel ve asli yapısına işaret eder) binaen her cihete uzatılabilir veya çekilebilir. Bu sebeple kalsının, iksire nispetle, süblimleştirilmiş kükürt yağıyla saf ve kafi mertebede doymuş olmasına itina göstermelisin. Kalsı sık sık "mumlamalısın" (**mumlama**: inceratio olarak da bilinir; kuru bir maddeye yumuşak, balmumu benzeri bir kıvama ulaşana dek sıvı ilave etme ameliyesi), ta ki rutubet kalsı bastırmasın veya cüzlerinin birbirine tutunması boşa çıkmasın diye kals nem sebebiyle damıtılıp dağılmasın.

¶ Güneş (**Güneş**: altının simyadaki adı) ve Satürn bedenlerindeki ağırlığın veya sıkletin sebebi (orijinalinde "Ca vo graui seu ponderositatt"), gözeneklerinin cüzlerindeki şiddetli büzüşme ve bu cüzlerin bütünün merkezine doğru olan derinliğidir.

¶ Bu sebeple bedenlerin ağırlığını artırmak murad ettiğinde, onların kalsını en keskin sularla ziyadesiyle ıslatacak ve onları üvez meyvesi, armut ve yabani elma suları gibi büzücü (kabız edici veya "bağlayıcı" maddeler) maddelerle "mumdoyuracaksın". Bu usulle buradaki kalsı altına boyanmaya amade kılacaksın, zira onların cevherleri (orijinalinde "mē" [materiae]; bu metallerin temel maddeleri) birbiriyle pek yakından irtibatlıdır. Rengin tasfiyesi ve kalsinasyonunun layıkıyla vuku bulması haricinde cıvanın hasıl edilmesi elzem değildir.

İksirin halleri üzerine.

Harikulade Sanatın kendi içinde aradığı iksirin tertip edilme şartları şunlardır, yani ilacın damarlara nüfuz etmesi gibi hazırlanmış bedenlere nüfuz edip girmesi, onların bütün cüzlerine tamamen yayılarak onları boyaması, ne buharlaşması ne yok olması ne de yanıp kül olması, mükemmellik ile ağırlık kazandırması ve ateşte sabit kalmasıdır.

*(Görsel: Sol kenar boşluğunda, işaret parmağı metnin ilk paragrafını gösteren ve "Filozof Taşı"nın bu temel gereksinimlerini vurgulayan bir manikül (işaret eden el) çizilmiştir.)*

Bundan ötürü biliniz ki, ateşte rengini kaybetmeyen, felsefi kükürt ile arsenikten meydana getirilen, iyice arındırılmış ve latif kılınmış bu türden faziletli bir töz, bir "cehalet zehri" değil, bir "hakikat ilacı" haline gelir. Bedenlerin edilgin maddesiyle karıştırılmadıkça, nihayette amaçlanan şeye tek başına erişemez. Tıpkı bir ilacın, kendisi için hazırlanmış ve elverişli bir insan bedeninde olmadıkça şifa verememesi gibi, bu sebeple hem kendi gayesi için hazırlanmış bir ilaca hem de ona benzer bir bedene ihtiyaç duyulacaktır.

Ve biliniz ki tek başına kükürtten (yahut kükürdün yerine geçen şeyden) ya da tek başına canlı gümüşten, **canlı gümüş**: Latince argentum vivum, cıva için kullanılan yaygın isim, (yahut onun yerine geçen şeyden) asla bir iksir meydana getirilemez. Bu, kükürdün cıva üzerinde etki etmesi ve süblimleşme, **süblimleşme**: bir maddenin buharlaşana kadar ısıtılması ve ardından yeniden katı halde toplanması süreci, burada ruhların birleşmesini tasvir etmek için kullanılmıştır, usullerinde görüldüğü üzere onunla özel ve buharımsı bir tarzda kaynaşması tabiatından doğar. Zira kükürdün içinde kükürt vardır ve aynı şekilde "besleme", **besleme**: Latince cibatio, simya maddesini "beslemek" amacıyla kuru bir maddeye tedricen sıvı eklenmesi süreci, usullerinde de durum böyledir, ister kükürtte olsun ister markazitte, **markazit**: kükürt kaynağı olarak kullanılan demir piritlerini veya diğer metalik cevherleri nitelemek için sıklıkla başvurulan tarihi bir terim, isterse maden talaşlarında olsun. Zira kükürt, madenlerin babası ve kocasıdır, çünkü bir baba, tohumun gücünü dişide bulunan oluşumun biçimlendirici maddesine dönüştürebilmek adına üzerinde etkide bulunacağı bir anne olmaksızın döl veremez. Bu sebeple, döllenmeyi yetkin kılmak istiyorsanız kükürdü (yahut onun yerini tutan her ne ise) kendi cinsiyle birleştirin.

Başka bir yöntemle çalışan kişi yoldan sapacaktır. Bu nedenle, bedenlerin haşlanmasında, **haşlanma**: Latince elixatio teriminden gelir, simya maddesini olgunlaştırmak için sabit bir ısı üzerinde yavaşça kaynatma veya "sindirme" işlemi, bedenler kuru ve yoğun haldeyken her iki bedene de beyaz tözlerden (özgün metinde: alborum, bu ifade işlemin "Beyaz Eser" veya albedo (beyazlık evresi) aşamasında kullanılan beyazlatıcı maddelere atıfta bulunuyor olabilir) çok fazla ekleme yapmamaya dikkat etmelisiniz. Bunun yerine, yukarıda tarif ettiklerimiz gibi, süblimleştikleri yerde "sularla" iyice ıslatılmış ve beslenmiş tözler kullanın. Aksi takdirde içlerindeki kuruluk galip gelecek, gevrek hale gelecekler ve kolayca dövülgen, **dövülgen**: bir metalin kırılmadan çekiçle inceltilebilme veya tel haline getirilebilme kabiliyeti, olamayacaklardır. Bu sebeple, doğal ve yağlı bir nemden yoksun olmaları yüzünden, aşırı kuruluklarının getirdiği "sıkıntı" sebebiyle, tam manasıyla tamamlanmış görünenlerin dahi çekiç darbesi altında parçalandığını veya yarıldığını gördüm.

Kükürt ve Cıva Üzerine

Sanatımızın başlangıcını ve sonunu anlamak için en yüce olanın ve bozulmuş olanın maddesine dair bu hususlar belirlendiğine göre, şimdi bu işin tamamı için gerekli olan başlıca ruhlardan, yani kükürt ve cıvadan kısaca bahsedelim.

O halde biliniz ki kükürt, çokça kuru ruhla karışmış, lakin iyice kaynaşmış sulu ve yağlı bir nemdir. Bu sebepten ötürü fazlasıyla "ateşten kaçar" (Maddenin uçucu olduğunu ve ısıtıldığında kolayca buharlaştığını ifade eden simyasal bir deyiş). Ancak onun yağlı nemi çok daha yüksek derecede alev alıcı ve yakıcıdır (özgün metinde: adustibilis et adustiva), bu nedenle uygun şekilde hazırlanmadan bedenlere tatbik edildiğinde onları şiddetle yakar ve karartır, bedenler onunla hızla kireçleştirilir, **kireçleştirilme**: yoğun ısı veya oksidasyon yoluyla kuru bir toz haline getirilme.

Bu bakımdan, kükürtten yağın sudan daha kolay çıkarıldığı, oysa cıvadan suyun yağa kıyasla daha kolay çıkarıldığı da bir gerçektir. Bunun sebebi, cıvanın yağlı nemden ziyade sulu neme sahip olmasıdır. Kükürt ve cıvadan damıtma yoluyla elde edilen işte bu yağlarda ve sularda, işimizin muazzam kudreti yatar, çünkü onlar...

*(Görsel: Sağ kenar boşluğunda, mürekkeple çizilmiş bir manikül (işaret eden el), kükürt ve cıvanın özelliklerini tasvir eden pasajı göstermektedir. Kenar boşluğunun daha yukarısında, anatomik çalışmalar veya başka bir sayfadan geçmiş baskı izleri gibi görünen soluk, taslak çizgiler yer almaktadır.)*

...sanatımın bilge kişilerinin aradığı şeylerdir, ta ki onlar vasıtasıyla nüfuz ediş, **nüfuz ediş**: simya ilacının adi bir metali dönüştürmek üzere onun kalbine işleme kabiliyeti, tutulum ve sabitleşme, **sabitleşme**: uçucu bir maddenin ısı altında artık buharlaşmayacak şekilde kararlı hale getirilmesi süreci, kemale ersin. Birçok kitap bunların ameliyesinin usulünü ihtiva eder, bu sebeple burada onlardan söz etmek elzemdir. Zira burada sular vardır, damıtılma derecelerine göre kükürt ve cıvadan türetilen veya kükürt ve cıvanın yerine kullanılan şeylerden çıkarılan sarı, siyah, yeşil, kırmızı ve beyaz sular.

*(Görsel: Sol kenar boşluğundaki basit bir el çizimi (manikül), temel bir talimat pasajına işaret ederek bir sonraki paragrafı göstermektedir.)*

¶ Ve bil ki kükürt, amelin beş katlı mertebelerinde "sular" yoluyla yahut kuru bir cevher vasıtasıyla [hareket eder], başka bir deyişle kükürt, cıvaya ya kendi kudretiyle ya da her iki yolla hizmet eder. Zira kükürt, muayyen bir nispette kendini cıvaya doğru yükseltir ki bu da "kadın tohumuna" giden ilk yoldur (Simya alegorisinde cıva, ekseriyetle "Erkek" olan kükürt tarafından döllenmesi ve sabitlenmesi icap eden "Dişi" yahut "Kadın" olarak adlandırılır). Zira bu [kükürt] sıcak ve kurudur, cıvaya biçim ve suret verendir, kükürt hakkında söylediğimiz gibi, filozofların oğullarının **filozofların oğulları**: simya sanatını icra edenler ve talebeleri için kullanılan geleneksel bir tabir, "dört canına" göredir (özgün metinde: quatuor animas, muhtemelen dört unsuri keyfiyete yahut cevherdeki canın arınmasının dört mertebesine atıfta bulunmaktadır).

Zira "kadının" ilk hali de evvela yıkanarak ve bize ait olan "keskin sularda" kaynatılarak canlandırılır **keskin sular**: aquae acutae, tortu ve kirleri söküp atmak için kullanılan sirke yahut madeni asitler gibi aşındırıcı ya da asidik sıvılar, daha sonra, diğer kitapların da söylediği üzere, gerek kükürtle gerekse kükürtten süblimleştirilerek **süblimleştirme**: bir katıyı buharlaşana ve ardından yeniden katılaşana dek ısıtma işlemi, cevheri "topraksı" tortulardan arındırmak için kullanılır. Ve bu süblimleştirmeleri, sulu ve uçup giden neminden ve yakıcı neminden (özgün metinde: humiditate adustiva, cevherin dönüşmek yerine kömürleşmesine veya yanmasına sebep olan "fuzuli" yağlar) layıkıyla ayrılana dek, yedi defa yahut daha fazla tekrarlamak zaruridir. Bu [süblimleştirmelerin] ilki, canlı gümüşün (özgün metinde: argentum vivum, akıcı gümüş veya cıva için kullanılan yaygın tabir) ateşten kaçmasına yol açar. İkincisi, canlı gümüşü yine de karartır. Ve canlı gümüş ne kaçacak ne de karalık kabul edecek şekilde arındığında, bildiğin üzere gübre altında eritmeye **gübre altında eritme**: "sindirme" işlemi için mutedil ve daimi bir ısı sağlamak maksadıyla, mühürlü bir cam kabı sıcak ve fermente olan at gübresi yığınının içine yerleştirmek, acele et.

*(Görsel: Sol kenar boşluğunda, kırmızı tentürle ilgili bir sonraki satırı işaret eden sade bir el çizimi [manikül] yer almaktadır.)*

Ve kükürtten hasıl olan kırmızı tentür **tentür**: yoğunlaştırılmış şifalı yahut dönüştürücü cevher, burada "Kızıl Amel" yahut rubedo (kırmızılık evresi), gübrenin altındaki suda erimiş canlı gümüşü boyar, her iki suya da hizmet eder ve yavaş küller üzerinde pıhtılaşır **yavaş küller**: kabın ılık kül yatağına yerleştirildiği mutedil bir ısıtma usulü. Ve bu amelin zirvesi işte budur.

¶ Başka bir usul daha gördük, cıvanın keskin sularda yıkanıp içirildiği **içirilmiş**: katı bir cevherin, daha fazlasını tutamayacak hale gelene dek bir sıvıyla ıslatılması yahut doyurulması, ve yumuşatıldığı, tıpkı maden talaşları gibi...

yahut beyaz veya kırmızı markasitin **markasita**: muhtemelen demir pirit olan ve kükürtlü buharların kaynağı olarak kullanılan bir mineral, şu şekilde yapılan kükürt sularıyla ıslatıldığı usul. Beyaz yahut kırmızı amel için bir cüz arsenik al. Üçüncü defa için bir cüz zaç **zaç**: vitrioli, asidik damıtıklar elde etmek için kullanılan ve ekseriyetle "yeşil" veya "mavi" zaç olarak adlandırılan madeni sülfatlar, ekle. Ardından damıtılmaya bırakılır. Cevher bu damıtıkla ıslatılır ve gömülür. Daha sonra, tıpkı bildiğin gibi pıhtılaşacaktır.

Umumiyetle ruhların tabiatına dair

Bütün ruhlardan bahsetmek münasiptir. Evvela kükürt ve arseniğe dair şunu bil ki, çiğ ve sindirilmemiş olduklarında ateşten müteessir olurlar. Kararırlar ve üzerlerine döküldükleri cisimleri yakarlar. Bununla birlikte, beyazlatma ve kızartma kudretine de maliktirler. Tuzlar, mürekkepler (özgün metinde: atramenta, boyama ve kimyevi reaksiyonlar için kullanılan koyu renkli, maden esaslı cevherler veya zaçlar), ve tartar **tartar**: tartarum, şarap fıçılarında oluşan tuzlu bir kabuk, simyada asidik temizleme maddesi olarak kullanılır, cevheri beyazlatır. Boraks, şaplar ve yağlar cevheri yağlı kılar. Sular ise madeni cisimlerin içine işler. Onlara nüfuz eder ve bir karışımın teşekkül etmesini sağlar. Tentürün **tentür**: tincta, bir madenin rengini ve tabiatını değiştiren yoğunlaşmış simyevi kudret, tutunmasına yol gösterir ve onu ikna eder. Şayet bu özlere muhtaç olursan, bu hususları sual et ve ameliyelerini unutma. Zira bütün canlılarda bu amel, iki derecede ya tebdil eder ya da helak eder. Ruhların amelleri, cevherin fıtri nemini ve kuruluğunu muhafaza ederek onu dönüştürür. Kireçleme **kireçleme**: calcinatio, bir cevherin kuru bir toz haline gelene dek ısıtılması, üzerinde amel ettiği şeylerin cevherini helak etmez. Yalnızca onları tebdil eder. Şayet cevheri helak etmeseydi, kireçlenmiş cisimler sularda ıslatıldıktan, gübre altında eritildikten (özgün metinde: sub fimo, bir kabı sıcak at gübresine gömmek, mutedil ve daimi bir harareti muhafaza etmenin mutat yoluydu), ve ateş üzerinde yeniden pıhtılaştırıldıktan sonra madeni bir cismin suretine rücu ederdi. Binaenaleyh, kireçleme esnasında fıtri nem muhafaza edilir. Sularda ıslatılmanın ve erimenin inayetiyle yeniden hayata döndürülür.

Doğal nemini, bağrında saklı duran **kuruluk**tan (Simya kuramında tüm metaller "nem" [cıva] ve "kuruluk"tan [kükürt] oluşur. Bir dengenin korunması gerekir; eğer kuruluk bütünüyle sökülüp alınırsa metal dönüştürülmek yerine yok edilir) ayırdıklarında metalleri bozarlar, bu iki yolla vuku bulur, yani metalleri küle çeviren yanma yoluyla ve nemlerini dışarı atan **çürüme** (Maddenin yeniden inşa edilmeden önce ilk haline ayrıştırıldığı çürüme veya "karalık" [nigredo (karalık evresi)] evresi) yoluyla. Bu durum nemi yüzeye bir "çiçek" misali çıkarır, biz buna sakız-bakır pası deriz (orijinalinde: "gummi eruginem"), bu da metallerdeki pas ya da bakır pası gibi, yumuşak cisimlerde görülen çürümedir, bu yüzden madeni cisimler üzerine tuzları, bilhassa **tuzlar**ı (Tepkimeleri tetiklemek için kullanılan ayıraçlar veya mineral bileşikler) karıştırdığınızda, onların "çiçeği", yani pas ve bakır pası derhal patlak verir. Bütün bunları burada zikrettik ki, **kalsinasyon** (Bir metali ısı yoluyla toza indirgeme işlemi) yaptıklarını sanırken cisimleri küle çeviren, **çözündürme** (Katı bir maddenin sıvı hale geçirilmesi işlemi, maddelerin "birleşmesi" için elzemdir) elde ettiklerini zikrederken çözünen şeyleri çürüten birçok uygulayıcının düştüğü yanılgıya kapılmayasınız, zira onlar bilge ve deneyimli kişilerin işaretlerle belirttiği işlem evrelerini ve usullerini gözetmediler, cehalet yüzünden bazıları aldanarak Sanat'ın kendilerini yüzüstü bıraktığına inanırlar.

Cıvanın doğası üzerine

Bu kitapta, Sanatımızın diğer meselelerine dair daha fazla söz söylemeden önce, cıvanın doğasına ilişkin bazı faydalı hususları kaydedeceğiz. Bu bakımdan bilmelisiniz ki cıva, ister tabiatın işleyişiyle toprakta bulunmuş olsun, ister Sanat'ın maharetiyle üretilmiş olsun, **itlaf edilip** (orijinalinde: "mortificatus"; cıvayı "öldürmek", onun sıvı, kaygan ve uçucu tabiatını söküp almak, böylece karıştırılabilecek katı bir toz haline gelmesini sağlamak demektir) sımsıkı zapt edilmedikçe, hiçbir **cisim** (Simyada "cisim", "tin"in [cıva] üzerinde amel ettiği kurşun veya bakır gibi katı, adi metali ifade eder) ile bir karışıma girmez ve karışım içinde durmaz. Uygun **süblimleştirmeler** (Bir maddenin ısıtılarak buhar halinde yükselmesi ve kabın tepe noktasında arınmış bir katı olarak toplanması işlemi), keskin suların **içirilmeleri** (orijinalinde: "imbibiciones"; kuru bir maddenin doygunluğa ulaşana dek sıvıyla "beslenmesi" veya ıslatılması işlemi) ve yıkamalar ile itlaf edilir ve zapt olunur,

kendisine sunulan talaşlar ve süblimleştirilecek **süblimleşme** (Bir maddenin buhara dönüşene dek ısıtılması ve ardından arındırma amacıyla aygıtın daha soğuk bir kısmında yeniden katılaşması işlemi) kükürdün buharı yoluyla kendi has dönüşümünü geçirmek üzere pıhtılaşır, madeni bir sertliğe ve surete eriştirilir,

Süblimleşmesi hakikatte onun beyazlığıdır, tıpkı beyaz eser için beyaz **markazit** (orijinalinde: "marketᵃ" [marchesita]. Simyada metallerin "tohumu" veya "ruhu"nu temsil etmek üzere kullanılan bir mineral), kırmızı eser için kırmızı markazit gibi. Bilinmelidir ki bu tecrübe edilmiştir.

**Diricıva** (orijinalinde: "vivus", "argentum vivum" yani cıvaya atıfta bulunur) için süblimleştirme kabında temkinli ve deneyimli olmalısınız, zira bu amaçla hazırlanmış uzun boyunlu cam bir kapta süblimleştiğinde gördüm ki, her şey süblimleşene kadar aynı kalırsa, tepesinde uçucu ve sulu neminin uçup gidebileceği bir menfez bulunmadıkça artık ne bükülür ne de kımıldar,

Ve gerek süblimleştiricide gerek diğer işlemleri esnasında **bezsi** (orijinalinde: "glandulosus". Muhtemelen cıvanın "sabitlenmeye" veya fiziksel halini değiştirmeye başladığında küçük, boncuksu topaklar veya düğümler oluşturmasını tarif etmektedir) bir hal almaya başlarsa, biliniz ki o vakit kastettiğiniz türe dönüşmektedir. Buna göre bir şeyi gözlemleyecek ve çalışmanızda hakiki yola uygun olarak ilerleyeceksiniz,

Nitekim **cıva** da, münferit evrelerindeki muhtelif işlemleri arasında, çeşitli ve farklı gayeler için pek çok "fayda aynası" sunar (Kimyasal dönüşümün başarıyla ilerlediğini gösteren mühim işaretler veya göstergeler). Zira kükürtle ve süblimleştirilmiş **nişadır** (Amonyum klorür, süblimleşmeye ve metallerin "açılmasına" yardımcı olmak için kullanılan yaygın bir simya ayıracı) ile karıştırıldığında, pırıl pırıl ve pek göz alıcı kırmızı bir toza dönüşür,

ve ateşte yeniden yakıldığında, berrak ve akışkan cevherine geri döner. Kabın boynunda toplanan ve **el-usul** (orijinalinde: "aliud el". Arapça "el-usûl" kelimesinden türetilmiştir, süblimleşen buharın katılaştığı yoğunlaştırıcı kaplar veya aygıtın hususi boyun kısmıdır) dedikleri şey ise **kaymaktaşı** adını verdikleri bir taş suretinde doğar, bu da ateşe yeniden konulup kavrulduğunda diricıvaya geri döner,

Ve bizzat tecrübe ettim ki, cıvayı tek başına ne zaman süblimleştirseniz, kabın dibinde asla tozdan bir eser kalmaz, önceki haline geri döner, ve

*(Görsel: Sol kenar boşluğunda, cıvanın [diricıva] özelliklerini tartışan satırları gösteren işaret eden bir el [manicula] çizimi yer almaktadır.)* ve bahsettiği madde işte budur

ağırlığında hiçbir eksiklik bulunmaz, zira yapışkan nemi kendi **kals**ını (Bir metal veya mineral kalsine edildikten veya kavrulduktan sonra geriye kalan toz halindeki kalıntı, metalin "bedeni".) öylesine yanında tutar ki süblimleşme esnasında buharlaşmaz, bilakis [maddenin] tamamını **aludel**in (Simyasal süblimleşmede kullanılan, buharları toplamak için çoğunlukla art arda dizilen armut biçimli kap veya yoğunlaştırıcı.) boynuna taşır ve orada "boğulmuş" olan ruhu, ne eksilmiş ne de ağırlığında yahut renginde bir değişim meydana gelmiş olarak, aynı türde kabın dibine bütünüyle geri döndürülür, Ve bilinsin ki her **cıva** (özgünü, "argentum vivum", cıva.) sanatımız için elverişli değildir, Zira yeryüzündeki kimi taşlardan bulunup çıkarılan öyle bir cıva vardır ki son derece soğuktur ve sinirleri felce uğratarak çözer, bu da sanatımız için yararlı değildir, Onu tanımanın alameti ise [uygun olan] cıvaya kıyasla daha siyah ve daha nemli olmasıdır, çünkü

Altının Doğası Üzerine

Daha önceki kısımlarda sanatımızın gayesi, yolu, sonu ve imkânı hakkında, ayrıca kullandığımız maddelerin türleri ve yöntemleri başta olmak üzere töz ve madde hakkında konuştuk, zira bunlar sanatın yahut tabiatın gerektirdiği üzere tüm bedenlerin ilkeleridir, Ele alınacak bedenleri ayrıştırma yöntemleri hakkında da söz ettik, Şimdi ise sanatımız uğruna her bir müstakil bedenin doğasını kısaca idrak edelim. ¶ Altın, tüm bedenler arasında asaletin en üst makamını işgal eder, zira sahip olduğu ulu arınmışlık ve bileşimine dahil olan cıva vesilesiyle mükemmel bir dengededir, her ne kadar maddenin tözünden çokça, kudretinden ise azca pay almış olsa da, kudretinden çokça ve tözünden azca pay almış olsa da (Bu durum, metalin içindeki "cıva" [fiziksel töz] ile "kükürt" [etkin kudret veya "meziyet"] arasındaki simyasal dengeye atıfta bulunur.), bu sebepten cıva dolayısıyla ağırdır ve **kükürt**ün kudreti hasebiyle gayet kırmızıdır, bu da kükürdün en muhkem birleşiminden ileri gelir.

Bu minvalde cıva, kendi tabiatı gereği dokunulduğunda diğer bedenler kadar nemli yahut yağlı değildir. Diğer bedenlerin aksine, parşömen üzerinde gezdirildiğinde ardında kara izler bırakmamasının hikmeti de budur. Lakin gümüş veya başka bir metal onunla karıştırılırsa, o vakit kara izler hasıl eder, bunun sebebi ise eklenen bedenin yağlılığının yüzeye doğru yönelerek cıvanın kendisini daha beyaz ve daha nemli göstermesidir.

Bundan maada, cıvanın cüzleri merkeze doğru derinden batar ve bu sebepten ötürü fevkalade ağırdır, alelade haldeki **cıva**dan (özgünü, "argentum vivum") dahi daha ağırdır. Kurşun, bilhassa ihtiva ettiği cıva hasebiyle pek ağır addedilir, lakin cüzleri birbirine zayıfça yapıştığından ötürü yoğunluğu daha azdır ve bu sebeple bütün bedenler arasında sesi en az tınlayan odur. Altın ise bilakis, cüzlerinin kuvvetli ve sıkı kenetlenişi vesilesiyle cümle bedenlerin en tiz sesine maliktir.

Ateşin azgın hareketi **ay küresi**nin (Ortaçağ yer merkezli evren modelinde, ay-altı âlem [Dünya] değişimin, çürümenin ve dört unsurun mekânıydı, gökler ise ebediydi.) altına konulmuş olan her şeyi yiyip bitirse dahi, altın kendisine denk düşen bir ateş tarafından tüketilmeye boyun eğmez. Kükürt ve arsenik gibi diğer bedenleri yakıp kavuran maddelere teslim olmaz. Sanatkârlar altını her terkipte kendisiyle birlikte kullanılan **lüte**ler (özgünü, "lutes", kimyasal ısıtma işlemlerinde kullanılan koruyucu macunlar veya killer.) ve tuz marifetiyle arındırıp parlaklığını ve kırmızılığını artırmayı adet edinmişlerdir.

Gümüşün Doğası ve Nitelikleri Üzerine

Gümüş ise diğer taraftan, kükürdün tözünden çokça lakin **meziyet**inden (özgünü, "virtute", bir maddeye kendine has niteliklerini kazandıran etkin kudret veya içsel öz.) pek az taşır. Cıvanın tözünden az, meziyetinden ise çokça pay almıştır. Beyaz olmasının sebebi de budur, zira renk meziyetin bolluğunu takip eder, bu meziyet ise cıvanın buharında yerleşiktir. Maddesi altına diğer tüm metalik maddelerden daha yakındır, binaenaleyh ona daha kolay dönüşür.

[okunamadı] başka her bedenden daha ziyade. Zira renk vermekten ve ağırlık katmaktan gayrı hiçbir külfet talep etmez. **Gümüşün kanı** (özgünü, "Sanguis argenti", muhtemelen simyasal işlemlerde kullanılan saflaştırılmış bir öz veya gümüşün belirli bir kimyasal türevi.) dahi beyaz tentür (Simyada adi metalleri gümüşe dönüştürmek için kullanılan bir madde.) hususunda diğer bütün nesnelerden daha tesirlidir, çünkü maddesi yaradılış itibarıyla gümüşün bizzat kendisine pek yakındır. Şayet tortuluysa (Safsızlıklar veya çökeltiler içeren.), o vakit onu **tartar tuzu** (özgünü, "sale de tartaro", şarap fıçılarında kalan kabuklardan elde edilen, temizlik maddesi veya eritken olarak kullanılan potasyum karbonat.) ile kaynat ki gayet ak bir hal alsın.

Hermes (Pek çok temel simya metninin atfedildiği efsanevi şahsiyet, Hermes Trismegistus.) simyasında der ki şayet ince gümüş levhalar **nişadır** (özgünü, "sale armoniaco", kimyasal tepkimeleri kolaylaştırmak ve metal yüzeyleri temizlemek için kullanılan amonyum klorür.) ve keskin sirke ile sıvanır ve bir **imbik** (Bir boru ile birbirine bağlanmış iki kaptan müteşekkil bir tür damıtma aygıtı.) üzerine asılırsa, lacivert rengine bürünürler. Akabinde bu levhalar ocakta **kalsine edilir**se (Yoğun ısı vasıtasıyla yakılarak toz haline getirilmiş.) ve bu tozun üzerine sirke dökülürse, **psilion** (özgünü, "psilion", muhtemelen kimyasal veya bağlayıcı özellikleri sebebiyle burada bahsi geçen karnıyarık otu [Plantago psyllium].) tesmiye olunan otun suyu bütün bu karışımı birlikte mayalayacak ve en has lacivert ikmal edilmiş olacaktır. Bu lacivert, kendisinden hasıl edildiği (özgünü, "De quo extinctum est", lafzen "kendisinden söndürüldüğü", süreç esnasında gümüşün tüketilmesine atıfta bulunur.) gümüşten daha kıymetli ve daha paha biçilmezdir.

Kalayın Doğası Üzerine

Kalay ise asli bileşenleri olan kükürt ve cıvadan kusurlu bir biçimde harmanlanmıştır, zira doğal nemi azdır ve bol miktarda bulunan kuruluğuyla iyi bağlanmamıştır. Bu sebepten ötürü diğer bütün cisimlerden daha gevrektir (Metin transkripsiyonunda "torpibus" yazmaktadır, bu muhtemelen "corporibus" [cisimler/metaller] kelimesinin bir yazım hatasıdır) ve karıştığı bütün cisimleri etkiler. Sulu bir neme ve pek yüksek miktarda yanıcı yağlı neme sahiptir, bu nedenle dokunulduğunda kabarır. Parçaları birbiriyle iyi pekişmediğinden kendi başına tınlamaz. Çanlarda bakırla yalnızca bakırın tınlama keskinliğini yumuşatmak ve sesini daha hoş kılmak maksadıyla karıştırılır. Kusurlu harmanlandığı için çabuk da çürür.

[okunamadı] bileşenlerinden. Lakin ateşte ne kadar çok erirse o kadar gevrek hale gelir ki bu da İbn Sina'nın (Tıp ve doğa felsefesi üzerine eserleri Ortaçağ Avrupa simyasının temelini oluşturan Fars hezârfen, yaklaşık 980–1037) görüşüyle örtüşmektedir. Keza onun vasfı, doğal neminin doğal kuruluğuyla **kekelemesidir** (özgün metinde "balbucies", burada düzensiz veya "aksayan" bir kimyasal karışımı tarif etmek için mecazen kullanılmıştır). Bu karışıma "kekeleme" denir, zira bileşiğin her cüzünde eşit surette vuku bulmaz, bilakis bir cüzü daha fazla, bir diğer cüzü ise daha az karışmıştır. Tıpkı bazı kelimeleri bütün harf ve heceleriyle kusursuzca, bazılarını ise noksanca telaffuz eden bir kimseye kekeme denilmesi gibi. Dahası, her türlü yanmada ondan pek çok şey zayi olur, çünkü daha kolay eriyen doğal nemi süratle tükenir; bunun sebebi ise kuruluğuyla iyi harmanlanmamış olması ve ateşin onu kolayca ayırmasıdır.

Kurşunun tabiatı üzerine

Diğer metallerle mukayese edildiğinde kurşun, cevherinde ve kuvvetinde az miktarda kükürt, cevherinde ve kuvvetinde ise çok miktarda **cıva** (özgün metinde "argenti vivi", lafzen "canlı gümüş", çabukgümüş yahut cıva için kullanılan standart simya terimi) barındırır. Bu yüzden pek soğuktur ve son derece ağırdır. İbn Sina onun hakkında der ki, kurşundan iki parmak büyüklüğünde küçük bir sikke (özgün metinde "obulus", küçük bir sikke yahut ağırlık birimi) yapılır ve böbreklerin üzerine konulup o mahal kâfur ile meshedilirse, cümle şehveti söndürür. Lakin böbreklere pek ağır tatbik edilirse zararlıdır, zira insanlarda cinnete (özgün metinde "maniam") ve saraya yol açar.

Bununla birlikte Hermes'e (Simyanın babası kabul edilen efsanevi Helenistik figür Hermes Trismegistus) göre **Güneş** (özgün metinde "solem", lafzen "güneş", altın için kullanılan göksel simge) için en iyi tentür, kırmızı **tutiya** (özgün metinde "tuthia", ocak bacalarından toplanan, metalleri renklendirmede veya tıbbi merhemlerde sıklıkla kullanılan çinko oksit) ile çok kuvvetlice birleştirildiğinde kalaydan elde edilir, öyle ki bütün sulu nemi uçar ve yağlı nemi sertleşir. Ve bu kısmın sonu böyledir.

*(Görsel: Sol altta, üzerinde "Zürih Kanton (Üniversite) Kütüphanesi" yazan ve alt kısmında bir yıldız işareti bulunan dairesel mavi bir kütüphane mührü yer almaktadır.)*

*(Görsel: Textualis olarak bilinen geç Ortaçağ gotik yazısıyla kaleme alınmış bir el yazması sayfası. Metin, kırmızı ve mavi mürekkeple yazılmış başlıklı kısımlarla ayrılan tek bir sütun halinde düzenlenmiştir. Metni yapılandırmak için dekoratif kırmızı paragraf işaretleri ve büyük harfler kullanılmıştır. Sayfanın alt kısmında Zürih Şehir Kütüphanesi'ne [Stadtbibliothek Zürich] ait dairesel mavi bir kütüphane mührü görülmektedir.)*

Isı üç türlüdür

Metallerin maddesini **olgunlaştıran** (özgün metinde "digens", simyada olgunlaşma/sindirme, bir maddeyi kemale erdirmek veya dönüştürmek için yavaşça ısıtılmasını ifade eder) ısının üç türlü olduğuna dikkat et.

Birincisi hazırlayıcı ısıdır, dağıtılmış ısı olarak da adlandırılır ve bunda altın ile gümüşün maddesi olgunlaşır, bu nedenle asli suretlerinde kalmazlar (özgün metinde "non stabunt", ham hallerinde kalmadıkları, bu belirli sıcaklık derecesiyle dönüştükleri manasındadır).

İkincisi baskılayıcı ısıdır, tutuşturucu ısı olarak adlandırılır, zira daha şiddetlidir; bunda bakır ve demirin maddesi olgunlaşır, bu nedenle dayanırlar.

Üçüncüsü yumuşatıcı ısıdır, ılımlılığından ötürü en alt derece olarak adlandırılır; bunda kurşun ve kalayın maddesi olgunlaşır ve bu sebeple ateşte en az süre dayanırlar.

Renkler üzerine not

**Taş'ın** (özgün metinde "lapidis", adi metalleri altına dönüştürme gücüne sahip efsanevi cevher olan Filozof Taşı'na atıfta bulunmaktadır) ameliyesinde, bütün dünyada bir insanın tasavvur edebileceği cümle renkler zuhur eder. Bu, yalnızca dört ana rengin zuhur ettiğini söyleyen filozofların görüşüne göredir. Ve diğer bütün renkler kökenini bu dördünden aldığı içindir ki onlar bütün renklerin zuhur ettiğini söylemişlerdir.

Bu renkler amel sırasında sana zahir olmazsa, işi doğru yapmıyorsun demektir, zira unsurları ayrıştırmak ancak bunlar vasıtasıyla mümkündür. Zira:

Yeşillik **kara safraya** (özgün metinde "coleram", sarı safra, ateşli mizaçla ilişkilendirilen dört bedensel hılttan biri), yanmış şeylere ve ateşe delalet eder.

Kırmızılık kana ve havaya delalet eder.

Beyazlık balgama ve suya delalet eder.

Siyahlık **sevdaya** (özgün metinde "melancoliam", kara safra, toprak ve soğuklukla ilişkilendirilen hılt) ve toprağa delalet eder.

Nitekim kendi tariflerinde ve renklerinde de beyan edildiği üzere, dört unsur olduğu gibi dört renk vardır. Ancak bil ki bu renkler fiilen **erimenin** (özgün metinde "dissolucion", simya ameliyesinde katı maddenin sıvı hale getirildiği evre) maddesinde zuhur eder.

Bu, Fransa Kralı Louis'ye gönderdiği mektubunda Clermontlu John'un (özgün metinde "Johe Clemonen", muhtemelen dönemin bir simyacısı veya hekimi) bildirdiğine göredir. Daha sonra bir başka kısımda, amelimizin kendisiyle sevk ve idare edildiği ve kemale erdirildiği on rejim (yahut kural) bulunduğunu ekler. Zira filozoflar kuralları muhtelif suretlerde nakletmiş olsalar da, kelamları layıkıyla anlaşıldığı takdirde hepsi tek bir gayeye yönelir; ki bu kelamlar büyük bir [okunamadı] haricinde anlaşılamaz,

çalışma ve bizzat kitabın kendisini daha da aydınlatıp vuzuha kavuşturan ve idraki açan ameli tatbikat yoluyla anlaşılabilir.

**Rejim** (aslı "regiminis", simyada "rejim", işlem sırasını yahut çalışma boyunca ateşin ve maddelerin idaresini ifade eder) uygulamasının ilk adımı öğütme ve hafifçe kavurmadır, ikincisi **süblimleşme** (bir maddenin genellikle saflaştırılmak amacıyla buharlaşana dek ısıtılıp ardından yeniden katı hale yoğunlaştırılması süreci), üçüncüsü sabitleme, dördüncüsü ise **kalsinasyon**dur (aslı "calcinatio", uzun süreli ısıtma yoluyla bir metalin veya mineralin ince bir toza yahut "küle" dönüştürülmesi). Bu adıma kadar hemen hemen bütün **doğa filozofları** (aslı "physici", ortaçağ bağlamında bu ifade, modern tıp hekimlerinden ziyade doğayı ve doğa kanunlarını inceleyenleri belirtir) hemfikir olmuştur. Bu noktada maddemiz, tam da olması gerektiği gibi, ateşin tabiatına indirgenir, zira bu filozoflar farklı şekillerde konuşsalar da hepsi süreci şaşmaksızın ateşle sürdürür.

Yukarıda zikredilen her şey bir yana bırakılırsa çalışmanın bahsi geçen kalsinasyon ile başlaması gerektiğini de söylemiştik. Kalsinasyonun rejimin ilk adımı olduğunu belirttik ve onun gerçek anlamına göre konuştuk. İkinci adım suda **çözünme** (aslı "resolutio", bir katının sıvı hale geçirilmesi süreci), üçüncüsü suda **levegasyon** (aslı "levigatio", bir maddenin çoğunlukla nemliyken pürüzsüz ve ince bir toz haline gelene dek öğütülmesi süreci), dördüncüsü ise bu unsurların toprak içindeki **baskı üstüne baskı**sıdır (aslı "oppressio super oppressio", muhtemelen kap içerisindeki maddelere yoğun basınç ya da ısı uygulanması veya katmanlama sürecine atıfta bulunur).

İlk adım kalsinasyon, ikincisi çözünme, üçüncüsü damıtma yoluyla, dördüncüsü ise hafif bir ateşle dondurma yoluyla olsun. Gerçek hazırlığımız ve ameliyemiz bunlardan ibarettir, vesaire.

Not

Methodus (Muhtemelen simyacı bir yazara atfedilen belirli bir otoriteye veya "Yöntem"e atıfta bulunur, sözde-Tomasçı külliyatın bir parçası olabilir) başlıklı kitapta, altının kendi başına ve tabiatı gereği Taşımızın maddesi olmadığı, ancak onun bir parçası olduğu yazılıdır. Ayrıca cıvanın (aslı "argentum vivum", cıva), metalik bir forma ulaşabilecek şekilde kendi kendine katılaştığında yağlı bir neme sahip olmadığını belirtir. Nitekim içine **yağlılık** (aslı "pinguedinem", harfi harfine "yağlılık". Simyacılar metallerin "kükürt" [yağlı, yanıcı ilke] ve "cıva"dan [sulu ilke] meydana geldiğine inanırdı) karışmadıkça hiçbir şey metalik bir forma ulaşacak şekilde katılaşamaz. Zira ateşte sebat edebilen yalnızca yağlı ve yapışkan bir nemdir, oysa diğer nem türleri sebat edemez. [okunamadı]

...bununla birlikte, gerçek saflaştırmadan sonra, fiziksel taşta (aslı "lapide phisico", süreç sırasında Filozof Taşı'nın maddi hali) daha büyük miktarda cıva (aslı "argenti vivi", simyacılar tarafından tüm metallerin "anası" kabul edilen cıva) bulunduğunu ve bu duruma ancak belirli ameller yoluyla ulaşılabileceğini ileri sürerler. Bu söz son derece kıymetlidir ve bunların hepsi doğadan bilinir. Şimdi, pek çok kişinin kabul etmeye meyilli olduğu üzere, bu başarının birtakım maharetlerle elde edilebileceğine inanılmalıdır. Ve söz konusu taşı sunar, doğa tarafından ve Yüce Tanrı tarafından yaratılmış olarak bulunur, içindeki fazlalığı giderdiğin sürece başka hiçbir şeye muhtaç değildir, ve benzeri.

x ağusaş ve cıva (aslı "auripig̃ i argentĩ", orpiment sarı bir arsenik sülfür mineralidir, genellikle pigment veya simya reaktifi olarak kullanılır) **Cemmadik taş**ı (aslı "Cemmadem lapidem", muhtemelen başlangıç mineral maddesi için kullanılan bozulmuş veya özel bir terim, belki de "gemma" [mücevher] veya belirli bir yer ile bağlantılıdır) arındır ve aynı şekilde ez. Bir kez **sarsıldıktan** (aslı "vessatum", muhtemelen kimyasal işlemle çalkalanmış veya hırpalanmış anlamına gelen "vexatum") sonra, bir kısmı sularda pişirilsin. Bir armağan, tortu çekilene kadar ona rehberlik edesin, ve süzülen sıvı kirden arınmış olsun. Çok ince bir **sönmemiş kireç** (aslı "calcis inextincte", kalsiyum oksit, ısıtma ve kurutma için kullanılan yakıcı bir madde) tozu onunla karıştırılsın, ve kütleyi ve taşı karartsın. Döl sayesinde bir düğüme dönsün ve kızarsın, üç ve dört kez aynı şey bu yollarla yenilensin. [okunamadı] Satürn'ün (kurşun) şeylerini yerine getirir, Jüpiter'in (kalay) şeyleri açıklanmıştır der. Ay (gümüş) oradan gelsin, Venüs (bakır) Güneş'in (altın) göstergelerini tutar. Ve Venüs, onun vasıtasıyla Ay'a geçer. Mars'ın (demir), ki onun aracılığıyla böylesi bir yenilik parlar. Böylece o, kendi asaletiyle her yerde tanrıların daimi arabulucusudur, burada veya orada böyle hareket eden. Bu dünyada terk edilecek olan, gerçekten vardır ve [değere] sahiptir. Bunu dileyen onu kapatır, bir hekim olarak bunu anlar. Ey insan, bu şeylerin bir bilmece altında (aslı "sub enigmate", simya metinleri sırları ehil olmayanlardan korumak için kasıtlı olarak metaforlarla karartılmıştır) söylenmesine şaşma. Bu şeyler değersizleşmesin diye gizli kalmalarını dilerim.

Güneşimiz ve ayımıza dair merak uyandıran bir soru

Sanata (Buradaki "sanat" simyaya atıfta bulunur, sıklıkla "Kutsal Sanat" veya "Hermetik Sanat" olarak adlandırılır) göre gerçek altının yapılıp yapılamayacağı sorulur. Ve ilk başta yapılamaz gibi görünür, zira altın, kusursuz bir cisim olması sebebiyle, şarabın asmanın karnına ait olması gibi, oluşumu için toprağın karnı yahut damarları (aslı "venas", minerallerin doğada "büyüdüğü" cevher damarlarına atıfta bulunur) gibi birincil bir yeri kendine saklar, bu da yalnızca kendi uygun yerinde gerçekleşebilir. Dahası, ateşin kendine has aktif gücünün uygun pasif niteliklerle yapay olarak birleştirilemediği yerde hiçbir asli suret ortaya çıkarılamaz, ancak Güneş'in (aslı "solis", simya remizlerinde Güneş daima altını temsil eder) asli sureti, bu tür sanatkârların kullandığı [gökteki] güneşin ısısından değil, [okunamadı] ateşin güneşinin ısısındandır.

Bu meseleye dair bilinmelidir ki, Güneş'in yahut Ay'ın (orijinali: "lune", gümüş) herhangi bir tabii ilkesinden veya ilkesinden, maddeyi derhal ve bir anda Güneş'in mertebesine eriştirecek tohumsu bir kudretin (orijinali: "virtus seminativa", bir maddenin bir tohuma benzer biçimde kendi kendini çoğaltma yahut dönüştürme yönündeki gizil gücü) yapay yollarla hazırlanıp hazırlanamayacağı dışında hiçbir şey kabul edilmez. İlk olarak bunu göstereceğiz. Güneş'ten kaynatma (orijinali: "elixi", bir metalin "ruhunu" çıkarmak için başvurulan yoğun kaynatma yahut sindirme işlemi olan eliksasyon) yoluyla çekilip çıkarılabilecek böyle tohumsu bir kudretin mevcut olduğunu ve bunun pek asil bir surette çekilip çıkarıldığını kabul ediyorum. İkinci olarak, tomurcuklanan bir hayat misali Güneş'e nasıl ekildiği söylenmelidir. Üçüncü olarak, toprağa nasıl ekildiği ve ekilen şeyin ne şekilde beslenip çoğaldığı söylenmelidir. Dördüncü olarak, bu arazları (Aristoteles felsefesinde "arazlar", bir cevherin "özünün" aksine renk, ağırlık, sertlik gibi gözlemlenebilir nitelikleridir) canlı esere dâhil eden madensel kudretin işaretlerinden bahsedeceğiz. Nihayetinde tüm delillere ve sözlere cevap vereceğiz.

İlk hususa gelince, altından böylesi tohumsu bir kudretin çıkarılabileceği gösterilmiştir; bu durum Aziz Augustinus'un Tekvin Üzerine Şerh adlı eserinde geçen şu sözlerle kanıtlanır, "Maddi şeylerin içinde, dünyanın bütün unsurları boyunca, kendilerine fırsat verildiğinde..."

Zaman ve nedensellik fırsatı, kendi tarzları ve gayeleri dâhilinde hak ettikleri suretlere (orijinali: "ras", muhtemelen "formas" yani suretler kelimesinin kısaltması) ve türlere doğru fışkırır. Bu işleri yerine getiren meleklerin şeylerin "yaratıcıları" olduğunu söylemediğimiz gibi, çiftçilerin de ekinlerin yahut toprakta yetişen herhangi bir şeyin "yaratıcıları" olarak adlandırılmaması gerekir, zira onlar yalnızca bu şeylerin doğabilmesi adına birtakım görünür fırsatlar sunmayı bilmişlerdir. Gerçekte yegâne hakiki yaratıcı, şeylerin içine bu sebepleri ve tohumsu nedenleri ekmiş olan Tanrı'dır.

**rationes seminales**: Aziz Augustinus'a ait bir kavram olup, Tanrı'nın zamanın başlangıcında gelecekteki tüm potansiyellerin tohumlarını yaratılışın dokusuna "ektiğini" öne sürer.

Augustinus bunu Tanrı'nın Şehri adlı eserinin 12. Kitap, 25. Bölümünde ifade eder ve benzer şekilde (orijinali: "ssi(m)u", muhtemelen "simili modo", yani benzer bir tarzda) onun ardından Kanon Hukuku'nda da (Metin, büyü uygulamalarının gerçekten yeni bir hayat mı yarattığını yoksa yalnızca mevcut tabii tohumları mı yönlendirdiğini tartışan Decretum Gratiani'ye, bilhassa Causa 26, Soru 5'e atıfta bulunur) zikredilir.

Bu sebeple, söz konusu "çoğalmalar" fizik ilmi dâhilinde muhtelif şekillerde adlandırılır,

| Dönüştürücü Kudretin İsimleri | İsmin Nedeni | | :--- | :--- | | Semavi Kudretler | Zira Oluş Üzerine (Aristoteles'in Oluş ve Bozuluş Üzerine adlı eserine atıfta bulunulmaktadır) adlı eserin ikinci kitabında denildiği gibi, tüm suretler aslen semavi cisimlerde mevcuttu. | | Unsuri Kudretler | Zira ateş yahut bir başka unsur misali aniden fiile geçerler. | | Madensel Kudretler | Zira madenin kendisinden, tesir yoluyla varlığa gelirler. | | Güneş'in Göstergeleri | Zira bir tohum kökü vasıtasıyla nasıl beslenirse, altın da bunlar vasıtasıyla bilfiil beslenir. |

Fakat biz bunların mayalanmış ruhlar olduğunu söyleriz, zira bir maya (Buradaki maya, bütün hamur yığınının tabiatını değiştiren "ekşi maya" yahut kabartma mayasına işaret eder) misali kütleyi dönüştürürler, yani arınmış ruhları dönüştürürler. Ancak bütün amellerin en asili iksiri meydana getirmektir. İksirin tabiatı öyledir ki, kemale erdiğinde, amelde mayalaması ve boyamasından (orijinali: "tingat", simyada "boyamak", bir metalin rengini ve cevherini çoğunlukla altına dönüştürecek şekilde kalıcı olarak değiştirmek anlamına gelir) gayrı hiçbir şey aranmaz.

Şayet filozofların yalnızca mecaz yoluyla konuştukları öne sürülerek itiraz edilecek olursa, bu amelin metallerin hakiki "kökensel gayesinin" (Kökensel gaye, kurşun gibi "adi" metallerin asırlar boyunca toprakta bırakıldıklarında nihayetinde altına dönüşme yönündeki tabii eğilimidir) bir parçası olduğu ispatlanabilir. Dolayısıyla üretken madensel kudretin bir yağ (orijinali: "olem", muhtemelen oleum, metalin aktif, yağlı ve yanıcı ilkesini sağlayan "kükürte" veya ruhuna atıfta bulunur) olmasını arzu eden filozofların hiçbirine karşı çıkılamaz, fiziki tabiatında değil, bütün cevherinde de değil, ancak ruhunda. Buna doğru, nefsinde çalışmaz [okunamadı]...

eğeci (orijinali: "limator"), balgami nemi (Simyada "balgami nem", bir maddenin sabit yahut "tesbit edilmiş" hale gelmesini engelleyen aşırı, sulu yahut gayrisafi rutubete işaret eder) ve cüruflu cevheri ondan çekip alsın diye ve böylelikle onu öldürürler (Öldürme, yani "mortifikasyon" süreci, maddeyi yeniden doğuşa hazırlamak için metaforik olarak "ölümünü" yahut parçalanmasını içerir). Zira amel, bu şekilde ölmüş olanı sabit kılınmadıkça kemale erdirmez, ki arındırıcı (orijinali: "purificator") yahut ateş böylesine büyük bir şiddetle bunun için ter döker.

Nitekim çözücü (orijinali: "resolutor") de balgamlar hususunda buna gayret eder, çünkü erimeyen içeri nüfuz etmez, içeri nüfuz etmeyen de kemale erdirmez (Bu, temel bir simya kaidesidir: quod non funditur non ingreditur, yani erimeyen/sıvılaşmayan nüfuz etmez/yayılmaz. Maddelerin derin bir dönüşüm geçirmesi için akışkan halde olması gerekir). Burada ise çözünme vasıtasıyla madensel eklentiler (orijinali: "Adam etc minerale", muhtemelen harici veya elmas sertliğindeki madensel safsızlıklara atıfta bulunur) ruhun ağırlığıyla uzaklaştırılır ve ruh kolay bir emilmeyle içeri nüfuz eder. Bu sebeple, filozofların bütün ve kökensel gayesi ve muradı yalnızca bu tek şeydedir, zira bu kudretleri ve faziletleri böylesi bir hararet ve akılların (Akıllar, gezegen kürelerini hareket ettiren ve yeryüzündeki madenlerin büyümesini etkilediğine inanılan semavi yahut meleksi muharrikleri ifade eder) hareketi vasıtasıyla iktisap eder, ki kendi başlarına cüzlerinden dışarı çıkmaları onlar için imkânsızdır. Buna karşılık, emeğin bereketi demek olan hem ateşin hem de ferasetin desteğiyle oradan başlayacak olsa, zikredilen her şeyi bulabilirdi.

İkinci hususa gelince

Bilinmelidir ki filozoflar, en saf ve sabit olan maden tabiatını görüp akışın (metnin aslında: "fluor", bir maddenin sıvı gibi erime ya da akma kabiliyetine işaret eder) içeri girdiğini, yine de kemale ermediğini müşahede edince öyle bir hayrete düştüler ki bu sanat pek çokları tarafından inkâr edildi. Daha basiretli düşünen diğerleri ise felsefeye dair şunu söylediler, bir şey üretici bir kudret vasıtasıyla sevk edilmedikçe hiçbir şey neşet etmez, aksi takdirde besin fuzulidir. Altına birtakım hassalar aşılamayı, onun filizlenip kendi tarzında kalabilmesi için içine bir şey zerk etmeyi düşündüler.

Buna cevaben denilir ki bu, tohum mahiyetindeki sebepleri ışıldayan hassalara dönüştürmekten başka bir şey değildir. **Tohum mahiyetindeki sebepler (seminal reasons)**: Tanrı'nın yaratılışta tüm maddeye yerleştirdiği, serpilip gelişmek için uygun koşullara muhtaç olan gizil "tohumlar" veya potansiyel taslakları. Zira bu minvalde, bir buğday tanesinin meyve verebilmesi için evvelemirde ölmesi gerektiği gibi, Güneş'in kudretiyle o cevher de böylece bozulmaya uğrar. Artık o, nizama sokulmuş yahut taşa benzer buğdayımsı bir cevher olmaktan çıkar, taşa kıyasla buğday suretini kabule daha yatkın bir hale gelir...

...çünkü suretin tabiatı tarafından korunan muayyen bir istidat vardır. Bahsi geçen [filozofların] dediği gibi, mezkûr Güneş kudretinde (metnin aslında: "solis", simya metinlerinde Güneş, Altın için kullanılan gezegensel sembol ve addır) şeyler neşet ettiğinden, altını öyle bir surette bozmak (simyada "bozulum" çürüme demek olmayıp, bir maddenin daha yüce bir şeye dönüştürülebilmesi için mevcut suretinin zorunlu olarak parçalanmasıdır) icap eder ki sonrasında [yeni bir hayat] neşet ettirebilecek olan ilk maddesine irca edilsin. **Materia prima**: Aristoteles fiziğine göre, bütün şeylerin kendisinden yaratıldığı suretsiz, asıl cevher.

Fakat bu saf ilk maddeyle birlikte kükürt ve cıva vasıtasıyla dağılır ki bütün madenler bunlardan ve kükürtten hasıl olur. Ne var ki bu batıldır (metnin aslında: "f l m", muhtemelen standart bir akademik çürütme ifadesi olan "falsum" sözcüğünün kısaltması); buna cevabım şudur ki kükürt ve cıva apayrı madenlerdir ve altın bunların bulunduğu yerde zuhur etmez.

Başkaları ise bütün madenlerin ilk maddesinin yalnızca cıva olduğunu zira onun içinde kükürtlü cüzlerin birbirine karıştığını iddia etmişlerdir. Fakat bana göre bu da doğru görünmemektedir, zira bir cıva madeninde Güneş asla mevcut bulunmaz.

Ve bu sebepten ötürü diğerleri, tabiatı kendi içinde hakikaten muhafaza eden yağlı ve nemli bir buharın altının ilk maddesi olduğunu haklı olarak ifade etmişlerdir. Bu durum, en saf altının bulunduğu kayalarda açıkça görülür, Meteoroloji (Aristoteles'in Meteorologica adlı eseri, yer altındaki buharların ve nefeslerin taşları ve madenleri nasıl meydana getirdiğini anlamada kullanılan standart Ortaçağ ders kitabıydı) adlı eserde zikredildiği üzere, onun orada yükselen kesif bir buhardan başka bir surette neşet etmesi imkânsızdır.

Yukarıda zikredildiği üzere, böylesi bir buharın bir defada pıhtılaşması da zaruridir. Kesif cüzden taş meydana gelir, yağlı cüzden madeni cisim hasıl olur, bu kanaat haktır.

Altını buhar maddesine irca etmenin zaruri olmasının sebebi şudur, bütün madenlerin, kendilerinin de ilk başta yaratıldığı aynı vasıtalarla, yanı başlarındaki bir cevherden hasıl olduklarını müşahede ederiz. Nasıl ki bir baba tarafından meni yoluyla hasıl edilen bir insan, döl suyu vasıtasıyla bir oğul meydana getirirse, keza buğdayda da başak vasıtasıyla kendisine benzer bir şey neşet ettirdiğini görürüz. İşte böylece altın da buhar tabiatı vasıtasıyla bir başka [altın] hasıl eder, zira zikredildiği veçhile ilk başta bu surette yaratılmıştır. İmdi, usul...

Altının bizzat kendisini ilk maddeye irca ederken, uygulayıcının emin olması, tayin edilmiş yollar ve muayyen vasıtalarla ilerlemesi şarttır, aksi halde cismin (simyada "cisim", bir madenin katı ve fiziksel suretine işaret eder) ıslahından ziyade helakı söz konusu olur.

Bütün diğer usuller arasında bu filozoflar meclisi, tabiata daha yakın olduğu cihetle mezkûr usulü diğerlerinin fevkinde tutar ve filozofların talimleri şu hususta ittifak eder, şöyle ki, altına gelince, kabule mazhar olmuş cisim ilk olarak cinsine (metnin aslında: "sđm ge" [secundum genus], maddenin dâhil olduğu geniş zümreye veya "türe" işaret eder) göre soğuk ve kuru kabul edilir. Gerçi diğer madenlere nispetle, mizacının hasıl edici toprağın tabiatına ne ölçüde sirayet ettiğine bağlı olarak sıcak ve nemli diye tesmiye olunabilir. **Mizaç (Complexion)**: Bir maddenin tabiatını tayin eden dört asli keyfiyetin (sıcak, soğuk, nemli, kuru) hususi dengesi.

Bu durum tıpkı bir insanın tırnağının yahut kılının insan tabiatının tayin edilmiş vasfına sirayet ettiğini söylememiz gibidir, zira altın toprağın bir cüzüdür, tıpkı kılın insan bedeninin bir cüzü olması gibi bütün yer kürenin kudretini aksettirir. Altının cinsine ve mevkiine göre toprağa ait olduğu varsayıldığında ve mezkûr hususlar mucibince, onu ilk maddeye, yani bir buhara tebdil etmek zaruridir. Çünkü buhar, bilfiil yahut bil-araz nemlidir ve kendi içinde madeni hassalar barındırır.

Ve bu sebepten ötürü, onu nevine göre haiz olduğu tabiattan, fiili cinsine göre haiz olduğu tabiata hakiki manada irca etmek elzemdir. Böylelikle, şayet nevine göre sıcak ve nemli ise, uygulayıcının maharetiyle yine nevine göre soğuk [ve kuru] kılınsın.

¶ Usul şudur, erimesin diye yalnızca kömür ateşinde kireçlensin ve ateşli su (metnin aslında: "aqua amantis igneis", harfiyen "ateşli âşıkların suyu", muhtemelen kral suyu gibi kuvvetli ve aşındırıcı bir asit yahut çözücü için kullanılan şairane bir terim) ile doyurulsun. **Kireçleme (Calcination)**: Bir maddenin eski madeni suretini "öldürmek" gayesiyle yüksek hararette ısıtılarak toza dönüştürülmesi ameliyesi. Bu mükerrer muamele vasıtasıyla, sathın nemi nispetinde bazen bozulmaya uğrar, mademki orada kuruluk vardır, binaenaleyh sıcak ve kurudur.

Misal vermek gerekirse, toprağa mahsus kuruluk ateşin hararetine mukavemet edemez, bu sebeple ilk kuruluk bozulur ve bir diğeri hasıl olur.

...ateşin derecesiyle yağlı hale gelir. Dolayısıyla o havadar, sıcak ve kuru bir tözdür. Bu işleme dair Hermes (Simyanın efsanevi kurucusu Hermes Trismegistus, bu ifade meşhur Zümrüt Levha'ya bir göndermedir) zarif bir dille taşın (Gelişme evresindeki simyasal töz ya da Filozof Taşı) yeryüzünden göğe, yani ateşe yükseldiğini söyler, çünkü müellifin o toprağı ateştir. Ve tam da bu hususta,

Albertus (Mineraller ve simya üzerine kapsamlı yazılar kaleme almış Dominiken rahip ve hezârfen Albertus Magnus, y. 1200–1280) Mineraller Üzerine adlı kitabında şöyle der, taş yeryüzünden, yani yükseltilmiş topraktan göğe, yani ateşe yükselir, zira altın; kalsine edilmiş, kavrulmuş yahut arıtılmış yollarla ateşin gücünü kabul eder. Bu işlem derhal yetkinliğe erer, çünkü nemli şeylerde geçiş, sembol vasıtasıyla kolaydır (Aristoteles fiziğinde, ateş ve havanın her ikisinin de "sıcak" olması gibi ortak nitelikleri paylaşan unsurlar birbirine daha kolay dönüşebilir). Bu önermede de durum böyledir, zira bu toprak ateşle sembolleşir, yani derhal eklenir ki bu töz ateşten yeryüzüne iner.

Bu durum şüphesiz tek bir sıçrayışta gerçekleşmez, bilakis güçlü ve kuru kısmın, havadar su vasıtasıyla yahut nemli çiyin tesiriyle, su ruhunun sıkça yinelenmesi yoluyla dinçlik halinde bozulması ve havadar bir nemin hâsıl olması gerekir. Ateşin o harareti böylesi havadar bir nem içinde kalamayacağından bozulur ve ılımlı bir hararete dönüşür. Dolayısıyla sıcak ve nemlidir. Bundan ötürü, bu nitelikler bir yandan havadar, diğer yandan sulu olduğundan ve bunlar vasıtasıyla soğuk bulunduklarından, hararetin kendisi indirgenir ve adeta soğuk hale gelir.

Bu sebeple su ile hava arasında bir tür orta mertebe, dolayısıyla bir buhar olarak adlandırılır, nitekim Filozof'un (Aristoteles) Meteoroloji kitabında bu açıkça görülür. Böylece altın kendi köküne, yani buhar yoluna döner ve buna Güneş'in ilk maddesi denir (Simyada Güneş, altın için kullanılan yaygın bir semboldür).

Bundan dolayı Câbir (Ortaçağ simyasının en etkili figürü olan Câbir bin Hayyan'ın Latinceleşmiş adı) bu noktada sanatkara seslenerek şöyle der, "Artık o kıymetli toprağı teslim aldın yahut çekip çıkardın." Ve Hermes'in iddia ettiği şey, "Yeniden gökten, yani ateşten yeryüzüne iner", yani madde vasıtasıyla iner dediğinde derhal vuku bulur...

...madde. Bundan ötürü mezkûr hükmü hemen teyit eder ve bu tözün üst ve alt unsurların gücünü elde ettiğini söyler (Özgün metin, "virtutem superiorum et inferiorum elementorum." Zümrüt Levha'nın temel bir ilkesi olup Simya Taşının hem yıldızların ve göklerin hem de yeryüzünün güçlerini ihtiva ettiğini ileri sürer). Şimdi ise "yapıtın şeyinin" (Dönüştürülmekte olan fiziksel töz) aksine, halihazırda mevcut olandan başka bir şey olmadığını beyan eder, zira bu töz, ayrışmış güçlerin ve etken ile edilgen niteliklerin bizzat aynısını dışa vurur. Bunları yalnızca maddi şeylermiş gibi açıklayanların haksız yere sayısız yanılgıya düştüklerine işaret eder.

İşte bu tabiat "toprak" olarak adlandırılır ve böylece açığa vurulur, zira altından meydana geldikleri gösterildiğine göre, bütün topraklar altının toprağının altında değil midir? Ve biçtiği gıda ile hareket ettiği meşrubat sebebiyle ona "Bilen Toprak" denir ki bundan sayısız veçhile bahsedilir. Ona Embudra denir (Mitolojik ya da sembolik bereketli bir diyara atıfta bulunan özel yahut muhtemelen tahrif olmuş bir terim), zira o her güzel nimeti bağışlar. Çocuklar gibi beslenip büyüdüğü için ona "Oğulların Toprağı" denir ve sayısız isim taşır.

Bütün filozoflar görür ki Güneş (Özgün metin, "solis"; burada simyasal altına yahut Taşın kemale ermiş güneşsel haline atıfta bulunur), yabancılaşmış her ne varsa ondan hazırlanır, suda eritilir ve nihayetinde ateşin hararetiyle sertleştirilir. Dolayısıyla, böylesi bir yapıtın her şey vasıtasıyla tamamlanması icap eder ki sonunda kendi topraksı tözüne kavuşabilsin. Kıt anlayışlı bazı kimseler muhtelif yanılgılara düştüklerinden ötürü bunlar hep böylesi yanıltıcı isimlerle anılmıştır. Bu yüzden ona sıklıkla "taş" denir (Latince, lapis), çünkü insanların yollarını kayganlaştırır (Özgün metin, "labiles." Yazar, lapis [taş] ile labiles [kaygan/kararsız] arasında kelime oyunu yaparak "Taş"ın cahilleri hataya sürüklediğini ima eder).

Beşinci'nin tözünü (Maddeden çekip çıkarılan semavi ruh, yani "Beşinci Öz" veya Quintessence) bütünüyle ruha dönüştüren bu işlem, pek çokları tarafından Filozof Taşı olarak adlandırılır. Bizler ise bundan böyle bu tabiatı "has madensel cevher" diye anacağız. (Dolayısıyla, daha önce bahsi geçen altının tohumluk gücünü hangi yolla dahil edip kuvvetlendirdikleri aşikardır; bu güç, altının karışım yoluyla filizlenip yeşermesini sağlayan has cevheridir ki simyanın [özgün metin, "alkmie"] ikinci kısmını teşkil eder. Fakat her has maden şişelerin [özgün metin, "ampullorum"; damıtma ve sindirme işlemlerinde kullanılan cam kaplar] neminde muhafaza edildiğinden, filozoflar Beşinci'nin bu nemli ve yağlı has cevheri için çabalamışlardır...

...mezkûr çözeltinin sıkça yinelenmesi ve ısıtma vasıtasıyla. Tıpkı kavrulmuş toprağın, İşaya'da (Özgün metin, "ysaia." Yağmurun ve karın gökten inip toprağı sulayarak onu yeşertmesini tasvir eden İşaya 55:10 ayetine atıfta bulunur) denildiği gibi, gökten inen yağmurlarla defalarca ıslanarak filizlenmesi misali. Bu esnada arzulanan hararet içinde dinlenir. Bu minvalde her tuz billur gibi olabilir ve eriyebilen her maden, bu vasıtalarla yağlı ve kudretli kılınabilir. Bütün bu zahmetlerle ter döken zanaatkârda bu durum müşahede edilir. Zira o, yeryüzünden göğe yükselir ve kendi şişelerini arayarak yeniden iner (Bu ifade Zümrüt Levha'ya doğrudan bir göndermedir, "Topraktan göğe yükselir ve yeniden yeryüzüne iner." Damıtma yahut süblimleşmenin ardından gelen yoğunlaşma sürecini tasvir eder). Canlı madensel toprak, işte bu muayyen şişelerin içinde muhafaza edilir.

Bununla birlikte, burada icra edilen amel yalnız tabiatın işi değildir. Zira tabiat, iktiza ettiği veçhile basit şeylerden hareketle iş görür, öyle ki bu basit şeylerden birbirine zıt unsuri cisimler meydana getirir. Sanatkâr ise iradesinin kudretiyle zıtlıklardan basit olanı var eder. Sonlu bir kudretten sonsuz bir kudret meydana getirir. Bu durum, yaratılışta da sarih surette gösterilmiştir.

Şayet böylesi ameller vasıtasıyla bir şeyin tabiatının değiştirilmesinin yahut altının buhara dönüştürülmesinin imkânsız olduğu ileri sürülürse, aynı yerdeki şerh şöyle der, tamamen tükenmiş bir cisimden ateş meydana getirilemiyorsa, hava meydana getirilsin. Şayet saç meydana getirilemiyorsa, dimağ meydana getirilsin. Dairesel bir suret meydana getirilemiyorsa, kare bir suret meydana getirilsin. Derim ki bu amel sebebiyle hiçbir şey eksilmez, ancak cisimler basit bir hâl alır. Böylesi bir amel vasıtasıyla onun kudretlerinin şiddetlendiği tecrübe ile sabittir. Şayet ruh bir libre (özgün metinde "lb", ağırlık birimi olarak libre) içinde bir kez çözündürülürse, bir günde galebe çalar. Bunu on kez tekrarlarsak, bir libre ruhu bir saatte sabit kılar. İnsan, arzu ederse buraya zikre değer pek çok şey dahil edebilir. Ve biz...

Bu hususla alakalı olarak, mezkûr felsefi meseleyi nihayette münakaşa ettik.

¶ Üçüncü meseleye gelince, yani tohumlama kudretinin **virtus seminans**: simya maddesi içinde onun büyümesini veya dönüşmesini sağlayan üretici yahut "tohumlayıcı" kuvvet nasıl amel ettiğine dair, zira içinde teşekkülün vuku bulduğu toprak tabiidir, binaenaleyh hangi şeylerden alınmışsa, yine o şeylerden edilgisini (Ortaçağ felsefesinde "edilgi", bir etkiye maruz kalma yahut tesiri kabul etme kabiliyetine işaret eder) ve gıdasını alır. Bu hususta şöyle denilmiştir,

Bu amel için gereken, mineral toprağın içine ekilmesi icap eden maddi bir kudrettir. ¶ Lakin dikkat edilmelidir ki bu toprak evvelemirde arındırılmalı ve ziyade ruhlardan, böylesi şiddetli bir ateş vasıtasıyla süblimleştirilmelidir **süblimleşme**: bir katının ısıtılarak buhara dönüştürülmesi ve ardından yeniden katı hâle yoğunlaştırılması süreci; burada maddeyi arındırmak için kullanılmıştır. Bu ameliyede, onun orta kısmı muhafaza edilir, ki bu kısım onu yanmadan (özgün metinde "adustione", bu ifade simya taşının "hayatını" yok eden kavrulma veya aşırı ısınmaya işaret eder) korur ve müdafaa eder. Ne var ki bu amel, latif bir ateş vasıtasıyla ikmal olunur.

Böylesi bir ateş, koruyucu bir rutubet ve erimenin teşvikçisidir. O toprakta, mezkûr kudretin kendisiyle beslendiği derinlik olmak üzere iki amelin lüzumlu olduğu görülür. Bundan mülhem, hemen şu kelam ilave olunur,

Toprak onun dadısıdır. (Özgün metinde "Nutrix eius est terra". Zümrüt Levha'dan meşhur bir satır olup gelişmekte olan simya Taşı için "Toprağın", yani katı kaide yahut matrisin, fiziki besinleri sağladığını ima eder.)

Bu, maddi manadaki toprağa işaret eder; süblimleştirilmiş ve derinleştirilmiştir, öyle ki nüfuz eden nesnelerin ameli ruhları (özgün metinde "spiritus maniales", bu ifade simyacının emeğiyle yönlendirilen "ellerin ruhları" yahut faal unsurlara işaret edebileceği gibi, "madeni ruhlar" tabirinin müstensih kaynaklı bir varyantı da olabilir) mezkûr vahdetin şişelerini doldurabilsin. Bu sebepten hemen şu ilave edilir,

Rüzgâr onu karnında taşıdı. (Özgün metinde "ventus portavit ipsum in ventre suo". Zümrüt Levha'dan bir başka satır. Simya nazariyesinde "rüzgâr", maddenin damıtma esnasındaki uçucu, gaz hâlini temsil eder.)

Onu bizzat o mezkûr kudretin iktidarı vasıtasıyla karnında taşıdı. Bu merhale evvelkinden daha azametlidir, zira ruh tarafından boğulan toprak amel edemez. Tıpkı derinliğinin nihayetinde toprağı tuttuğu gibi, sonrasında onu soğuk ile daralmış bulmuştur. Böylece "rüzgâr" tesmiye olunan bu gerilim, şişelerin içine hapsedildiğinde, ateşin harareti karşısında sükûnet bulur. Sabit olmayan cevherin murdarlığı hiçbir veçhile haddi aşmadığı müddetçe, bütün maddeyi intizar eder. Lakin tohumlayıcı kudret, o hapsedilmiş ruhları sabitleyecek ve kendi tabiatına katacak kuvvette ise...

...bir anda inkişaf eder. Bu suretle, birleşmiş hâlinde çoğalır ve büyür, ki bu da sanatın arzuladığı nihai gayedir. Şayet ateşin tesir ettiği mahalden az bir mesafe dahi ayrılırsa, ruhlar derhal firar eder ve yok olur. Nitekim, bütünü o kadar çok çözündürülsün ve tesir altında bırakılsın ki ona dahil edilen her şey bir mayaya **maya**: dönüşümü tetiklemek ve metali altına "mayalamak" üzere simya "hamuruna" katılan, maya benzeri bir madde ve olgunlaştırıcıya dönüşsün; tıpkı Platon'un devletin kırk ikinci kitabında zikrettiği gibi (özgün metinde "plo in li de ciit 42", bu ifade muhtemelen Platon'un Devlet eserinin Ortaçağ yorumuna yahut sözde-Platonik bir simya metnine atıfta bulunmaktadır). Şayet sabitleşmezse **sabitleşme**: uçucu bir maddenin ısı altında buharlaşmaması için kararlı hâle getirilmesi süreci, pıhtılaşmış kütle kendi kendini pıhtılaştırır, kendi kendisiyle nikâhlanır ve kendi kendini gebe bırakır.

Zira Platon'un yukarıda zikredilen kitapta buyurduğu gibi, dünyada bundan daha asil bir şey yoktur. Dimağ, fikrin yahut mütefekkirin menzilidir. Akıl ve ruh dahi, sadeliği sebebiyle, ameline uygun olarak yalnız buna mülaki olur. Bu hususta, asli tabiatı gayet basit kılmalısın, zira sadeleşip birleştiğinde, kendini ebediyen muhafaza eder. Hikmet arayıcısı şöyle demiştir, Altını kara toprağa ekin. (Özgün metinde "Seminate aurū in terra nigra". Maddenin "altınının" yahut ruhunun büyümesi için "kara" veya kokuşmuş adi maddeye konulması gerektiğini belirten meşhur simya vecizesi.) Bu söz, alelade yollarla elde edilenin cüzi bir şey olduğunu söyleyen filozoflara işaret eder. Toprağa ekilir, zira kuruduğunda ölür ve sonra tıpkı nebatat gibi ziyadeleşir.

Böylelikle Aristoteles'in İskender'e Sırrı adlı eserindeki sözü doğrulanmış olur (orijinali: "Aris. in suo secreto ad Alexandru." Aristoteles'e atfedilen, Orta Çağ'da yaygın bir nasihat ve okült bilim kitabı olan "Secretum Secretorum" kastedilmektedir). Maddeyi İksir Taşı olarak adlandırır. Ondan ve onun dışından çıkarıldığı için, yukarıda belirtildiği gibi, yalnızca madenlerden yapıldığından mineral taş olarak adlandırılır. Bitkisel taştır, çünkü beslenir ve büyür, ki bunlar bitkisel eylemin güçleridir. Hayvansal taştır, çünkü kokusuyla ferahlatır ve pis bir kokuyla bozulur. Evrensel taştır (orijinali: "lapis vualis", muhtemelen "universalis" ya da "vivualis" sözcüğünün kısaltmasıdır; bu bağlamda Taş'ın her şeyi kuşatan doğasına atıfta bulunur), çünkü o noktaya ulaştırıldığında doğanın nesilleri boyunca baki kalır.

Ve şimdi yapıtın [iyi] anlaşılması gerekir, öyle ki yapıt daha önce doğal yollarla keşfedilebilsin. Şekil almış her şeyin adıyla anılır, zira bunlar yaşayan şeylerdir, her çiçeğin ya da her sıvının adıyla anılır.

İşte, bu şeylerde işareti görürsün, fakat gizli iksiri derhal çoğalttığı için, doğanın kendi yolunda kalmasını gerektirir, **iksir**: adi metalleri dönüştürebilen veya bedeni iyileştirebilen kudretli bir madde ya da ilaç. Bu yol kemale erdirme süreciyle sabitlenir, öğütülür ve arındırılır. Bu madde kendiliğinden, hemen ve bütünüyle şekillenir, çünkü ruhu kendi karnı içinde sabitler. Kendi neminde, sanki birbirine kaynamış gibi, bir giriş süreci ve kararlı bir sabitleme gerçekleşir, **sabitleme**: uçucu bir maddenin buharlaşmaması için ısı altında kararlı hale getirilmesi süreci.

Fakat her tohum filizlenmez, **orijinali**: "sperma", biyolojik veya simyasal tohum anlamına gelir. Bunun yerine, dölün ve ruhun her varlığı sindirimle beslenir, ki bu da hayvanın kalbinde üretilen hayati ruhta gerçekten filizlenir. Ve bu ruhlar ne kadar sindirilir ve kendilerine mahsus yerlerde tutulur, yönlendirilir ve döndürülürse, o kadar etkili bir şekilde filizlenirler. Dünyaya bir hükümdar getirir ve bir yaratıcıyı çoğaltır. Kimi zaman tek bir eylemde ikizler, kimi zaman sekiz, kimi zaman da yirmi döl verilir.

Nitekim İbn Sîna (Orta Çağ Avrupa simyası için temel oluşturan tıp ve doğa bilimleri üzerine eserler vermiş Fars kökenli hezârfen Avicenna) tek bir sıçrayışta on bir düşük yapan hamile bir kadın gördüğünü söyler. Filozoflar da bunu doğrular ve Filozof'un (Filozof, neredeyse her zaman Aristoteles'i ifade eder; bu muhtemelen onun "Hayvanların Tarihi" adlı eserine yapılan bir atıftır) Hayvanlar Üzerine adlı kitabında tarif ettiği gibi, yalnızca söz konusu ruhlar vasıtasıyla tek bir tohumdan pek çok şeyin meydana getirilebileceğini belirtirler.

Çalışmaya cam bir kapta başladılar ve onu yalnızca suda olmak üzere gübrenin altına yerleştirdiler, ardından sıcak ve nemli bir ateşle pıhtılaşırdı. Eğer tam o sırada kap baskıya uğrarsa, doğanın kendisi sarsılır ve belki de bu ruhlar yok olup giderdi. Bu sürecin sıklıkla yinelenmesini isterler, çünkü Basinum (orijinali: "Basinum", muhtemelen belirli bir simya otoritesine veya bozulmuş bir isme atıfta bulunur) ve diğerlerine göre altının çoğaltılması için çözünmenin yirmi bir kez gerçekleşmesi gerekir. Bütün sır bu tekrarda yatar.

Yukarıda söylendiği gibi, o taş miktarına göre sonsuza kadar çoğalır. Beşin bulunduğu yerde, bir parça ilk başta onu kemale erdirdi. Bir kez çözünür ve pıhtılaşırsa, kendisi için yüz parçayı kemale erdirir. Üçüncü kez, bin parçayı kemale erdirir. Bu böyle devam ederse, sonsuz parçayı kemale erdirir. Dahası, bu türden bir yöntem öylesine etkilidir ki filozoflar [okunamadı]

Fiziki olsun ya da ruhani olsun, her yaratılmışın her bir niteliğinin, bu taşın içinde onun işleyişinin gücüyle tarif edildiğini ve kapsandığını söyledik. Ve sen ey Hermes (simyanın kurucusu ve Hermetik külliyatın yazarı olarak kabul edilen efsanevi Helenistik figür Hermes Trismegistus), her şeyi, bu taşın gücünü ve onun doğal hakikatini gözden geçirdin. Bunu, ruhani şeylerin sevincini bizzat işitebilesin diye yaptın. Bu güç, yasaklanmamış olsaydı yeryüzünden göğe erişmeye yeltenirdi, zira yaratılmışın, yaratıcısının vasfını gasp etmesi caiz değildir. Bunu zihinde görürüm, bu eserin başka bir yerinde söylediğim gibi.

¶ Ve çözünme suda gerçekleşir, pıhtılaşma ise Satürn'de (Simyada Satürn, kurşun metalinin geleneksel adıdır), bu da söz konusu taşın her şeye nüfuz etme gücüne sahip olduğunu kanıtlar.

¶ Benzer şekilde çözünme suda gerçekleşir ve pıhtılaşma ateşte, ki bu yolla yukarıdakilerin ve aşağıdakilerin gücünü elde eder (Bu, "Aşağıda olan yukarıda olan gibidir" diyen temel Hermetik metin "Zümrüt Levha"ya doğrudan bir atıftır). Burçlar kuşağının işaretleri ve yıldızlar, yahut hıltlar, mizaçlar, aylar, rüzgârlar ve dünyanın bölgeleri için de böyledir. "Uçan duman" olarak adlandırılan şey meleklere benzetilir, **uçan duman**: ısıtma sırasında açığa çıkan uçucu buharlar veya ruhlar için kullanılan bir terim.

Ölmüş olan şey uçucu hale geldiği için, yeniden dirilişin sırrının orada gizlendiği görülür. Söylenen bu şeyler istiaredir ve bu işlemin en yüce tesirini ilan ederler.

Buradan sonuna kadar, bu işlem sanki iki şeyden ibarettir, burada tohum bütün olanı kendi içine çeker. Bir kez nefesle dışarı verildiğinde, içeri yerleştirilmiş karıncığa tabi olur (karıncık, burada bir rahme veya mideye benzetilen bir odaya veya kaba atıfta bulunur) ve onun içindeki aletsel ruh iki katına çıkar. Hayati ve hayvansal ruhlarla ilişkili olarak kalp ve beyin için de durum böyledir (Orta Çağ bilimi, yaşam için kalpte "hayati ruhların", düşünce ve hareket için ise beyinde "hayvansal ruhların" üretildiğini öğretirdi).

Bu biçimlenmiş erdemin defalarca yinelenebilecek şekilde çoğaltıldığı da doğrudur. Şayet madde yeterince temin edilirse, yaşayan bir varlığı meydana getirmeye daha muktedir olur. Bütün türü ve doğası, kendisininkiyle birlikte aşikâr kılınır.

¶ Bire yüz. (Bu durum, taşın bir parçasının adi metalin yüz parçasını dönüştürebildiği "yansıtma oranına" işaret eder.) Vaktinden önce mahsulü toplamayı arzulayan insanların düşük doğuracağını söylemek gerekir. Bu nedenle, vaktin tamamlanması beklenmelidir...

Filozoflar, nihayetinde daha iyi kemale ersin diye hazırlanmıştır. Şüphelenildiği gibi açıkça şu veya bu tür maddeden olsun, tamamlanmış iksirin şaşmaz işaretlerini nakledeceğiz, **iksir**: Filozof Taşı olarak da bilinen, tamamlanmış tıbbi veya dönüştürücü madde, beyaz içinse havadan daha latif (orijinali, "ad albū", metalleri gümüşe dönüştürme kudretine sahip beyaz taşı üreten simya aşaması olan albedo (beyazlık evresi) veya "beyaz işe" atıfta bulunur) ve sütten daha parlak olsun. Kırmızı içinse (orijinali, "ad rubeū", metalleri altına dönüştüren taşı üreten nihai aşama olan rubedo (kırmızılık evresi) veya "kırmızı işe" atıfta bulunur), şaraptan daha ışıltılı olsun. Ve dikkat ediniz, beyaz taşın kırmızı taştan [farklı] bir rengin eklenmesiyle ayrılmadığını, aksine [renklerini] yalnızca elden aldıklarını söylerler (Bu durum, renk değişiminin harici pigmentler eklemekten ziyade harcanan emeğin veya uygulanan ısının derecesinin bir sonucu olduğunu gösterir). Gerçekten de yağdan daha akışkan olsun, yapışkan köpükten daha çok kabarcıklansın, dumanlı bir rüzgara daha çok benzesin, diri sudan daha berrak olsun, **diri su**: "aqua viva", genellikle cıva ruhlarına veya son derece arındırılmış bir çözücüye yapılan bir gönderme, ateşin cenginde daha metin olsun, tüm soğukta büyüklüğü ihtiva etsin ve tüm sıcakta ilk pıhtılaşmamayı barındırsın.

¶ Beyaz için sürekli olan ikinci işaret, gayretli bir süblimleşme, **süblimleşme**: bir maddenin buhara dönüşene ve ardından yeniden katılaşana kadar ısıtılması işlemi, ve bir filtreden sık sık yapılan damıtma ile meydana gelir.

¶ Kırmızı için olan üçüncü işaret, kalsine edilmiş suların şiddetli keskinliği ile meydana gelir (Isı ile toz haline getirilmiş maddelerden üretilen sular).

¶ Dördüncü işaret, suların keskinliği ve ardışık güçlü kavurma ile çözeltinin sık sık yinelenmesiyle meydana gelir.

¶ Beşinci işaret, kızılağacın nehirsel çözünmesi (orijinali, "alnei", "alnus" kızılağaç olsa da bu muhtemelen belirli bir mineral veya bitkisel özüte atıfta bulunur) ve pıhtılaşması ile meydana gelir.

¶ Altıncı işaret, her şeyi temizleyen latif bir karışımla meydana gelir.

¶ Yedinci işaret, şiddetle zonklayan bir ateşle meydana gelir. Yedinci işaret, yukarıda zikredilen tüm o yüce şeyleri tasdik eder.

¶ İşte, berrak bir şarapla karıştırdığımız bu iksirlerin herhangi bir miktarının cüzamı, uyuzu ve impetigoyu iyileştirdiği yerde, en büyük değere sahip diğer tüm işaretler de ayırt edilmiştir. Her türlü hummayı ve [doğal olmayan] harareti alır götürür. İnsan bedenindeki her bozuk hıltı derhal yumuşatır. İnil deyen her uzvu ayağa kaldırır ve gençliği korur. Daha ne olsun? Bunu kullanan hiç kimse...

...yiyecek veya içecekle aldığında, hiçbir vakit herhangi bir hastalık görmeyecektir. Teni her daim neşeli ve sıhhatli olacaktır. ¶ Keza bu işaretlere dair bir başka husus da bilinmektedir. Bu nedenle, beyaz veya kırmızı iş için gereken maddeden bir miktar alıp suya koyar ve ateşin üzerinde hafifçe tüterken karıştırırsanız ve üzerine zikredilen iksirden bir dirhem (orijinali, "ʒ · j ·", dirhem küçük bir ağırlık birimidir) atarsanız, tüm cevher sabit bir tabiata bürünür. Mayalanmış cevher, maddeyi benzersiz bir şekilde kendi dengine dönüştürecek ve daha önce geçen tüm işaretler suda tezahür edecektir. Bu suretle kristali veya camı akıcı kılacak ve ona dövülebilirlik tatlılığını bahşedecektir (Bu, kırılgan maddelerin kırılmadan metal gibi dövülebilmesi için "yumuşatılmasına" atıfta bulunur).

¶ Benzer şekilde, tıpkı yakutun yaptığı gibi her rengi kabul ettiğinden, her taşı arzuladığınız yoğun renge göre tamamen değiştirir. Böylece daha fazla tek bir şeyde benzeşirler ve cıva asli olarak kalır.

Bu canlı şeylerden etkin bir kudretle usulünce hazırlanan beşinci cevhere gelince, **beşinci cevher**: "quinta essentia" veya kintessens, bir maddenin en saf hali, toprak, hava, ateş ve suyun ötesindeki beşinci element olduğuna inanılır. Kendi akıcı tabiatında değildir, lakin topraksı tortulardan arındırılmalıdır. Tıpkı cıvanın tabiatının latif kısmı pişirip diğer kaba kısmı dışarı atması gibi. Bu arınmaya tabi tutulur ve zikredilen kudret ardışık ateş vasıtasıyla vasıl olur. Sonra biraz nüfuz eder ve derinliklerde sindirilip sertleşir. Bilgelerin dediği gibi, altının tabiatı bir şekilde böyle teşekkül etmiştir. Demircinin ağırlığı baki kalır ve kendininkini muhafaza eder, çünkü içeride daha fazla sabitlenir. Ateş uzaklaştırıldığında en iyi şekilde galip gelir, çünkü her şeyin üzerinde en yaygın olan cıvanın tabiatındandır. Ateşin kendi nefes verme kemali vardır, zira durulan ateşte yalnızca cıvanın tabiatı galebe çalar ve diğerlerinin her birinde de durum böyledir. Yahut tecrübeyle sabit olduğu üzere derhal sertleşir, çünkü tek başına Müşteri'den, **Müşteri**: kalay metalinin simyadaki adı, veya Zuhal'den, **Zuhal**: kurşun metalinin simyadaki adı, çıkan duman onu o noktaya kadar derhal sertleştirir...

Sonsuzluğa dek yetkin kılınan güç. Benzer şekilde, altının da etki ettiği tüm tıbbi ilkelerin kaynağı olduğu görülür (orijinal metinde "pnc: elz", muhtemelen evrensel ilacın başlangıç bileşenleri olan "principia elixir"). İlkin, ağırlığıyla güç verir altın. Buna dair bazıları demiştir ki, onun güç verişi tüketilerek değil (orijinal metinde "mueriendo", muhtemelen öğütülmüş veya ezilmiş anlamına gelen "moliendo"), ferahlatılarak vuku bulur, zira sindirimle başka bir şeye dönüşmediğinden insan kalbini kuvvetlendirir. Yakıp kavurarak ya da büzüştürerek bedeni gevşetmez. Bir ziyafet kalbi nasıl kuvvetlendirirse, altın da öyle yapar, fakat aynı yolla değil. Baharatların yaptığı gibi ya da müshil ilaçlarının fazlalıkları arındırarak yaptığı gibi, bedenin cevherlerini dengeleyerek etki eder. Bu durum, balgam hıltından (Ortaçağ tıbbında dört beden sıvısından biri olan balgam, fazlalığının uyuşukluğa veya solunum sorunlarına yol açtığına inanılırdı) ötürü biri zarar görür de cevherleri yumuşarsa altının bunu silip süpürdüğünü söyleyen Dioscorides'in sözleriyle de doğrulanır.

¶ Lakin İbn-i Sina'nın ("Tıbbın Kanunu" eseri Ortaçağ Avrupası'nda standart ders kitabı olan 10. yüzyıl hekimi) belirttiği üzere, onun temizleyişi latiftir (orijinal metinde "mānū rā", muhtemelen nazik veya elle yapılan benzeri bir temizleme eylemine atıfta bulunan "manaria" ya da "manuarum"). Kalp de bu suretle güçlendirilebilir. Başkaları ise altının kendi kudretiyle kalbi kuvvetlendirdiğini söylemiştir, çünkü o bir efendi sıfatıyla Rab katında onurlandırılmıştır. Vincent'ın (13. yüzyılda yaşamış, devasa bir Ortaçağ ansiklopedisi olan "Speculum Maius"u yazan Dominiken keşişi Vincent de Beauvais) Aynası'nda ("Speculum Naturale" ya da Tabiat Aynası) buyurduğu üzere, o yüce ilaçların efendisidir. İkinci olarak, haddi aşmış olan şey için faydalı bir tabiatı haizdir. Kimileri de altının, tıpkı mıknatısın ayrılmış demiri çekmesi gibi, tüm maddi türlerden ayrıştırıldığında kalbi kuvvetlendirdiğini söyleyecektir. Bu durum, onun ilkeleri sebebiyle, yani böylesi bir türün ilkeleri olan cıva ve kükürt tabiatı dolayısıyla vuku bulur. **cıva ve kükürt**: Simyada bunlar tüm metallerin iki temel ilkesi veya "ana babasıdır", cıva metalik ve akışkan ilkeyi, kükürt ise yanıcı ve bağlayıcı ilkeyi temsil eder. Tabiat ve daha yüce şeyler gerçeklikte insan ve suret (orijinal metinde "ho et francisane", muhtemelen yaygın bir felsefi ikili olan "homo et forma" için bir katip kısaltması) olarak verilmemiştir, bu yüzden bütün türün yaşamı ilkelerin kudretine göredir. Öyleyse kalp, semavi tesiri önceki birleşme yoluyla neden alır? Zira birlik her şeydedir ve alıcıya akarak ruhu hazırlar. Her yerde ve her zaman insan insanı arar ve Güneş (Simyada Güneş [Sol], altının göksel karşılığı ve sembolüdür) o maddede bağlanmıştır. Tabiatın gücünün fevkinde mükemmel şekilde yerleşerek, aradığın şeylerin arasında böylesi bir gücü sevmiştir. Başkaları maden türleri arasında bir öncelik olduğunu söyler, zira onun önceliği...

...aynı türün kötülüğünden olmamalıdır (orijinal metinde "spei", muhtemelen bir ilacın kendine özgü formuna veya maddesine atıfta bulunan "speciei"nin kısaltması) / [okunamadı] / Biri şöyle akıl yürütür, kalbin kuvvet bulması bu inciden (İnci, Ortaçağ tıbbında kalp rahatsızlıklarını ve melankoliyi tedavi etmek amacıyla sıklıkla ezilerek "kardiyak" tozlara katılırdı) kaynaklandığı için, bütün türü takip etmez. Ve güçlenmenin belirlenmiş vesilelerle gerçekleştiğini görürler, bu da önceden olanı müstesna hiç kimseye uymaz. Burada savı şöyle ele alırlar, kalp bütün türden güç alır, binaenaleyh belirlenmiş vesileler yoluyla kuvvetlenir. Dolayısıyla her ikisi için de belirli manevi yollar vardır. İnci de nasihat de dünyada bulunan sonsuz diğer şeyler gibi kalbi kuvvetlendirir. Ve nihayetsiz manevi yol bulunsa dahi, daha önce söylendiği gibi, Baba'nın adına belirlenmiş yollar ve belirlenmiş vesileler iledir. Yolun birliğiyle olan [okunamadı] belirlenim ve Güneş ile Ay'ın (Simya sembolizminde güneş ve ay, sırasıyla altın ve gümüşü temsil eder) belirlenmiş tabiatı böyledir. Sonsuza dek Tanrı'ya hamt ve celal olsun. Amin.

¶ Petrus de Zolento (Ortaçağ Latince atasözleri ve manzum derlemeleriyle ilişkilendirilen bir isim). Kısa hayvanın kuyruğu ardını güçbela örter. Ahmak kimsenin hafif dili içindeki düşünceleri güçbela gizler.

¶ Kalbinin sırlarını her dostunun bilmesini istemem. Zira bugün dost olan, yarın belki de baş düşmanın kesilir.

*(Görsel: Soluk ve bulanık el yazısı)* Daha [okunamadı] adı [okunamadı] bu [okunamadı] Antoni [okunamadı] midir bilmem, böyle istinsah edilmiştir,

Petrus de Zolento. Hayvanın kuyruğu kısadır, ardını güçbela örter, ahmak kimsenin dili hafiftir, içindeki düşünceleri güçbela gizler.

Çürüme (aslı: "putrefactio", simyada bu, Büyük Eser'in temel ilk aşamasıdır; maddenin dönüşüme hazırlanması amacıyla parçalanıp sıklıkla siyaha büründüğü evredir), bozulan nemli maddenin özsel ısısını yerinden eden harici bir ısının sebep olduğu, nemli maddede meydana gelen bir bozulmadır. Nemli maddede çürüme tam manasıyla harici ısının doğal ısıyı çekip çıkarmasıyla gerçekleşir. Nemi muhafaza eden ısı olduğundan, nem doğal ısısından mahrum kaldığında yok olur, işte çürüme budur. Bir başka yoldan ise çürüme, soğuğun nemi koruyan ısıyı yok etmesi sebebiyle meydana gelir. Böylece nem, ısı eksikliğinden ötürü telef olur ve buna itlaf (aslı: "mortificatio", bir maddenin önceki niteliklerinin ya da "hayatının" yok edilmesi veya soyulup alınması anlamına gelir) denir. Örneğin, çok soğuk suya batırılan güçlü bir parmak en sonunda orada canlılığını yitirir, zira suyun soğukluğu parmağın doğal ısısını mahveder. Akabinde parmak doğal ısıdan mahrum kaldığı için tüm nemiyle bozulur, buna da itlaf adı verilir. "Nemli olan" ile "nem" arasında bir fark vardır, zira nem niteliğin kendisidir, nemli olan ise o niteliğin kendi öznesindeki hâlidir. Örneğin şap, **alumen**: Şap, boyacılıkta ve tıpta kullanılan, arındırıcı özellikleri sebebiyle simya metinlerinde sıklıkla bahsi geçen bir mineral tuzu kalsine edildiğinde, **calcinatur**: Kalsine edilme, bir maddenin uçucu kısımlarını uzaklaştırmak veya onu toza indirgemek amacıyla yüksek sıcaklıkta ısıtılması işlemi, onun niteliği olan suyu uzaklaştırır, fakat daha önce onda bulunan nem, henüz oradayken, bütünüyle "nemli olan" diye adlandırılırdı.

Doğrusu simyacılar bazen bu nemlendirmeyi saflaştırmak isterler. Sözgelimi, nemden mahrum bırakılmış kalsine maddeleri alırlar, onları nemlendirmeyi fazlasıyla arzularlar, nitekim kalsine tartar, **tartarum calcinatum**: Kalsine tartar, şarap fıçılarının tortularının yakılmasıyla elde edilen madde; kalsine edildiğinde havadaki suyu emen potasyum karbonata dönüşür, gibi maddeleri ılık ve rutubetli bir yere koyarlar. Akabinde madde dışarıdaki nemi kendine çeker ve daha önce akışkan olmayıp taşlaşmışken akışkan hâle gelirler, buna da çürüme demeyi adet edinmişlerdir. Fakat bu [okunamadı]...

Filozofların zihninde (aslı: "mente philosophorum", simyacıların ve doğa filozoflarının müşterek otoritesine atıfta bulunur) bu bir nemdir, çürüme değildir veya en azından açıkça öyle görünmez. Zira onlara göre çürümüş olduğunu söyledikleri bu şeyler hakikatte yok edilmiş değildir. Bilakis o maddeleri önceki durumlarına geri döndürürler. Hatta bu bir yok oluş olmadığı gibi, hakiki bir yetkinleşmedir. Özellikle ıslah edilsinler diye böyle yapılır.

Bozulma kuru şeylerde de vuku bulur. Bu durum nemli kısımların bozulmasını takip eder. Kuru kısımlar, sanki ılımlı bir yakıp kül etme (aslı: "inceneracō sōbria", bir maddenin özünü yok etmeksizin onu kurutan yavaş, kontrollü bir ısıtmayı ifade eder) ile bir arada tutulur. Yeni zuhur eden bir ısıya maruz kalan bir insanı düşünün. Aşırı ısınır ve içindeki hıltlar çürür. Ateşli bir hastalıktan mustarip olmaya başlar ve belki de bu yüzden ölür. Görün işte, onun evvela nemli kısımları nasıl çürümekte ve bozulmaktadır.

Yine de kuru kısımlar o nem vasıtasıyla bir arada tutulmaya devam eder. Onları hangi tür nemin bir arada tuttuğunun bir önemi yoktur. Şayet bozulacaklarsa, o nemin kuru kısımlardan ayrılması zaruridir. O vakit kuru kısımlar artık bir arada tutulamaz. Bunun yerine küle dönerler (aslı: "incinerant", simyada tüm sıvının uzaklaştırılması suretiyle bir katının toza indirgenmesidir). Daha önce tek bir bütün oldukları yerde, şimdi belki de milyonlarca kırık parçaya dönüşmüşlerdir. Benzer bir öz sürtünme, **attrictio**: Sürtünme veya basınç yoluyla bir maddenin aşındırılarak daha küçük parçalara ayrılması eylemi, neticesinde de hasıl olur.

Fakat sürtünme ile küle çevirme arasında bir fark vardır. Bozulmada nem baki kalır. Küle çevirmede ise kalmaz. Peter de Crescentia (aslı: "Petrus de Crestenijs", 14. yüzyıl Bolonyalı yazar Pietro de' Crescenzi, tarım üzerine meşhur bir risale yazmıştır; burada çürümenin simyadaki teorilerine "doğal" veya "tarımsal" bir temel sunmak üzere zikredilmektedir) beşinci kitabında bunu tartışır. Orada gübreden, dışkıdan ve diğer nebatat maddelerinden bahseder. Bütün tabii bozulmaların nemin buharlaşması ve geride yalnızca küle dönüşen kuru kısmın kalması sebebiyle meydana geldiğini söyler. Hayvan gübresinin tamamı da işte bu şekilde süratle küle döner. Hayvanlarda karnın yaratılmasının sebebi de budur. Burası, besinin bozulabileceği ve nemin ondan buharlaşabileceği bir yerdir.

...ki hayvanı besler. Lakin madensel neme gelince, zira nem çıkarıldığında, besin olarak kendine çektiği şey, besleyenin bozulmasıdır (aslı: "corrupcio", bu bağlamda, bir maddenin dönüştürülebilmesi için parçalanması veya çözünmesi anlamına gelir), bu da çiğnenerek mideye indirilir. Aynı müellif aynı yerde şöyle de der, Beden içindeki benzer maddelerin dönüşümünün, farklı maddelerin dönüşümünden daha kolay olması kâfidir. Bu durum, simyacıların gayretiyle (aslı: "industrie alkimicorum", ameli simyacıların hususi tekniklerine ve meşakkatli emeklerine atıfta bulunur) de müşahede edilir. En iyi olgunlaşmaların, **maturatio**: Bir maddenin ısı vasıtasıyla mükemmellik veya "kemal" mertebesine eriştirilmesi süreci, kendi gübre ocaklarında gerçekleştiğini iddia ederler, gübre ocağını "nemli bir ısı" olarak adlandırırlar ve bu minvalde devam ederler, **clibanus letamis**: Gübre ocağı, çürümekte olan at gübresiyle doldurulmuş bir kap veya çukur; uzun süreler boyunca düzenli, mutedil ve nemli bir ısı sağlardı.

Trismegistus lakaplı Mısırlı bir filozof olan Hermes, kimyayı icat eden ilk kişiydi. (aslı: "Chemic", Hermes Trismegistus, sıklıkla Yunan tanrısı Hermes ile Mısır tanrısı Thoth'un birleşimi olarak tasvir edilen simyanın efsanevi kurucusudur)

Not, Bu kitapta bu isim sıklıkla zikredilir. Lakin onun aynı Hermes olup olmadığı bilinemez.

112. Bkz. Schößen. (aslı: "v. Schößen", bunun daha sonraki bir arşiv kaydı veya başka bir yazara yapılan bir atıf olduğu anlaşılmaktadır)

*(Görsel: Elle çizilmiş küçük bir diyagram eşkenar bir üçgeni betimlemektedir. Üçgenin içinde, daha küçük bir üçgen düzeninde yerleştirilmiş üç nokta bulunmaktadır.)*

Bu kitap, inancıma göre, büyük bir bilgelik barındırmakta ve çoğunlukla simyayı (orijinali, "Alchimia", maddelerin dönüşümüne ve Filozof Taşı arayışına odaklanan, kimyanın Ortaçağ'daki öncüsü) konu almaktadır. Bununla birlikte, tek bir müellife mi yoksa birden fazla müellife mi (orijinali, "Autores", bu alandaki etkili yazarlar veya otoriteler) ait olduğunu bilemiyorum. İlk kısımda pek çok **mesel** (orijinali, "Parabolatas", kimyasal sırları ehil olmayanlardan gizlemek için kullanılan alegorik hikâyeler veya metaforlar) yahut alegori yer almaktadır. Bunlardan hareketle, diğer metinlerle birlikte, evvela bir talim ve izahat sunar, ardından okuyucuyu daha ileriye taşır ve nihayetinde meselenin eksiksiz bir açıklamasını verir. Kendi tecrübeme dayanarak, muhtelif müelliflerden (orijinali, "Autoribus") derlendiğine inanıyorum, zira metnin içinde buna benzer pek çok isim okudum. Ne var ki bunların müelliflerin (orijinali, "Autorum") isimleri mi yoksa başkaları mı olduğunu kesin olarak söyleyemem.

Kendim için öğrendiğim budur ve onu buraya yazdım. Şayet bir kimse daha fazlasını öğrenebilirse, kendi istifadem için onu da kayda geçireceğim.

Simya Güzel Bir Sanat 1 7 2

Burada [okunamadı] (orijinali, "actorum", okunması güç olan bu kelime, yazarlar manasına gelen "auctorum" şeklinde de yorumlanabilir) oranları kitabı başlar

Yedi gezegen vardır ki, tüm aşağı şeyler onların seyrine göre idare edilir. Bu yersel şeyler, gezegenlerin tabiatlarından az ya da çok pay alır. Gezegenler Satürn, Jüpiter, Mars, Güneş, Venüs, Merkür ve Ay'dır. Yedi gezegen olduğu gibi, yedi metal vardır. Bu metaller, kendilerinden neşet ettikleri gezegenlerin tabiatını paylaşır. Bu metaller şunlardır, kurşun, tabiatını ondan aldığı için **filozoflar** (bu bağlamdaki "filozoflar" tabiri, Ortaçağ döneminin simyacılarını ve doğa bilimcilerini ifade eder) tarafından Satürn olarak adlandırılır. **Cıva** (orijinali, "Argentum vivum", sıvı metal olan cıva) vardır ki, tabiatını ondan devşirdiği için cıva olarak anılır. Kalay vardır, aynı sebepten ötürü Jüpiter olarak adlandırılır. Demir vardır, aynı sebepten ötürü Mars olarak adlandırılır. Altın vardır, aynı sebepten ötürü Güneş olarak anılır. Bakır vardır, aynı sebepten ötürü Venüs olarak adlandırılır. Nihayetinde gümüş vardır, o da Ay olarak tesmiye edilir.

Bundan ötürü metallerin tabiatlarını **dönüştürmek** (bir maddeyi diğerine, bilhassa adi metalleri altın veya gümüşe çevirmek) yahut birinin tabiatını diğerine tebdil etmek istediğinizde, gezegenlerin tabiatlarını göz önünde bulundurunuz. Bunlar layıkıyla öğrenildiğinde, metallerin dönüşümü yahut boyanması için neyin faydalı olduğunu bilmiş olursunuz.

Üstatlıklar (orijinali, "magisterios", simyadaki dönüşümleri idare etmek için kullanılan asli maddeler veya ameliyeler)

Metallerin dönüşümünü icra etmekte pek usta olan yedi amil bulunduğunu hatırda tutunuz. Bunlar renk, yani beyazlık ve kırmızılık sağladıkları gibi gözeneklilik ve **sabitleşme** (uçucu bir maddeyi ısı karşısında kararlı kılma amaliyesi) de bahşeder. Bu amiller şunlardır, insan kanından ve tüm halkımızın tuzundan yapılan nişadır (orijinali, "Sal armoniaco", Ortaçağ simyasında temel bir ayıraç olan amonyum klorür). Aşağıda bundan daha etraflıca söz edeceğim. Kristal renginde olan kaya tuzu (orijinali, "Sal gemme", kaya tuzunun saf bir biçimi) vardır. Güherçile vardır ki, natron ve **alembrot tuzu**ndan (simyada kullanılan, ekseriya cıva ve amonyak bileşimi olan hususi bir tuz) meydana gelir. Alkali tuzu vardır ki, şundan yapılır...

...iyice öğütülmüş kaya tuzu (orijinali, "sale gẽme", tabiî halde bulunan tuz veya halit) ile güherçileden (orijinali, "nitrio", Ortaçağ metinlerinde ekseriya potasyum nitrat veya sodyum karbonatı ifade eder) yapılır. Bunu vaktinde cam eritmek için pek faydalı şekilde kullanırız, pek tesirli iş görür. ¶ Deniz suyundan yahut tuzlu sudan yapılan nişadır (orijinali, "Sal amonice", süblimleşme ve metaller üzerinde tesir etme kabiliyeti sebebiyle kıymet verilen amonyum klorür). ¶ Üstadın malumu olan üç ottan yapılan alembrot tuzu (orijinali, "Sal allembrot", ekseriya cıva ve klorür tuzlarının bir bileşimi olan müstahzar bir simya tuzu). Bütün amillerin efendisidir, zira harikalar yaratır, cıvadan iyi altın ve en saf altını husule getirir. ¶ Ve Kale tuzu.

Gezegenlerin Tabiatına Dair

*(Görsel: Satürn'ün sembolü.)* Kaç gezegen, kaç metal ve kaç amil olduğunu gördük. Şimdi bunların tabiatlarını tetkik etmek kalıyor. Evvela, Satürn soğuk ve nemlidir, koyu görünümlü beyaz, belli bir yumuşaklığa sahip gözenekli ve pek ağırdır. Kurşun tabiatını bu gezegenden alır. Dolayısıyla kurşun kuru ve nemlidir, koyu görünümlü beyaz, sabit ve gözeneksizdir. Şimdi size, bir zemin teşkil etmesi bakımından kurşunun tabiatını yalın şekilde bildireceğiz. Kurşun 3. derecede kuru, 2. derecede nemli, 2. derecede beyaz ve 2. derecede sabittir. ¶ Ve hatırda tutunuz ki, **filozoflar**ın (simyanın efsanevi kurucusu Hermes Trismegistus) babası Hermes'e göre metallerin tabiatlarında yalnızca dört derece bulunur.

*(Görsel: Cıva'nın sembolü.)* Merkür kuru, bir parça kurulukla beraber nemlidir. Aynı zamanda beyaz, nemli, yumuşak ve ağırdır. Tabiatı gereği kuru ve nemli, beyaz, nemli ve gayet ağır olan **cıva** (orijinali, "argentum vivum", sıvı cıva) tabiatını ondan devşirir. Nebati olsun hisseden olsun, her canlıya hayat verme kudretine haizdir. Biliniz ki 2. derecede kuru, 3. derecede nemli, 1. derecede beyaz ve 4. derecede ağırdır.

*(Görsel: Bu hususi el yazması geleneğinde ekseriya bir daire üzerindeki haç olarak tasvir edilen Mars'ın sembolü.)* ¶ Mars demirdir, 1. derecede kuru, kuru...

ikinci derecede, ikinci derecede beyazdır. ¶ Güneş (Altın) altın rengindedir, tabiatı gereği ikinci derecede sıcak ve nemli, birinci derecede kırmızı, sabit ve hakikatte pek ağırdır. ¶ Venüs (Bakır) kendi tunç rengindedir, ikinci derecede sert, birinci derecede kuru, ikinci derecede gözenekli ve karışık renklidir, kendine has bir ağırlığı vardır. *(Görsel: Venüs sembolü.)* *(Görsel: Jüpiter sembolü.)* *(Görsel: Ay sembolü.)* ¶ Jüpiter (Kalay) kalaydır, lakin birinci derecede yumuşak ve kuru, ikinci derecede gözenekli ve sabittir. ¶ Ay (Gümüş) işlenmiş ve nemli, gözenekli, beyaz ve yoğundur, yine de tez hareket eder. Gümüş tabiatını ondan alır, bu tabiat ikinci derecede yumuşak ve gözenekli, birinci derecede nemli, hakikatte beyazdır ve pek ağır bir sikleti vardır.

¶ Ardından gelen kısım

Gezegenlerin ve metallerin tabiatlarını görmüş bulunuyoruz. Şimdi de tüm metallerin tabiatının daha büyük ya da daha küçük bir dereceye göre korunabildiği, yok edilebildiği veya başka bir tabiata dönüştürülebildiği yedi **üstadın** (Üstatlar, metalleri dönüştürmek için simya işlemlerinde kullanılan yedi temel kimyasal maddeyi ya da tuzu ifade eder) tabiatlarını görelim. Onlar beyazlığı ve diğer her rengi verme, kurutma ve giderme kudretine sahiptir. Metal bunlar vasıtasıyla tanınabilir. Aynı zamanda ikinci ve birinci derecelerde gözeneklilik bahşetme, kurutma ve giderme gücüne ve meziyetine de sahiptirler. Sabitlik verir ya da sabitliği giderirler. Soğukluğu, nemi, bükülebilirliği ve sıcaklığı daha büyük ya da daha küçük bir dereceye göre verme, kurutma ve defetme kudretine maliktirler.

Üstatların hususi meziyetlerine dair

Yedi üstadın güç ve meziyetini umumi olarak gördük. Şimdi her birinin kendine has vasfını görelim. Bunlara gelince, ilk olarak bilmelisin ki **nişadır** (orijinal metinde, "sal armo[niacum]". Kolayca süblimleşen ve metalleri çözmek için elzem olan amonyum klorür tuzu) tabiatı icabı birinci derecede sıcak ve kuru, ikinci derecede gözenekli ve görünüşte beyazdır. Ne var ki sikleti pek hafiftir ve metallerin kendilerini hafif bir siklete indirger [okunamadı]

¶ Kaya tuzu (orijinal metinde, Salgeme; sodium klorürün sıklıkla kristal halde bulunan saf bir formu) birinci derecede sıcak, üçüncü derecede nemli, ikinci derecede beyaz ve üçüncü derecede kurudur. Gözenekli değildir ve ağırlık katma hassasına sahiptir. Bundan ötürü sen, akil bir kimse olarak anlamalısın ki o, böylesi bir sıcaklığı, beyazlığı ve sabitliği bahşetme vasfına maliktir. Cıva (orijinal metinde, hermetem; muhtemelen uçucu haldeki cıvanın geleneksel adı olan Hermes'e atıfta bulunulmaktadır) müstesna, ağırlıktan yoksun olan metallere daha büyük bir ağırlık verir. ¶ Güherçile (orijinal metinde, Salnitrum) birinci derecede sıcak ve kuru, birinci derecenin ortasında beyaz ve ikinci derecede gözeneklidir. Aynı zamanda sikleti hafifletme hassasına sahiptir. ¶ Alkali tuzu (orijinal metinde, Sal alcali; muhtemelen eritici olarak kullanılan potas veya soda külü) birinci derecenin ortasında sıcak, üçüncü derecede nemli, birinci derecede beyaz ve ikinci derecede kurudur. Tabiatının herhangi bir cüzünde barındırdığı hususi hassaya göre kattığın takdirde, sikleti hafifletme vasfına da sahiptir. ¶ Adi tuz (orijinal metinde, Salcommune) sıcak ve kurudur. İnfüzyon ve renklendirme ameliyelerinde pek fazla iş görmediğinden, onun hakkında şimdilik sana başka bir şey yazmayacağım. ¶ Alkali tuzu (Müellif alkali için ikinci bir kayıt ya da bir varyasyon sunmaktadır) birinci derecede sıcak, kuru ve dirençli, ikinci derecede ağırdır. Binaenaleyh, zikredilen tüm maddelerin, bu niteliklere henüz sahip olmayan bir metale bunları bahşedebileceğini göz önünde bulundur. ¶ "Siyahların" (orijinal metinde, nigrorum; muhtemelen nigredo (karalık evresi) yahut büyük eserin kararma aşamasında kullanılan maddelere atıfta bulunulmaktadır) üstadı olan Sal Alembrot (Aşındırıcı süblime ile nişadırın çifte tuzu olup çözücü nitelikleri nedeniyle simyacılar tarafından pek muteber tutulmuştur), tabiatı icabı sıcak ve nemlidir. Gözenekli değildir, lâkin kurudur, ağırdır, içi beyaz ve dışı kırmızıdır. Bil ki o, **akıcı cıvayı** (sıvı haldeki cıva) kendiliğinden dondurur ve tutar. Herhangi bir maddenin içine sekizde bir payı konulduğunda, onu nihayetinde gümüşe, yani en saf altına dönüştürür. Hayatım hakkı için, bu tuz harikalar husule getirir.

Ruhların vazifelerine dair

(Simya terminolojisinde "ruhlar", cıva, kükürt, arsenik ve nişadır gibi ısıyla buharlaşabilen uçucu maddeleri ifade eder.)

İşte bu sebeple sen, metallerin ve siyah maddelerin hassalarını kaydet.

Şimdi ameliyeleri ve evvelemirde kurşunun, yani Satürn'ün (orijinal metinde, saturnum; kurşunun yavaş hareket eden gezegenle ilişkilendirilen geleneksel simya adı), gümüşe ve altına dönüşümünü görelim. İlk olarak, onun en âlâ gümüşe nasıl dönüştürüldüğünü müşahede edelim. Şayet kusursuzca çalışmak murat edersen, her iki metalin de tabiatını nazar-ı dikkate al. Tabiatlarının bazı cihetlerden uyuşup uyuşmadığını dikkatle gözle, ayrıca hangi hususlarda uyuşmadıklarını da tefekkür et. Şüphesiz soğuklukta ve nemde, bir dereceye kadar da beyazlıkta uyuşurlar. Fakat ağırlıkta, sabitlikte ve beyazlığın berraklığında uyuşmazlar. Zira kurşun gayet karanlık yahut donuk bir surette beyazdır, gümüş ise berraklığı içinde beyazdır.

Bundan ötürü, her iki taraftaki uyuşma ve uyuşmazlıkları tespit ettikten sonra, uyuşmazlıktan uyuşmaya doğru ilerle. Bu suretle en âlâ gümüşe malik olursun ve bundan daha âlâ bir gümüş bulunamaz.

Bunu icra eden üstatların (orijinal metinde, magri, magistri kelimesinin kısaltması; burada dönüşümü idare eden tuzlara veya kimyasal maddelere atıfta bulunulmaktadır) kimler olduğunu sual edecek olursan, yukarıda kaydedilen hususlar vasıtasıyla onları bilebileceğini görürüm. Şayet bu notlar vasıtasıyla onları fehmedemezsen, sana daha sarih bir biçimde tasvir edeyim. Ağır bir sikleti hafif bir siklete indirgeme iktidarına sahip failler bulunduğunu hatırda tut. Bu fail güherçiledir (orijinal metinde, sal nitri). Gözeneklilik bahşeden fail ise nişadırdır (orijinal metinde, salarmoniaca; eritici olarak ve metal yüzeyleri temizlemek için kullanılan amonyum klorür). Beyazlık dahi bu aynı tuz vasıtasıyla verilir. Böylelikle, bu üstatlar kurşunun içine dahil edildiğinde, geriye iyi bir gümüş hasıl olacaktır.

Bundan öte, bu çalışmayı kusursuz biçimde nasıl yöneteceğinizi bilmeniz ve yetkinliği araştırabilmeniz için bir kuralı bilmelisiniz. Metalde tabiat hangi nitelik bakımından eksikse, o niteliğe sahip olmayı arzuladığınız için, o tabiatı verme gücüne sahip olan o üstattan sekizde bir pay eklemelisiniz. Bu kural, her bir metalin başkalaşımında böylece anlaşılır. ¶

Dünyevi cisimler (özgün metinde, mundana corpora, göksel kürelerin aksine yeryüzü alemindeki fiziksel nesneler), ayrılmış illetleri (özgün metinde, egritudines, simyada değersiz metallerin altın olmasını engelleyen "hastalıklar" veya safsızlıklar) teftiş edebilsin ve dengelenmiş her şeyi farksızca inceleyebilsin diye yine de bir araya getirilmişti, ki bazen bunların teşekkül ettiği erdemlere geri dönmek gerekir. Zira ateşin bu karışımda mevcut olduğunu söyleriz, o ikinci derecede sıcak ve üçüncü derecede kurudur. Sıcaklık onun özünde bulunduğundan, ilk olarak açıktır ki ondan daha sıcağı yoktur ve ikinci dereceye göre derhal mevcuttur. Açıktır ki, şayet onda sıcaklığı kadar sebat olsaydı, ısıttığı kadar kuruturdu, lakin bu vaki olmaz.

Ve su, ikinci derecede soğuk ve üçüncü derecede nemlidir. Zira ısıtılabilsin diye sertliğe (özgün metinde, durium, muhtemelen buz haline atıfta bulunur) meyil gösterse bile, soğukluğu baki kaldığı müddetçe kuru bir hale donup katılaşamaz. Ve böylece nemli olduğundan ziyade soğuktur.

Hava, evvelemirde ikinci derecede nemli ve ikincil olarak vasat haddede (özgün metinde, medio term, nitelikler ölçeğinde yansız veya ara bir nokta) sıcaktır, çünkü nemlilik sıcaklıkla birlikte bolca bulunur.

Toprak, evvelemirde ikinci derecede kuru ve ikincil olarak vasat haddede soğuktur. Ve bütün unsurların devranı (özgün metinde, circulatio omnium elementorum, unsurların nitelikleri paylaşarak birbirine dönüştüğü doğal döngü) böylece vuku bulur.

Ateş, sıcaklığını havaya akıtır. Hava, nemi ve ılımlı sıcaklığı vasıtasıyla kendi tabiatını suya döker. Su, soğukluğunu toprağa gönderir, böylesi bir hava aracılığıyla onu kurutur. Ve kurumuş toprak, diğer unsurların nitelikleri sayesinde ateş kendi ılımlı sıcaklığıyla kalsın diye kuruluğunu, soğukluğunu, nemini ve ısıtıcı güçlerini havaya akıtır. Benzer şekilde hava nemi, su soğukluğu ve toprak da kendi kuruluğunu temin eder. Ve böylece, bu karışıma göre, **elementlerin karışımı** (özgün metinde, mixtio eltorum, karmaşık bir madde oluşturmak için dört temel unsurun birleştirilmesi süreci) gerçekleşir. Bu yüzden, suda ateş vardır ve...

...toprakta var olan havadadır, ve su ateşte mevcuttur, çünkü ateşte var olan topraktadır, ve toprak havadadır, çünkü havada var olan ateştedir. Bu minvalde, onların karışımı her türlü oranla sınırlanır, ve nihayetinde tatbik ettikleri ayrılmış orana varır.

Metallerin nitelik dereceleri üzerine

Altın (özgün metinde, aurum) en dengeli maddedir. Yine de birinci derecenin ortasında sıcağa ve kuruya meyleder. Bu sebepten ötürü ateşe boyun eğer. Bilhassa en yüce ilaç (iksir veya Filozof Taşı) vasıtasıyla bütünüyle dengelenebilir.

Gümüş (özgün metinde, argentum) bir pay toprak, vasat miktarda su, dörtte bir pay hava ve sekizde bir pay ateşe sahiptir. Bu nedenle üçüncü derecede kuru ve ikinci derecede nemlidir. Bizzat gümüşün iki payından ve ayrıca bir pay kükürtten meydana gelir.

Kurşun (özgün metinde, plumbum) iki pay toprak, bir buçuk pay su, dörtte bir pay hava ve yarım pay ateşe sahiptir. Cıvadan iki buçuk pay vardır. Kükürtten bir buçuk pay vardır. Onuncu derecede kuru ve beşinci derecede kurudur.

Kalay (özgün metinde, stannum) iki pay su, üç pay toprak, bir pay hava ve sekiz pay ateşe sahiptir. Cıvadan iki buçuk pay vardır. Kükürtten bir buçuk pay vardır. Mizacı, **mizaç**: bir maddenin tabiatını belirleyen dört niteliğin (sıcak, soğuk, nemli ve kuru) kendine has dengesi, hem kuru hem nemlidir.

Bakır (özgün metinde, cuprum) bir pay ateş, vasat miktarda hava, bir pay toprak ve bir pay suya sahiptir. Kükürtten iki pay vardır. Cıvadan bir pay vardır. Mizacı sıcak ve kurudur.

Demir (özgün metinde, ferrum) iki pay ateş, bir pay hava, vasat miktarda toprak ve üç pay suya sahiptir. Kükürtten iki pay vardır. Cıvadan bir pay vardır. Mizacı sıcak ve kurudur.

İmdi, eğer gayretliyseniz metalleri nasıl terkip edeceğinizi bilmeniz gerekir.

Cıva (özgün metinde, argentum vivum, cıva) onuncu derecede nemli ve onuncu derecenin ortasında soğuktur. Ve...

Kükürt (özgün metinde, sulfur), beş dakika müstesna olmak üzere üçüncü derecenin nihayetinde sıcak ve üçüncü derecenin nihayetinde kurudur. Ve kesirleri eşitlemek maksadıyla burada bir dereceyi 60 dakikaya böldüğümüzü hatırda tutunuz.

Arsenik (özgün metinde, arsenicum) ikinci derecenin nihayetinde sıcak ve üçüncü derecenin ortasında kurudur.

Nişadır (özgün metinde, salarmonia, simyada eritken olarak kullanılan bir tuz), 8 dakika müstesna olmak üzere ikinci derecenin ortasında sıcak ve kurudur.

Altın kireci (özgün metinde, calx auri) birinci derecenin ortasındadır. Tıpkı altının kendisi gibi, birinci derecenin ortasında sıcağa ve kuruya meyleder. **kireç (calx)**: bir metal veya mineral kavrulduktan veya "kireçleştirildikten" sonra geriye kalan toz halindeki kalıntı veya oksit.

Gümüş kireci, ikinci derecede sıcak ve kurudur.

Bakır kireci, üçüncü derecededir.

Demir kireci, ikinci derecenin ortasındadır.

Kurşun kireci, ikinci derecenin ortasındadır.

Kalay kireci, ikinci derecenin ortasındadır.

Sönmemiş kireç (özgün metinde, calx vivum, kalsiyum oksit) ve süblime diye adlandırılanlar (özgün metinde, sublimati, buharlaşma ve yeniden katılaşma yoluyla saflaştırılan maddeler, sıklıkla cıva) üçüncü derecede kuru ve ikinci derecede sıcaktır.

Unsurların eşitlenmesi üzerine

Elementler ayrılıp bilinebildiği kadarıyla yalın hallerine indirgendiğinde, karıştırma işlemine şu şekilde devam edilmelidir. Ateş ile sudan bir ara cevherin, hava ile topraktan da bir başkasının meydana geldiği zannedilir, lakin durum böyle değildir. Tali nitelikler, elementlerin eşitliğinde aynı birincil derecede bulunmazlar.

İkili bir yol vardır. İlk yol, birincil nitelikleri alıp tali nitelikleri birincillerin mevcut olduğu dereceye indirgemenizdir. Örneğin elinizde üçüncü derecenin sonunda kuru olan bir ateş varsa, onu ikinci derecenin sonuna indirgersiniz.

Diğer yol daha aşikardır ve kesinlikle aynı amaca çıkar. Birincil nitelikleri alır ve tali nitelikleri bütünüyle yok edersiniz. Sözgelimi, ateşteki kuruluğu ortadan kaldırırsınız ki geriye yalnızca sıcaklık kalsın. Bir derece 60 dakikadan ibaret olduğuna göre, 2 derece 120 dakika ihtiva eder.

Bundan ötürü ateşi dengelemekten şu minvalde söz ederim, ateş üçüncü derecede sıcak ve üçüncü derecenin nihayetinde kurudur. Sıcaklığın dakikaları 180, kuruluğun dakikaları da 180'dir. Bu noktadan itibaren son bulsun...

2. derecedeki kurudan 60 dakika. Bunu, 2. derecede kuru olan ve dolayısıyla toprağın kendi menzilinin tam ortasında yer alan Topraktaki 2. derece kuruluktan geri kazanalım. Şimdi 60 dakika eksiktir, Topraktan 60 dakika topla; bu 60 dakika 2. derecede kurudur ve bu sebeple Toprağın ortasındadır, zira bir derecenin her bir cüzü o derecenin bizzat kendisindedir. (Ortaçağ doğa felsefesinde hassas simyevi dengelemenin yapılabilmesi için her bir şiddet "derecesi" 60 "dakikaya" bölünürdü.) Ateşten 30 al ve bunları birbirine karıştır. Ardından hasıl olan neticeyi tefekkür et, mademki 30'un 2. dereceye nispeti 60'ın 4. dereceye nispeti gibidir, öyleyse iki derecelik soğukluğu itidale kavuştur. Bunlara 6 dakika ateş ekle, böylece Toprağın derecesinin yarısı itidale kavuşmuş olacaktır. Bunu da ateşe ekle; böylelikle 2. derecede sıcağa malik olduğun gibi 2. derecede sıhhate malik olacaksın. (Metnin aslı: sanitatem; buradaki "sıhhat" maddelerin kusursuz dengesini yahut "mizacını" ifade eder.)

Toprağın ve diğer elementlerin dengelenmesi üzerine

Şimdi Toprağa geliyorum. Toprak 2. derecede soğuk ve 2. derecede kurudur. Su 2. derecede soğuk ve 3. derecede nemlidir. Topraktaki soğukluğun dakikaları 140, kuruluğun dakikaları ise 280'dir. 90 dakikalık soğukluk noksandır. 90 dakika (Metinde kuvvetle muhtemel "hava" ya da "ateş" sözcüğü atlanmıştır.) ile 90 dakika Suyu karıştır; böylece 2. derecede kuru ve 1. derecede kuru olan bir Su elde edeceksin. Bu kuruluğu gider, 30 dakika Su kat; o vakit o kuru değil, nemli olur, sıcak değil, 2. derecede soğuk olur, zira 2. derecedeki 30 dakika [okunamadı] içine bir derece yerleştirir. Bu dengelenmiş cevheri Toprak ile karıştır; böylece 2. derecede soğuk ve kuru bir Toprak bulacaksın.

Lakin Su şu minvalde dengelenir, 60 dakika nem noksandır. O halde Ateş hususunda zikrettiğim gibi Havadan 60, Sudan 36 al ve dengelenmiş bu karışımı dengelenmemiş Suya ilave et; böylelikle 2. derecede soğuk ve nemli bir Su elde edersin.

Havayı dengelemek için dengelenmemiş Ateşten 90, Havadan 90 ve 120...

...ateş ile ve nispeti bulmuş olursun.

Bunların dengelenme tablosu

Şimdi başka bir yol için, tıpkı birinci ve ikinci nitelikleri yok ettiğin gibi (Birinci nitelikler Sıcak, Soğuk, Nemli ve Kurudur. İkinci nitelikler ise ağırlık veya akışkanlık gibi bunlardan türeyenlerdir.), şu minvalde ilerle, Toprağın 60 cüzüne, Ateşin 30 ve 9 cüzünü ilave et. Bunlar o vakit sıcaklığı hükümsüz kılar, geriye kalan ise tıpkı 8. derecede olduğu gibi yekûndur. Böylece Ateş hususunda, Ateşten 60 ve Havadan 60 al. Bunlar karıştırılsın. 4. derecedeki sıcaklık, Toprağın ortasındaki sıcaklığı 4. derecenin muayyen bir yekûnuna indirger.

3. derecedeki nem ise onu 2. derecenin altıda birine ulaştırır. Zira 1. derecedeki nemden itibaren kuru Toprak vasıtasıyla onu ıslah et. Kuru Topraktan 11 cüz daha ilave et; bu, ateşin 2. derecesinin orta ağırlığına göre mevcut olan o nemi yok edecektir. Hakikaten onu bir itidale indirger. (Metnin aslı: temperamentum; hiçbir niteliğin tek başına baskın gelmediği ideal denge halini kasteder.) Nitekim beşinci cüz onu orta yerinden indirger ve durumun böyle olduğu diğerlerinde de yalnızca sıcaklık kalır.

Sudan 60 ve Topraktan 60 al, 6 cüz de Su ilave et; yalnızca kuru niteliğe malik olursun. Havadan 60 ve Sudan 60 al, 6 cüz de Hava ilave et; yalnızca neme malik olursun. Eğer bu hususları zihnine iki defa nakşedersen, karıştırılacak şeylerin nispetine vakıf olursun.

Bir elementin diğerine dönüşümü üzerine

Lakin dilediğin şeyden ne kadar kullanacağını bilesin diye yukarıda tarif edildiği üzere bir cüzü muhafaza et. Burada herhangi bir Ateşi Suya çevirebilirsin, tıpkı elementlerin en saf cevherler olarak mevcudiyet bulmaları için mümkün olan en yalın hallerine indirgenmeleri gibi.

Dolayısıyla 4. derecedeki Suya 2. derecedeki Ateşi ilave et. Mademki 4. derecenin sahasına eklenmektedir, aynı mizaçta olacaktır. (Mizaç, bir cevhere kendi hüviyetini kazandıran niteliklerin hususi terkibini ifade eder.) Böylelikle şayet Su 4. sahaya eklenirse bütünü Su haline gelecektir. Bu, ilacın çoğaltılması için usullerden biridir. (Simya metinlerinde "ilaç" tabiri genellikle değersiz metalleri dönüştürmek için kullanılan Filozof Taşı yahut İksir manasına gelir.) Böylece elementlerin dengelenmiş karışımından bozulmaya uğramayan tek bir beşinci öz hasıl olur, **quinta essentia**: Dört dünyevi elementin ötesinde yer alan ve bozulmayan semavi cevher, "beşinci öz" yahut cevher-i hamis; fakat bırakın arasında olmasın...

ne etki ne de edilginlik, böylece asıl gayem olan şeyi muhafaza ederek (Orijinal metinde, "ea actio neque passio / et ita preservans / quod est meum intentum principale." Bu ifade, üzerinde çalışılan maddenin simya sürecinde kararlı bir noktaya ulaştığı bir denge durumuna işaret eder.)

¶ 4. derecede sıcak [okunamadı] 4. derecenin zirvesinde sıcak (Orijinal metinde, "ex multo quarti." Ortaçağ bilginleri dört yoğunluk derecesinin her birini üç kısma ayırmışlardır, başlangıç, orta ve zirve [multum].) 3. derecede sıcak 4. derecede sıcak [okunamadı] 4. derecenin ortasında sıcak 2. derecede sıcak 3. derecede nemli [okunamadı] 1. derecenin ortasında sıcak 1. derecede sıcak 2. derecede nemli [okunamadı] 1. derecenin zirvesinde sıcak 1. derecede sıcak 4. derecede sıcak [okunamadı] 4. derecenin zirvesinde sıcak 1. derecede sıcak 3. derecede sıcak [okunamadı] 3. derecenin zirvesinde sıcak 2. derecede sıcak 3. derecede sıcak [okunamadı] 3. derecenin ortasında sıcak 1. derecede sıcak 2. derecede sıcak [okunamadı] 2. derecenin zirvesinde sıcak 1. derecede sıcak

¶ 4. derecede sıcak [okunamadı] mutedil ("Mutedil" [temperatum] hal, hiçbir niteliğin tek başına baskın gelmediği ideal denge durumudur.) 4. derecede soğuk 4. derecede sıcak [okunamadı] 2. derecede sıcak 2. derecede soğuk

¶ 4. derecede nemli [okunamadı] mutedil 4. derecede sıcak (Sıcaklık ve nemlilik, sıcaklık ve soğukluk gibi doğrudan zıt nitelikler olmasa da bu özel hesaplama sisteminde, bunların eşit yüksek dereceleri dengeli bir durum meydana getirir.) 4. derecede nemli [okunamadı] 3. derecenin zirvesinde sıcak 3. derecede sıcak

4. derecede nemli [okunamadı] 2. derecenin ortasında sıcaklık (Orijinal metinde, "calim m^e 2^o" [calorem in medio secundo]. Ortaçağ sisteminde her bir yoğunluk derecesi üç kısma ayrılırdı, başlangıç, orta ve zirve.) 2. derecede sıcak 4. derecede nemli [okunamadı] 1. derecenin 2. dakikasında sıcaklık (Orijinal metinde, "calim ii mi^{to} p^{mi}" [calorem in secundo minuto primi]. Dakikalar [minuta], bir bileşiğin kesin tesir gücünü hesaplamak için kullanılan daha da küçük matematiksel alt bölümlerdi.) 1. derecede sıcak 3. derecede nemli [okunamadı] 2. derecenin zirvesinde sıcaklık (Orijinal metinde, "calim 4^{to} m^{to} 2^o" [calorem in quarto multo secundo]. Buradaki "multum" [zirve], söz konusu derece içindeki en yüksek yoğunluğu ifade eder.) 2. derecede sıcak

¶ 4. derecede kuru [okunamadı] Mutedil ("Mutedil" [temperatum] hal, zıt niteliklerin birbirini nötrleyerek kararlı bir deva meydana getirdiği kusursuz bir dengedir.) 4. derecede sıcak 4. derecede kuru [okunamadı] 1. derecenin zirvesinde sıcaklık 3. derecede sıcak 4. derecede kuru [okunamadı] 4. derecenin ortasında sıcaklık 2. derecede sıcak 4. derecede kuru [okunamadı] 2. derecenin 2. dakikasında sıcaklık 1. derecede sıcak 3. derecede kuru [okunamadı] 3. derecenin zirvesinde sıcaklık 2. derecede sıcak 3. derecede kuru [okunamadı] 2. derecenin ortasında sıcaklık 1. derecede sıcak 2. derecede kuru [okunamadı] 2. derecenin zirvesinde sıcaklık 1. derecede sıcak

Benzer nitelikler **hafifler**: (Hafiflemek [remittunt], yoğunluğun azalması veya zayıflaması demektir.) dakikalara göre zayıflar, ancak daha yoğun derecede kalırlar. ¶ Zıt nitelikler tam derecelere göre hafifler ve o derecedeki daha üstün nitelikten ad alırlar. ¶ Körleştirici nitelikler (Orijinal metinde, "Qualitates obtundetes." Bunlar diğerlerinin yoğunluğunu "körelten" veya "hafifleten" niteliklerdir.) güçlerini daha yoğun dereceye göre korurlar ve daha zayıf dereceleri dakikalara göre hafifletirler.

¶ Artırıcı nitelikler eklemeleri vasata (Orijinal metinde, "scdm mī" [secundum medium]. Bu ifade muhtemelen iki yoğunluk arasındaki matematiksel orta nokta ya da ortalamaya dayalı bir hesaplamayı belirtir.) göre teşvik eder ve ilk dereceyi muhafaza eder.

*(Görsel: Kırmızı mürekkeple çizilmiş skolastik bir diyagram, dört klasik unsurun niteliklerinin derecelerini ve birbirleriyle olan münasebetlerini resmetmektedir.

Dört köşe şu unsurları ve yoğunluklarını içerir, - Sol Üst, Ateş, 4. derecede sıcak, 3. derecede kuru. - Sağ Üst, Su, 4. derecede soğuk, 3. derecede nemli. - Sol Alt, Toprak, 4. derecede kuru, 2. derecede soğuk. - Sağ Alt, Hava, 4. derecede nemli, 2. derecenin ortasında sıcak.

Bağlantılar ve açıklamalar etkileşimleri izah eder, - Kırmızı yatay çizgiler üstteki unsurları [Ateş ve Su] ve alttaki unsurları [Toprak ve Hava] birbirine bağlar, her biri "zıtlar" [orijinal metinde, contraria] olarak etiketlenmiştir. - Kırmızı dikey çizgiler soldaki unsurları [Ateş ve Toprak] ve sağdaki unsurları [Su ve Hava] birbirine bağlar, her biri "Azalt" veya "Hafiflet" [orijinal metinde, remittere] talimatıyla etiketlenmiştir. - Çapraz kırmızı çizgiler merkezde bir "X" meydana getirir. Kesişme noktasında, kimyasal veya tıbbi bir tepkime sırasında niteliklerin birbirini nasıl etkilediğini göstermek üzere "Artırır" [orijinal metinde, augent] ve "Hafifletir" [orijinal metinde, remittent] kelimeleri yazılıdır. - Köşelerden merkeze uzanan çapraz yollar boyunca belirli nitelikler yer alır, "kuru" [Ateş'ten], "nemli" [Su'dan], "soğuk" [Toprak'tan] ve "sıcak" [Hava'dan].)*

Burada Hortulanus'un Hermes'in tılsımının (telesm) şerhine dair bahsi başlar

(Orijinal metinde, "telesmi". Ortaçağ simyasında Yunanca telesmos sözcüğünden türeyen ve "tılsım" kelimesiyle akraba olan bu terim, tamamlanmış Filozof Taşı'nı veya "nihayetine", "kemaline" ermiş kusursuz yapıtı ifade eder.)

Ben, Hortulanus diye anılan kişi (Hortulanus, "Bahçıvan" anlamına gelen ve 14. yüzyılın önde gelen simya yorumcularından biridir; en çok Zümrüt Levha üzerine yaptığı bu şerhle tanınır), Yakup’un derisine bürünmüş (özgün metinde: "Iacobina pelle involutus"; Yakup’un bir lütuf almak için keçi derileriyle kılık değiştirmesine yapılan kutsal kitap atfıdır, ortaçağ yazarları tarafından derin bir alçakgönüllülüğü ifade etmek veya belirli bir manastır kimliğine bürünerek konuştuklarını belirtmek için sıklıkla kullanılırdı) Martin adındaki birine sesleniyorum, filozoflarımın bir müridi olarak anılmaya bile pek layık olmayan, ziyadesiyle değersiz biriyim, kalbimin sevgisiyle harekete geçerek Filozof Hermes’in incelikle gizlenmiş, açık ve en kesin olan sözünü ele alıyorum. Böylesine hakiki bir eserin parmaklarımın emeğiyle hazırlanan öğretisini açıkça sergileyecek ve en doğru şekilde yazıya dökeceğim, zira Kutsal Ruh bu öğreti aracılığıyla iş görürken filozofların sözlerindeki gizlilik hiçbir amaca hizmet etmez.

I - Filozof böylece der ki: **Yalandan uzak, kesin ve en hakiki olan şudur ki, tek bir şeyin mucizelerini gerçekleştirmek üzere, yukarıda olan ne ise aşağıdaki de onun gibidir ve aşağıda olan ne ise yukarıdaki de onun gibidir. Ve bütün şeyler tek bir şeyin tefekkürüyle bir olandan nasıl var olduysa, bütün şeyler de uyarlama yoluyla bu tek şeyden doğmuştur. Babası Güneş’tir, annesi Ay’dır. Rüzgâr onu karnında taşımıştır, dadısı Toprak’tır. Bütün dünyanın her türlü tılsımının babası buradadır. Toprağa döndürüldüğünde kudreti kemale erer. Toprağı ateşten, latif olanı kesif olandan büyük bir ustalıkla ayıracaksın. Topraktan göğe yükselir ve yeniden toprağa iner, böylece üstte ve altta olan şeylerin kudretini kabul eder. Ve böylece bütün dünyanın aydınlığının ihtişamı senin olacaktır. Bu sayede her türlü karanlık senden uzaklaşacaktır. Bu, bütün kuvvetlerin kuvvetidir, çünkü her latif şeyi alt eder ve her katı şeyin içine nüfuz eder. Dünya işte böyle yaratıldı. Yolu burada gösterilen uyarlamalar da bundan ileri gelecektir.**

"İşte bu nedenle bana bütün dünyanın felsefesinin üç bölümüne sahip olan Hermes denir. Güneş’in işine dair söylediklerim tamamlanmıştır." (Bu iki cümle, Zümrüt Levha’nın meşhur metnini nihayete erdirir; "üç bölüm" genellikle simya, astroloji ve teürjiye işaret eder.)

Simya sanatının yalansız verildiği hakikattir, gerçektir, bunu sanatın bir yalan olduğunu söyleyenleri mahkûm etmek için söyler. Kesindir ve tamamen kanıtlanmıştır, çünkü deneyimlenen şey bilinir. En hakikidir, yani en hakiki Güneş’i hazırlamak içindir (özgün metinde: "solem verissimu[m]"; simyada "Güneş", altın için kullanılan yaygın şifredir). Ve "en hakiki" ifadesini üstünlük derecesinde kullanır, çünkü sanat yoluyla meydana getirilen Güneş, gerek şifalı gerekse diğer bütün niteliklerinde doğal Güneş’i geride bırakır.

Bunun ardından Taş’ın işine değinerek şöyle der, II: Yukarıda olan ne ise aşağıdaki de onun gibidir, vesaire. Zira bu Taş, üstatlık (özgün metinde: "magisterium", simyadaki "Büyük Eser"in teknik süreci) vasıtasıyla iki ana kısma ayrılır, yukarı doğru yükselen üst kısma ve sabit ve berrak kalan alt kısma. Ve bu iki kısım kudret bakımından birbiriyle uyuşur, bu yüzden yukarıda olan ne ise aşağıdaki de onun gibidir ve bunun tersi de geçerlidir, der.

Ve bilinmelidir ki bu ayrılmanın kendisi, tek bir şeyin, yani Taş’ın mucizelerini gerçekleştirmek için bir başlangıçtır. Bunun sebebi, alt kısmın "dadı" ve "maya" olarak adlandırılan toprak olması, üst kısmın ise bütün Taş’a can veren ve onu yeniden dirilten ruh olmasıdır. III Buradan hareketle, ayrılma ve Taş’ın meşhur (özgün metinde: "celebrita", muhtemelen iki parçanın "kutsal" veya "ünlü" birleşimi anlamına gelir) kavuşumu (coniunctio) sayesinde pek çok mucize vücuda gelir.

Bütün şeylerin tek bir olandan gelmesi gibi, yani, Taş nasıl karmaşık tek bir kütleden meydana gelip kendi içinde doğuyorsa, kendi tek ve küçük parçacığında (özgün metinde: "minuclo", küçük bir parça veya "ufak" zerre) Tanrı tarafından yaratılan bütün elementleri de kendi içinde barındırır. IV Taş oradan doğar, tıpkı doğada gördüğümüz gibi, her hayvan kendi benzeri hayvanlar dünyaya getirir, böylece sanat yoluyla Güneş de kendi benzerini var eder.

1 -

Bahsi geçen Taş’ın kudretinde çoğalma mevcut olduğundan, bundan şu sonuç çıkar, onun babası Güneş’tir ☉. (özgün metinde: "sol"; simyada Güneş hem gök cismini hem de yeryüzündeki karşılığı olan Altın’ı temsil eder.) Zira her doğal üremede, kendi tabiatına benzerlikteki belirli bir ahenge uygun bir spermatik hazneye (buradaki "sperm", modern anlamdaki biyolojik sıvıyı değil, bir maddenin yaratıcı "tohumunu" veya özünü ifade eder) ihtiyaç vardır, tıpkı bunun gibi yapay şeylerin meydana gelişinde de Güneş’in ☉ kendi menisi yahut tentürü (bir "tentür", diğer metalleri kendi suretine dönüştürebilen veya "boyayabilen" bir maddenin yoğunlaşmış ruhani gücüdür) için kendisiyle uyumlu veya bizzat Güneş’e ☉ belirli bir benzerlik taşıyan uygun bir hazneye sahip olması zorunludur, bu da Ay’dır. Dolayısıyla şu neticeye varılır, annesi Ay’dır ☽. (özgün metinde: "luna"; Ay, Gümüş’ü temsil eder ve soğutucu, alıcı ilke olarak görülür.)

Ve büyük bir dikkatle kaydedilmelidir ki bu iki cismin kavuşumu (coniunctio), bu sanatta her iki ameliyat için de, yani hem beyaz (albedo [beyazlık evresi], gümüş üretmek amacıyla Taş’ın saflaştırılmasını ifade eder) hem de kırmızı (rubedo [kırmızılık evresi], Büyük Eser’in son aşamasıdır ve Filozof Taşı’nın üretimi ile metallerin altına dönüştürülmesiyle sonuçlanır) için asli maddedir, bunun da iki sebebi vardır.

Bir sebebi, metaller arasında en soylusunun ve yetkinliğinde en yoğun olanının Güneş ☉ olmasıdır, ruhani olarak çözündürüldüğünde, parçacıkları en ufak hâllerine kavuştuğunda, ateş sebebiyle ruhani ve uçucu hâle gelir, yine de ehlileştirilir (özgün metinde: "domat[ur]"; bu durum "uçucu olanı sabitlemeye", yani ısı altında buharlaşan bir maddenin katı ve durağan kalmasını sağlamaya işaret eder), ki bu bir mucizedir. Ve bu durum sıcaklığı vesilesiyledir, çünkü o vakit sayısız bir tentüre sahip olur, bu tentüre de sıcak eril meni adı verilir.

Eğer Ay ☽ berrak suda çözünürse, yine de eskisi gibi sabit kalır, fakat hiçbir tentürü yoktur, aksine bu tentürü almaya ve onu sıcağın ile soğuğun mizacında sabitlemeye uygundur. Ve onların üremesine yaraşır biçimde, dişil meni olarak adlandırılır.

Ayrıca bu iki cismin kavuşumunun (coniunctio) ilk madde olmasının bir başka sebebi daha vardır, çünkü hem Güneş ☉ tek başına hem de Ay ☽ tek başına pek güç erir ve sıvılaşır, buna rağmen bir araya getirilirlerse kolayca akar ve sıvılaşırlar. Bu durum sanat yoluyla gerçekleşir ve Güneş'e ☉ göre katılıklar meydana getirir. Bu yüzden, şayet taçta biri ya da diğeri bulunmasaydı, başka bir ustalık haricinde kolayca akmazdı (Metin, muhtemelen "flueret" ya da "fluxum" kelimesi kastedilerek, "flu-" hecesiyle kelimenin ortasında aniden kesilmektedir.)

ilaç olurdu, ne de tentür verdiğini söylerdi, ve şayet bir tentür verseydi, tıpkı kendisi gibi olmadıkça boyamazdı, çünkü gerçek bir tentürün kabına sahip değildir. Zira nihai sır şudur, her türlü kaçıştan koruyan ilaçtır (özgün metinde "fuga". Simyada "kaçış", uçuculuğu, yani bir maddenin ısıtıldığında buharlaşma veya kaçma eğilimini ifade eder. "İlaç" veya Taş, maddeyi "sabit" veya kararlı hale getirir.), çünkü bunların üremesi tabiattır, taşın bir araya gelişinde (özgün metinde "comitione" [commixtione]. Bu, eril ve dişil ilkelerin simyadaki evliliğini veya "kavuşumunu" ifade eder.) bu ikisini kabul ettiğinde taşı "rahmin rahminde" döller, ve işte şöyle denilen budur, rüzgâr onu karnında taşıdı. (Bu, Zümrüt Tablet'ten ünlü bir satırdır. Hortulanus "Rüzgâr"ı lafzi bir hava durumu olarak değil, ruhani bir vasıta olarak yorumlar.) Açıktır ki rüzgâr havadır, ve hava hayattır, ve hayat da ruhtur, ve ben bütün taşa hayat veren ruhtan söz ediyorum, tıpkı sanatın ustalığıyla onu meydana getirerek rüzgârın onu taşıması ve geri getirmesi gerektiği gibi, sonra bilhassa dadısının, yani toprağın besiniyle beslenmesi gerekir, bu yüzden şöyle der, onun dadısı topraktır, çünkü besin olmadan beslenen bir cenin nasıl ki kemal yaşına asla erişemezse, taş da kendi toprağının tözünde olmadıkça özüne asla ulaşamayacaktır, besin olarak adlandırılan her ne mayalanma (özgün metinde "fermentatio". Simyada "maya", ekmekteki maya gibi işlev görür, "ham" kütleyi altına veya gümüşe dönüştüren küçük bir miktar "olgun" maddedir.) olursa olsun. Böylece, harikulade üremenin ve besinle beslemenin tek bir buyruğundan, babaya benzeyen yüz oğul doğar gibi, bunlar uzun kaynatmadan (özgün metinde "decoctione". Taşı olgunlaştırmak için sürekli ve kontrollü ısıtma gerekir.) yoksun kalırlarsa, önceki ağırlığı hâlâ korudukları takdirde, en çok beyazlıkta benzer olacaklardır.

Böylece tüm dünyanın bütün kemalatının babasıdır (özgün metinde Yunanca "tamamlanma", "mükemmellik" veya "kutsanmış ayin" anlamına gelen telesmos kelimesinin Latinceleştirilmiş hali olan "thelesmi"), yani taşın ameliyesinde nihai ve yüce tek bir ameliyenin bulunması sebebiyle, filozof ona bütün kemalatın babası der, yani tüm dünyanın her bir sırrının veya her bir hazinesinin babasıdır, zira bu dünyada bulunan her bir taş bunun uğrunadır, şöyle der, işte, size önderi gösteriyorum, eğer toprağa dönüştürülmüşse gücü tamdır, yani yukarıda kendisinden söz edilen o taşın ruhu, ki bu ruha rüzgâr ya da besin denir...

taşın bütün gücü onda ikamet eder. Eğer toprağa dönüştürülürlerse ve taş sabitlenirse (özgün metinde "fixetur". Simyada bir maddeyi "sabitlemek", uçucu veya havadar bir ruhu katı ve ateşin ısısına dayanıklı hale getirmektir.), öyle ki taşın bütün tözü kendi besiniyle, yani toprakla mayalansın, öyle ki bütün taş bir mayaya doğru toprağa dönüştürülsün (özgün metinde "fermentum". Simyacılar, Taş'ın maya gibi davrandığına, diğer maddeleri kendi tabiatına "bulaştırma" veya dönüştürme yeteneğine sahip olduğuna inanırlardı.), tıpkı ekmek yapımında az miktarda mayanın katılıp büyük miktardaki hamuru mayalaması gibi, böylece bu hamurdan bir parça mayaya dönüşür ve aynı gücü bir diğer hamura katar, öyle ki taşın bu şekilde mayalandığı kabul edilir.

Böylece mayalanmış taşın çoğaltılmasına gelince, ardından nasıl çoğaltılması gerektiğini ortaya koyar, fakat her şeyden önce taşın çoğaltılmasını, arındırılmasını ve parçalarının ayrıştırılmasını ortaya koyarak şöyle der, Toprağı ateşten, latif olanı kesif olandan, tatlılıkla ve büyük bir maharetle ayıracaksın, azar azar, acele etmeden, fakat en alttaki [okunamadı] içinde maharetle pek yavaşça ayıracak ve çözeceksin, çünkü çözülme, parçaların ayrışmasıdır, toprağın ateşten, latif olanın kesif olandan, yani cürufun ve kirlerin ateşten, havadan veya sudan, ve taşın bütün tözünden ayrılmasıdır, öyle ki taş hiçbir pislik barındırmadan gayet saf kalsın, Taş bu şekilde bir kez

VIII hazırlandığında, çoğaltılmaya uygun hale gelir ve ardından çoğaltılır, nüfuz edici gücüyle (orijinali, "virtute ingressibili". Bu, Taşın bayağı metalleri altına dönüştürmek amacıyla onların gözeneklerine "girme" ya da nüfuz etme yeteneğine işaret eder.) hem sert cisimlerin hem de yumuşak cisimlerin içinde kolayca eritilir, şöyle der, Yerden göğe yükselir ve yeniden yere iner. Şu husus dikkatle kaydedilmelidir ki, ilk işlemde taş dört parçaya, yani dört elemente ayrıldığında, yine de yukarıda söylendiği gibi iki ana parça bulunur, bunlardan biri yukarı yükselendir ve "sabitlenmemiş" (orijinali, "non fixa". Bu, maddenin ısıtıldığında buharlaşan uçucu veya ruhani kısmına işaret eder.) olarak adlandırılır, diğeri ise aşağıda kalandır, "sabit"tir, ancak bir maya gibi adlandırılır, daha önce söylendiği gibi bütün taşı besler ve mayalar. Sabitlenmemiş olan kısma gelince, burada taşa iyi bir terkip (orijinali, "cptīez", muhtemelen compositionem. Bu bağlamda, ruh ile bedenin hakkıyla birleşmesini sağlamak amacıyla alşimi kabı içindeki elementlerin özenle dengelenmesine ve "pişirilmesine" işaret eder.) vermek gerekir; bu terkibin kendisi, sanatın ustalığı sayesinde hiçbir cüruf içermeyecek şekilde son derece saftır, ta ki üstün ruhun gücüyle bütün taşı süblimleştirerek (Simyada süblimleşme, katı bir maddenin buharlaşana dek ısıtılması ve ardından kabın tepe noktasında yeniden soğuyup katılaşırken saflaştırılmış çökeltinin toplanması işlemidir.) yukarı taşıyana kadar; ve onun dediği de budur, Yerden göğe yükselir.

IX Taş bu şekilde yüceltildikten (orijinali, "exaltatu". Bir maddeyi yüceltmek, kimyasal arıtma yoluyla onun "mertebesini" veya tesirini yükseltmektir.) sonra, ilk işlemde taşın kendisinden çıkarılan yağ içinde, mermer üzerinde (Buradaki "mermer", muhtemelen damıtma aygıtının düz tabanına veya taşın arıtılmış "yağının" yahut özünün biriktiği pürüzsüz yüzeye işaret eder.) bulunması gerekir, ancak buna "taşın suyu" denir; ve bunu süblimleştirerek defalarca fırınlamak (orijinali, "assare". Simyada bu, bir maddeyi "sabitlemek" veya kararlı kılmak amacıyla uygulanan yavaş ve kuru bir ısıtma işlemine işaret eder.) gerekir, ta ki bu işlem tekrarlanarak, yeryüzünün mayalanma gücü sayesinde albedo (beyazlık evresi) bedenine (orijinali, "albitudine". Bu, albedoya, yani simyadaki Büyük Eser'in ikinci ana evresine işaret eder; mutlak arınmayı ve "ölü" maddeden canlı bir "beyaz taşa" geçişi simgeler.) dönüşene kadar; ve tüm süreç tekrarlandıktan sonra taş yere iner, hem sabit hem de akıcı (Sabit bir madde buharlaşmaksızın ateşin ısısına direnir, akıcı bir madde ise balmumu gibi kolayca erir; aynı anda her ikisi birden olabilmek, kusursuzlaşmış Filozof Taşı'nın alametidir.) olarak kalır; ve onun dediği de budur, Ve yeniden yere iner; böylece yükselerek üstün gücü, inerek de aşağı gücü ele geçirecektir; bu süreç vasıtasıyla beden yükselerek ruhani kılınır, ruhani olan da inerek cismani kılınır.

X Ve böylece bütün dünyanın ihtişamına ve berraklığına sahip olacaksınız. Böylece terkip edilmiş bu taş ile bu dünyanın ihtişamına malik olacaksınız. Bundan ötürü bütün karanlıklar sizden uzaklaşacaktır, keza bütün yoksulluk ve hastalıklar da; çünkü bu şekilde hazırlanmış olan taş bütün illetleri iyileştirir. Bu, bütün kuvvetlerin en güçlü kuvvetidir, zira bu taşın işleyişi bu dünyanın diğer kuvvetleriyle [kıyaslanamaz], çünkü her latif şeyi alt edecek ve her katı şeye nüfuz edecektir. Şöyle devam eder,

XI Dünya böyle yaratıldı. Bütün taşların sonu böyledir. Zira evvela bütün dünya yaratıldı ve dünyada ne varsa hepsi tek bir karışık kütle halindeydi, en yüce yaratıcının [buyruğuyla] sanat (Buradaki "sanat", Tanrı'nın ilksel kaostan düzenli evreni yarattığı ilahi süreci yansıttığına inanılan simyacının eserine işaret eder.) vasıtasıyla ilerledi, o kütle bölündü, **massa**: elementlerin içinden çekilip çıkarıldığı ilksel "kaos" veya evrenin ham maddesi, ve bu kütle içinde dört element gözle görülmez biçimde arıtılıp ayrıştırıldı. Bu ayrışma vasıtasıyla şeyler bölündü. Böylece, ayrıştırılmış elementlerin çeşitli bedenlerden ayrılması yoluyla, bu bölünmüş ameller bizim işimizin kısaltılması (orijinali, "abbreviactoēm". Simya literatüründe "kısaltma", uzun damıtmalar yerine belirli minerallerin kullanımıyla Büyük Eser'e ulaşmayı sağlayan "Kısa Yol"a veya daha doğrudan bir yönteme işaret eder.) için icra edilebilir. Bunun için sayısız tatbikat mevcuttur; zira elementler ayrıştırılsaydı, arıtılmış elementlerin kavuşumu (coniunctio) vasıtasıyla taşımızın terkibi için gereken amelin yöntemine uygun, hususi bir amel hasıl olurdu. Çünkü bu, sayısız tatbikattan biridir. Burada verilen yol ve çalışma yöntemi budur.

XII Bu yüzden bana Hermes denir, zira üstat filozof taşın terkibini vermiştir. Burada, taşımızın neden yapıldığına dair bu terkibi gizli (orijinali, "occulto modo". Bu metinlerin yazarları, ilahi sırların "avamdan" veya "kutsala saygısız olanlardan" korunması için mecazlar ve alegoriler ardına gizlenmesi gerektiğine inanırlardı.) bir surette sunar. Evvela, bu ilme vasıl olacak "oğulları" (Simyacılar talebelerinden veya inisiyelerinden sıklıkla "öğretinin oğulları" [filii doctrinae] olarak bahseder, bu da ruhani bir soyağacına işaret eder.) onun adını ebediyen ansınlar diye kendilerini [kadim üstatlar] tanıtırlar. Ardından taşa neyin dahil olduğuna değinerek şöyle der, Bütün dünya felsefesinin üç parçasına sahip olarak; zira dünyada var olan her şey dört elementten mürekkeptir. Bundan ötürü dünyanın sonsuz parçaları vardır, filozoflar bunların hepsini onun "bütün dünya felsefesinin üç parçası" olarak adlandırdığı üç ana kısma ayırırlar, bunlar, madeni, nebati ve hayvanidir. Bunlara dair, ister topluca ister ayrı ayrı olsun, amel dahilinde hakiki bir bilgiye sahiptirler.

Aynı şekilde, birleşmiş taşın içinde, yani ameliyede bulunan "felsefenin üç parçasına sahip olarak". Ve bu sebeple ona "kusursuz taş" denir, zira madeni, nebati ve hayvani bir tabiata sahiptir (Üç alem olan maden, nebat ve hayvan alemleri, hayatın ve maddenin bütününü temsil eder. Simyacılar, Filozof Taşı'nın bir ruha sahip olduğu için "hayvani", büyüyüp çoğaldığı için "nebati" ve katı bir cevher olduğu için "madeni" olduğunu öne sürmüşlerdir). Lakin taş birdir ve aynıdır, renklere, yani dört unsura sahiptir, ölmedikçe (Özgün metinde "mortuus fuit". Simyada "ölüm", cevherin arınmış bir halde yeniden doğabilmesi için parçalandığı çürüme veya nigredo [karalık evresi] aşamasını ifade eder) tek başına kalır, ve şayet öldüyse...

XIII

...bu dostlukları verip bir araya getirerek (Özgün metinde "amicion", muhtemelen cevherlerin kimyasal yakınlıklarına veya kavuşumlarına atıfta bulunmaktadır), mezkûr işler tamamlandıkça bol meyve verir. Ey pek sevgili okuyucu, eğer ameliyeyi biliyorsan, sana hakikati söylerim, bilmiyorsan, sana şunu derim, Böylece tamamlanmıştır, verilmiş olan tamamlanmıştır.

Üç Tabiatlı ve İki Renkli Taşın Ameliyesi Üzerine

Söylendiği üzere, tek bir şeyde birleşmiş olarak, tek bir alanda durur. Ve onun nebati olduğunu söyleyen ben bilirim, zira âşık olan üç otun sularından, eğer ameliye boyunca yirmi gün gübrede (Özgün metinde "in fimo". At gübresi, mayalanma veya sindirme sırasında istikrarlı ve hafif bir "nemli ısı" sağladığı için standart bir laboratuvar ısı kaynağı olarak kullanılırdı) kalırlarsa, cıvanın neşet ettiğini görürsün. Ve bu otlar duvar fesleğeni (Özgün metinde "parietaria"), beyaz bir süt veren deniz semizotu (Özgün metinde "portulaca marina") ve kırlangıçotudur (Özgün metinde "Celidonia"). Onların özünden (Özgün metinde "manna") madenlerin dönüşümü öyle bir hal alır ki hiçbiri bu diğer cıva ile kıyaslanamaz, ancak Taş nebati tabiattadır.

Aynı şekilde, o hayvani de olabilir, bunu söyleyen ben bilirim, zira parçaları ayrılıp başka hiçbir şey eklenmeksizin eşit ağırlıkta karıştırıldığında, küçük bir hava deliği (Özgün metinde "spiraculo") bulunan sert bir cam kapta, ılık ısılı yumuşak gübreye konulduğunda, üç ay içinde korkunç kurtlar peydah olur. Bunlardan biri, geriye yalnızca tek bir tanesi kalana dek diğerlerini yutar. Daha sonra belirli bir şarapla beslenirse, [hayata] döner. Bakması dehşet verici bir kara kurbağası (Özgün metinde "Bufonem") suretindedir, ve bu hayvanın kendisi kurşun için bir iksirdir. Fakat Taş hayvani tabiattadır.

Aynı şekilde, o madenidir de, zira bakır üzerine **projeksiyon (yansıtma)**, büyük işin, taşın değersiz bir metali altın veya gümüşe dönüştürmek için üzerine döküldüğü son evresi edilirse, metale dönüşür. Bu nedenle, hiç kimse bu cıvanın Taşın kendisi olduğundan şüphe etmesin, zira o kendini öldürür, kendini diriltir ve yeniden ayağa kalkar, kendini **Güneş**, simya terimlerinde "Sol" veya Güneş, metallerin en kusursuzu olan Altını ifade eder haline dönüştürür. Ve bu sebeple, [şöyle denmiştir], Bir taş, bir deva, vesaire.

Dışarıdakiler [okunamadı] [okunamadı] ekler ve fazlalıkları çıkarır. Buradan, sürdürülmesi gereken şeyin harici bir şey olmadığını idrak et (Özgün metinde "d et C", muhtemelen "distillatio" [damıtma] ve "calcinatio" [kireçleştirme/kalsinasyon] veya belirli kimyasal maddelerin kısaltmaları). Dahası, ameliyenin kendileri vasıtasıyla daha kolay ikmal edildiği iki yardımcı vardır. İlki hakikaten yok edicidir, yok edilmediği müddetçe bütün ameliyeyi ifsat eder. Hakiki yardımcılar ise hazırlanmış **kükürt** (Kükürt, simyadaki etkin, eril ve "yanıcı" ilkeyi temsil eder) ve yağ kıvamına getirilmiş **arseniktir** (Simyada arsenik genellikle metalleri "beyazlatmak" için veya dönüşüm adına tesirli bir reaktif olarak kullanılırdı). Onun vasfı nüfuz etmek ve dondurmaktır, tıpkı bir balık gibidir, beyaz kükürdün donduğu gibi her daim ifna edildiğini (Özgün metinde "mortificatur". İfna/öldürme, genellikle kararma veya uçucu bir ruhun sabitlenmesi yoluyla, halini değiştirmek maksadıyla bir cevheri "öldürme" kimyasal sürecini ifade eder) söyleyen Geber'in (Geber, 13. yüzyılda sıklıkla simyanın babası olarak anılan Câbir bin Hayyân'ın Latinleştirilmiş adıdır) şahitlik ettiği üzere. Arseniğin vasfı ise, şayet usulünce hazırlanmışsa, bütün taşı boyamak ve ona can vermek olmalıdır. Zira rüzgârları fethederler, havayı ve yanmaz yağı, bundan ötürü, insan yağı kökten ayırmayı ihmal ettiğinde, hazırlanmış arseniğin tamamını alsın. Taşın yok edicisi [okunamadı] (Muhtemelen "sal alkali" veya istenmeyen reaksiyonlara sebep olan belirli bir tuz), zira o rüzgârla gelir. Ve **filozofun** (Genellikle Aristoteles'e veya Hermetik gelenekteki genel bir otoriteye yapılan atıf) yeryüzünün tuzundan (Özgün metinde "sal ear", muhtemelen "sal terrae"nin [yerin tuzu] kısaltması) ve beden ile ruhun karışımından bahsettiği yerde, verilmiş olduğu üzere cıvadan söndürülmüş havadan ve sudan bahseder. Ameliyeye yardım etmek için gayet münasip başka pek çok uçucu şey de vardır, tıpkı hazırlanmış **tuzlar**, **hayvani** cevherler, şapın kimi suları ve hatta nebati maddeler gibi, zira belirli sular ruhlardır, bedenleri çözerler [okunamadı] ve ardından bu su vasıtasıyla (Kısaltmalar: d ve C), evvelemirde her türlü harici maddeden iyice arındırılmış olarak taşa kavuşurlar, ve böylece ameliye, evvelce üç ayda gerçekleşecek olandan daha fazla bir günde hızla ilerler. Benzer şekilde, su **hayvani** [parçalardan] yapılır ve **süblime edilmiş** **arsenikten** yağ hâsıl eder. Aynı şekilde yapılır

Besinlerin katılığını gideren ve yanmaya mukavemet eden nebatat âleminden gelen su, beyaz ve yanmaz kalacaktır. Bu suretle, Taşımızın terkibi için Tanrı'nın yarattığı mucizeler ayan beyan olur. Her gayeye giden nice yol vardır, lâkin Hikmet Taşı'nın terkibi için bunlar kâfidir,

Aynı şekilde, hakikatleri ihtiva eden güzel bir usul

Öldürmeyi (orijinali, mortificare, bir maddeyi "öldürme" veya sabitleme simya işlemi, sıklıkla siyah renkle [nigredo (karalık evresi)] ilişkilendirilir) ve ölümden sonra diriltmeyi (orijinali, vivificare, kimyasal bir maddeye "yaşam" ya da hareketlilik kazandırma) bilen ve ruhu bedenden nasıl çekip çıkaracağını bilen kişi, zira yaşayan ölür. Eğer [bu uygulandığında] Güneş'in (Altın) yahut Ay'ın (Gümüş) her bir bedenine, diri iken önce ölmedikçe yaşar kılınmaz. Lakin kezzap içinde uzun süren bir pişirmeyle ruh ölür, yani bedende doğal olarak pıhtılaşmış olan nem. İlk olarak, bedenin dostu olan cıva (cıva, altın gibi metallerin "dostu" ya da doğal çözücüsü kabul edilir) olan harici ruh ile [birleşir].

**aqua fortis**: kelime anlamıyla "güçlü su", metalleri çözmek ve ayrıştırmak için kullanılan nitrik asidin tarihî adı. **quicksilver**: cıva, altın gibi metallerin "dostu" ya da doğal çözücüsü kabul edilir.

Ve böylece ruhunu çekip çıkararak bedeni öldürür, zira ruh bir bakıma bedenle birlikte öldürülmüştür. Ve böylece beden de cıva ile meydana çıkarılır ve yükselir, yani diriltilir. Sonrasında, hem ruh hem de can süblimleşme vasıtasıyla bedenden çekilip çıkarılır. Korkabileceğin üzere beden ölü kalır, sonrasında ruh ve can bedene iade edilmeli ve beden diriltilmelidir. Ruh ve can bedende ölmelidir. Lakin Filozoflar der ki, "Öldüklerinde, benimle birlikte ölürler." Ancak ruh ve can yıkanır ve suda ruh, bedeninden çekip çıkarılır, ve ruh ve...

Filozofların suyu (orijinali, aqua philosophorum, simyada özel bir çözücü, ekseriyetle gerçek su değildir) olan ruhta çözünen tentürün, bu sebeple uçucu şeylerin (ısıtıldığında buharlaşan veya kaçan uçucu maddeler) suretinde olduğu söylenir. Fakat Taş bu öze ulaştığında, ondan ruhun bir özü olarak söz edebilirsin ve talih eseri meydana gelmiş bir "uğurlu taşa" (sanatta ustalık yerine kaza veya tesadüf eseri elde edilen bir simya başarısı) sahip olan biri gibi işi tekrarlamana gerek kalmaz. Cıvanın Güneş ile (altınla birleşmiş cıva) ne sıklıkla ve ne kadar çok yaprak halindeki her şeyi yok ettiğine gelince, bunu çözer, yumuşatır ve ruhu bedenden alır. Burada Tanrı'ya şükürler olsun.

*(Görsel: Aşağıdaki başlık kırmızı mürekkeple yazılmıştır, mavi ve kırmızı çizgilerden oluşan dikdörtgen bir çerçeve içine alınmış büyük mavi dekoratif bir S harfi bulunmaktadır.)*

Burada Geber'in hakikatin araştırılması üzerine kitabının başlangıcı gelir / Tentürün genel halleri üzerine

Kitaplarımızda doğanın sırlarına ve doğal şeylerin özelliklerine göre, ayrıca çeşitli tecrübeler ve tamamen kesin olan bir keşif arayışı yoluyla muhtelif hususları mülahaza ettik. Bedenleri dönüştürmeye (altın veya gümüşe dönüştürülen adi metaller) yarayan ilacımızın kendisinden çekip çıkarıldığı şeylerin kendi içlerinde şu uygun niteliklere sahip olması gerektiğinden başka bir şey bulamadık, yani ilkin, kendi münferit nemiyle tamamen sabit kalacak surette, içinde sabitlemeye (orijinali, figendum, uçucu bir maddeyi "sabit" veya ateşe dayanıklı kılma işlemi) elverişli, son derece latif ve yanmaz bir toprak bulunmalıdır, ve ikinci olarak, o toprakla uyuşan ve ona karışan, havadar ve yağlı bir nem bulunmalıdır. Şayet bir şey diğerlerine nispetle uçucu olsaydı, bu nem kafi bir koyulaşmanın (pıhtılaşma yahut ısıl işlemle bir sıvıyı katıya dönüştürme süreci) sonuna kadar ateşin hararetine dayanarak tüm harici nemlerin fevkindedir.

...nihai sınır (orijinali, termum, kimyasal işlemin tamamlanmasına atıfta bulunur), mizacının ve bekasının icap ettirdiği üzere, buharlaşmaksızın kendine ayrılmaz bir biçimde bağlı kalsın. Üçüncüsü, bu nemin doğal yaratılışı öyle olmalıdır ki, yağlılığının lütfuyla, zerrelerinin bütün bölünmeleri boyunca, her iki maddenin homojen olarak kaynaşmasıyla kendisine bağlı toprağı [bağlasın], böylece onu yağlılıkla, tam bir birleşmeyle ve ayrılmaz biçimde bitiştirilmiş bir bağ ile itidale kavuştursun. Ve zira nihai arınmadan sonra, madenin özüne ve tabiatına uygun olarak belirli bir iyi erime sağlar, öyle ki tek bir [suret] almaya meylederek birbiriyle karışır.

**complexionis**: bir maddedeki sıcak, soğuk, nemli ve kuru niteliklerin belirli dengesi **oleagitatis**: simyada bağlayıcılık ve akışkanlık ilkesini temsil eden bir nitelik

*(Görsel: Sağ kenar boşluğunda, ana metin gövdesine bağlı olmayan, açık mavi mürekkeple yapılmış büyük bir süslemeli 'H' baş harfi bulunmaktadır.)*

Dördüncüsü, bu yapışkan yağlılığın özü öylesine saf olsun ki, yani her türlü yanıcı veya "yakıcı" şeyden sanat yoluyla arındırılmış olsun, en küçük cüzlerinde dahi karıştığı şeylerden taşmasın, bilakis onları yanmaktan muhafaza etsin. Beşincisi, kendi içinde berrak ve parlak beyaz bir tentür yahut kırmızı kalıcı, temiz ve tükenmez, istikrarlı ve sabit bir [tentür] barındırsın, öyle ki ateş hiçbir surette onu değiştiremesin, ne kükürtlü yanma ne de keskin aşındırıcılar onu arındırmak haricinde ifsat edebilsin. Altıncısı ve son olarak (orijinali, et to[taliter]), nihai tamamlanışıyla uygun maden, sınırlanmış öyle daha latif bir maddeden olsun ki, nihai sınırdaki son pişirmeden (uzun süreli ısıtma veya kaynatma) sonra, yansıtma esnasında su gibi en şiddetli biçimde eriyik halde kalsın, lakin değişken şeyin gizli kısmına kadar derin bir nüfuza sahip olarak eriyişinde kemaliyle zahir olsun.

**proiectione**: Taş'ın dönüştürmek amacıyla erimiş adi metal üzerine döküldüğü simyanın son merhalesi

...öyle ki diri [kuvveti] yahut yakınlığı ile, ateşin tesirini muhafaza ederek, ayrılmaz bir pekişmeyle benzerine dirice bağlansın, ve tam o saatte, cismani [suretine] sarılmış olan ruhani [tabiatını] geri getirsin.

Yalnızca kükürt ile vaki olan ve yanmayı [önleyen] şeydir, zira diğer şeyler mezkur [niteliklere] benzemez.

Aynı şekilde, mezkur iksir başka bir yolla tasvir edilir.

Bütün bunlar göz önüne alındığında, araştırmamız neticesinde Taşımızda gerekli ve uygun olan yedi nitelik bulduk, bunlar şunlardır, yağlılık, maddenin inceliği, **tenuitas**: simyada bu terim, bir maddenin akmasını ve nüfuz etmesini sağlayan süptilliğini ya da saflaşmış inceliğini ifade eder, benzeşme, kökensel nem, arılığın berraklığı, toprağı sabitleyen şey ve tentür.

Zikredilen bu niteliklerin ilki, evrensel bir erime (orijinalinde: fusionem; maddenin erimesi veya akması) ve yansıtma (orijinalinde: proiectionem; ilacın, onu altın ya da gümüşe dönüştürmek amacıyla adi bir metalin üzerine döküldüğü nihai simyasal eylem) sırasında uygunluk bahşeden yağlılığın kendisidir. Zira yansıtmanın orta evresinden sonra bakiye kalan ilk şey, mineral yağlılık tarafından temin edilen ve sağlanan ilacın kendisinin aniden ve yerinde erimesidir.

İkincisi, maddenin inceliğidir; bu onun ruhani süptilliğidir, erimede su gibi son derece ince akar, bu vasıtalarla dönüştürülecek maddenin derinliğine nüfuz eder. Zira ilacın erimesinden sonraki ikinci adım, onun derhal vuku bulan girişi ve nüfuzudur.

Üçüncüsü, iksir ile dönüştürülecek madde arasındaki benzeşme yahut yakınlıktır, (Not: zira maddeden "benzerin benzerden meydana geldiği" ve tabiatlarının uyuştuğu söylenir) benzeriyle karşılaştığında yapışma ve tutunma sağlar. Zira üçüncü olarak, ilacın nüfuz etmesinin hemen akabinde, uygun ve gerekli bir yapışma meydana gelir.

Dördüncüsü kökensel nemdir, **radicalis humiditas**: maddenin kırılganlaşmasını ya da ateş tarafından yok edilmesini engelleyen, madde içindeki o özsel ve hayat veren sıvı, bu nem aynı zamanda ateşlidir, benzerine yapışma yoluyla alıkonan kısımları pıhtılaştırıp pekiştirir, metalin (orijinalinde: met.; muhtemelen metalli sözcüğünün kısaltması) tüm cüzleri arasında ayrılmaz bir birlik tesis eder.

...çünkü yapışmadan sonra ne kadar gerekliyse, önce kendi yapışkan ve doğal kökensel nemiyle o denli pekiştirilir.

Beşincisi, temizleyici arılıktır; bu nitelik, yakıp kavuran sürekli bir yanmayla değil, yapışma için, yapışma adına, buharlaşmanın (orijinalinde: exone(m); muhtemelen yabancı maddelerin arındırılması kastedilmektedir) üstün bir süreci vasıtasıyla derununa bir aynanın parlaklığını, berraklığını bahşeder. Bu durum pekişmeden sonra gerçekleşir, zira pekişmenin ardından saflaştırıldığında geriye çekilir ve bilfiil iş gören ateş, böylesi birleşmiş ve pekişmiş kütlelerden lüzumsuz olan her şeyi söküp atmaya muktedir olur. Bu sebeple arınma, ham maddenin müdahalesi olmaksızın derhal pekişmeyi takip eder.

Altıncısı, sabitleyici inceliktir (orijinalinde: tenua figes; nüfuz edecek kadar süptil, fakat kalıcı olacak kadar kararlı olma hali), ılımlı, ince ve süptildir. Sabit ve yanmazdır, çözeltide daha sabit bir kalıcılık sunar, yapışmasında sebat eder ve ateşin kavgasına galip gelir. Bunun sebebi, altıncı aşamada maddenin arınmasının hemen ardından daha sabit ve hazır hale gelmesidir.

Yedincisi tentürdür, asla eksilmeyen, hem beyaz (gümüşü temsil eder) hem de altın rengi (altını temsil eder) mükemmel ve görkemli bir renk bahşeder. Işık veren yahut "güneş-yapıcı", **solificator**: adi metali altına (Güneş) dönüştürme kudretine sahip bir madde veya kuvvet, yani sonsuz bir şey vasıtasıyla tesir eder. Zira yedinci aşamada, sabitlemenin ardından karışımımız kusursuz bir fayda kazanır. Belirli ve bilinen tüm türevlerinde her türlü maddeyi hakiki gümüşe ya da altına boyayan şey, bu ortaya çıkan renk, diğer bir deyişle tentürdür.

Bu risalenin geri kalanı kasten dışarıda bırakılmıştır.

Aşağıda, Ustalığın Kusursuzluğu Üzerine H Kitabı'ndan (Muhtemelen belirli bir cilde veya Hermes Trismegistus'un bir eserine yapılan bir atıf) alınan üç bölüm yer almaktadır, bunlardan biri Markazit'in Süblimleşmesi'ne dairdir, **marchasita**: ortaçağ simyasında bu terim genellikle pırıltısı sebebiyle kullanılan bizmut, pirit veya diğer metalik cevherleri ifade eder.

Markazit'in süblimleşmesi, **marcasite**: ortaçağ simyasında bu terim genellikle altının ve gümüşün "tohumlarını" barındırdığına inanılan pirit gibi çeşitli metalik sülfürleri ifade eder, iki yolla icra edilir, biri kararlıdır, diğeri ise tutuşturmayı ihtiva eder. Bunun sebebi, çift yönlü bir töz barındırmalarıdır, yani kendi tabiatında büyük bir fayda taşıyan kükürt ve diğer tözümüz olan "öldürülmüş" cıva, **argentum vivum mortificatum**: akışkan ve uçucu niteliklerinden arındırılmak üzere kimyasal işlemden geçirilmiş veya "öldürülmüş" cıva. İlki kükürt olarak faydalıdır, ikincisi ise emekle öldürülmüş cıva olarak faydalıdır.

¶ Bundan ötürü, süblimleşmesinin bütün usulü şöyledir, öğütülsün, bir aludele konsun, **aludel**: süblimleşme esnasında yoğunlaşan buharları toplamak için kullanılan armut biçimli seramik kap veya kaplar dizisi, ve altlarında ateşle tutuşturulmaksızın süblimleştirilsin (muhtemelen açık alevden ziyade hafif bir ısı kastedilmektedir), ondan süblimleşen şey çekilip alınsın. Zira şayet ateşin şiddeti, aludelin kendisi akkor hale gelene dek daha uzun bir süre artırılacak olursa, içindeki kükürdün tamamı ayrılana dek markazitin özsuyu intizamla idare edilmelidir. Bunu şu tecrübeyle ispat edebilirsiniz, zira o kükürdün tamamı yükseldiğinde, süblimleşen şeyin renginin, son derece duru ve hoş bir gök mavisiyle (orijinalinde: celestino; yüksek derecede bir arılığı veya maddenin "semavi" halini gösteren açık mavi renk) karışmış en parlak beyaza dönüştüğünü göreceksiniz.

¶ Başka bir yolla, şayet kükürtten çıkan şey alev verir ve kükürt gibi yanarsa, onun ardından süblimleşen madde ne alev alır ne de kükürt nitelikleri sergiler, aksine süblimleşmede tutulan öldürülmüş cıvanın vasıflarını gösterir. Süblimleşme usulüyle topladığımız bu işlem şöyle icra edilir, boyu bir insan boyunun yarısı kadar, eni ise içine bir el girebilecek genişlikte, gayet sağlam, iyi fırınlanmış kilden bir kap yapılsın. Derin bir Roma tabağı (orijinalinde: parapsidis; kabın tabanının şeklini tarif etmek için kullanılan bir meze tabağı veya derin kase) biçiminde, ayrılıp birleştirilebilen bir kaide yapılsın ve o kabın ağzından tabanına yakın yerine kadar olan kısım bir karış boyuyla ölçülsün.

153. 76

...sonra kendi parmaklarıyla, oradan başına kadar, toprak bir kap içinde çürümeye bırakılsın, katran benzeri bir çürüme kütlesi [oluşturarak] (orijinali: pissabilem, muhtemelen madeni maddenin parçalanması sonucu ortaya çıkan yapışkan, katran benzeri bir kıvama atıfta bulunmaktadır). Başına ise geniş burunlu bir imbik **imbik**: damıtma aygıtının aşağıya doğru bakan bir borusu veya 'burnu' bulunan başlığı ya da kapağı yerleştirsin, zira bu tür bir kapta o maddeyi süblimleştirir.

Gerçekten de gübre kabıyla, luting çamuru **luting çamuru**: simya aygıtını hava geçirmez kılmak için kullanılan, ısıya dayanıklı bir yalıtım kili ile sağlam ve sıkı bir şekilde birleştirilsin (Gübre, uzun süreler boyunca düşük, istikrarlı ve nemli bir ısı sağladığından, "çürüme" işlemi için standart bir ısı kaynağıydı). O gübrenin üzerine markazit **markazit**: burada, kükürt ve cıva için bir başlangıç maddesi olarak kullanılan metalik sülfitler için genel bir terim serpsin. Kabın başına da geniş burunlu imbiği [yerleştirsin], usta gereksinim duyarsa, ergitme için güçlü bir ateş sağlamaya muktedir bir fırına, yani gümüş ve venüs (orijinali: veneris, Venüs, bakırın simyadaki adı ve sembolüdür) ergitme fırınına koysun. Eğitiminize kafi gelecek her anlatıyı sunmuş olarak, bu talimatları bu eserde size özet halinde bırakıyorum.

O fırının başı, kabın girebilmesi için ortasında kap büyüklüğünde bir delik bulunan bir disk ile kapatılsın (orijinali: rota, kelime anlamıyla 'tekerlek', ancak burada fırın kapağı olarak kullanılan dairesel seramik veya metal bir plakaya atıfta bulunmaktadır). Kaçan ruh (Simyada 'ruhlar', ısıyla açığa çıkan uçucu buharlardır) size engel olmasın, süblimleşmenin tutunmasına da mani bulunmasın diye kabın ve fırının çevresi luting çamuruyla korunsun.

Diskte kapatılıp açılabilen, içinden fırına kömür atabilecekleri yalnızca dört küçük pencere bırakılsın. Fırının yanlarında da aynı şekilde kömür atabilecekleri dört dar kanal olsun. Dumanların buharının serbestçe tahliye olabilmesi için, ayrıca tıkaçlarla kapatabilecekleri, bir parmak büyüklüğünde altı kadar delik bulunsun, o delikler diskin içinde, fırının çevresinde yer alsın.

Nitekim büyük ateşlemenin sonunda da destekler (orijinali: spondilia, muhtemelen fırın iskeletinin yapısal direkleri veya 'omurları') iki arşın genişliğindedir. Ortada ise, sağlamca tutturulmuş bir yerde, çok küçük ve çok sık deliklerle delinmiş bir ızgara (orijinali: rota) bulunsun. Başlar...

...üstteki açıklıkların dar, alttakilerin ise geniş olması [sağlanarak], böylece kül ve kömürler bunlardan serbestçe düşebilsin, havanın serbest beslenmesi için de aynı yolları açık bıraksınlar. Zira alt açıklıklardan havanın serbest ve bolca girmesi, tıpkı işin onun içinde sağlam bir şekilde icra edilmesi gibi, büyük bir ateşlemenin (orijinali: ignicionis, burada ateşin şiddetine ve niteliğine atıfta bulunmaktadır) birincil sebebidir, siz de durumun böyle olduğunu göreceksiniz.

¶ Kabın uzun olmasının sebebi, ateşin ısısıyla çok miktarda maddenin genleşmesi ama sonra soğutulmasıdır, böylece süblimleşme buharları **süblimleşme**: katı bir maddenin buhara dönüşene kadar ısıtılması ve ardından aygıtın daha soğuk bir kısmında yeniden katı olarak toplanması süreci soğuma yeri bulup tutunsun, kaçış veya kendi yok oluşlarının yolunu bulamasın. Süblimleştirmeyi uzun süre tatbik etmiş olan kimse, bu ateşin şiddetine denk olması gereken bu [kabı] aludel **aludel**: süblimleştirme sürecinde yoğunlaştırıcı olarak kullanılan armut biçimli seramik kap diye adlandırır.

Bu yüzden, [kötü] tasarım sebebiyle, süblimleştirilecek bir madde hareketsiz kalıp tutunamayabilir, bunun yerine gözeneklerden geçiyormuşçasına yok olup gidebilir. Dolayısıyla, bütün süblimleştirmelerde kap, daha geniş kısımlara doğru, bir soğuma yerine doğru uzanmalıdır.

¶ Kabın sırlanmasının **sırlama (vitrificatio)**: seramiği gözeneksiz kılmak amacıyla cam benzeri bir sırın uygulanması sebebi, buharı emmemesi içindir, aksi takdirde yükseldiği yerde buhar, malzemeyi gözenekli bulup aludelin kendi çeperine nüfuz ederek kaçabilir. İnsan kaçış yollarını tıkamak için onların yükseliş yolunu sırlar.

Bununla birlikte, aludelin dibi büyük bir ateşte durduğundan [sırlanmamalıdır]. Tabanın sırrı erir, dipte eridiğinde süblimleştirilmekte olan maddenin içine akar ve tamamı cam kesilir. Zira her şeyi kendi tabiatına dönüştürmek camın bir özelliğidir.

Bütün bunlar mülahaza edildikten sonra, maddenin tamamının yükseldiği kanıtlanmış tecrübeyle doğrulanana dek aludelin altında külleri ateşe çevrilsin. Bu [yapılmıştır].

...veya iyi kanıtlanmış bir deney olan bir çubuğun sokulmasıdır (orijinali: baculi, tüm aygıtı açmadan bir reaksiyonun ilerlemesini test etmek için yaygın bir yöntem). [Kabın] başında, çubuğun ortasından içeri geçirildiği, yaklaşık 3 veya 4 parmak genişliğine kadar uzanan bir delik vardır. Bu, süblimleşmenin **süblimleşme**: katı bir maddenin buhara dönüşene kadar ısıtılması ve ardından aygıtın daha soğuk bir kısmında yeniden katı olarak toplanması süreci gerçekleştiği malzemenin tam içinden yapılır. Delikteki çubuğa süblimleştirilmiş maddeden herhangi bir şey yapışırsa, o vakit madde henüz tam olarak süblimleşmemiştir. Şayet hiçbir şey yapışmazsa, o vakit işlem tamamlanmıştır. Bütün süblimleştirmelerin seyrini teyit etmek için aynı test yöntemi kullanılabilir.

Magnezya ve Tutyanın Süblimleştirilmesi Üzerine

Magnesia **magnesia: bu bağlamda modern magnezyumdan ziyade, muhtemelen pirolüzit gibi bir mineral ya da antimon yahut kalayın özel bir simyevi terkibi** ve tutya **tutya: çinko ergitme ocaklarının bacalarından toplanan, tıbbi merhemler ve simya tariflerinde temel olarak kullanılan saf olmayan çinko oksit** süblimleştirme yöntemi, markazitin **markazit: Orta Çağ'da çeşitli metalik sülfitler, çoğunlukla demir piriti ya da "aptal altını" için yaygın olarak kullanılan bir terim** nihai süblimleştirme yöntemiyle aynıdır. Nitekim bütün bu maddeler yalnızca ateş vasıtasıyla süblimleştirilemez. Dolayısıyla aynı gereksinimi paylaştıklarından, aynı vasıtalarla işlenip sınanırlar ve aynı genel sırayı takip ederler. Bunun sebebi, tortularından (orijinalinde: fecibz (faecibus), uçucu kısımlar yükseldikten sonra kabın dibinde kalan katı ve saf olmayan kalıntı) arındırılarak süblimleştirilmelerinin gerekmesidir. Ateş onları ne kadar süblimleştirmeyi başarsa da, kendi içlerinde kafi derecede, hatta ziyadesiyle safsızlık barındırırlar ve bunun işareti de süblimleştirilmelerinin son derece güç oluşudur.

Kusurlu Cisimlerin Süblimleştirilmesi

Benzer şekilde kusurlu cisimler de (orijinalinde: corpa impfectorum, altının ve gümüşün "hastalıklı" veya eksik halleri olduğuna inanılan kurşun, kalay, bakır ve demir gibi adi metallere atıfta bulunur) aynı sırayı takip ederek süblimleştirilir. Bu metalik cisimlerin süblimleştirilmesi için gereken ateşin magnesia, markazit ve tutya için kullanılan ateşten çok daha şiddetli (orijinalinde: vehemencior, daha yoğun veya daha sıcak) olması gerektiği haricinde hiçbir fark yoktur. Bu cisimler süblimleştirmelerinde farklılık gösterir, bazılarının "yükselişini" (orijinalinde: eleuato, buharın yükselişi) kolaylaştırmak adına süblimleşmelerine yardımcı olacak başka bir maddenin ilavesi (orijinalinde: admixtōn̄ rē, eritken veya taşıyıcı bir madde) gerekirken diğerleri buna ihtiyaç duymaz. Cisimlerin süblimleştirilmesi için özel bir yöntem tasarlanmış ve tecrübeyle iyi bulunmuştur, şöyle ki dipte...

Aludelde **aludel: süblimleştirme işleminde yoğuşturucu olarak kullanılan, çoğunlukla birbiri ardına dizilen armut biçimli seramik veya cam kap** süblimleştirilecek cismin miktarı (orijinalinde: corporis, işlenen katı madde) çok fazla olmamalıdır, zira süblimleştirilmiş maddelerin büyük bir kütle oluşturması işlemi engeller. Süblimleştirme kabının dibi, malzemenin çok ince yayılmasından ziyade, geniş taban boyunca bütün kısımlarında eşit bir ölçüde aynı seviyede yükseltilebilmesi için içbükey değil, düz olmalıdır.

Fakat kurşun veya markazit **markazit: Orta Çağ'da çeşitli metalik sülfitler, çoğunlukla demir piriti ya da "aptal altını" için yaygın olarak kullanılan bir terim** gibi erimelerinin yavaşlığı sebebiyle bir "yükseltici failin" (orijinalinde: rei elevantis, daha ağır bir maddenin buharlaşmasına yardımcı olmak üzere eklenen daha uçucu bir madde) ilavesini gerektiren bu cisimler için, hem tutyanın **tutya: çinko ergitme ocaklarının bacalarından toplanan saf olmayan çinko oksit** hem de bir miktar arseniğin kullanılması münasiptir. Bunlarla birlikte malzemeler kolayca yükselir, çünkü bunlar tarafından asgari düzeyde alıkonurlar. Bu nedenle, bunlar gösterildikten sonra süblimleştirme **süblimleştirme: katı bir maddenin buhara dönüşene dek ısıtılması ve ardından aygıtın daha soğuk bir bölümünde yeniden katı olarak toplanması işlemi**, tutya ve benzeri maddelerde olduğu gibi icra edilsin. Onların süblimleştirilmesi, burada birincil maddenin ve bastırıcı failin [okunamadı] olmadan [süblimleştirilmesiyle] aynı sırada tertip edilecektir...

* * *

Kararan şey, bir araya toplanıp kütleleşsin, güneşte parıldasın. Böylece atomlar... yukarıda ve aşağıda... tek bir güneşten. Ağırlık yapmayan toz, odun kömüründe yakılsın. Cenini hazırlayacaksın, güneşin üstünde ve altında uçacaktır. Burada üç kez tuzlansın (orijinalinde: salet, muhtemelen "Tuz" ilkesine veya kap içindeki sıçrama hareketine atıfta bulunur), ardından taşa dönüştürülsün. Kahin kuşun yüzdüğünü bildirir, aslan asla kızıla dönmez. Yüksekteki, gübre **fimus: bir "gübre banyosunda" (balneum fimi) hafif ve sabit bir ısı kaynağı olarak kullanılan at gübresi** yenilendikçe yükseltilir. İki, üç, üç, altı, iki de, bunlar burada bakırı **aes: bakır veya tunç, sıklıkla dönüşüme muhtaç "adi" metali temsil eder** yetkinleştirsin. Ardından Bakıra ruhani olarak kanla dokunulur. Rengi bozulmuş görünür, sonra kuru bir hale kurur. Dövülmüş kütlenin beyazlığı, burada kızıl maddenin üç ağırlığı borçtur. Tutuşsun, aynı anda hem içi hem dışı kızıla dönsün. Tohum kütlesinden, zehri defetmek için onu boyayacaksın. Ve eritilirken ateşin üzerinde billurlaşır (orijinalinde: cristallatur, saf ve katı bir yapı oluşturmak). Madde eskisi gibi gençtir, şimdi buradan yürek sarsan [gelir]. (orijinalinde: pneticardem, muhtemelen phreneticardem kelimesinin bozulmuş hali ya da metalin "kalbini" yahut özünü etkileyen bir ilaca veya iksire işaret eden Yunanca kökenli gizemli bir terim)

Kutsal Üçlü Birlik'e bir yakarış, zira Hezekiel çark içinde bir çark (orijinalinde: "rotam in rota", Hezekiel 1, 16'daki rüyete atıf, simyacılar tarafından sıklıkla doğanın devridaim eden süreçlerinin ve makrokozmos ile mikrokozmos arasındaki ilişkinin bir simgesi olarak yorumlanmıştır) ve Baba'da Oğul'u, başlangıçta ve sonda ebediyeti ve ortada yaşam ruhunu görürken tasvir edilir. Bu rüyet vasıtasıyla Kutsal Ruh'taki gebe kalışın yolu temsil edilir. Onların birliğinin sureti zihnin hafızasında, idrakinde ve iradesinde yaratılır, zihin ele alınan metallere dair bu hali ve iradeyi muhafaza etsin.

Altın Kütle Başlıyor (bir çarkın ortasında bir çark gibi, fakat onlar aynı zamanda kendiliklerinden Tanrı'nın ebediyetini arzularlar)

Tanrı, ilham veren Ruh, O’nun içinde tekerlek tekerleğin içinde döner, Soluk veren kutsal kudret, ışıktan gelen ışık, Kişilerinde üçlü, Rab olarak bölünmez, (yani, bize doğru) İlk zihnin üçlüsünü tek bir varlıkta birleştiren Sen, (yani, Kutsal Ruh aracılığıyla) (öyle ki ilahi amelimizle, Kutsal Ruh’un sevgisi vasıtasıyla sevgiliye doğru yönelsin) Bilme ve dileme gücünü bize bahşederek, bizi Kendinde topla. (yani, ruhun) (+ önden gider) Her türlü şeyin Yaratıcısı, Tanrı, her şey için ruhun cinsiyetinin yoludur (orijinal metinde "via sexum", muhtemelen simyadaki eril ve dişil ilkelere atıfta bulunmaktadır). Tanrı burada her türlü iyiliktir, çünkü bir lütuf olarak çokça ihsan eder. Her şey O’nun sayesindedir, O’nda her şey O’nun aracılığıyla var olur. Sende, Senin sayende ve Senin vasıtanla, amelim kesinleşsin. Küçük bir muamma altında gizlenmiş olan bu muhtasar derleme, Sözcüklerden bir bulutun altına fazlasıyla gömülmüştür, Pek çok kitapta, bu taşı **Taş**: Filozof Taşı, adi metalleri altına dönüştürme ve uzun bir ömür bahşetme gücüne sahip efsanevi madde inananlara müjdelerim. Her biri sanatın bir parçasını yazdı, fakat bütününü değil, İsimle dokunup amelle dokunmadılar, ya da amelle dokunup isimle dokunmadılar. Burada son bulur, burada aşikâr kılınır, başka hiçbir yerde bütünüyle tarif edilmemiştir, Öyle bir ameli ki, ulu zihinleri bile incelemeye sevk etmiştir. Bu hususta, filozofların otoritesi hemfikirdir, Şöyle ki, sıradaki silsile onları size bildirecektir, En büyük Aristoteles, Hermes, Platon, Razi, Henles, Cassas, Pisagor, Balgus, Zeno ve Lucas, Assidunus, Bodanus, Kalet, Yaşlı, Guncianus, Câbir, Arislaus, Bonellus ve hatta İbn Sina, Ve filozoflar kalabalığındaki diğerleri. Gerçekten de pek çok şeyden bahsederler, yine de taş bir ve aynıdır, Kimi ortasından bahseder, kimi sonundan, Ve kimi de başlangıcından, lakin Tanrı’nın lütfuyla.

Anlayanlar, gördükleri şey tarafından aldatılmazlar, Ta ki gerçekten daha az bulunan o şeyi görmesinler (orijinal metinde "vilis", kelime anlamıyla "değersiz" veya "ucuz". Simyacılar sık sık "Taş"ın sıradan, gözden kaçan bir maddeden yapıldığını, ancak yalnızca pahalı şeylere değer verenlerden gizlendiğini ileri sürerlerdi). Büyük Albert (Albertus Magnus [yaklaşık 1200–1280], Dominiken bir bilgin ve hezârfen. Tarihsel bir şahsiyet olmasına rağmen, otorite kazandırmak amacıyla Ortaçağ'a ait pek çok simya metni ona atfedilmiştir) der ki, Taş uğruna verilen mücadelenin Lekesiz bir amel olduğu şeydir, zaman içinde daima gizli tutulsun. Yozlaşmışlardan, layık olmayanlardan, adaletsizlerden ve kötü niyetlilerden sakınmalı, Dünya harap olurdu, yasaklanmasının sebebi de budur. Böylesine mükemmel bir fırsat kötülere verilmemelidir. Hakkını yukarıdan alır, kaynak hattının akışını takip eder (sakinler için). Daniel: Dilediği yerde eser, hediyelerini nereye bahşederse (orijinal metinde "munera luat", Yuhanna İncili 3:8'in ["Rüzgâr dilediği yerde eser"] bir tefsiridir ve burada simyadaki başarının Ruh’un yalnızca hak edenlere verdiği bir lütuf olduğunu ima eder) / (kendi liyakatleriyle bunları kendileri için talep edebilsinler diye). Bu yüce isim, Rab’bi kendi alameti olarak taşır. Tecellisine gelince, şimdi onu ya dilerdi ya da neyi inkâr ederse. Temel: Hikmet, size konuşurken kulak verilmesini ister, Bulutlar kalırsa, bilge kişiye yer kalmazdı. Zira çocuklar bilgelerin sınırlarıyla alay ederdi. Zeki ve ahmak, fakir, zengin ve tahsilli, Aralarında mesafe olsa da, mertebeleri eşitlenirdi. Hiç kimse aşırılıklar için ağlamaz, tövbe de etmezdi. Brunellus ("Brunellus", Ortaçağ edebiyatında [özellikle Nigellus Wireker’in "Speculum Stultorum" adlı eserinde] bilgelik arayan ancak bunun için yeteneği olmayan bir ahmağı simgeleyen, eşekler için kullanılan yaygın bir isimdi): Dünyevi hayatlarını ölüme vermeye alışkın olduklarından, En küçük şeyler için / olağanüstü bir şey için her ne yaparsa yapsın. Avam kalabalığının meclisinden kaçar, bu yüzden [arar] bilgelerin cemaatini. Tutsak / iki ölüm / hem kederli hem de güçlü. Halim olanlar ürperiyordu, bu yüzden bilgeler sessiz kaldı. Altından [ameli] eliyle nasıl yetkinleştireceğini bildiğinde, Burada, bir yıl içindeki bakiye miktarı sayesinde, Hiçbir iki şeyi bu ikisi kadar sevmez, Vuku bulur, burada nigredo (karalık evresi) yaparsın, albedo (beyazlık evresi) yaparsın ve ardından rubedo (kırmızılık evresi) yaparsın (Bunlar simyanın "Üç Büyük Evresi"ne atıfta bulunur: Nigredo [karalık/ölüm], Albedo [beyazlık/arınma] ve Rubedo [kırmızılık/Taş'ın yetkinleşmesi]). Fakir kalsa da, imkânlar yine de onun için baki kalır.

(Dipteki karalanmış metin parçalı tekrarlar gibi görünmektedir, "şey vuku bulur / olsun şundan")

Kaydedilmesi gereken bir ilahi

Tanrı hazır bulunsun. Eğer bir Tanrı kulu öğrenirse / Ama korkar, adi metalden korkar / ya da bir Epikuros gibidir (özgün metinde "epicurus", burada simyanın ruhsal dönüşümünden ziyade yalnızca maddi rahatlığın ya da zahiri, dünyevi zenginliğin peşinde koşan birini nitelemek için kullanılmıştır). Tanrı zihnin hilelerinin açığa çıkmasına izin vermez, lakin Cömert Olan'ın inayetiyle zihne layıkıyla bilmeyi nasip etsin, bundan çekinilir. Yüreğe huşu bağışlayarak doğru yolu göstersin. Bu nedenle Tanrı'ya böylesine sadık bir zihinle yönelelim, Ta ki sen yazarken, faydalı şeyleri mucizevi bir şekilde bilmeyi bize bahşetsin, Kendi zatı aracılığıyla her şeyi bilme kudretini bize versin, Not, ameliyenin aslı birleşimdedir... [kısaltılmış not]. ki bunda... [okunamadı] Uluhiyetinin ebedi kudretiyle, Tanrı burada ve her yerdedir. Sanatın canına zalimlerin huzurunda suret vermek. Bayağı olanı aydınlatıp döşeğini güneşe sermek (Mezmurlar'dan mülhem bu tasvir, simyadaki "bayağı" yahut adi başlangıç maddesinin, ilahi ya da kimyasal hararetin "nuru" ile arındırılıp yüceltildiğine işaret eder). Göklerin fevkindeki celal, ey alemin Rabbi, şevkle nakşediyorum. Sen, ey en mukaddes Bakire Meryem, bu gayretlere vekar bağışla. Sanata dair... [tılsımlar/kısaltmalar]... yıl boyunca hükmedilsin ve şifa bulsun... Işık, ışığın yolu olsun ve ışık her veçhile demirci için bulunsun. Mesih'in çehresi ve iki güneş vasıtasıyla sevinsin / güneşin ağırlıkları. Burada Arisleus'un ikinci rüyeti nazımla anlatılır (Arisleus, ortaçağ edebiyatında kimyasal süreci temsil eden bir diyara seyahat ettiği muhtelif "rüyetlerin" başkahramanı olan efsanevi bir simya otoritesidir), Ta ki zihin bundan emin olsun ve ameliyeyi layıkıyla bilsin. Semoz (muhtemelen "Hermes" isminin bozulmuş hali ya da belirli bir gezegen ruhunun adı).

Bu kütlenin adı Rebis'tir, yani "iki kez olan bir şey" manasına gelen ikili bir şeydir. (Rebis, "İkili Şey"dir, yani simyadaki androjen figürdür. Taş teşekkül etmeden evvel gerçekleşmesi gereken zıtlıkların; kükürt ile cıvanın, erkek ile dişinin, ruh ile maddenin birliğini temsil eder.) İlk sudaki bakır, hiçbir şey bu vazifeyi ihtizardan daha iyi tamamlayamaz. Ateşte sabitlenmiş şeylerden tentürü hasıl et. Mukadder olan ateşte erir, taş ise yukarıdan donmuş sudur. Ateş benim, akan su kavi olsun. Ve mezkur su, mucizevi bir şekilde donmuş halde. Ve ilk suretine rücu eder, böylece kaideye tabi olur. Benzer benzeri doğurur, nitekim her daim bayağı olandan vücuda gelir. Arzulanan amelin neticesine bakınız.

Taşın ne olduğu kafidir, onun çiçeği ve hayatın altın dalı. Güneşin ilahi cisminden gelen cıva (özgün metinde "argentum vivum", kelimesi kelimesine "canlı gümüş" yahut cıva). Ağdalı altın, o kıymetli **Bakire Sütü**'dür (Maddenin çözünmesi esnasında hasıl olan besleyici, cıvalı bir sıvıyı ifade eden simya terimi). Güneşin teri, kükürt, mehtap ve nem.

Ölüm nedir? "Emmore"da terennüm edilir (özgün metinde "Emmore", muhtemelen eserin siyah evresinin simgesel bir karşılığı olan Morus'a, yani "kara dut"a bir atıftır ya da özel bir ismin bozulmuş halidir), daha yüce olan geride bırakılmıştır, zira cismin geri kalanının tamamına maliktir. İşareti, ateşin üzerinde pırıldadığı vakit görülür, henüz bedenden azat edilmemiştir. Sudan süratle elde edilir yahut kaynatma ameliyesinde de bu türden işler aşikar olur. **Kaynatma (Decoction)**: Bir cevherin özünü çıkarmak için kaynatılması ameliyesi. Karalık devam ettiği müddetçe onu hararete maruz bırak ve o nem tükendiğinde kararmanın buharı kesilir, akabinde taşta beyazlık hasıl olur.

Bu durum, Basilius'un ikinci kitabında (efsanevi simyacı Basil Valentine'a bir atıf olması muhtemeldir, gerçi müellifin "On İki Anahtar" adlı eserinin tarihleri ekseriyetle bu el yazmasının tarihinden sonradır, bu durum sonradan düşülmüş bir kenar notu olabilir) yedinci kitap, on birinci fasılda bir temel teşkil edecektir ki bu, umumi kanaatin de ötesindedir. Bu sebeple evvelce ona "Aslan" denmiştir, zira Akrep'in Nağmesi (Akrep burcu, ekseriyetle "yakıcı" asitlerle ya da fırının dönüştürücü hararetiyle ilişkilendirilirdi) demiri alevlendirir.

1. Renk Ruh üçlüdür [ruh], fakat geriye kalan öz basittir, Dünyada görünürdür [ya ısı ya da ruh], saydamdır ve renk değiştirir, Rengi ve tadı, kokusu ve ölçüsü [ölçülmüştür] sonbahar nizamında Zihne öğretir, çürüdüğü [gerçekten] ve ıslah edildiği şey vasıtasıyla. Birlik Onun vasıtasıyla armağanlar meydana gelir [anne, kardeş, bu şeyler] dostça görünür. Uzun bir zaman [çürüme için] gereklidir [ruh veya armağanlar], yakın olanlar için, Bununla bozulur [çürüme süreciyle] veya bununla dört şey [dört unsur, toprak, hava, ateş ve su] birleşir. A. Ölüm nedir? Yaşam nedir? Eğer kapta bilge isen, orada yaşam vardır. 1. Anahtar Yoğun sıvıyı [cıva], şeylerdeki suyu ateşle damıt. Anahtarlar kapalıyken [kapalı], bu şeyler damıtılacak [damıtılacaktır] ve kara kurbanlar ("Kara kurban" ifadesi, nigredo (karalık evresi) veya simyasal ölümden geçen, yeniden doğmak üzere "kurban edilen" maddeyi işaret eder) yüzecektir. Nemden arınana dek [cıva suyu vasıtasıyla], buhar [duman] dindiğinde. Ellerinle ezme, pişir ve yeryüzünün sakızını dök. Yaşayan gümüş gibi olsun, **Argentum Vivum/Cıva**: Cıva, rüzgârdan daha berrak. Ruhu gizleyen beden [yani toprak], onu içerek açığa çıkarır (Simyadaki "içme" veya massetme işlemi, katı bir maddenin bir sıvıyı emmesini ifade eder). Rüzgâr [yani Kutsal Ruh] bu armağanı [eserin tohumunu] bilgelikle bulsun [ya yalnızca ateşle ya da yıkayarak]. Tabiattan değil [yani yıldızlardan]... üreten [cıva] ve anne [toprak]. Ölümün veçhesiyle [yani ruh] ölerek, o [yani toprak] hasmının [yıldızlar] çiçeğini [ateş] meydana getirir. 2. Anahtar Çiçektir [ruh] tanrıça olan, Mappea'nın bu altın çiçeğidir (Teknik ve simyasal tariflerden oluşan ünlü bir Ortaçağ derlemesi olan Mappae Clavicula'ya atıfta bulunur). Bu şekillerle [ve beyazlıkla] toprak [deniz], beyaz sıvılaşmanın ardından öğütülür. Sularla aydınlanmış, beyaz sıvılaşmanın ardından öğütülmüş. [öyle olsun ki] Öyle ki Stilbon'un (Stilbon, Merkür gezegeninin antik Yunancadaki adıdır) tuzu ile kararan şeyler [Büyük Majisteryum]... Beyazı çözen ateşle, sırlar devrolunur. Böylece taş kurutulur, ta ki görünene dek, Ateşle arındırılmış [halk tarafından], donmuş çıplak bir kılıç gibi. Bundan sonra, kütlenin üzerine bastırarak durma [hazırlandığı gibi], Birleşsin diye [yani meselenin özü], taş ateşle daha çok pişirilsin. Sonrasında kendiliğinden ısınır [kendi kendine], fakat kalana dek değil.

Mars'ın ilkeleri (özgün metinde "martis"; Mars hem demir metalini hem de fırının dönüştürücü şiddetli ısısını temsil eder) sanatın nihai yıldızına [okunamadı] götürür, sanatın son şeylerini Mars'ın ilkelerine geri getirirsin. Çözerim, damıtırım, pıhtılaştırırım, kalsine ederim, **Kalsinasyon**: Bir maddeyi yüksek sıcaklıklara maruz bırakarak toz ya da "kül" haline getirme işlemi, balmumu gibi yumuşatırım. Yücelt (özgün metinde "Exchel"; muhtemelen "Exel" veya "Exalt" kelimelerinin bir türevidir ve bir maddenin arındırılmasını ifade eder) ve onu ateşle öğüt, tıpkı kadınların keteni işlemesi gibi, kül suyuyla arıtırlar onu [göründüğü gibi] ve ilahi güneşte kavururlar, nihayet tütüp yaşayan bir renge bürünene kadar. Böylece, tuzun beyazlığı tamamlandığında, metali sabitle.

3. Anahtar Üçüncü anahtar, ruh için tatlı bir değiş tokuş haline gelir, bırak sütle beslensin [hastalıkta ve ağızda], ta ki bir mücevher gibi kendiliğinden filizlenene dek.

4. Anahtar Ateşten sonra, bu şeylere dört ve beş [on] gün ver. Olgun embriyo ("Embriyo", kap içerisinde gelişmekte olan Filozof Taşı'nı ifade eder) ikiz doğumu içinde saklar, böylece ruh bedene dönüşür, soylu bir doğumdur bu. O vakit insana kâfidir, eğer sabitlenen şey senin için sabitlenmişse.

Vntimerus (Muhtemelen bir özel isim ya da "Unithemerus" gibi bir unvanın bozulmuş biçimi) Bırak kaynak kendi buharından mutat veçhiyle süblimleşsin. Tabandan damıtılsın [yani yarıldığı söylenen şeyden], bakır kokusuyla aldatarak, ne vakit suda çözünmüş doğal maddeler görülse. Mademki elle tutulamaz bir varlıktır ve su beyaz ve yumuşaktır, o vakit meydana gelen her şey buhardır ve sıvılaşmıştır. Doğal çiftin (Muhtemelen "Kükürt" ve "Cıva" ilkelerinin birleşmesine atıfta bulunmaktadır) hakkaniyetle bağlanması gereken şey de budur. Tanrı'nın işini yerine getir, taş birdir, üçlüdür ve birdir. Ruh üçlüdür, bu eserin hem oğlu hem de babasıdır.

[Teselli] Eşsiz tözler üçlü bir töz haline gelir. Bu nevi tuzlu su (özgün metinde "muri"; muhtemelen tuzlu su veya salamura anlamına gelen muria) gübreden bir şeyi süblimleştirir. İki şey vasıtasıyla, güneşin üç adımıyla Rebis olan şey, **Rebis**: Karşıtların, örneğin ruh ve madde ya da eril ve dişilin birliğini temsil eden merkezi bir simya sembolü olan "çift-şey". Sıçrayış buradandır, kabı (özgün metinde "cuculue"; muhtemelen bir damıtma aygıtının su kabağı biçimindeki alt kısmı olan cucurbita kelimesinin bozulmuş halidir) daha yükseğe doğru çöz. Bahar güneşlerinde Koç, güneşin ilk yoludur, diğeri ise Aslan burcundaki sarsılmaz adım vasıtasıyladır.

Her yeri sınırlar, sınırlardadır. Hazır kılınmış güneş oku (özgün metinde "Solaris... sagitta"; ok, genellikle kabın içindeki "ruhun" veya ısının hızlı ve nüfuz edici etkisini temsil eder), adımları zamanında doldurur. Bu üç adımla sonun kemale erişi gerçekleşir. Güneşin çiçeğinde, yanan bir kokunun ışığı vardır, ve buharlaşır. İffetli bir babadan, bakire bir anadan bir oğul doğar (Taş için simyevi bir alegori; Taş, "bozulma" olmaksızın "saf" veya "arındırılmış" elementel ebeveynlerden meydana getirilir). Üçlü bir yüzde, basit bir beş katlı öz bulunur. **Beş katlı öz**: Beşinci Öz (Quintessence) veya toprak, hava, ateş ve sudan oluşan dört fiziksel elementi aşan beşinci element. Dördü çamurdadır, başta büyük bir merhametle. Sınır Magnezya'nın çiçekleri, çürüyerek, sıvıları kurutarak emer. **Magnezya**: Simyada bu, modern magnezyum elementini değil, ham "İlk Madde"yi veya Taş'ın temeli olarak kullanılan belirli bir mineral maddeyi ifade eder. Düşmanların (özgün metinde "inimici"; muhtemelen dışarı atılması gereken zıt elementlere veya safsızlıklara atıfta bulunur) çektiği her bir mahzenden. İki kısım cıva ile yoldaşı birleşir. Bilge kişi sevinecektir, kalbinde suç olmadan tasarlar. Binlerce yıl yaşasa bile kayıplarına yetecektir. Günde bin kişiyi beslese, muhtaç kalmaz (Filozof Taşı'nın az bir miktarının muazzam miktardaki adi metali altına dönüştürebildiği varsayılan "Çoğaltma" gücüne bir atıf). Herkes bu şeyi bilsin, o her yerdedir, bedelsizdir ve zamansızdır. Ve daima annenin karma niteliği tarafından yönetilir. Duyan İlaç yalnızca bunun adıyla beslenir, Diğerleri suça yol açar ve nihayetinde sonu boşa çıkarır. ruhta, zihinde ve anlayışta O şey bir olana dek, arındırma aracı güneş olanların bir simgesidir. Zira dünyanın savunmasında var edilmeyecek olan şeye hiç kimse sahip değildir. Acı olmayı arzu eder ama acılık nedir bilmez (özgün metinde "amare cupit s[ed] n[escit] am[ar]e"; 'amare' [sevmek] ile 'amarus' [acı] arasında Latince bir kelime oyunu. Simyada, çözünmenin 'acılığı', altının 'tatlılığına' götürür). Aquinas'a özgü biçimi vererek, Papa'nın kuralını izlersin (Yazar Sahte Thomas Aquinas'a ve simya eserlerinin papalık makamıyla olan efsanevi bağına bir atıf). Fakat yıldızların arasına yerleştirildiğinde, ona Hermafrodit denir. **Hermafrodit**: Rebis veya eril (kükürt/sıcak) ile dişil (cıva/soğuk) ilkelerin kusursuz birliğini simgeleyen "çift-şey". Dünyada, aynı derecede değersiz iki taş vardır (Bu "değersiz" taş, Taş'ın yapımında kullanılan ve çoğu insanın çöp diyerek göz ardı ettiği sıradan maddelere atıfta bulunur). Eril olan kırmızı taştır, eşinin rengi ise beyazdır. Bu kırmızı olanı batıdan ve güneşin doğuşundan görürsün, iki nöbetleşe akıntıyla nehirlerin üzerinde yükselirken. Biri yükseklikleri aradığında, diğeri gece vakti derinlikleri arar. O kadın, batırılmış olarak yukarı döner, o erkek ise tam tersi. Bunlar sulu ve karanlık yerlerdeki tuzlanmış olanlardır (özgün metinde "salmati"; simyadaki Tuz ilkesiyle işlenmiş maddeler).

Dört biçimde altı, bunlardan havanın hareketleri gelir, bunu kendi aracılığıyla elde edeceksin, ve havadan, buhardan beş. Aynı şekilde ateşten, [ve] kurşundan, topraktan, topraktan kısa zamanda içine giren... o zaman suyun Tanrıçasının (özgün metinde "sciam deam"; muhtemelen "scientiam deificam" veya "ilahi ilim" için bir kâtip kısaltması) ilmini Taş aracılığıyla ayrıştırarak tam anlamıyla düzenlemiş olacaksın... süz, damıt ve geriye [çevir]... ısı ve nem aracılığıyla düzenlenmiş... ve güneş tozuna sahip olacaksın, ikisi geri döner...

İkisi de denizin ortasında taşınır, Biri, karşılıklı inleyen rüzgarlarla ve sularla savaşır, güneşine bağlı ve ayrılamaz halde. Eğer taş sağlam bir inançla taşa sabitlenirse, Her şeye [her şeyden] çok fayda sağlar, hiçbir şey ona karşı koyamaz, sudan, ateşten ve havadan, her şeyi doğuran su vasıtasıyla. Dört [unsur] sana havadan her şeyi doğuran suyu verir, **Her şeyi doğuran su**: Latince "omigenam limpha", tüm şeylerin tohumlarını içerdiğine inanılan "cıvasal su" ya da evrensel çözücüye atıfta bulunur. Aynı şekilde, toprağı yay, dalgaların arasından düzenle, Ta ki onlar kararıp (orijinal metinde "nigant", çürümenin veya kokuşmanın nigredo [karalık evresi] aşamasına atıfta bulunur) ayrı durmayana, [birbirlerinin içine] girene dek. Kendi türünden olmadıkça hiçbir sanat bir nesneye ait olamaz, Sınır. Güneşin boyası, ayın ve unsurun ölümüdür, Demogorgon (orijinal metinde "Demoz", muhtemelen ortaçağ simyasında ilksel yeraltı dünyasıyla ilişkilendirilen bir tanrı olan Demogorgon'a atıfta bulunur). Yedi tanesi nesnelerdendir, üç kere üçü ise türlerdendir, Bunları gözetmezsen, ikisi yoksunluk içinde birleşir. Yasa öğretir ki... [okunamadı] kırmızının, **Kırmızı**: Büyük Yapıt'ın nihai güneş evresi olan rubedo (kırmızılık evresi), beşinci bir kısmı ateş olmalıdır. Pişirme, **Coctio**: Maddenin olgunlaşana kadar kapalı bir kapta ısıtılması veya "sindirilmesi" süreci, gerçekten üç kere elli gün boyunca gerçekleşir (150 gün). Zeytin ağaçlarının yağlı odunundan bir ateş yapılsın, Üstün gelen böylesi bir kuvvet ya da hayvani bir güçle. Kabın ateşiyle, çiçeklerin en karasını meydana getirir. Nihayetinde, süzülüp arındıktan sonra (orijinal metinde "lixivata", yıkanmış veya saflaştırılmış), geri dönen beyazlık, **Albedo**: Büyük Yapıt'ın saflaşmayı ve metalleri gümüşe dönüştürebilen "Beyaz Taş"ı temsil eden ikinci ana evresi meydana gelir. Boyaları dizginle, unsurlar da kendilerini tutsun. Görünüşün bir kısmı olsun, ince ketenin gövdesi üç [kısım] olacaktır. Hakiki tartılarla, o yapıtın bir hasmıdır, Taş. (nem vasıtasıyla çünkü başka yerde havaya sahiptir, kütle vasıtasıyla böylece orada simya olmaz / bütün şeyden dökülen kütle olan yağdan, ki tamamı kütledir / kendi içinde buraya eklenen şeyin mantığına sahiptir...) İnce cevher onuncu kısma eşitlenir. İnce unu işaretlersen (orijinal metinde "simila"dan gelen "Smyla", burada rafine edilmiş simya tozu için bir metafor olarak kullanılmıştır), o zaman onuncunun dokuz kısmını al. Yedi ölçüyü tut, sonra sana ateşi getirmeni buyuruyorum. Bu karışımın eşit payı hak olarak kalır, Gayretli. Bütünden iffetli bir hamur taşınır. Birleştirdiğim vakit... [okunamadı] Basilis (muhtemelen Taş'ın dönüştürücü gücünün bir sembolü olan Basilisk'e atıfta bulunur). Buradan eril olan oğula buyurur, böylece yeniden birleşirler, Gölgelerin yasasını doğurabilsinler ve koruyabilsinler diye. Canavar mayalanır, kasım ayında süt verir. Sonra oğlan (gelişmekte olan Filozof Taşı için yaygın bir alegori olan "Felsefi Çocuk") dışarı çıkar ve ilk sütle beslenir.

Üç ay sonra ruh (orijinal metinde "ammia", muhtemelen "anima"nın bir çeşitlemesi) bir toplanmadır (özellikle ölülerin bedenlerinden). Ruh bir balsam gibi olsun, yani bir iksir ve en yüce ruhlardan bir toplanma. En mükemmel bedenlerden, evet gerçekten oradan, Azoth gelir, **Azoth**: Dönüşümün temel etkeni olduğuna inanılan evrensel çözücü veya "filozofların cıvası", ve ruhun nemlendirilmesiyle gerçekten hayat verir, vb.

Benzer bir usulle simya sanatı çiçeği yaratır, dünyada yapılacak olan. Dünyadan uzakta, dünya mücevherinin üç yüzünü tutacaksın. Sana bu öğretileri veren emzikteki çocuğu gözet (buradaki "emzikteki çocuk", büyümek için cıvasal sütle "beslenmesi" gereken, gelişmekte olan Filozof Taşı için yaygın bir simya metaforudur). Çözücü tarafından biçimlendirilir (orijinal metinde "menstruo", maddeyi çözmek için kullanılan "felsefi menstruum" veya evrensel çözücü) ve mayalanan sütle beslenir. Ne kadar arınırsa o kadar güçlenir. O vakit çocuk kendi başına büyüyecek kadar güçlüdür. Hermes. Güney Rüzgarı dururken, araya giren bolca rüzgarla, Bulutları yüceltir, denizleri ve buharları alıp götürür. Aristoteles. Pek çok şeyden, akıp giden şey saftır, ya da türlerdendir. Yoğunlaşabilen şeylerde, donduracağın şeyi temizleyeceksin. büyük güç / [tarif] / fazladan / tunç [?] küllü su. Yukarıya doğru tutarak, her şey iki şeyle boyanır. Nesne ikiden yapılmış birdir, ikisi bir vasıtasıyla üçü verir. Pandophilus. Bedenler öğütülerek nemlendirildikçe kurur, Ta ki yumuşayana ve cevherler renkle parıldayana dek. Sonra temiz ruhu kendi bedeniyle birleştir. Parça parça birleştir, bütününü birden birleştirme. Anahtarların karışımlarında, onun ruhu kaçmasın. Ateşli kudret uç noktalar boyunca yavaş kalmasın, (gün / ateş / üç / her ikisinden / ruh) Böylece denemeler vasıtasıyla unsurlar döndürülür. Lucas. Zar zor habercisi olduğun üçüncü aydan sonra, Sen aynı anda gümüşsün (Beyaz Yapıt'ı veya albedo [beyazlık evresi] evresini belirtir) ve dahası, Azoth'sun. Kara dumandan sonra, son derece beyaz bir kükürt olsun. kısımda (bilmez / hiddet / ateş vasıtasıyla) Bu en yüce Satürn sanatında dururken (buradaki "Satürn sanatı", yapıtın karanlık başlangıcı olan Kurşun veya nigredo [karalık evresi] aşamasına atıfta bulunur), Yukarıya doğru işlenmiş ince bir alevle parlamadıkça. (birinci / ölü toprak) Cıva daha sonra güneşin ışınlarıyla yükselecektir, İyi dayanmış olana hayat veren ateşli bir erdemle. Sapus (zaman vasıtasıyla) Ve sen su perisini ve onun kendi [doğasını] [aziz tutmadıkça], Hakikatte, daha çıplak bir maden yoktur. (demir gibi / demirin) Simya sanatı karadan başka hiçbir şeye kesinlik vermez, İhtiyaç duyduğu her şeyi kendisiyle birlikte taşır, su da tortuları kendisiyle taşır.

Bu çiçek altı [ay] boyunca kalır, Ölü şeyler beyazlaşır ve Sur moru zehriyle kararmaz (orijinal metinde "tyrio veneo", Sur moru kıymetli bir boyaydı, burada muhtemelen karalık aşıldıktan sonra elde edilen "kraliyet" rengine atıfta bulunur).

denize doğru, çünkü Güneş kendi kızıl oğullarından doğar 1. 2. (Bu sayılar muhtemelen yapıtın iki evresine veya oranlarına atıfta bulunmaktadır.) Anneyi, kendi türlerine uygun olarak kızıl oğluyla birleştir. soğuklukla, yani buharlaşmış ve bir kokuyla birlikte. Bilge bir adamın tarzında, güzel şeyler dışarıda durur. Bu şeyler, sanatı doğurana durmaksızın katılır, Şayet başlangıçta en derin yüreklere birtakım simgeler yerleştirilmişse. yani, ölülerin bedenlerinden Yalnızca özetlenen kısımlar sanatın başlangıcına tanıklık eder, İlk kısmın geri dönüşü sanatın sonunu getirir. Pisagor Doğa kendini fetheder, doğa kendinde sevinç bulur ve doğa kendini sabitler (özgün metinde "Phisica se vincit se gaudet seque figit." Bu, kadim filozoflara atfedilen ve bileşenlerin kendi çözümlerini bizzat barındırdığını öne süren temel bir simya aksiyomudur). Bu madde birdir, kap birdir ve pişirme birdir. Yapıtın kalıcı olabilmesi için taştan bir kap temin etmeye özen göstersin. Pişirme işlemi için evvela demirden bir kap alınmalıdır, Sonunda ise onu camdan bir kaba koymalısın, nitekim kabuk (özgün metinde "teste", fırının kapağına veya dış muhafazasına atıfta bulunur) buna tanıklık eder. Câbir (Câbir, eserleri Ortaçağ kimyasının temelini oluşturan, 8. yüzyılın efsanevi simyacısı Câbir bin Hayyân'ın Latinleştirilmiş adıdır) tunç, Sen tunçsun, sen Güneş ve Ay'sın, iki, temiz yataklar arar, yani kükürt ve laton, **Laton**: Simyada karalığından arındırılması gereken "saf olmayan bedeni" temsil eden, pirince benzer adi bir metal alaşımı, Güneş ve Ay'dan doğan, zira o beden, ruh ve tindir. yapılacak olan Dört kapıdan geçerek güçlü bir karşıtlık kurulur. Zira onlar aynı türdendir, "ısırık" (Çözücünün aşındırıcı eylemi) "cezbediş"ten (Maddeleri bir araya getiren çekim gücü) farklı değildir. Onlar çağlar boyunca boyamadıkça **Boyamak**: Bir maddeyi, çoğunlukla rengini gümüşe veya altına dönüştürerek kimyasal ve ruhsal olarak başkalaştırmak, kendilerini ayırt ederler. iyileştirir Kaynatılmış şeylerin içinde, iki kez üç kere yedi gün boyunca, bırak siyahlaşsın (Bu, çürümenin nigredo (karalık evresi) için gereken 21 güne atıfta bulunur), Ta ki beyaz, kükürtten kendi karşıtına dönüşene dek (Maddenin arındığı albedo (beyazlık evresi)). Altı yapıtın ardından, her şey dingin bir ışıkta geri döner, Nasıl kalıcı kılındıkları ve nasıl yukarı kaldırıldıkları. Balbus (Muhtemelen "Turba Philosophorum" gibi simya diyaloglarında yinelenen bir karakter ve otorite olan Balbus'a bir atıftır) Temiz ağaçtan devşir ilk meyveleri. o halde arzulanacak olan Artık acıkmayacaksın, ne de yokluk içinde ağzını açıp kalacaksın, daha da büyüyeceksin. Sana derim ki ey zengin adam, yerin altında karanlık bir ev kurduğunda, Hayatın doruklarını hor göreceksin. yani, hafif bir ateşle Bu ev bir hamam tarzında daraltılsın, **Hamam**: Nazik ve istikrarlı bir ısı sağlayan "Balneum Mariae" veya su banyosu. Böylece şakakları ağarmış sakallı bir adam (Sakallı Adam, ateşten sağ kurtulup olgunluğa erişmiş maddeyi, yani "İhtiyar Kral"ı veya "Sabit Taş"ı simgeleyen yaygın bir semboldür), Yüz yaşında olan, meyvelere bir ilave olsun. Apollo (özgün metinde "phebus", altını veya taşın "Kızıl" evresini temsil eden güneş tanrısı), yüz doksan günde doğar. Kuruluk dinmez, meyve gençleşmek üzere gelir. Hayat suyunun içine batmış ölü bedeni kurtar, **Hayat Suyu**: Kimyasal olarak ölmüş maddeyi "diriltmek" için kullanılan güçlü bir çözücü veya damıtılmış ruh olan "Aqua Vitae". Bir kez arındığında boyar, çok geçmeden zararsız hale gelip oradan ışıldar.

Yıkamadan sonra bedende sudan hiçbir şey kalmadı, zira tıpkı daha önce yıkadığın gibi bedenin nemlendiği son noktadaydın.

Ve ağacın bu hayret verici kudreti (Felsefe Ağacı, Filozof Taşı'nın muhtelif evrelerindeki büyümesini ve olgunlaşmasını simgeler) bağra basılmalıdır. Uçlar, Yıkama sonrasında, benimle kalan tortular, zengin madde yarıktan dışarı parıldar. Öğütler, başlar, sanatın gerektirdiği gibi, Bilgelerin gizli şeyleri, ki onları saklı bir cilalama (metnin aslı: "lima ceca", lafzen "kör eğe". Bu, maddenin göze görünmeyen, incelikli ve içsel arınmasına işaret eder) temizler. Âlimlere bir teselli, bedenlere bir şifadır. Bilgelerin bu Balsamından bir merhem yapılır, bu panzehir sayesinde uzun zaman yaşadılar (Uzun ömür bağışladığına inanılan "Evrensel Tıp" veya Hayat İksiri'ne bir atıf). Gayretli Olanın Öğütleri, Siyahtan sonra beyaz yakışır ve kurşun, sanatın gerektirdiği gibi beyazlaşır. Yoğun bir sıcaklık hazır bulunsun, lakin aynı zamanda soğukluk uzak dursun. Dumanla birlikte yelden kaç, zira madde yavaş yanan ateşte sevinç bulur, Tâ ki sanatın keşfettiği muayyen dereceler ve sınırlar içinde Şiddetli bir hararete dayanabilene dek. Hazırlandığı sınırlar, yorgunluğunu geride bırak. Sanatın mükâfatlarını arayan sen, aceleyle gitme. Zaman uzun olsa da ilk adımları hor görme. Ateş marifetiyle, vasfın suyu zaman ve saatler geçtikçe uyuşsun, Tâ ki koyulaşana, dinlenene ve arınana dek, eserin ve zaferin rengi. Gayretli Olanın Öğütleri, varır, aydınlatarak, Etken olanı edilgen olana müspet bir kuvvetle, iyi bir yerleşimle uyarlamak. Varlıkta olan şeyler yahut münferit parçaları geri vermek için olanlar, Tıpkı verdiğin şeylerin çürümesi gerektiği gibi, kara kurbağaları da, yani maddeler de çürümelidir (Simyada "kara kurbağası" [bufo], maddenin arınmadan evvel "öldüğü" ve çürüdüğü kokuşma evresindeki nigredo [karalık evresi] için standart bir simgedir). Murdar olmasın, ne karışsın ne de bulansın. Her şeyi tek bir şeyde toplarken, zamansız bir vakitte olmasın. Âdete uygun olarak sebatla, üst ve alt kısımdan, sonu gelmeksizin dur ve kabı açma. Sence bilinmeyen bir ateşin çılgınlığıyla sarsılmayalım, madde yalnızca haricî olan bir ateşte layıkıyla işlemez ("Tabiat ateşi" yahut "içsel ateş", ocağın maddî ısısından daha mühim kabul edilirdi). Minerva (Roma bilgelik tanrıçası, burada bizzat simya sanatını temsil eder) bu on kaideyle bizzat kuvvet bulur, Zira üçü ihtimam gösterir ve beşi hazırlar. Kalan suret... ister fena ister iyi doğrultulmuş olsun. Başa eriştiğinde, sanatlar marifetiyle münasip hale gelir. Bu sebeple, başlangıçta zihnimin hükmetmediği görülsün. Melankoli dehşet verici şeyler doğurmasın diye (Melankoli, toprak unsuru ve siyah renkle ilişkilendirilirdi, müellif bu merhalenin ruhen ve manen yıldırıcı olabileceği hususunda uyarır). Kral değersizleşir ve ardından yaşlanır (Kral, Altın yahut kemale ermiş Taş için yaygın bir metafordur, burada kokuşma esnasında "ölüm" ve yaşlanma geçirir), Temiz olmayan siyah, derin bir kokuşmuşlukla dipleri karıştırır (Simyacılar kokuşma merhalesini sıklıkla ölüme benzer, pis bir kokuya sahip olarak tasvir ederlerdi). Karışım katı değildir, çünkü sabitlenmemiştir, ne de kararlıdır (Simyada "sabitleme", uçucu ve buharlaşan bir maddeyi yüksek ısıya dayanabilen kararlı bir katıya dönüştürme ameliyesidir). Bir yıl latif kanundur, akıl da buna benzer bir anahtar gibi ardından gelir. Dövülmüş, Üç naçiz dereceyle gittiğimiz şey, sondur ve ilk adımdır. İşte, ilk derece dururken, altı ay evvel, Erguvani Olan (metnin aslı: "Puniceus". Bu, Taş'ın nihai kemali olan rubedo [kırmızılık evresi] evresine işaret eder) çözülecektir, sararıp solarak arınır. Yedilerden, İlk merhale yediler boyunca olsun, ardından on ikileri ikiye katla. Ateş ile, Ve ateşle pek çok kez dövülmeyi diler ve ikinci derece için iki misli. Bir yıl ve dördüncü gün anahtardır ve sen diğer anahtar olacaksın. Seçkin Erguvani Olan, ateşin bu üç derecesinden husule gelir. Ay ve aylar, onlar vasıtasıyla dereceleri sayarsın. Üç ayda gayelerin kemali bütünüyle tamamlanır, ve artık günler burada, nihayette kabul olunur. ¹ Andreas'ın dönüşü yahut AZOTH (Azoth, "Evrensel Çözücü" yahut cıvanın cevherî ruhudur, sıklıkla Büyük Eser'in başı ve sonu [A ve Z] olarak simgelenir), Ateşin önceki ve sonraki derecesi iki kat olsun. Üç cüz ile İksir (metnin aslı: "xir", Ortaçağda İksir için yaygın bir kısaltma), altı cüzü bire beyazlatır. Diğer şeylerin kıymeti yoktur, öyle ki on dört olmaksızın İksir vücut bulmaz. Üç kere elli gün geçecek ve bütün boyunca beşinci derece, tüm denizi bir yumrukla sağlamlaştırır, Bakire vasıtasıyla Bakire (Bakire sıklıkla saf, bozulmamış cıva suyunu temsil eder, "deniz" ise engin, kaotik ilk maddeyi simgeler). Hakiki İksir, sahne günlerinin kemalidir. Pek çok şeyden hâsıl olan altın külçe serpilip açılır.

*(Görsel: Aşağıdaki dört dizelik kıtayı mavi bir paragraf işareti [¶] başlatır.)*

Son, maddenin menşeidir, sükûnun asil sevgisidir. O nasip etsin ki Sen bilesin ve sevgide safa süresin. Ve hakikatte (metnin aslı: "veruthia", muhtemelen Yunanca 'aletheia' kelimesinin tahrif edilmiş hali), ver... ilahi oku... (metnin aslı: "psalle pitha". Bu satırlar, 15. yüzyıl el yazmalarında yaygın olan ritmik bir dua yahut ayinsel bir kapanış gibi görünmektedir) Kutsal zürriyetle nereye sevk edersen... kargının şifası olsun.

Felsefe Hazinesi Burada Başlar

Felsefe Hazinesi (özgün metinde: "Thesaurus Philosophiae") kurtuluşunu bize bildirir, zira göğü, yeri ve denizi, her şeyi yoktan var edebilen ve uyuşmayan şeyleri ahenk içinde birbirine bağlamayı murat eden O idi. O, iyiliğiyle benim için tek ve eşit bir vasıta kıldı, eski bilgeler de bunu tam manasıyla kavrayarak kitaplarında bu meseleye dair iki katlı bir yol olarak kaydettiler. Bir yol hakikattir, diğeri ise eğri büğrüdür. Hakikat yolunu gerçekten de muğlak sözlerle yazdılar, ta ki sanatın oğullarından başkası onu tam olarak anlayamasın (özgün metinde: "filiis". Simya yazınında "Sanatın Oğulları" ya da "Hikmetin Oğulları", sırra manen ve zihnen layık olduğunu kanıtlamış inisiye talebelerdir). Ancak bu ilmi, kimse onu günahkâr işler işlemek için gasp etmesin, kötülüğe daha yatkın hale gelmesin ve kendi felsefelerinin hesabını vermek zorunda kalacakları için gizlediler. Yine de sana derim ki, bana derim ki, bu ilmi layık olmayan kimseyle paylaşmayasın, bilakis nedamet getiren bir kalp vasıtasıyla öğrendiğin gibi onu felsefi usulle gizleyesin. Zira sana duyduğum sevgi ve muhabbet beni haddinden fazla kederlendirir. Fakat batıl yolu açık ve anlaşılır suretlerde yazdılar, o yolun ve diğerlerinin, yanılgılarıyla birlikte kendi yerlerinde zikredilmesine müsaade edeceğim. Ancak sen bu [hakikat yolunu] dinle ve anla, Tanrı zihnini aydınlatacaktır. Bil ki ilmimiz unsurların ve zamanların ilmidir, onların niteliklerinin birbiriyle terkibinin ilmidir, bütün filozoflar bunda müttefiktir. Ve bil ki göğün altında yaratılmış her şeyde, gözle görülmeyen fakat özü itibarıyla mevcut olan dört unsur vardır (Ortaçağ bilimi, Aristoteles'i takip ederek, bütün maddi varlığın dört unsurdan [Ateş, Hava, Su, Toprak] meydana geldiğini kabul ederdi; bunlar lafzi manada "toprak" veya "alev" olarak değil, sıcaklık, soğukluk, nem ve kuruluk gibi altta yatan nitelikler olarak mevcuttu). Bundan ötürü filozoflar bu ilmi unsurlar ilminin örtüsü altında aktardılar ve işini icra ettiler. Lakin bunun kandan, kıldan ve yumurtadan yapıldığı zannedilmesin (Pseudo-Thomas, uygulayıcıların mecazları lafzi manada anlayıp biyolojik atıklardan veya alelade ev eşyalarından altın üretmeye çalıştığı "mutfak simyasını" tenkit etmektedir), ne de diğer pek çok hileden ibaret olduğu sanılsın, yalnızca elleriyle çalışan kimseler bütün bunları denediler ve ben de onları şunun vasıtasıyla çoktan tecrübe ettim...

...ve kendi manasızlığına indirgenir (özgün metinde: "stupidem suum reducitur". Bu muhtemelen felsefi bir kafa karışıklığı haline veya işlenmemiş maddenin "ölü" durumuna işaret etmektedir). Ve bu sebeple, neticesinden ümidi kesmişçesine, kendi zihnimin acizliği yüzünden ustalığı bir kenara bıraktım. Bununla birlikte, daha sonra hoş bir tefekkür içinde kendime gelerek şöyle düşünmeye başladım, "Eğer bu şey ne ise o ise, ve ne değilse o değilse..."

O halde onlar [filozoflar] bilirler ki, bütün metallerin maddesi ve tohumu (özgün metinde: "sperma". Simyada "tohum", madenlerin içindeki üreme ilkesine işaret eder), kükürtlü hararetin onu pişirmesiyle yerin karnında pişen ve koyulaşan sudur. Kükürdün çeşitliliğine ve çokluğuna göre yeryüzünde türlü metaller vücuda gelir.

Bu metallerin ilk maddesi bir ve aynıdır, gelgelelim metallerin kendileri, topraksı kaynatmanın azlığı veya çokluğu, az veya çok koyulaşmış olmaları yahut [yabancı maddelerin] karışıp karışmaması sebebiyle birbirlerinden yalnızca arızi nitelikleriyle ayrılırlar (Aristoteles felsefesinde "arazlar", bir şeyin asli mahiyetini değiştirmeyen renk veya sertlik gibi vasıflardır). Bütün filozoflar layıkıyla böyle beyan ederler.

Zira her şeyin çözündüğü maddeden meydana geldiği muhakkak bir hakikattir, tıpkı kırağının hararet vasıtasıyla suya çözündüğünde, daha önce su olduğunun ispatlanması gibi. Bütün metaller [okunamadı] haline dönüşür (OCR muhtemelen "akıcı gümüş" veya "cıva" anlamına gelen bir terimi yanlış okumuştur, zira simyacılar metallerin akışkan cıva haline geri indirgenebileceğini savunurlardı), binaenaleyh daha evvel de aynı idiler.

Dolayısıyla, aynı [süreçle], aşağıda zikredildiği üzere suya dönüşürler. Bu kabul edildiğinde, Aristoteles'in Meteoroloji'nin dördüncü kitabında söylediği şu söz açıklığa kavuşur (Aristoteles'in Meteorologica'sı Ortaçağ mineralojisinin temel metniydi. Buradaki alıntı aslında sıklıkla Aristoteles'e atfedilen, Fars filozof İbn Sina'nın bir ilavesi olan "Sciant Artifices" bölümündendir), "Simya ameliyatıyla uğraşanlar bilsinler ki, metallerin nev'i suretleri değiştirilemez." Ve aşağıda geleceği üzere, evvelemirde ilk maddelerine indirgenmedikçe bu söz hakikattir.

İlk maddelerine bir kez indirgendiklerinde, aşağıda savunulacağı gibi, böyle bir başkalaşımın mümkün olması ve birinden diğerine kolaylıkla husule gelmesi gayet basittir. Zira büyüyen ve doğan her şey çoğalır, nitekim bütün nebatatta, ağaçlarda ve hayvanlarda bu durum ayandır, çünkü tek bir daneden bin dane ürer. Ve bir ağaçtan bin dal hasıl olur, ve

*(Görsel: Sol kenar boşluğunda işaret parmağı uzanmış bir el [manikül] çizilmiştir, işaret parmağı doğrudan ana metin bloğunun ilk satırını işaret etmekte, insan ırkının birliği ve tabiatın sonsuzluğuna dair argümanın ehemmiyetini vurgulamaktadır.)*

Bir uçtan diğerine geçiş, ancak onun orta hâli aracılığıyla mümkündür (Metnin aslı: "non est progressio motus de extremo in extremum nisi per medium suum." Değişimin aşamalar hâlinde gerçekleşmesi gerektiğini öne süren standart bir Skolastik aksiyom). ...sonsuzluğun, ve tek bir insandan bütün insan soyu yaratıldı. Her şey nasıl kendi türünden çoğalırsa, maden de bunun neticesinde en yüce artışını kendisinden alır. Ve bu durum, Aristoteles'in dediği gibi ilahi olana aykırı değildir (Metnin aslı: "divina." Muhtemelen "çeşitli" ya da "ilahi iradeye aykırı"), zira bu şeylerin her biri doğal uzuvlarda yahut yapay olanlarda meydana gelebilir. Hakikaten bütün [madenler] toprakta doğar ve büyür, bu sebeple onlarda sonsuza kadar bile bir artış ve çoğalmanın vuku bulması mümkündür. Lakin bu, madenlerin soyunda üstün olan şey haricinde yapılamaz, onların yaratılışının hazırlanmasıyla, Filozofların İksiri olan o madenlerin kemale ermiş vasatına [ulaşılır]. Bu İksirin anadan hazırlanması için (Metnin aslı: "matre." Simyada bu, kükürdün "tohumunu" kabul eden "matriks"e yahut ana maddeye [cıvaya] işaret eder), tabiatın sunduğu en yüce vasat haricinde hiçbir kudret yoktur, bu vasatta ruh birbirine karışmıştır. Suretler yalnızca kükürt ve **quicksilver**: (Metnin aslı: "argentum viva." Sıvı cıva) canlı ve belirli şeyler güçbela değildir, fakat onlardan ve tabiatça daha saf kılınmış, pişirilmiş ve sindirilmiş bu ara şeylerin bazılarından meydana gelen kemale ermiş İksirdir. Bunlar daha iyi ve daha mükemmeldir, hatta hedefe daha yakındır, öyle ki sebep yoldan sapmaz. Zira artık insan ekecek ve biçecektir. Dolayısıyla Taşı'ın nasıl yapıldığı ve vasatlarının ne olduğu yeterince açıktır, çünkü fazlalık olanın bertaraf edilmesi haricinde dışarıdan hiçbir şey eklenmez. Tabiat bir şeyden, ancak kendi tabiatıyla ona yakın olandan başkasını aramaz. Bu sebeple kadim filozofların sözleri artık açığa çıkmıştır ve mesellerle gizlenmiş muğlak sözleri yargıcın zihni tarafından anlaşılabilir, böylece onların yolu göstermiş olduğunu görebilir. O, evvelemirde filozofların, sanatın temeli olarak adlandırdığı şeyi ikrar eder: **dissolution**: (Metnin aslı: "solutio." Bir katıyı birincil sıvı hâline getirme süreci, ekseriyetle Büyük Eser'in ilk ve en hayati adımı olarak görülür). Nitekim **Mary the Prophetess**: (Metnin aslı: "Maria." Maria Prophetissa veya Yahudi Meryem olarak da bilinir, simya tarihinin temel figürlerindendir ve benmari [su banyosu] usulünü icat ettiği kabul edilir) şöyle der, "Canlı sakız, güherçile sakızıyla birleşsin ve onları çağıldayan bir su akıntısı gibi kılın." Ve **Rosinus**: (Metnin aslı: "Rosmuphus" veya "Rosinus." 3. yüzyıl simyacısı Panopolisli Zosimos'un Latinleştirilmiş adı) şöyle der, "Bedenler, çalışan ellerin faziletiyle cisimsiz kılınmadıkça..."

Parmenides, Meclis Kitabı'nda (Metnin aslı: "lib: tur." En eski Latince simya metinlerinden biri olan Turba Philosophorum'a işaret etmektedir) bu erimeyi ele alırken (**solutio**: katı bir maddenin sıvı hâle dönüştürülmesi süreci, sıklıkla maddenin "açılması" olarak adlandırılır) şöyle der, "'Erime' sözünü işiten bazı kimseler, kalıcı bir şeyin, kendisiyle birlikte vücuda geldiği ve eridiği bedeni olmaksızın var olamayacağını zanneder." Zira filozofların erimesi, suyu içine çekmek değil, şeylerin ilk başta kendisinden yaratıldığı suya bütünüyle dönüşmesidir. Tıpkı bir kıyasla, buzun ilk başta teşekkül ettiği sıvı suya dönüşmesi gibi. İşte, Tanrı'nın inayetiyle, artık su olan tek bir elemente sahipsiniz, ve bedenin ruhu sıvı suya irca edilmiştir.

İkinci söz (Yazar, süreçteki belirli bir aşamayı veya talimatı belirtmek için "söz" [verbum] ifadesini kullanmaktadır), suyun kaynatma (**decoctio**: kapalı bir kapta uzun süreli, hafif ısıtma süreci), sürtme ve yüzeyde nigredo (karalık evresi) (Bu, simyasal sürecin ilk ana hedefi olan, çürümeyi ve eski suretin ölümünü simgeleyen "Nigredo" veya siyah evreye işaret eder) belirene dek işlemin tekrarlanması vasıtasıyla toprağa dönüşmesidir. Zira İbn Sina'nın (Yaklaşık 980–1037, tıp ve felsefe eserleri daha sonraki Avrupa simyasına temel teşkil eden Fars hezârfen) hıltlar faslında dediği gibi, "Nemli bir bedene etki eden hararet evvelemirde siyahlık husule getirir", nitekim bu durum avam arasında kullanılan talkta (Metnin aslı: "talce." Muhtemelen o dönemin yaygın sınai süreçlerinde kullanılan mineral yahut kireç benzeri bir maddeye işaret etmektedir) da görülebilir.

Bu sebeple Atenabdus (Turba Philosophorum'da yer alan bir hatip) şöyle der, "Bundan sonra bedeni erime yoluyla cisimsiz kılmanızı ve cisimsiz şeyleri mutedil bir kaynatmayla bedenler hâline getirmenizi buyuruyorum." Bu merhalede, aşırı ateş yüzünden dumanın dumana dönüşüp (Metnin aslı: "ne fumus v̄nat in fumū." Uçucu "ruhun" kaptan tamamen kaçmasına izin verilmemesi yönünde bir ikaz) yok olmaması için son derece dikkatli olunmalıdır.

Aynı şekilde Maria (Maria Prophetissa veya Yahudi Meryem, simyanın efsanevi temel figürü olup benmari [su banyosu] usulünü icat ettiği kabul edilir) şöyle der, "Onu muhafaza edin ve dumanda hiçbir şeyin kaçıp gitmemesine dikkat edin, ateşin ölçüsü ise yalnızca temmuz güneşinin harareti kadar olsun." Bırakın kendi kaynamasıyla olsun, ve eğer su uzun süre kalırsa, kara toprak hâline gelecektir. Böylece toprak olan diğer elemente sahip olursunuz.

Bundan evvel gelen üçüncü söz, toprağın arındırılmasıdır. Nitekim Morienus (Emevi prensi Halid bin Yezid'e simya öğrettiği rivayet edilen, 7. yüzyılda yaşamış yarı efsanevi bir münzevi, Morienus Romanus) şöyle der, "Bu toprak, suyuyla birlikte kokuşur ve arınır." Bunlar arındığında, Tanrı'nın yardımıyla, bütün üstatlık (**magisterium**: "Büyük Eser" veya İksirin tamamlanması) kemaline erdirilecektir. Hermes de şöyle der, "Azot (**Azoth**: evrensel çözücü veya "filozofların cıvası") ve ateş, latonu (**laton**: arındırılması gereken, pirinç veya bakır gibi saf olmayan yahut adi metalik alaşım için kullanılan bir terim) yıkar ve ondaki karalığı giderir..."

Bundan ötürü filozof şöyle der, "Beyazlatın **laton: arındırılması gereken 'saf olmayan' metalik bedeni veya adi alaşımı niteleyen bir terim**u ve yırtın kitaplarınızı, ta ki yürekleriniz de yırtılmasın." Zira bu bütün bilgelerin amelidir ve tüm yapıtın üçüncü kısmıdır. "Kaçın", der, Grekler Meclisi'nde yazıldığı gibi (özgün metinde: "Turba Grecorum", temel simya diyaloglarından Turba Philosophorum'a atıfta bulunur), "suyunun karalığından ve neminden, ve onu beyazlaşıncaya dek pişirin." Böylece kendi başlarına suya ve toprağa, ve su ile beyazlatılmış toprağa da sahip olursunuz.

Dördüncü kelam (Önceki sayfada olduğu gibi, "kelam" sürecin belirli bir aşamasını belirtir), toprak koyulaşıp pıhtılaştıktan sonra onun yükselebilmesi ve yüceltilebilmesidir **sublimatio: bir maddenin buharlaşana kadar ısıtılıp ardından çökelen kısmının toplanması işlemi**. Böylece elinizde toprak, su ve hava bulunur, nitekim filozofun Meclis'te söylediği de budur, "Beyazlatın onu, ve ateşle çarçabuk süblimleştirin, ta ki içinde bulacağınız ruh ondan çıkana dek." Buna "Hermes'in Sonu" denir (Hermes Trismegistus, simyanın efsanevi babası). Nitekim İbn Sînâ da şöyle der, "Ey Soylu Olan, onu hor görme, zira o yüreğinin tacı ve onun bekasıdır."

Ve Meclis kitabında şöyle denir, "Ateşin idaresiyle çoğaltılır." Beyazlıktan sonra sararmaya varılır **citrinitas: geleneksel olarak beyazlık evresini takip eden ve yapıtın tamamlanmaya yaklaştığını bildiren 'sarı evre'**, buna kalsine edilmiş toprak denir **terra calcinata: yüksek ısıyla kuru bir toz haline getirilmiş toprak**. Nitekim Aristoteles (Metin, çeşitli simya sırlarını Aristoteles'e atfeder, ancak bunlar genellikle Secretum Secretorum gibi apokrif eserlerden gelir) şöyle der, "Dipte, doğmakta olan ateş olan kalsine toprak kalır." Ve böylece bahsi geçen kısımlarda dört unsura sahip olursunuz, yani çözünmüş su, beyazlatılmış toprak, süblimleştirilmiş hava ve ateşle kalsine edilmiş nesne.

Bu dört unsura dair Aristoteles, İskender'e Hükümdarların İdaresi Kitabı'nda da şöyle der (özgün metinde: "regimine principum ad Alexandrum", Orta Çağ'da son derece etkili olan sahte-Aristotelesçi Secretum Secretorum metnine atıfta bulunur), "Havadan suyu, ateşten havayı ve topraktan ateşi elde ettiğinde, işte o vakit tam sanata sahip olacaksın." Bu hoştur, ve İbn Sînâ'nın dediği gibi, ilk nispetin sonudur.

Şimdi koyulaştırma, boyama ve canlandırmadan ibaret olan ikinci nispete geçeyim, bu amelin özüdür.

Nitekim şöyle denmiştir, "Hiç kimse yapraklı toprağı altından gayrısıyla boyamaya muktedir olamamıştır, sonrasında da olamaz." Bu sebeple Hermes (Hermes Trismegistus, simyanın efsanevi kurucusu) emredip şöyle demiştir, "Altınınızı, hararetiyle (özgün metinde: "calamatoz", muhtemelen hararet veya nitelik anlamına gelen "caliditatem" ya da "calorem" sözcüklerinin bozulmuş halidir) ateşli, latif ve havadar olan beyaz yapraklı toprakta üretin." Dolayısıyla toprağı altınla hazırlayın, zira biz dişiyi altının **tentür: maddeleri dönüştürme gücüne sahip yoğunlaşmış ruhani veya tıbbi öz**ü ile onun üzerine koyarız. Ancak altın, kendi kesintisiz benliği olarak kaldığı müddetçe bir başka bedeni asla kendiliğinden boyayamaz, şüphesiz bu, sanat ile kemale erdirilmedikçe vuku bulamaz.

Nitekim Anundus (Muhtemelen daha az bilinen bir simya yazarına atıftır veya Arnaldus de Villa Nova gibi bir ismin bozulmuş halidir) şöyle der, "Her ne kadar bu taş tentürü kendi içinde tabiatıyla barındırsa da, zira ulu bedende öyle yaratılmıştır, kendi başına yayılır ve sanat ile amel yoluyla yetkinleştirilmedikçe kendine ait hiçbir hareketi yoktur." Câbir (Câbir bin Hayyân, İslam ve Batı simyasının kurucu figürü) Işınlar Kitabı'nda şöyle der, "Amel bu gaye ile icra edilir, ta ki içindeki altın tentürü ıslah edilsin, zira onun kendi tabiatında bundan daha fazlası vardır, ve ayrıca **iksir: simyanın nihai gayesi, metalleri dönüştürebilen ve bedeni iyileştirebilen bir madde** haline gelebilsin." Bilgelerin bu iksire dair kinayesi, arındırılması ve kâmil ve en muhkem bir hakikate dönüştürülmesi gereken tüm kavrulmuş bedenler için bir panzehir ve deva olarak berrak bir cevherden kabul edilir. Ve bizim hiçbir vakit yalnız altından başkasına ve başka hiçbir bedene ihtiyacımız yoktur.

Nitekim Hermes'in dediği gibi, "Amel olmaksızın onun babası Güneş'tir, anası Ay'dır. Baba sıcak ve kurudur, tentürü meydana getirir, ana ise soğuk ve nemlidir, doğanı besler." (Bu, Hermetizmin temel metni olan "Zümrüt Levha"ya doğrudan bir atıftır). Bu sebeple tek başına Güneş **Güneş: altının, ısının ve erilliğin simyadaki ilkesi** ve tek başına Ay **Ay: gümüşün, nemin ve dişilliğin simyadaki ilkesi** güç erir, fakat birleştiklerinde belirli bir katılaşma (özgün metinde: "solidativa") hasıl olur ve pek süratle altına erir.

Bu yüzden Meryem (Maria Prophetissa ya da Yahudi Meryem, benmari usulünü icat ettiği kabul edilen erken dönem simya otoritesi) şöyle der, "Küçük bir tepe üzerinde yükselen, çürümeye boyun eğmeyen, bilakis ruhların tentürünü kavrayan sabunsu aslan (özgün metinde: "leon est sapenos", muhtemelen Bilgelerin Aslanı anlamındaki "leo sapientum"un bozulmuş halidir ya da "sabunsu" veya temizleyici bir niteliğe atıfta bulunur) olan o kâmil bedeni alın, onu ateşe yaklaştırın ve hepsi sanki [okunamadı] eriyecektir."

...onun üzerine kendi dölünü saçarsın. Bundan ötürü taşımızda bunlardan yalnızca biri bulunsaydı, ilaç asla nihai gayesine ulaşamaz ve böyle bir [okunamadı] veremezdi, verseydi bile cıva duman olup uçardı, zira içinde sabit kılınmamış (asıl metinde: "terminatum", yani uçucu tabiatının katı bir ilke tarafından bağlanmadığı veya "sonlandırılmadığı" kastedilmektedir) olurdu. Nihai sır da kaçıcı, akıcı cıvadan önce ilaca sahip olmaktır... Bu iki cismin kavuşumu (coniunctio), eserimizdeki tabiatın kendisidir. Bu sebeple Câbir'in (yaklaşık 721–815, madenlere dair cıva-kükürt kuramını vurgulayan eserleriyle simyanın kurucu isimlerinden biri olan Câbir bin Hayyân) anılan üstatlıkta buyurduğu gibi, madenlerin yetkinliği altındır, zira her cismi dönüştüren kırmızılığın tentürüdür, **tentür**: maddeleri dönüştürme ve renklendirme gücüne sahip yoğunlaşmış ruhani veya tıbbi öz. O aynı zamanda mayadır, **fermentum**: mayanın hamuru dönüştürmesi örneğinde olduğu gibi, az miktardaki "simyasal maya"nın büyük bir adi maden kütlesini altına dönüştürdüğüne inanılırdı, bütün kütleyi kendi tabiatına çevirir. O aynı zamanda ruhtur, mademki cismin içindedir, tıpkı ruhsuz insan bedeninin ölü ve hareketsiz olması gibi, mayadan (yani ruhundan) yoksun saf cisim de (asıl metinde: "corpus mundum", "cürufundan" veya "gölgesinden" arındırıldıktan sonraki madeni cevhere atıfla) yumuşak ve değişmezdir. Zira küçük bir cismin mayası bütün kütleyi kendi tabiatına çevirir. Diğer gezegenlerden payını alan Güneş ve Ay'dan (sırasıyla altın ve gümüşün simyadaki adları olan Sol ve Luna) başka da maya yoktur, zira Güneş ve Ay nasıl diğer gezegenlere hükmediyorsa, bu cisimler de diğer cisimlere hükmeder ve onları kendi tabiatlarına çevirir, bu sebeple ona maya denmiştir. Çünkü Arnoldus'un (yaklaşık 1240–1311, pek çok etkili risalenin sahibi sayılan ünlü hekim ve simyacı Arnaldus de Villa Nova) dediği gibi, o olmadan simya (asıl metinde: "quimica") düzeltilemez. Sanat ve amel yoluyla önce latif hale getirilmedikçe de bu düzeltilemez. Zira Hermes (Hermetik geleneğin ve simyanın efsanevi kurucusu Hermes Trismegistus) şöyle der: "Oğullar, bütün nemi onun ışınlarından çekip çıkarın." Bundan ötürü mayanın hazırlanması ve latif kılınması bizim için zorunludur. Tıpkı Yaratan bakımından tastamam doğan, fakat önce beslenmedikçe yetkinleşemeyen veya eylemde bulunamayan bir sabide gördüğümüz gibi.

...önce sütle, sonra daha fazlasıyla, ardından daha kuvvetli gıdayla beslenir, bütün taşta da durum böyledir. O halde Rabbin adıyla, mayasının dörtte bir payını al, **fermentum**: adi maddeyi "mayalayan" ve onu Filozof Taşı'na dönüştüren, genellikle altın veya gümüş olan simyasal bir katalizör, bu, mayanın bir payı ve cismin kendisinin üç payıdır. Güneş'in (asıl metinde: "sol", altına atıfla) mayasını eşit miktardaki "ab-ı hayatı" içinde çöz, onları çok kısık bir ateşte birlikte pişir ve o mayayı cismin kendisine benzeyecek şekilde pıhtılaştır. Kabın ağzı kapalı halde, söylenmiş olan usul ve nizam uyarınca dört hisse yapılsın.

Hermes (simyanın kurucusu kabul edilen efsanevi Helenistik şahsiyet Hermes Trismegistus) de şunu buyurur: "Amelin başlangıcında karıştırarak sekiz eşit parça al, onları birbirine kat ve kuruyana dek öğüt, kabın dibinde bunlarda bir döllenme meydana gelmesini sağla ve döllerinin doğumu havada vuku bulsun."

Morienus (rivayete göre Emevi prensi Hâlid bin Yezîd'e hocalık etmiş 7. yüzyılın efsanevi münzevisi ve simyacısı Morienus Romanus) da şöyle der: "Başlangıçta kırmızı cismin, beyaz dumanı (asıl metinde: "fumum album", muhtemelen cıvanın uçucu buharlarına atıfla) sağlam bir kapta, sıkı bir karışımla ve en yüksek buharlaşma olmadan almasını sağla, beşinci söz budur."

Yedinci Söz ise şudur, arıtılmış mayanın dörtte bir payını beyazlatılmış toprağın (asıl metinde: "terre dealbate", nihai kırmızı evreye ulaşmadan önceki arındırılmış adi madde) üç payı ile karıştırmalısın, ardından onu suyuna batırmalı ve daha önce yapıldığı kadar pişirmelisin. Bu amel, iki cisim renk bakımından hiçbir fark kalmaksızın bir olana dek tekrarlanır.

Morienus'un dediği gibi: "Beyaz cisim kalsine edildiğinde, **kalsinasyon**: bir maddeyi ince bir toz veya kül haline getirmek için yüksek sıcaklıklarda ısıtılması işlemi, içine altın mayasının dörtte bir payını koy. Zira altın, bütün hamur kütlesini kendi tabiatına çeviren ekmek mayası (asıl metinde: "fermentum panis", ruhani kılınmış az miktardaki altının büyük bir adi maden kütlesini nasıl dönüştürebileceğine dair yaygın bir simya mecazı) gibidir." Kaba dair yazıldığı üzere, tek bir şey ve tek bir cisim olana dek onu suyunda pişir. Hava onu delip geçtiğinde pıhtılaştıracak ve tek bir cisim olacaktır, amelin sırrı da budur. Zira her maya, kendi ruhu (asıl metinde: "anima") olan cisminde bulunur. Morienus'un söylediği de işte budur: "Cisim temizlikten ötürü pak olmadıkça...

...temizliğin saflığı, onu beyazlatılmış olarak geri döndürdüğünde, içine ruhu (asıl metinde: "animam" yerine "aiam". Simyada ruh, madenin "bedenine" hayat ve renk veren uçucu ilkeye veya "maya"ya işaret eder) göndermediysen, bu üstatlıkta (asıl metinde: "magisterio", Büyük Eser'in tamamlanmasına veya Üstatlığa atıfla) hiçbir şey başaramamışsındır. Bu nedenle mayanın kavuşumu (coniunctio) murdar bir cisimle değil, temizlenmiş bir cisimle olsun. Zira Basilius'un (muhtemelen efsanevi simyacı Basil Valentine kastedilmektedir) dediği gibi: Bu üstatlıkta taşlar, her biri temizlenmedikçe birbirini kabul etmez. Çünkü ne beden ruhu kabul eder ne de ruh bedeni, cismani olan hiçbir şey ruhani, ruhani olan hiçbir şey de cismani olamaz, meğerki önce bütün kirden en mükemmel biçimde arındırılmış olsun.

Ne var ki arındırıldıklarında, beden ve ruh tez elden birbirine sarılır ve onlardan tek bir kusursuz amel hasıl olur, zira tabiat eliyle başkalaşmışlardır; çünkü kaba olan her şey latif kılınmıştır. Astanus'un (Ortaçağ metinlerinde sıklıkla zikredilen efsanevi Pers bilgesi ve simyacı Ostanes) Turba'da (Simyacıların Meclisi anlamına gelen, en eski Latince simya metinlerinden biri olan "Turba Philosophorum") buyurduğu vechile, Bedenler soyulup yabancı maddelerden temizlenmedikçe Büyük Eser onlarla birleşmez. Ve müellifin [okunamadı] tertemiz görünürler, sonra rengi kabul eden beden, maya vasıtasıyla sıkıca boyanır; zira bu maya bedene nakşeden ruhtur ve ruhaniyetler can ile bedenin arasında vasıta olur. Birbirlerine raptolunup bağlanırlar ve maya onlarla aynı [kapta] birleşir, ta ki onlarla bir vücut olana dek.

İşte bu, İbn Sîna'nın (tıp ve felsefe eserleri daha sonraki Avrupa simyasına temel teşkil eden Fars hezârfen, yakl. 980–1037) buyurduğu üzere, kendi tentürüyle boyanan, lakin kendi yağıyla birleşip kendi kireciyle sabitleşen **İksir**dir (değersiz metalleri altına veya gümüşe dönüştürme kudretine sahip ve evrensel bir şifa kaynağı sayılan, simyacıların peşinde olduğu madde). Onların suyunu tıpkı madenlerdeki **argentum vivum** (kelime anlamıyla "canlı gümüş", cıva için kullanılan yaygın ad) misali buluruz, yağı ise tıpkı madenlerdeki **kükürt** (simyada yanıcılığı ve ısıyı temsil eden eril, faal ilke) yahut **arsenik** gibidir; kireci de madenlerdeki kirece benzer, lakin daha hayırlı, daha nemli bir amele sahip ve daha ulvidir. Ve içinde hiçbir ateş bulunmayan bu üçüyle beyaz olan kemale erdirilir. Ve öğütülmek suretiyle o çarklar tarafından nice kereler döndürülür; nitekim Meryem'in de (çeşitli laboratuvar aletlerini icat ettiği kabul edilen erken dönem kadın simyacı Yahudi Meryem) dediği gibi, Bu ilimde mucizelerden gayrısı yoktur, çünkü onlar bunun içine girerler...

...ve taşlar ile onların idaresi birdir. Bu sebeple evvelce zikredilenlerden, basiretle bakanlar için zahirdir ki, filozoflar (özgününde "philosophos" yerine "phos", bu bağlamda "filozoflar" bilhassa simyacıları ifade eder) kitaplarında muhtelif engellerle (simya müelliflerinin sırlarını ehil olmayanlardan gizlemek için başvurdukları "örtük isimler" [Decknamen] ve kasti muğlaklıklara atıftır) konuşmuşlardır. Zira taşımızın dört unsurdan meydana geldiğini söylerler ve bilakis unsurlar vasıtasıyla amel ederler. Ve bu en yüce ve denk bir [nispetle] kemale erdirilir, orada unsur en yücedir ve Râzî'nin (özgününde "Rasio", 9. yüzyıl Fars hekimi ve simyacısı Muhammed bin Zekeriyyâ er-Râzî'ye atıftır) buyurduğu vechile, Ay küresinin (kusursuz semavi kürelerin aksine, Ortaçağ kozmolojisinde değişime ve çürümeye tabi olan "ay-altı" küre yahut yeryüzü âlemi) altında mevcut olan her şey en yüce Sanatkâr tarafından yaratılmıştır ve dört unsura yalnızca zahiren değil, özü itibarıyla iştirak eder. Zira taş yalnızca tek bir şeydir, yalnızca tek bir **cevher**dir (dış suretine bakılmaksızın bir şeyin ardında yatan hakikat veya "töz"); hallerinde tektir ve tek bir tabiattandır, nitekim Hermes'in (simyanın efsanevi kurucusu Hermes Trismegistus) dediği gibi, Rabbin adıyla başla ve taşın hayret verici tabiatını tefekkür et; zira o, kendinde ve kendinden olan maddesinin bizzat müellifidir. Kendisinden neşet etmedikçe üzerine başka hiçbir şey dahil olmaz. Tabiat (OCR metninde "Tenuca" olarak geçmektedir, muhtemelen "Natura" için bir yazım hatasıdır) kendi tabiatından kendine has olanın haricinde hiçbir şey var etmez. Zira her şey kendi benzerini sever. Eflâtun da şöyle der, Tek cevher ve tek öz. Bu tek şeyin içinde sıcak ve soğuk, nemli ve kuru mevcuttur, bu sebeple ona **küçük âlem** (özgününde "minor mundus", yani "küçük dünya" veya mikrokozmos anlamına gelir; bu, simyadaki taşın tüm evrenle aynı ilkeleri barındırdığı inancını yansıtır) denir; çünkü bütün madenler ondan ve onun vasıtasıyla, hakikatte onun içinde ve onunladır. Tür bakımından da dalları, yaprakları, çiçekleri ve meyvesi kendisinden ve kendisi vasıtasıyla olan bir ağaca benzer ve onun tamamı odur. Benzer şekilde, her şey kendi türünden yalnızca kendine benzer olanı meydana getirir ki bu da kendisiyle benzeştir. Dolayısıyla bu şey bir ve aynıdır ve ondan ne kadar varsa, tamamı ve aynısıdır ve kendi [adıyla] çağrılmaz. Gelgelelim filozoflar taşa her cismani şeyin ve her nev'in adını takmışlardır. Pisagor onun bütün isimlerle anıldığını, oysa has isminin yalnızca tek olduğunu söyler. Onun bütün isimlerin mecmuu olduğu ve bir olduğu söylenir. Fakat Elfidius'un (Ortaçağ Latin simyasında sıklıkla zikredilen, muhtemelen Arap menşeli bir otorite) dediği gibi, Karanlık isimlerin...

...çoğulu. Ve [çokluk fikrini] terk et; zira Tabiat hakikatte birdir ve her şeye galip gelir. Kişi tabiatları bölerek o maddeyi arındıramaz; arayan bilsin ki tek bir tabiat vardır ve o kendini arındırırken ameli tamamlar. Bundan ötürü, Diomedes'in (özgününde "Diomedes", muhtemelen bir simya otoritesi, ancak isim Ortaçağ el yazması geleneğinde bazen başkalarıyla karıştırılmıştır) buyurduğu üzere, Muhterem tabiatı kullan, çünkü tabiat kendi tabiatından gayrısıyla arınmaz. Bu yüzden yabancı hiçbir toz veya başka bir nesne sokma.

Bölünmüş şeyler de o maddeyi arındırmaz, zira tabiat el ile raptolunmayı (özgününde "amari", harfi harfine "sevilmek", ancak simya Latincesinde sıklıkla kimyasal bir çekimi yahut maddelerin "sabitlenmesini" ima eder) temin eder, vesaire. Kibrit'in (özgününde "Kybric", Arapça kükürt anlamına gelen "el-kibrit" kelimesinin Latinleşmiş biçimidir, bu bağlamda "Beyaz Kükürt"ü ifade eder) dediğine göre, bu sanatın köklerini teşkil eden beyaz kükürt ve sönmemiş kireç (özgününde "calx uiūida" [calx vivida], kireçtaşının ısıtılmasıyla elde edilen yakıcı bir madde, burada dönüştürücü bir amil için mecaz olarak kullanılmıştır) vardır ki bunlar birdir. Ve her ne kadar birçok isimle, hatta bütün isimlerle anılsalar da, onlar yalnızca tek bir şeydir.

İbn Sina’nın (İbn Sina [y. 980–1037], tıp ve felsefe alanındaki eserleri Batı simyasının temellerini oluşturan, ancak pek çok simya metni kendisine asılsız şekilde atfedilen Fars polimat) dediği gibi, "Size gerçeği söylüyorum, günümüz uygulayıcılarını isimlerin çokluğundan başka hiçbir şey hataya düşürmemiştir." Her bilge kişi bilsin ki bu isimler, işlem sırasında beliren renklerden başka bir şey değildir ve böylece bu çalışmanın yolunda yanılmazlar. Filozoflar sözlerini ve isimlerini çoğaltmış olsalar da, yalnızca tek bir şeyi ve tek bir işlem tarzını kastederler, ki bu tek tabiat da rengini buradan sergiler.

Ve bilinsin ki bu renk çeşitliliği, İbn Sina’nın da belirttiği gibi, taşımızda yalnızca ruh ile bedenin kavuşum (coniunctio) evresinde ortaya çıkar, zira ateşin tek bir gücünde türlü renkler sergiler. Biz de "bilge nesnemizin" (Taş veya İksir) bedenden, ruhtan ve tindan meydana geldiğini söylemiştik. Doğru söyler, zira onlar kusurlu metale "Beden", mayaya (özgün metinde "fermentū". Tıpkı mayanın hamuru ekmeğe dönüştürmesi gibi, simyadaki "ruhun" veya mayanın da bayağı metali altına dönüştürdüğüne inanılırdı) "Ruh", suya da "Tin" demişlerdir. Pek de haklılar, çünkü kusurlu beden tek başına ağır, zayıf ve ölü bir bedendir. Su, bedeni temizleyen, arındıran ve beyazlatan Tindir. Maya ise kusurlu bedene, başka türlü sahip olamayacağı hayatı bahşeden Ruhtur ve ruhun daha üstün olduğu söylenir...

...sureti dahil eder. Beden Venüs ve dişidir, Eser ise tindir ve erkektir. Başkaları buna Güneş ve Ay der. Bundan ötürü Beden, İbn Sina’ya (özgün metinde "Avicennes". Eserleri Orta Çağ simyası için temel önemde olan İbn Sina [y. 980–1037]) göre bir birleşme olan ilk maddesine, **primam materiam**: simyacıların dönüşümün başlangıç noktası olarak yeniden elde etmeye çalıştıkları, tüm maddelerin ilk, farklılaşmamış hali, sıvılaşacaktır. Bu birleşme, sıvılaşmış bedenlerden gayrısıyla gerçekleşemez, bu alelade bir sıvılaşma değildir (Yazar, basit eritme ile ruhani bir dönüşüm içeren simyasal "sıvılaşma" arasındaki ayrımı vurgulamaktadır), yalnızca etkenler gerçekten bağlanana, hatta birleşene dek süren bir sıvılaşmadır ve bu durum beyazlık evresi, **albedinem**: Büyük Eser'in saflığı simgeleyen ikinci ana aşaması olan "albedo (beyazlık evresi)", haline ulaşılana kadar sürer.

Ve bilinsin ki beden tümüyle sıvılaşmalıdır, zira pişirme (özgün metinde "decoctione", bir sıvı içinde uzun süre ısıtma işlemi) esnasında, Bonellus’a (Erken dönem ve etkili bir simyasal "filozoflar" meclisi metni olan "Turba Philosophorum"da sıkça anılan bir şahsiyet) göre nigredo (karalık evresi), **nigredo**: simyasal eserin eski formun ölümünü ya da "çürümesini" temsil eden ilk aşaması olan "nigredo (karalık evresi)", belirecektir. Karalığın üzerine çöktüğünü gördüğünüzde, bedenin artık sıvılaştığına hükmedin. Bundan sonra, tinler kendi buharlarıyla kuruyana ve madde, eserin kendisine dahil ettiği şey haline gelene dek, onu kendi suyunda hafif bir ateşle pişirin.

Eser doğrusu kendine cisimleşmiş bir beden arar ve ona nüfuz eder. Bu nedenle "cezalandırıcı su" ve "hayat suyu" (özgün metinde "aqua vite". Burada alkol anlamında değil, yeniye "hayat" vermek üzere eski formu "öldüren" dönüştürücü bir madde olarak kullanılmıştır) olarak adlandırılır, ki Raymond (Kendisine birçok simya eseri atfedilen Mayorkalı filozof Raymond Lull [y. 1232–1316]) da kaidelerinin altıncısında bunun hakkında şöyle der, o kalıcı sudur, **aqua permanens**: elleri ıslatmayan mecazi bir "su", simyacıların evrensel çözücüsü, onsuz hiçbir şey tamamlanamaz. Zira gücü ruhani bir ok gibidir, Beden ile birlikte öğütüldüğünde, diğerini tine dönüştürür. Birlikte karışırlar ve tek bir şeye indirgendiklerinde, birbirlerini dönüştürürler.

Beden tini bünyesine alır ve tin, Beden tarafından tutularak tıpkı bir okun dönmesi gibi tine dönüştürülür. Zira tinsel olan her şey aynı zamanda kana da sahiptir ve kan, doğal bir hılttır (Orta Çağ tıbbında "hılt", sağlığı ve mizacı belirleyen hayati bir bedensel sıvıydı), çünkü kuvvet bahşeder. Ve bilin ki Beden, kendi neminde pişirilip yıkandıkça, berraklığı ve ıslahı daha çok arzular.

Fakat İbn Sina’nın dediği gibi, "Laton’un, **latone**: eserin "karanlık" veya arındırılmamış bedenini temsil eden saf olmayan bir metal alaşımı (genellikle pirinç veya bakır) için kullanılan bir terim, üzerindeki gölgeyi, içinde pişirilen Azot’tan, **azot**: metallerin dönüşümünün sırrı olduğuna inanılan temel dönüştürücü etken veya "filozofların cıvası", başka hiçbir şey kaldıramaz." Bu, rengini geri verene ve balık gözleri gibi beyazlaşana kadar devam eder. İşte o vakit, iyiliğini dışarı üfler.

Ve kendi mayasının tabiatına doğru meydana gelir (orijinal metinde: "gūitatur", muhtemelen genitatur sözcüğünün bir kısaltması). Ancak şunu dikkate alınız ki maya, **fermentum**: ekmek yapımındaki mayaya benzer şekilde, ham maddeyi "mayalayan" veya Simya Taşına dönüştüren bir etken, her şeyi yetkinleştirip tamamlasın diye taşı boyayan sabit ruhtur, **anima fixa**: simyevi süreç boyunca kararlı ve uçucu olmayan hale getirilmiş ruhani veya uçucu ilke. Bundan ötürü Bedenin üzerindeki Ruh olarak adlandırılır... o, Satürn'ün maddesindendir, **Saturni**: Satürn, kurşun metaliyle ve simyevi yapıtın ağır, karanlık başlangıcıyla ilişkilendirilen gezegen ve tanrıdır. Tentürlerin sindirilmesini kavramanız, **tinctuarum**: adi metalleri altına ya da gümüşe "boyayan" dönüştürücü renkler veya özler, ve yüzeyleri tamamen temizlemeniz gerektiğini biliniz, Güneş ile Ay (Güneş [Sol] altını veya eril ilkeyi, Ay [Luna] ise gümüşü veya dişil ilkeyi temsil eder) tek bir bedende birleşene dek bu üstatlık kendi semeresine büyük ölçüde bu şekilde ulaşacaktır. Zira bu sanatın tüm mahareti, Öklid'in (orijinal metinde: "Euclides". Geometri ile meşhur olsa da, Orta Çağ'da birçok simya eseri Öklid'e atfedilmiştir) dediği gibi, Güneş ve Ay'dadır. Çünkü bunlar tek bir şey halinde karıştırıldıklarında sonsuz bir kuvvete sahip olurlar. Zira yapıtta, en kızıl kanın rengine bürünürler. Nitekim böylesi bir renkten az bir miktar beyaza zerk edildiğinde, sütün ya da suyun içine kan damlattığınızda kendi gözlerinizle görebileceğiniz gibi, büyük miktardaki beyazı kızıl bir renge dönüştürür. Bundan ötürü Yusuf'un (Muhtemelen sahte-epigrafik bir yazara veya "Turba Philosophorum"daki bir şahsiyete atıfta bulunmaktadır) dediği gibi, Ateşi ve suyu karıştırınız, böylece [birleşeceklerdir]. Sonra bunları bir ediniz, aradığınız şeye ulaşmış olursunuz. Zira o vakit bir beden, zayıf olmayan bir beden, haline gelecektir... ve onun üzerinde esenlik olacaktır. Lakin Maurico'ya (Muhtemelen sanatın sırlarını Emevi prensi Halid bin Yezid'e öğrettiği rivayet edilen efsanevi münzevi simyacı Morienus Romanus) göre, bu şeylerin özü başlangıçtan sona kadar hikmetin hürmete layık suyudur, çünkü yansıtma (projeksiyon) anında tentürü açığa çıkaran odur, **proiectione**: Büyük Yapıt'ın, dönüşümü tamamlamak adına Taş'ın erimiş adi metal üzerine döküldüğü son evresi. Ve o, türler (orijinal metinde: "geniā", muhtemelen minerallerin veya ruhların farklı sınıfları kastedilmektedir) arasındaki vasıtadır, başlangıç, orta ve sonun ta kendisidir. Bunu anlayan sizler, hikmeti kavrayınız. Bazı filozoflar dahi şöyle demiştir, Bedenleri beden-olmayan şeylere ve cisimsiz olanları da bedenlere dönüştürmedikçe hakikatin kaidesini bulmuş sayılmazsınız. Ve onlar hakikati söylerler. Zira beden evvela su olur, böylece cismani olan cisimsiz hale, yani ruha dönüşür, **spiritus**: bir maddenin ısıtılmasıyla elde edilen uçucu, gaz halindeki veya "ruhani" durumu. Ardından ruh ile suyun karışımında bir beden haline gelecektir. Bu sebeple Hermes (Hermes Trismegistus, simyanın mitsel kurucusu ve Zümrüt Levha'nın yazarı) şöyle der, Tabiatları birbirine karıştırınız, aradığınızı bulacaksınız, ve bu doğrudur, zira...

Bu üstatlıkta, **magisterio**: "Üstatlık" veya "Büyük Yapıt", Filozof Taşı'nı meydana getirme sürecinin tamamına atıfta bulunur, ilkin kaba olandan latif bir şey yaparız, bedenden ise su meydana getiririz. Akabinde nemli olandan kuruyu var ederiz, sudan da ince olanı yaparız. Böylelikle, tabiatın türeyişi hakikatte şudur ki, maddi bir bedenden [ruhani bir şey] hasıl ederiz, ruhani olandan ise cismani olanı meydana getiririz.

Ve Senior'un (orijinal metinde: "Semoz", "Senior" için yaygın bir müstensih hatasıdır, "Kimyasal Tablolar" adlı eseri son derece etkili olan 10. yüzyıl Arap simyacısı Senior Zadith'e [Zadith ben Hamuel] atıfta bulunmaktadır) söylediği de budur, Bu, bir bedenin halden hale, şeyden şeye, sonsuzluktan kuvvete, kesafetten letafete, cismaniyetten keyfiyete doğru türeyişidir. Tıpkı bir insanın tohumunun bir kadının rahminde (orijinal metinde: "matritie", muhtemelen matrice) meydana gelmesi gibi, ondan yetkin bir insan şekillenene değin, şeyden şeye doğal bir türeyiştir. Onun kökü ve başlangıcı kendi içindedir, hiçbir bölünmeyle kökünden gelen insan tabiatından başkalaşmaz.

Zira Aristoteles'in (orijinal metinde: "Arles", Aristoteles için standart bir Orta Çağ kısaltması) dediği gibi, "Her türeyiş, tabiatça birbiriyle uyumlu olan şeylerden meydana gelir." Bu doğrudur, bilhassa metallerin türeyişlerinde böyledir. Bu yüzden filozoflar şöyle der, "Üzerine yabancı hiçbir şeyin girmesine izin vermeyiniz, ne toz, ne su, ne de başka herhangi bir şey." Çünkü şayet üzerine yabancı bir şey girecek olursa, onu bozar ve helak eder.

Aristoteles şöyle dedi, Taş, sudan ancak benzer bir kükürt ile birleşir (orijinal metinde: "aglutinat[ur]", harfi harfine "yapıştırılır" veya "çimentolanır"), **sulfure**: simyada kükürt, uçucu cıvayı "sabitleyen" aktif, eril ve yanıcı ilkeyi temsil eder, tıpkı kendisinden hasıl olanda olduğu gibi. O vakit ruh beden, beden de ruh olabilsin diye yukarıda olanı aşağıda olan gibi kılarız (Hermes Trismegistus'a atfedilen "Zümrüt Levha"ya [Tabula Smaragdina] doğrudan bir atıf). Tıpkı ameliyenin başlangıcında, mesela süblimleşmede olduğu gibi, **sublimatōni**: bir maddenin buharlaşana ve ardından yeniden katılaşana kadar ısıtılması işlemi, burada maddi bedenin ruhanileştirilmesi için bir metafor olarak kullanılmıştır, aşağıda olan yukarıda olan gibidir ve hepsi toprağa dönüştürülür.

Bundan ötürü Hermes (Hermes Trismegistus, simyanın efsanevi kurucusu) şöyle buyurur, "Süblimleşme yoluyla yukarıda olan, nihayetinde yayılma yoluyladır, ve hazırlık vasıtasıyla aşağıda olan, tek bir şeyin mucizelerini gerçekleştirmek üzere, yükseliş vasıtasıyla yukarıda olan gibidir." Su ve toprak kendi makamını aşağıda bulur, hava ve ateş yukarıya yükselir. Su ve toprak kabul eder ve besler, hava ve ateş ise faildir.

[okunamadı] ve onlar birleşir, bizim taşımızda buluşan şeyler Hermes'in (orijinal metinde simyanın babası kabul edilen efsanevi Helenistik figür Hermes Trismegistus'a atıfla "Hermes") söylediği gibidir, dört element Taşımızda arınır, zira onun içinde sabit su, hasıl edilmiş hava, sükunet içindeki toprak ve her şeyi kuşatan ateş vardır, bu birbiriyle çatışan şeyler onun içinde buluşur. Bu dört tabiat onun içindedir, ondandır ve onun vasıtasıyla hasıl edilir. Bu mukaddimelerden anlaşılmaktadır ki Taşımız dört elementten meydana gelmiştir.

¶ Filozoflar ayrıca Taşımızın bir bedeni, bir ruhu ve bir canı olduğunu söylemişlerdir, bu üçünün tek bir tabiattan, tek bir şeyden, tek bir kökten gelen tek bir suda olduğunu söylerler ve şüphesiz doğruyu söylerler. Zira bütün maharetimiz, **magisterium**: "Maharet" ya da "Büyük Eser", simyasal dönüşümün tüm süreci, bizim suyumuzla ve ondan yapılır, bütün şeylerimiz ondandır, zira o bedenleri eritir, cahillerin sandığı gibi alelade bir çözünmeyle (orijinal metinde "solucōe vulgari", tuzun suda erimesi gibi basit bir fiziksel çözünme kastedilir) değil, suyu bir araç olarak görenlerin aksine, hakiki felsefi bir çözünmeyle eritir, nitekim onlar başlangıçtan beri onun içinde [oluştuğunu] düşünürler.

Sokrates (orijinal metinde "Sokrates", Ortaçağ simyasında pek çok metin sahte bir şekilde bu Yunan filozofa atfedilmiştir) şöyle demiştir, "Gizli olarak, bir şeyin ölümü ve hayatı sudur, zira o su bedenleri ruha dönüştürerek eritir ve ölüden diriyi var eder." O, her şeyin üzerinde asılı duran ve her şeye galip gelen en keskin sirkedir, **acetum acerrimum**: "en keskin sirke", güçlü bir aşındırıcı ya da çözücü için, sıklıkla "cıva suyu" için kullanılan yaygın bir simya metaforu.

Bu yüzden taşımızı en keskin sirkeyle öğüt ve arınana dek pişir. O vakit sirkenin koyuna çekilmemesine (orijinal metinde "potatur in sinu", maddenin çözücüyü fazla emmesi ve böylece eseri "boğması" ya da mahvetmesi anlamına gelen bir simya metaforu) ve böylece her şeyin heba olmamasına dikkat et. Keza, aynı su bedenleri kalsine eder, **calcinat**: kalsinasyon, uçucu maddeleri uzaklaştırmak ve bir maddeyi toz haline getirmek için yüksek sıcaklıklarda ısıtılması işlemidir, onları toprağa dönüştürür. Bu aynı su bedenleri karartır, onları beyazlatır ve onları kırmızı kılar, bu aynı su bedenleri küle dönüştürür, toz haline getirir ve yakıp tüketir.

Nitekim Kral Ayarchas (orijinal metinde "Ayarchas Rex", Tyanalı Apollonius'un hayatında adı geçen ve Ortaçağ simya metinlerinde sıklıkla alıntılanan efsanevi Hint bilgesi Iarchas ile sıkça özdeşleştirilen bir figür) şöyle der, "Suyumuz bedenleri eritir, pıhtılaştırır ve karartır, her bedeni yıkar ve tüm karalığı giderir, ardından her şeyi siyaha [boyar] ve onu beyaz yapar, her şeyi beyaza boyar..."

...ve kırmızıyı meydana getirir, bütün ölü şeylere hayat, ebedi hayat bahşeder. Bu sebeple bu su ululanmıştır, yüceltilmiştir ve her şeyin hanımefendisidir, şeylerin matlıklarını (orijinal metinde "opacitēs", iksirin "ışığını" engelleyen ham maddenin karanlığına veya safsızlığına atıfta bulunur) alt etmek için onların içinde tesir gösterir. Şunu kaydedelim ki Azoth, **Azoth**: filozofların "evrensel ilacı" veya "ilk maddesi", sıklıkla eserin başı ve sonu olarak sembolize edilir (A'dan Z'ye), Laton'u, **Laton**: gümüşe beyazlatılmadan veya altına kırmızılaştırılmadan önce metalin saf olmayan, "tunç benzeri" bedeni için kullanılan bir terim, ateşten yıkayıp temizler ve karanlığını ondan bütünüyle söküp atar. Zira Laton saf olmayan bedendir, Azoth ise akıldır. Bu yüzden bu su, ateşin sonradan ayırabildiği, yukarıda anılan biçimde ayırt edilerek hazırlanmış bölünmüş bedenleri birleştirir. Beden ile maya arasında bir müştereklik yaratır, onları başka bir şeye dönüştürür ve onları ateşin yakıcılığından korur.

Zira kalsine edilmiş, **calcinata**: bir maddenin yoğun ısı yoluyla ince bir toza indirgenmesi işlemi, olarak tutulmuş ve beyazlatılmış olarak, yüksek makamları arayarak ruhani ve semavi hale gelir, zira ruhani ve semavidir, bozulmazdır ve nüfuz edicidir. Nitekim Hermes (simya geleneğindeki kurucu otorite Hermes Trismegistus) şöyle der, "Gök ile yer arasında duran semavi su, her bir şeyin hayatıdır." Zira o, kendi sıcaklığı ve nemi vasıtasıyla ateş ile su arasında bir vasıtadır (orijinal metinde dişil arabulucu anlamında "mediatrix"), bu sebeple suyun kendisi havayı kabul eder ve havanın kendisi ateşi kabul eder, çünkü havanın kendisi sıcaklık yoluyla ateşe komşudur ve nem yoluyla suya yakındır.

Derim ki o, erkek ile kadın (simyasal alegoride "erkek" genellikle Kükürt'ü, yani etkin ve eril ilkeyi, "kadın" ise Cıva'yı, yani edilgin ve dişil ilkeyi temsil eder) arasında bir müştereklik yaratır, zira her ruh havanın dumanlılığının letafetinden var olur. Nitekim her canlı nebat, ruhu ve hayatı havadan ve ateşten çeker. Bu yüzden semavi su ölüye hayat verir, onu diri kılar ve birleşimi ateşin yakıcılığından korur. Filozoflar bu sebeple şöyle demiştir, "Suyu havaya dönüştürün ki hayat ile hayat yapılsın, çünkü bizzat bulduğu şey hayat ve ruhtur." Bu yüzden suyumuz süb-

Süblimleşme yapın (orijinal metinde okuyucu veya uygulayıcı için kısa bir talimat olan "Fac sbm")

...bedenleri inceltir, avamın süblimleştirmesiyle değil (orijinal metinde: "sublimatōm vulgi", felsefi bir anlayış olmaksızın katıların buharlaştırılmasına dayalı harfi kimyasal işleme atıfta bulunur), ki cahiller süblimleştirmenin yalnızca yükseklere doğru bir yükseliş olduğuna inanarak bunun peşinden giderler. Bu sebeple kalsine edilmiş bedenleri alır ve onları ruhlarla karıştırırlar, **ruhlar**: ateşten "uçup gidebilen", kükürt veya cıva gibi uçucu maddeler, onları kükürt ve arsenik vasıtasıyla süblimleştirirler ve nişadırla temizlerler (orijinal metinde: "pūgūt" [purgant], tasfiye etmek veya temizlemek), **nişadır**: metalleri temizlemek ve ruhların süblimleşmesine yardımcı olmak için simyada kullanılan amonyum klorür, ve güçlü bir ateş vasıtasıyla süblimleştirmeler icra ederler, öyle ki bedenler ve ruhlar birlikte yükselir ve o vakit ruhların ve bedenlerin süblimleştiği ve yüzeylerinden bütünüyle arındığı söylenir.

Lakin aldanırlar, zira sonradan o şeylerin ilkinden daha gayrisafi olduğunu görürler; çünkü sanat tabiattan daha zayıftır. Albertus'un (Albertus Magnus [y. 1200–1280], pek çok simya eserine kaynaklık ettiği kabul edilen Dominiken rahibi ve hezârfen) Mineraller Kitabı'nda söylediği gibi, "İçinde iki tür hılt, kükürdün özünden tabiatın hüneri ve maharetiyle tasfiye edilmiştir ve sanat vasıtasıyla bundan daha iyi arındırılamazlar." Zira tabiatın ustalığı üç katlıdır ve bütün sanatlardan daha yücedir. Bundan ötürü bizim süblimleştirmemiz yükseklere doğru bir yükseliş değildir, lakin filozofların süblimleştirmesi küçük, alçak ve bozulmuş olan bir şeyi alıp onu büyük, yüce ve saf kılmaktır, tıpkı "bu adam piskoposluk makamına süblimleştirildi" dediğimizde olduğu gibi, yani muayyen bir mertebeye yükseltilmiştir.

Bu minvalde bedenlere "süblimleştirilmiş", yani inceltilmiş (orijinal metinde: "subtiliata", latif, ince veya ruhen arındırılmış hale getirilmiş anlamında) ve daha yüce bir tabiata tebdil edilmiş deriz. Buradan hareketle süblimleştirme inceltme ile birdir, ki bunu bütünüyle bizim suyumuz yapar. Nitekim Morienus (Morienus: 7. yüzyılda yaşamış, Taş'ın sırlarını Kral Halid bin Yezid'e öğrettiği rivayet edilen efsanevi münzevi simyacı) şöyle der, "Suyumuz, içinde ruh bulunmayan ölü bedenden kokuşmuşluğu giderir ve ruhu beyazlattığında, onu süblimleştirdiğinde ve bedeni muhafaza ettiğinde, ondan bütün karanlığı alır ve her kötü kokuyu ondan defeder." Alkimides (Muhtemelen Arşimet'in bozulmuş bir hali veya başka bir meçhul simya otoritesi) der ki, "Cevherlerindeki cürufu yakıp kül et ve onları daha yüce şeylere süblimleştir."

...onların mekânları ve onları dağlarının zirvesinden salıver ve köklerine geri götür. ¶ Süblimleştirme kaba bir şeyin inceltilmesidir; Hermes (Hermes Trismegistus, simyanın babası kabul edilen efsanevi Helenistik figür. Bu pasaj temel bir simya metni olan "Zümrüt Tablet"ten alıntı yapmaktadır) şöyle demez mi, "Latif olanı kesif olandan (orijinal metinde: "spisso", yoğun veya katı maddeye atıfta bulunur) nezaketle ve büyük bir maharetle süblimleştir, o yerden göğe yükselir ve yeniden yere iner ve üstün olanın nüfuz edici latifliğini ve alttakinin baki kalıcı ağırlığını kendinde toplar"? Binaenaleyh filozofların süblimleştirmesini bu veçhile anla, **filozoflar**: sadece kimyevi değişiklikleri değil, deruni ve niteliksel dönüşümü arayan "hakiki" simyacılar, zira pek çok kimse bu hususta aldanmıştır. Keza diri su bedenleri öldürür, **diri su**: aqua viva, metalleri çözmek ve "canlandırmak" için kullanılan felsefi çözücü (çoğunlukla cıva ile ilişkilendirilir), ve onlara hayat verir, onları batışlarına geri götürür (orijinal metinde: "occasum", gün batımı veya Batı manasında olup ölümü simgeler), ve onları doğuşlarına geri iletir (orijinal metinde: "ortum", gün doğumu veya Doğu manasında olup yeniden doğuşu simgeler). Bu su, toprakta çürüme tesmiye edilen ölüm evresinde kara renklerin zuhur etmesine yol açar, **ölüm evresi**: maddenin metalik formunu kaybedip karardığı "ölümü", **çürüme**: maddenin daha yüce bir surette yeniden doğması için elzem olan kokuşma veya çürüme evresi [nigredo (karalık evresi)], sonrasında beyazlatmadan evvel pek çok ve muhtelif renkler zuhur eder, **beyazlatma**: dealbatio, kara maddenin beyazlaşana dek arındırılması süreci, bütün bu renklerin nihayeti sebatkâr bir beyazlıktır, **beyazlık**: albedo (beyazlık evresi), simyadaki Büyük Eser'in saflığı ve "Beyaz Taş"ı temsil eden ikinci ana merhalesi. Zira bu durum toprağa düşen bir buğday tanesine benzer, ki şayet ölmüşse bol semere verir, lakin ölmemişse yalnız kalır (Yuhanna İncili 12:24'e bir atıf, adi metalin dönüşümünden önce "ölümünün" gerekliliğine dair yaygın bir simya istiaresi). Nitekim bildiğim üzere topraktan doğan her şey başkalaşır ve üzerlerine bozulma çökene dek çürür; sonra tıpkı köklerini aldıkları o şeyler gibi filizlenir ve çoğalırlar. Böylece diri su beslenir, çürür ve bozulur. Sonra filizlenir, yeniden dirilir ve kendine hayat verir. Bu sebeple Balet (Muhtemelen Ortaçağ simya metinlerinde sıklıkla zikredilen bir filozof ve mistik olan Balinas'a [Tyanalı Apollonius] atıfta bulunmaktadır) der ki, "Suyun kendini dondurduğunu (orijinal metinde: "agelare" [congelare], donmak veya katılaşmak) gördüğümde, işte o vakit maddenin onun tarif ettiği gibi hakiki olduğuna kani oldum." İmdi, onun nemi ateşle kuruyana dek onu bedeniyle birlikte pişir ve kendi dumanını kendinden devşirdiğini ve meskenini unsurunun kökünde kıldığını görene kadar onu bu minvalde kurut, **unsur**: maddenin dört temel kurucusundan biri (toprak, hava, ateş veya su). Burada maddenin asli, arınmış haline rücu etmesine atıfta bulunur, lakin bu, şu olan şeydir...

...öldürülecek şeylerin içinde, beyaz beden topraksı tortulardan arındırılır, **beyaz beden**: corpus album, maddenin ilk kirliliklerinden ve "karalığından" arındırıldıktan sonraki hali olup yüksek bir saflık mertebesini temsil eder, o vakit diğer tabiatlardan yeni tabiatlar husule getiren muktedir ruhani sudur, **ruhani su**: maddenin diğer unsurları dönüştürme ve "canlandırma" kudretine haiz olan uçucu, buharımsı sureti. Lakin o vakit ölü bedenlere hayat verecek ve onların tenasülünü sağlayacaktır.

Aynı şekilde, ruh da artık tek renklidir ve harikadır, zira onun aracılığıyla renklerin çeşitliliği belirecektir. Bu durum bilhassa "acı çeken bedene" suyun ve mayanın ilave edilmesi sırasında vuku bulur, **maya**: maddenin başkalaşmasını tetiklemek ve tıpkı mayanın hamuru kabartması gibi maddeyi "olgunlaştırmak" için simya karışımına eklenen madde, zira o vakit akla gelebilecek kadar çok, sonsuz renkler zuhur eder. O esnada ruh (spiritus), canın (anima) vasıtasıyla bedenle birleşir. Çünkü ruh, canın "mekânıdır" ve can bedenlerden çıkarıldığında, haklı olarak suyun tentürü diye adlandırılır, **tentür**: başka bir maddenin rengini ve doğasını değiştirme gücüne sahip olan, bir maddenin yoğunlaşmış özü veya "boyası". Tıpkı bir boyacının boyasının kumaşa işlemesi gibi, bu su da daima bedenin içine taşınan çözünmüş bir tentürdür, ardından su damıtma yoluyla geri çekilir, **damıtma**: burada uçucu kısımların ayrıştırılıp ardından katıya geri döndürüldüğü arınma süreci için mecazi olarak kullanılmıştır, ve tentürü "baskı" yoluyla geride kalır (orijinal metinde "per impressionem", bir boyanın kumaş üzerinde kalıcı, sabit bir iz veya "mühür" bırakmasına atıfta bulunmaktadır).

Tentürün içinde taşındığı can suyu için de durum benzerdir; onu beyaz, susuz, yapraklanmış toprağının üzerine geri getirir, **yapraklanmış toprak**: terra foliata, simya maddesinin "ruhu" kabul etmeye hazır, arındırılmış, pul pul veya katmanlı hâli. Hermes (Simyanın efsanevi kurucusu Hermes Trismegistus) bu suya "ersuyu benzeri altın", "çiçeklerin altını" ve "ince, kalsine edilmiş toprağı boyayan altın" der. Nitekim şöyle denmiştir, "Altını beyaz yapraklanmış toprağa ekiniz."

Güneşin canı. Sonrasında ruhani su geri çekilir ve can bedende kalır ki bu da güneşin tentürüdür, **güneşin tentürü**: tinctura solis, maddeden çıkarılan, can (anima) ve yapıtın mükemmelliği ile ilişkilendirilen altın veya güneşsel güç. Zira o, yalnızca etkilerinde kendini gösteren latif, idrak edilemez bir duman gibidir. Çünkü her eylem renklerin bir tezahürüdür ve ateş ateşten doğar, ateşte beslenir ve ateşin kızıdır. Bu sebeple, tıpkı bir çocuğun annesinin göğsüne geri götürülmesi gibi, ateşten korkmaması için ateşe geri götürülmelidir. Lucas ve Epimenides (Turba Philosophorum adlı meşhur erken dönem simya meclisinde "filozoflar" tarafından sıklıkla zikredilen otoriteler) gibi kimseler de kitaplarında bizim bu taşımıza "beyaz pirinç" demişlerdir (orijinal metinde "es album", çoğunlukla arındırılmış metalin gümüşe benzer hâline atıfta bulunur). Biliniz ki hepiniz...

187. 93

Arayanlar bilsin ki, bizim beyaz pirincimizden başka tentür yoktur, **tentür**: başka bir maddenin rengini ve doğasını değiştirme gücüne sahip olan, bir maddenin yoğunlaşmış özü veya "boyası", **beyaz pirinç**: aes album, simya maddesinin parlak bir beyaza kadar arındırıldığı ve altının meydana getirilmesinden önceki sondan bir önceki aşamayı temsil eden hâli. Zira bizim pirincimiz (orijinal metinde genellikle bakır veya bronz anlamına gelen, fakat burada belirli bir simyasal öncüle atıfta bulunan "Es [aes]") avamın pirinci değildir, çünkü avamın pirinci temas ettiği her şeyi bozar ve kirletir, oysa bizimki birleştiği şeyi mükemmelleştirir ve beyazlatır. Filozoftan nakledilir ki, bütün altınlar pirinçtir fakat bütün pirinçler altın değildir, zira altının doğası ağırlık ve dokunuş bakımından ona benzer. Ve pirincin doğasında, maddenin bozulması, ateşe dayanıklılığı ve denizde kalışı haricinde, altının doğasında olandan başka hiçbir şey yoktur ("Deniz" ifadesi muhtemelen maddeleri çözmek için kullanılan sıvı banyosuna veya "cıvasal denize" atıfta bulunmaktadır). Bu sebeple bizim pirincimiz bir ruha, bir bedene ve bir cana sahiptir, ve bu üçü birdir, zira ruh, beden ve can birdir; çünkü hepsi birdendir, birindendir ve bizim bölünmez şeyimiz olan bir iledir. Dolayısıyla filozofların pirinci, onların iksiridir, **iksir**: simyacıların hem insan bedenini hem de "hasta" (kusurlu) metalleri iyileştirme gücüne sahip mükemmelleştirilmiş ilacı, filozofların pirinci, onların ruhundan, bedeninden ve canından tamamlanmış ve mükemmelleştirilmiştir. Filozofların taşlarını, bilge olanlara aşikâr, cahillerden ise gizli kalsın diye türlü isimlerle andıkları söylenir, fakat hangi farklı isimle anılırsa anılsın, onlar daima bir ve aynıdır ve uzun uzadıya aynı şeyden bahsederler.

Merlin (Büyücü Merlin, Ortaçağ simyasında taşın "gizli" doğasına dair muteber bir otorite olarak sıklıkla zikredilirdi). O gizli bir taştır, derin bir pınara gömülmüştür. Kıymetsizdir ve dışarı atılmıştır, gübre yahut pislikle örtülmüştür. Herkes türlü isimlerle anılan tek bir taşa sahiptir, Tanrı ile dolu olan bilge kişi bundan ötürü muhtelif şekillerde bahseder. Bu taş bir taş değildir, döl veren (orijinal metinde "p'has", muhtemelen döl [prolem] veya peygamberler [prophetas] kelimesinin kısaltmasıdır. "Türeme" bağlamı dikkate alındığında, döl [prolem] standart simyasal okumadır) ve bir olan canlı bir varlıktır. Bu taş candandır ve henüz canlar yokken de bu taştı, bu taş bir kütledir, bir gövde ve dallardır, bir döldür. Bu taş kısmen denizdir, güneştir, Venüs'tür ve bu taş o şeylerdir. Kanatlarıyla (orijinal metinde "Alis". Isıtma sırasında yükselen ruhun uçucu veya "kanatlı" doğasına atıfta bulunması muhtemeldir) ve Ay ile, tek başına diğer hepsinden daha parlaktır. Zira o kâh gümüştür, kâh altın, kâh bir elementtir, kâh su, kâh şarap, kâh kan, kâh da caisolinumdur (Arındırılmış veya kalsine edilmiş bir madde için kullanılan Yunanca yahut teknik Latince bir terimin bozulmuş hâli olması muhtemel, muğlak bir simya terimi).

İşte burada merhem gizlidir, dolayısıyla sirkenin en yüce maddesi (özgün metinde: acetum; simyada "sirke" genellikle keskin, asidik bir çözücüyü veya metalleri çözündürmek için kullanılan "felsefi sirkeyi" ifade eder), bu tek şey bilenin zihnini yanıltmasın, Şimdi o, nişadır tuzunun cevheridir, dölleyici tuzdur. **nişadır tuzu**: sal ammoniacum, ergitici olarak ve ruhları "sabitlemek" için kullanılan beyaz kristal bir tuz (amonyum klorür). Zırnığı ilk element olarak belirledi. **zırnık**: auripigmentum, altın renginde maddeler üretme arayışında sıklıkla kullanılan koyu turuncu-sarı bir arsenik sülfür minerali. Zira güçlükle arındırılan madde, kükürtle karıştırıldığında o aynı zamanda başkalaşır (özgün metinde: transponit, harfi harfine "yer değiştirir" veya durumlar arasında "dönüşür"), ki bunu ahmaklara ifşa etmek istemedi. Ve böylece bilge kişi aldanmamak için işaretlenmiştir ve elinde tuttuğu şey ahmaklara dağıtılmamalıdır. Aynı şekilde İbn Sina'ya gelince (İbn Sina, tıbbi ve felsefi eserleri Ortaçağ Avrupa simyası için temel teşkil eden Fars bir hezârfen idi), amelimin taşı ve onun kemale ermiş ustalığı, sırası bakımından insanın yaratılışına benzetilir. Zira ilki cinsi münasebettir (özgün metinde: coitus, maddelerin kimyasal "birleşmesini" veya "evliliğini" ifade eder), ikincisi gebe kalma, üçüncüsü hamilelik, dördüncüsü doğum ve ardından gelen beşincisi ise beslenmedir. İbn Sina'nın bu sözlerini iyi anlayan hakikat yolunda yanılmaz. Öyleyse gözlerinizi açın ve görün ki filozofların tohumu diri sudur, oysa toprak bedenin ta kendisidir; bu toprağa haklı olarak ana denir, çünkü o tüm elementlerin anasıdır. Dolayısıyla cıva tohumu bedenin kendi toprağıyla birleştiğinde (bedenlerde olduğu gibi) işte buna cinsi münasebet denir, zira o vakit toprağın tamamı köpüklü suya çözünür ve su haline gelir, fakat tek bir ayrımla tutulurlar, bedenin çözünmesi ile ruhun pıhtılaşması iki ayrı şeydir, ancak tek bir işlemleri vardır (OCR metni opacom olarak okumaktadır, muhtemelen operationem [işlem] kelimesinin kâtip kısaltmasıdır), çünkü ruh pıhtılaşmaz, meğerki beden çözünmüş olsun, ne de beden çözünür, meğerki ruh pıhtılaşmış olsun. Ve beden ile can bir araya geldiğinde, her biri yoldaşı üzerinde amel eder, zira bunun kanunu su ile toprağa benzer, çünkü su kendi [toprağın] nemi ve faziletiyle birleştiğinde, onu çözmeye çabalar, zira onu eskisinden daha latif kılar ve kendine benzetir, çünkü su daha latiftir (özgün metinde: subtilior, daha "latif", arınmış veya daha az yoğun anlamına gelir),

topraktan. Can da bedende benzer şekilde davranır ve aynı yolla su toprakla koyulaşır ve yoğunluk bakımından toprağa benzer hale gelir, çünkü toprak sudan daha kesiftir. Dolayısıyla, bedenin çözünmesi ile pıhtılaşması arasında farklı bir tür yoktur (özgün metinde: diu gnis, muhtemelen diversi generis için bir kısaltmadır; yazar bir maddeyi çözmenin ve onu yeniden katılaştırmanın aynı temel sürecin parçası olduğunu savunmaktadır), ne de herhangi bir şekilde farklı bir ameldir, öyle ki biri diğeri olmaksızın var olamaz, tıpkı suların ve toprağın oluşumunda aralarında zamansal bir ayrım bulunmadığı gibi, öyle ki amellerinde birbirlerinden ayrı oldukları bilinsin, tıpkı tam bir insanın meydana gelişinde erkeğin tohumunun kadının tohumundan ayrılmadığı gibi, aynı şekilde onların birleşimi de tek bir tohum gibidir ve bu ikisinin üzerine bir ve aynı amel iner. Bundan ötürü Azahilme (özgün metinde: azahilme; bu, eseri Ortaçağ Latin simyası için merkezi öneme sahip olan 10. yüzyıl Arap simyacısı Senior Zadith'e [İbn Umeyl] atıfta bulunur) şöyle der, Karışmış bir beden algılarsın, çiftleşmiş bir beden değil. Yan yana karışmış gibi görünen bu şeyler, ilimle karıştırılmıştır. İkinci evre gebe kalmadır, bu esnada toprak güherçileli bir toza dönüşür ve renk onunla birlikte bir miktar azalmaya başlar, zira o vakit eril olan dişil olan üzerinde amel eder ya da Azoth toprak üzerinde amel eder. **Azoth**: simyacıların herhangi bir metali kendi ilk maddesine çözebileceğine inandığı "evrensel çözücü" veya temel cıva ruhu. Bu yüzden İbn Sina der ki, eriller birbirleriyle döllenmez, ne de kadınlar döller. Zira üreme erillerden ve dişillerdendir ve bilhassa zıtların amel etmesindendir, zira onlar dişi üzerinde amel ettiklerinde doğa sevinir ve hakiki üreme vuku bulur. Fakat doğaları yabancı doğalarla yersizce birleştirenler, umdukları hakikat her ne olursa olsun [hayal kırıklığına uğrayacaktır]. Öyleyse, tüm oğullarından sana daha sevgili olan oğlun Gabricus'u, **Gabricus**: Arapça Kibrit kelimesinden türetilen, "kükürt" veya güneşsel/eril ilke için simyasal bir alegori. parlak, tatlı ve narin bir kız olan kız kardeşi Beya ile birleştir. **Beya**: Arapça el-Beyza (beyaz olan) kelimesinden türetilen, "cıva" veya aysal/dişil ilke için bir alegori. Gabricus erildir ve Beya dişildir, her şeyi ona veren odur, çünkü o ondan var olmuştur. Gabricus, Beya'dan daha sevgili (özgün metinde: amior, muhtemelen magis amatus için bir kısaltma veya güç/büyüklük karşılaştırması) olduğu halde, yine de üreme Beya olmadan gerçekleşmez, Gab-

Dolayısıyla, Beya haklı olarak sevinirken, o (güneşsel/kükürt ilkesini temsil eden Gabricus) derhal öldü. Zira Beya (aysal/cıva ilkesi) Gabricus'un üzerine çıktı ve onu rahminin içine kapattı, öyle ki ondan hiçbir şey görünmez oldu. Çünkü Gabricus'u öylesine büyük bir aşkla kucakladı ki, onu bütünüyle kendi doğasının içine aldı ve muhtelif parçalara ayırdı. Ve **Azclimus**'un (özgün metinde: Azclimus; "Asfidus" veya "Adfar"ın bir tahrifatı olmakla birlikte, bu gelenekte çoğunlukla 10. yüzyıl Arap simyacısı Senior Zadith [İbn Umeyl] ile özdeşleştirilir) söylediği de budur, süt bir kez döllendiğinde, kana dönüşür.

Solgun şeyler kararacak, Kızıl şeyler, bir kez yayıldığında, parlayacak.

Toprak beyazlaştığında gebelik kesindir, zira su baskın olduğu sürece toprak büyür ve çoğalır, yeni madde arttıkça da orada ve burada meydana gelir. O vakit kararmış toprağı yıkaman ve onu sıcak ateşle beyazlatman gerekir. Efendi **Haly**: (özgün metinde Haly, muhtemelen simyanın kurucu figürlerinden kabul edilen erken dönem Emevi prensi Halid bin Yezid'e veya astronom ve astrolog Haly Abenragel'e atıfta bulunmaktadır) sözüne göre, kabın dibine çöken şeyi, karalığı giderilene ve yoğunluğu çekilene dek sıcak ateşle yıka. Hümörler (sıvılar ya da nem) ekleyerek onun kütleden "yukarı uçmasını" (buharlaşmasını veya süblimleşmesini) sağla, ta ki içinde hiçbir leke bulunmayan, son derece beyaz bir kireç (kuru bir toz ya da calx) hasıl olana dek. Zira toprak ancak o vakit ruhu kabul etmeye uygun ve hazır hale gelir. Nitekim Efendi **Azclimus**: şöyle der,

Tüten buharla gebelik değişir ve dengelenir, Gereğince arındırılmış olanlar kalbe barışla bağlanır.

Dördüncü evre doğumdur, "ruhun mayası" beyazlamış toprağın bedenine katıldığında, maddede ve renkte bir olurlar. İşte o vakit Taş (Filozof Taşı) sonsuz hayata doğar, zira o vakit tin, ruhun aracılığıyla bedenle birleşmiştir. Efendi Haly'ye göre çürüme ve ölüm yoluyla meydana gelen oran budur. Her şeyde latif olan kesif olanla karışır, ruhu bedenle birleştirir. Çürüme ise, birlikte karışıp bir olana dek kavurmak, öğütmek ve ıslatmaktır.

...ve birbirine karışmış suyun ayrılığı olmadığı gibi, onların arasında da bölünebilirlik ve ayrılık olmasın. O vakit cevherin kendisini tutmaya gayret edecekler ve yağlı ruh (özgün metinde anima pinguis, simyada "yağlı" veya "merhemimsi" ruh, genellikle kükürt ilkesine ya da elementleri bağlayan uçucu tine işaret eder) ateşe dayanmak için onunla mücadele edecek, döllenen (özgün metinde natus, yeni doğmakta olan Filozof Taşı'na işaret eder) bedenlerin içinde onlara benzeyerek büyük ölçüde değişmeye çabalayacaktır. Bu nedenle **Azclimus**: (özgün metinde azelis, muhtemelen Kıdemli Zadith'e [İbn Umail] bir atıf) şöyle der, Dördüncü gebelik dışkıdan doğanı hasıl eder. (Bu ifade, en kıymetli cevherin en sıradan veya "pis" maddelerde bulunduğuna dair simyasal paradoksa işaret eder.)

Doğana hayat verilir, doğmayana hayat esirgenir. O halde beslenmelidir, çünkü takatten düşmüş ceninler ancak sütle ve ebeveyn misali bir ateşle, peyderpey ve merhale merhale beslenir. Kendi cevherlerinden ne kadar çok yerlerse o kadar güçlenir ve gençliğe erişirler, öyle bir hale gelirler ki kendi kendilerine yeter ve varlıklarını sürdürürler. Bu amelde de böyle davranmalısın, bilmelisin ki hararet olmaksızın hiçbir şey vücut bulmaz, lakin şiddetli hararet de onun helak olmasına yol açar.

Bedendeki nemin bozulmasını önledikleri için, soğuk banyodan kaçınılmalı, ılıman ve latif bir banyo ile hafif bir ateş yeğlenmelidir. Bu sebeple Azclimus şöyle der, "Daha sonra, doğurduğum şeyi tamamlayalım." Bırak ateş ölçülü bir şekilde galip gelsin, ocak besin sağlasın, bundan ötürü ona doğan taş da denir. Bu yüzden Filozof (muhtemelen Aristoteles ya da Hermes Trismegistus) G. Kitabı'nda şöyle der,

Ateşten çıkan, taçla taçlanmış krala hürmet edin.

Lakin o olgunluk çağına erişene dek onu aydınlat, ona kötü muamele etme ve çok fazla ateşle yakarak kaçmasına sebep olma. Zira onu vaktinden evvel yangına maruz bırakırsan, yüce hükümdarlığını senin elinden alır. Çünkü babası Güneş, anası ise onu rahminde taşıyan Ay'dır ve gıdası pek narindir.

Oysa o, kendi sütüyle yahut başlangıçta içinden çıktığı "toprağın köpüğü" (özgün metinde spuma terrae, prima materia ya da ilk cıvasal madde için kullanılan bir terim) ile beslenir. Bu yüzden, kendi hümörüyle (sıvı özüyle) kafi miktarda içene dek, ölçülü biçimde ve azar azar, defalarca ve daha da çok emzirilmelidir (doyurulmalı ya da ıslatılmalıdır). O vakit, tıpkı **Haly**: dediği gibi...

boyayı (tinctura) tutmaya muktedir bir beden olacaktır (orijinalinde, tinctam [tincturam], simyada boya, adi metalleri altına dönüştürebilen veya şifa sunabilen tesirli maddedir), boyayla birlikte rengin belirmesini sağlayacaktır ve renk, içinde doğanın ışığı ve hayatı bulunan boyayı kanıtlayacak nitelikte olacaktır, öyleyse en kısa yol budur, mükemmelliğin doruğudur ve tüm ustalığın (magisterium) ikmalidir.

**magisterium**: Ustalık veya "büyük yapıt", tamamlanmış simyevi süreci ve bunun sonucunda elde edilen Filozof Taşı'nı ifade eder.

Ey iyi dost, eşsiz biçimde sevilen, dile getirilenler vasıtasıyla peygamberlerin kapalı sözlerini kolayca anlayabilirsin ve içinde neyi araman gerektiğini bilebilirsin, zira söylediğim şeyin haricinde hiçbir ustalık yoktur, çünkü artık bedeni çözündürdün ve onu ilk maddesine (materia prima) indirgedin,

**materia prima**: Her şeyin kendisinden meydana geldiği biçimsiz, temel cevher, simyacının ilk hedefi bir maddeyi bu duruma döndürmektir.

Bundan sonra onun toprağa doğru eriyişine sahip olacaksın, ardından kara toprağın beyazlatılmasına (albedo [beyazlık evresi]) (orijinalinde, dealbatio, albedo veya beyazlatma evresi maddenin arınmasını gösterir) ve havaya doğru inceltilmesine (bir maddenin ince bir toz haline getirilmesi veya "havai" ve hafif kılınması süreci) sahip olacaksın, zira daha sonra yükselen havadar [madde] olan nemi damıtarak ilerlersin ve nihayetinde kalsine edilmiş (orijinalinde, calcinata, yüksek ısıyla kuru bir toza dönüştürülmüş) olarak kalır ve o vakit ateşli bir tabiata bürünür. Ruhun bedenle olan [birleşmesine] (orijinalinde, quersicem arc [muhtemelen coniunctionem animae ifadesinin bozulmuş bir kopyası], metin bedenin ruhsallaşmasını betimler) ve aynı zamanda beden ile tinin bir aradaki karışımına ve tinlerin birbiriyle kaynaşmasına (orijinalinde, confusionem, burada "birlikte akıtma" veya birleşme anlamında kullanılmıştır) erişirsin ve o derece büyük bir artış kabul eder ki faydası, akılla idrak edilebilecek olandan çok daha büyüktür. Tabiat risalesi burada sona erer.

Ovidius Ahlak öğretilmişken, kendini bir dosta kaptırırsan (Buradaki Latince kısım, Ovidius'un Tristia 3.4 metninin hafifçe bozulmuş bir halidir), Kendin için yaşa, elinden geldiğince debdebeli hayattan kaçın, Kendin için yaşa, ulu isimlerden uzak dur, Gaddar yıldırım Phoebus'un hisarından gelir (orijinalinde, Seuum phebu fulmen ab arce venit, talihsizlik "yıldırımının" çoğunlukla yüksek, seçkin mevkilerde [hisar] bulunanları vurduğuna dair bir uyarıdır).

Üstelik üç kullanımı olan ateş, Hünerli ufak bir [ateş] bunlar için kafidir.

Yüzlük

Oğul, sana sağlam ve iyi bir öğreti sunuyorum, Bunu, dışarıdan seven Tanrı'yı zihninde tuttuğun gibi tutmalısın (orijinalinde, Deū / foris amat, uygulayıcının zihninin ilahi düzeni yansıttığı, bir yandan da doğanın dışsal işleyişini gözlemlediği dindar bir odaklanmayı akla getirir). Bunu kendin için benimse, sevmek sana acı görünmesin (Latincede amare hem "sevmek" hem de "acı biçimde" anlamına gelebilir, yazar yapıtın "acılığına" veya zorluğuna rağmen talebenin onu kucaklaması gerektiğini ima eder). Bağları çöz, bilgelerin sözlerini zihninde tart (orijinalinde, revolue, zihinde evirip çevirmek veya üzerine tefekkür etmek). Önce simyayı öğren, onun vasıtasıyla o şeyleri öğreneceksin, Dilediğin tüm müellifleri ve hem zenginlik hem itibar kazanacaksın. Bu sanat pek çok ahmakı simgeler (emblemata) vasıtasıyla yanıltır,

**emblemata**: Simyevi "amblem", sırlara ermemiş olanlardan hakikati saklamak için kullanılan alegorik imgeler veya bilmecelerdir.

Hekimler, bilgelerin Tanrı'nın kudretiyle gayelerine ulaştırdığı şeylerdir bunlar. Bu sanat, kendisine ihsan edilmiş filozofları tarafından icra edilir, Tanrı'nın kabul ettikleri, ilahi bir lütufla başlarlar. Bu sanat, asgari olduğu kadar kısa ve kolaydır (orijinalinde, mm̄ [minima], simyacılar, ahmakların uzun ve beyhude çabalarının aksine, sır bir kez anlaşıldığında "Büyük Yapıt"ın bir "çocuk oyunu" veya "kısa" olduğunu sıklıkla iddia ederlerdi), Uygulama ve gayret sana kemali bahşeder. Tek bir sanat, gayet iyi bildiğin bir işi başarabilir... Mesele burada tek bir şeyde toplandığından, pek çok şey buna uyar. Ona benzer hiçbir şey yoktur, üstelik pahası pek ucuzdur (Yaygın bir simyevi paradoks, Filozof Taşı her yerde bulunan fakat pek azı tarafından fark edilen "değersiz" veya alelade bir maddeden yapılır). Ürperme, zira o mucizevi hadise gerçekleştiğinde, Bunu ateşte sabitleyip (fixare) ehlileştirmelisin,

**fixare**: Bir maddeyi "sabitlemek", onu ısıya dirençli kılmak, böylece ısıtıldığında artık buharlaşmamasını veya hal değiştirmemesini sağlamaktır.

Tâ ki yükselsin ve yeniden en alttaki kısımlara doğru yönelsin (Bu, sirkülasyon veya damıtma sürecini betimler, buhar yükselir, yoğunlaşır ve kabın tabanına geri iner). Yakalanan şeyi dağıt, toz vasıtasıyla maddeyi buna uygun kıl. Öz dışarı çıkar, böylece Yunan usulü bir hamur haline geleyim (orijinalinde, massa grece fiam, bu muhtemelen erken dönem simyasında maddenin kıvamını tanımlamak için kullanılan, yoğrulmuş kütle veya hamur anlamına gelen Yunanca "maza" terimine atıfta bulunur). Hafif görünsün, öyle ki hoş kaplarda bulunabilsin, Kalsine edilirken erenlerin pek sevdiği kaplarda. Ve bu şey sabitlenirken, ateşte kalır, Onun beşinci özü (substantia quinta) bu gölgeyi örter.

**substantia quinta**: "Beşinci Öz" veya cevher-i hamis, simyevi emekle ayrıştırılan bir maddenin en saf, en ruhani parçasıdır.

Birleştirdiği her şeyi, eğer erirse, bütün şeyleri yarar. Mademki sabittir, sabitlenmiş olmadıkça hiçbir şeyi kabul etmez. Madde nemlendirilmiş olduğunu bildiğin vakit hazırlansın. Başka şeylerle birleştirilirse, nesne varlık bulsun. Nesne ilahi bir fiilden hasıl olur, böylece temas ile toza sahip olursun. Yalın, çiy gibi, latif, kıymettar olacaktır.

Ateş hor görülürse yücelere doğru yükselir (orijinalinde, Ignis spernit se ad sublimia vergit; bu ifade, ısının maddelerin şişenin tepesine yükselmesine yol açtığı süblimleşme işlemine işaret eder), Ardından içeri girerek, denk olan tabiat bedenleri sevinçle doldurur, Ezilenler için mülkler yaratır ve yorgun düşenlere yeniden can verir. Bu sanat için cihanın sureti en sarsılmaz kaidedir, Tabiat kendisine refakat etmedikçe hiç kimse buna yeltenmesin, Aceleyle değil, vaktiyle ve intizam içinde. Tabiat; suyu, keteni ve ateşi bir araya getirir (orijinalinde, Lympham linonem... et ignem; yazar muhtemelen birleşen üç hali yahut birincil unsurları kastetmektedir), Karışım surete bürünür ve **res quinta**: toprak, hava, ateş ve su şeklindeki dört cismani unsurun ötesinde, maddenin "beşinci özü" yahut en saf hali üzerine gelir. Sonra karışıma içsel halini değiştirmesini buyurur. Maya (orijinalinde, fermentū; simyada "maya", ekmekteki maya gibi işlev görür, tüm kütleyi altına veya ilaca dönüştüren az miktardaki "tohum"dur) benzer cinsten olmalıdır, Zira hiçbir şey kendi tohumundan gayrısından meyve vermez, Hiçbir meyve de tohumu olmadan kemale ermez. Doğan her şeyin, eğer içeride mevcutsa, Bedenin geri kalanından neşet eden nevi şahsına münhasır bir tohumu ve yumurtası vardır, Bunun içinde, o hareket ettirildikçe, tohumun meyve verdiği söylenir. Tıpkı midedeki gıdanın içeride bir maya kabul etmesi, Bu mayanın saf olanı ayırıp uzuvlara uygun kılması gibi, İnsan tohumu da kandan doğar, Damarlardan meydana gelir ve her bir hücreden devşirilir, Dişi tohumun içine atıldığında, bir yumurtaya benzer hale gelir. Fıtri hararet, pederden gelen nemi temin eder, İç kısımları nizam altına alırsa, dışarıdaki deriyi biçimlendirir, Bu tutkunun kisvesi [okunamadı] olmaksızın mevcuttur (Buradaki Latince kısım kısaltmalar sebebiyle müphemdir, muhtemelen "büyüyen" taş için bir model teşkil eden ceninin veya embriyonun gelişimine atıfta bulunmaktadır), Çünkü bir şeyin mayası, o şeyin bizzat kendisinden sadır olan şeydir, Onsuz hiçbir şey onun tarafından mayalanamaz. Zira sıkışan karışımdaki mayanın sevkiyle, Tabiatları kendilerine fayda sağlasın diye kabın derisi (orijinalinde, vtris; harfi harfine "deri" yahut "deri tulum", ancak burada simya şişesini mecazi bir rahim olarak tasvir etmek için kullanılmıştır) onu kuşatır. Kap tabiata tabi olurken, deri için hakkı olanı arar. Bu amel, içine aldığı madeni tohum içindir, Gökleri tefekkür eden kimse (orijinalinde, celu volut; muhtemelen yıldızların tetkikine ve bunların madenlerin büyümesi üzerindeki tesirine atıfta bulunmaktadır) bütün muammaları çözer.

Sabit madde, renklerin "çiçeğinin" varettiği bedenleri geri püskürtür (orijinalinde, Corpora que fingit florum res fixa respingit; simyada "çiçekler", genellikle ısıtma esnasında maddenin yüzeyinde beliren değişken renklere işaret eder), Zira durup dinlenmeksizin kalanı bölmez. Eğer üç olanı muhafaza edersen (Muhtemelen üç simya ilkesine atıfta bulunmaktadır, Kükürt, Cıva ve Tuz yahut Ruh, Can ve Beden), o vakit her bir **volatile**: kolayca buharlaşan yahut ateşten kaçan madde şeyi tartmalısın, Biri muhkem kılınır, diğeri çözülür ve bir başkası ehlileştirilir. Altta yatan cevhere suret veren ve onu boyayan şeyler bunlardır. Fakat madde, Rebis'in lenfinin tabiatından zuhur etsin, **lympha rebis**: Rebis'in "lenfi" veya sıvısı; Rebis (Latince "çift şey" manasındaki res bina'dan gelir), eril veya kükürtlü ile dişil veya cıvalı ilkelerin mükemmel birliğini temsil eden simyevi androjen (iki cinsiyetli figür) figürüdür, Bunlar, insanın nihayetsizce sevinç duyacağı sırlardır. Bir olandan dört [unsur] meydana gelir ve dördü bir olur. Bu sanat, pisliği kaynatarak yok eder ve aynı zamanda eski sureti parçalar, Ve güzelce arındırılır, biçimlendirilir ve karına yerleştirilir (orijinalinde, ventre; simyacı cam kabı, altının "tohumunun" olgunlaştığı bir mideye yahut rahme benzetir), Ona ikili bir yol verilir ve çoğaltılır, **sublimat**: süblimleşme, bir katının buhar haline gelene kadar ısıtılması ve ardından şişenin tepesinde tekrar bir katı olarak toplanması işlemi uyarınca süblimleştikçe, orada çözünmüş bir akışkan olarak tutulur. Ve evvela esir gibi süblimleştirilir, ardından çözülür, Öyle ki hayati uzuvların içinde önceden ve sonradan kıvamını bulur. Orta duvar onu derhal kapatmaya çalışırken, Sabit olanlar onu kendilerinden dosdoğru yukarı gönderir. Kaynayan bir toz... eğer böyle öğütülürsen, Çözünür, yutulan şeyi süzüp taşa çevirir, Böylece cihanın asil cüzü cehennemin (orijinalinde, Tartarea; Tartaros'a atıfta bulunur, simyada bu durum şişenin dibini yahut maddenin "tortusunu" ifade eder) derinliklerinden dökülebilir. Aşamalardan geçerken "çiçeklerin" dönüşümü tamamlanır, Bunları yeniden canlandırır ve bu ikili yolu takip eder. Oldukları harici sıvıları boyayarak öylece dururlar, Ne kaplar gibi biçimlenmişlerdir ne de kendi asıl suretleri gibi. Bunlardan biri, muayyen bir ayin usulünce diğerinden doğar, Nemlendirir, tatlandırır, eritir, arındırır ve tezyin eder. Kendini mühürler ve kendi kudreti olmaksızın mührünü asla çözmez. Alevin yakıtını bırakarak makamından yükselir, Buradan **petra divina**: İlahi Taş evvela beyaz, sonra limon sarısı akar. İşte bu, amelin yegane pınarı, berrak temelidir.

Burada yüceltilmiş olarak, her şeyin üzerinde yaşarım. Yazılarımı inkâr etmem, onları size okursam hoşunuza gidecektir. Bu kısa sözler altında tamamlanacak olan bu sanatı anlayın. İnsanın içinde bir pınar vardır, sularında bir yılan (orijinalinde: anguis; simyada "sudaki yılan" genellikle yakalanıp sabitlenmesi gereken uçucu ruhu, cıvayı temsil eder) gizlenir. Akıntılar her taraftan kapatılmadıkça kanatlarıyla uçar gider. En derin damardan, çiyin hoş gücü yükselir. **ros**: Simyasal "çiy", göksel tesiri ya da çalışma sırasında toplanan arındırılmış "evrensel çözücüyü" ifade eder. Eğer layık olana, hayat suyuna ulaştıysan, **aqua vite**: Hayat suyu. Bedeni değiştirdiğinde ve ardından usulünce arındırdığında, Onu kendi teriyle yeniden doğurarak sevimli kılar. Daha önce kararmış olan bedeni yeniden beyazlığa döndürsün. (Nigredo [karalık/çürüme evresi] durumundan albedo [beyazlık/arındırma evresi] durumuna geçişi ifade eder.) Üçte bir olarak hüküm süren Rabbe hamdolsun.

Trunbe Kralı Anslaus'un Görümü (orijinalinde: Visio Anslei . r e g' i s Trunbe; bu muhtemelen Turba Philosophorum'da denizin altında camdan bir ev görümü yaşayan merkezi figür Kral Arislaus'a işaret etmektedir.)

Kâhinlerin başı ve pek sevinçli bir Kral olan Pythagoras, (Pythagoras, Ortaçağ simyasında sayıların ve uyumun üstadı olarak hürmet görmüş, sıklıkla "Filozoflar Meclisi"nin başı olarak zikredilmiştir.) Sonun ardından, tamamlanmış şöhretini üçe katlayan, Mutlu bir atlet, kral, filozof ve peygamber, Dört bir yandan filozofları ve harikulade insanları yanına çağırır. Bu sanat, böylesine açık olmasına rağmen gizli kalır (orijinalinde: auara; kelime anlamıyla "açgözlü" veya "cimri", yani sanat sırlarını kolayca ele vermez) Ve kâhinlerin ezgisi bilgisizlere açık edilir. Nasırî filozof olarak Yunan Anslaus, (Metin Anslaus/Arislaus'u bir "Nasırî" filozof olarak tanımlar; bu yazmalarda kutsal veya inisiye olmuş kişiler için yaygın bir unvandır.) Soylu doğmuş, Hermes sanatında mahir. **marte hermetis**: Kelime anlamıyla "Hermes'in savaşı veya savaş ustalığı"; simya sıklıkla "Hermetik Sanat" olarak anılır. Ahlakın iftiharı olan bu zat, filozoflar ordusunu topladı, Ve herkesin bilge olmadığı rüyalarda öğretir. Ağacı, tohumu ve filizi de [öğretir]. Yıldızotunu tadan kimse (orijinalinde: amelum; muhtemelen Vergilius tarafından anılan [Georgica 4.271] ve burada tatlı iksiri ya da çalışmanın mükâfatını simgelemek için kullanılan çiçeğe bir gönderme) asla acıkmaz. Ağacın hasadından, sizin için hiçbir meyve eksik kalmaz. Bunu bilerek, yapmanız gerekeni yapabilir ve yazgılardan kaçınabilirsiniz.

Eğer tecrübeli değilseniz ve yolunuzdan tamamen emin olarak gelmediyseniz, İki büyük adamın örnekleri size öğretsin. Filozoflar Meclisi'nden Yunan safları, **Turba philosophorum**: Turba Philosophorum, Pythagoras ve Anaksagoras gibi Sokrates öncesi filozofların simyacı olarak tasvir edildiği, 12. yüzyıla ait bir metindir; Ortaçağ Avrupası'nda son derece etkili olmuştur. İzlemekteyken gecikmeyesiniz diye, Kaygıyla dertlenip zararlı olan şeylerden kaçarak sizi burada bilgilendiriyorlar.

Kral her şeyi aradı, bilinebilecek her şeyi bilen oydu. (orijinalinde: totu scibile; filozof-kral tarafından aranan "evrensel bilgi"yi ifade eder.)

İşte görüm vasıtasıyla senin tarafından görülen şey, Arisleus. (Arisleus, genellikle Yunan filozofu Aristoteles veya Turba anlatısında denizin dibine mistik bir yolculuk yapan belirli bir üstat ile özdeşleştirilen efsanevi bir figürdür.) Gördüğüm şeyin Sanat tarafından terk edilmemesi gerektiğini söylerler, Çünkü hepinizi denizde sersemlemiş adamlar olarak gördüm, Dünyayı elleyen ve nehirde yüzen. Ne yazık ki, kötü yaşayan, [yolu] daha da kötüye kullanan, Ve ekollerin takipçileriyle birlikte, (orijinalinde: platanistis; muhtemelen Turba'da bahsedilen Platoncu veya Yunan akademik geleneklerini ifade eder) pek az şeyi iyi araştırdınız. Tabiatın yasıyla, emek meyvesiz gibidir, Burada sizin için bir hasat da olmayacak, yalnızca boşluk kalacak. Yine de kudretten mahrum olan bir adam bilge olsaydı, Zürriyet büyürdü ve kısırlığın yerine bir çocuk gelirdi. Sanat sayesinde güvende kılınmış, denizin efendileri olurdunuz, Gerçek hüküm makamlarının başı ve sonrasında ruhbanın Kralı olurdunuz. Burada, bu beşiyle birlikte, Deniz Kralı'na haber gönderdi, (Turba'daki "Deniz Kralı", Sanat'ın kanunlarıyla düzenlenmesi ve "eğitilmesi" gereken ilksel, kaotik maddeyi [Prima Materia] temsil eder.) Bu dikme ve öğretme yasasından haberdar edilmesi için. Ve Tanrı'nın iradesiyle rüzgârlar bizi oraya getirdiğinde, Kısa süre sonra Kral Dorus (Dorus, Turba anlatısındaki bir başka figürdür, sıklıkla bir kapı bekçisi veya aracı olarak hareket eder) sabahın erken saatlerinde orada harekete geçti, Ona gönderildiniz ve sordu, "Barışla mı geldiniz?" Elçilere danışıldığında, "İşte, benden ne istediğinizi söyleyin" dedi. Saygıdeğer bir adam olan Arisleus gülerek şöyle dedi, "Üstatların nizamı, filozofların başı ve Kralı, Mallarınızın arttığını gördüğü için bizi size gönderdi, [Kötülükleri] yerle bir etti, zira bilgisizce kusurlarınıza güldü. Bize yeryüzünün en büyük armağanlarını size getirmemizi buyurdu." **munia maxima**: En büyük armağanlar veya vazifeler.

Denizin öğüdüyle güçlenmiş gözümüz dikilmiştir, Böyle putperestlerden korkacaksın, ey Kral, büyücülerin sanatı vasıtasıyla. ("Putperestler" veya "yabancılar" genellikle kusurlu metalik bedenleri ya da gizli işlemleri anlamayan inisiye olmamış kimseleri ifade eder.) Becerikli adam, her şeyi kötü tasvir edeni kendi için yakalar. Bu makamdan hediyeyi bana ifşa et, yoksa asla zafer kazanamayacaktır.

¶ O vakit Arisleus (orijinal metinde: Aristiles, Turba Philosophorum'un başkişisi Arisleus için yaygın bir varyant) kendi kendine güler ve dizginleri vadeder (Dizginler ya da gem, filozofun uçucu maddeler üzerinde kurduğu denetimi ve rehberliği simgeler): İşit ey Kral, yüce kralın halini ve öğütlerini, İşte bu eşitliği ey Kral ve nemalanıp üremenin niteliğini, Dikme sanatını ve fidanı beslemenin yolunu, O fidandan yiyen asla acıkmaz ve hiçbir kötülük bilmez (Manevi ve bedensel şifa bağışlayan tamamlanmış Filozof Taşı için yaygın bir metafor olan "Hayat Ağacı'nın Meyvesi"ne bir atıf). Kral der ki, sana söylerim, Kral'ın huzurunda...

¶ Küreğin vazifelerini benim adıma bildiysen bu gerçektir ("Küreğin vazifeleri", felsefi denizin seyrüseferine, yani ısının ve cıva sularının hareketinin idare edilme sürecine işaret eder). [Kenar notu: Ben, Aristoteles] Bu teamüllerle senin cehaletini aşikâr kılsın, bilmeni isterim ki, Kral, sen fena hükmettin ve maddeyi de bilemedin. Bu minvalde aradığında, bir erkek döllemeye muktedir olamadın (Simya kuramında, kararlılığa erişebilmek için "erkek" [kükürt/form] "dişi"den [cıva/madde] başarıyla hasıl edilmelidir). Onu nasıl var edeceğini bilinceye değin, ulu bir şey meydana çıkmasın.

¶ Kral, ılımlı bir iffetsizlik vasıtasıyla eylemine sükûn bulmak isteyerek (orijinal metinde: incestu. Simyada "ensest", dölün, yani Taş'ın saflığını temin etmek üzere "erkek kardeş ile kız kardeşin" yahut "baba ile kızın", yani birbiriyle yakından ilişkili maddelerin birleşmesi anlamına gelen teknik bir terimdir), Sen ya Tabiat'tan gelirsin ya da hakikati bilmeye mecbur kılınırsın. Nelerin şer olduğunu bildin, zira üremenin usulü böyledir. Mesele sıhhatli olmandır, sana yol gösterdim ey Kral, Bahr-i Muhit bize öğretsin. Tohumlar Anne'ye imdat eylediğinde, Hakikat onun vesilesiyle terennüm eder ("Anne", altının yahut kükürdün "tohumlarını" kabul eden cıva döl yatağıdır), Böylece çoğaltılan ve yaratılan tabiatların hatırına. Tabiat kendi tabiatıyla sevinir (orijinal metinde: Gaudet natura cũ suan. Bu meşhur bir simya vecizesidir: "Tabiat tabiatıyla sevinir, tabiat tabiatı fetheder ve tabiat tabiata galebe çalar"), Ve meyvelerinden safça yaratılan fidan da, Üreme tarzlarını zıt bir surette mezcederek sevinir.

¶ [Kenar notu: Vaktiyle krallara layık bir oyun gibi anlatılmıştı] Kral'a danışılır, bu öğretiyle desteklenmiştir. [Derkenar: Ben, Aristoteles] Ey oğul, yerinde kullanımdan layıkıyla bahset, Kral'ı sen haberdar et, dedim, şimdi kanunu kabul et. [Derkenar: Aristoteles] Burada, toprakta tabiatı arayarak her şeyi meydana çıkarsın, Kral'ı mülâyim kılınmış ve Oğul'da ihya bahşedilmiş olarak ("Oğul", Rebis yahut Filozof Taşı'dır; Kral'ın başkalaşımının kusursuzlaşmış neticesidir).

Aristoteles, kral, tabiat, dölleme, dikme, öğreti, öğütler

Apollon'a, sen, atanacak olan. Onun, iyi bir mabetten olan eşini arıyorum (Eş veya refakatçi, Kral'a [kükürt] katılması gereken dişil ilkeyi [cıva] ifade eder). Söyleyin, nerede o refakatçi, onun öz kız kardeşi, Beya'dan olma Bera? (Orijinali: bera ex beya. Beya, simya alegorisinde "beyaz kadını" veya cıvasal suyu temsil eden merkezi bir figürdür). Bundan sonra yumuşak huylu, beyaz, tatlı bir bakire gelir, Yumuşak huylu Kral (Orijinali: Rex mans. Muhtemelen Rex mansuetus'un, yani "Mülâyim Kral"ın bir kısaltmasıdır) yasaya yaklaşır ve buradan şöyle der, "Sona ulaşıldı." Ki bununla daha meşru kılınır, onun adı üzerinde iki kez tefekkür edeceksin. Benim **Diana**'mın (Orijinali: djamis. Diana, Ay'ı ve yapıtın gümüş evresini [albedo (beyazlık evresi)] temsil eder) doğum yaptığı yerde, seçilmişlere söyledi [okunamadı], Hakkıyla, doğum ve üreme tarzı bana öğretti. Yani, gaddarlığa dair. Yumuşak huylu olan, toprağın (Orijinali: geia, Grekçe ge'den gelir) kadının damarını sıkıştırmasına hayret eder. Yani, geri çekilme ve dolaştırma umudu. Bulurdun. Yumuşak huylu olanın onarmayı [arzu ettiği] şey, uzanıp yayılabileceğine dair bilinen bir umuttur. Yalnızca o biri yüzünden ya da bu umut buradan itibaren uygun olduğu için. Şeyin **Anathasia** (Orijinali: anathasia. Grekçe athanasia'nın bozulmuş halidir, ölümsüzlük veya Filozof Taşı'nın "ölümsüz" durumu anlamına gelir) kılındığı başka bir yol yoktur. Sen geldin... geçmişte Tanrı'ya. "Hayır," dedi Kral, "bırakın kızımı, ona dokunmayın." Rab. Buradan ne istersin? Yoksa bunları yapmazsan [yazıklar olsun] ona, seni Ferisi (Burada "Ferisi" terimi, sanatı manevi bir kavrayış olmaksızın, yalnızca dışsal biçimiyle takip edenleri azarlamak için kullanılmıştır). Ben, Apollonius, kız evlat, yani, böylece veya şifa bulasın diye. Mineralleri karıştırırsam evliliği sürdürmeme izin ver (Orijinali: minerum. Metalik ilkelerin birleşmesine bir gönderme), Başka türlü gelmedim, eğer maddeyi o simyadan yaparsan (Orijinali: chimeae. Chemia için Ortaçağ'a ait bir varyant). Kötü niyetlilere... Hipokrat... kendi sözüyle umut altında. Sağ elini Tanrı'ya bağla, zira O yolu kurtarabilir. Yumuşak huylu Kral tanrılara dedi, "Eş hayat veren olacaktır." Melek. Bir adam, bir kız kardeş tarzı dışında asla bir eş almaz (Bu, Kral ile Kraliçe'nin [Güneş ve Ay] kardeş olduğu, aynı asli maddeden geldiklerini simgeleyen "simyasal ensest"e atıfta bulunur). Ölümsüzlük/yeniden diriliş. Bu uyarı ölümün yolları gibidir. Kral. Kendi yolumdan gideceğim, zira Âdem baba beni böyle gönderdi (Âdem sıklıkla "İlk Madde"yi veya insanın/metallerin yozlaşmadan önceki ilk halini temsil eder). Rab. Neden, belki de, Tanrı'dan olanlar çoktur ve Ferisiler çoktur? Kutsal sanatla bu buyruklar için gerekenleri hazırlarsan, Mutlu bir kral olacaksın, talihin çeyizinin tadını çıkaracaksın. Düşmüşsün ve tıpkı Argos gibi düşmanlara doğru sürüklenmektesin (Mitlerdeki yüz gözlü dev Argos Panoptes, genellikle tavus kuşu kuyruğu evresinde maddenin yüzeyinde beliren çok sayıdaki "gözü" veya kabarcığı temsil eder). Sonra yanımda duran yoldaşlar başlayarak onu bana verdiler [okunamadı], "Senin olan bana aittir, artık sözü kes." Melek. Onlara bunun için çabalamalarını söyledim, Beya, Gabritius ile evlensin (Orijinali: muber baya cabuti. Bu, kız kardeş [Beya/cıva] ile erkek kardeşin [Gabritius/kükürt] doruk noktası niteliğindeki birleşmesidir). Bu kaderde, yumuşak huylu olan ellerinde bizi yener. Yoldaşlar edinmedikçe kurtulamayacağız. Kızın erkek kardeşe gönderdiğini, babaya bağladı.

Bakir meyve ve bağ yetiştiren soy tarladır (Orijinali: fructus uirgens et uiti gens est arura. "Aurora" [eserin başlığı] ile altının "tohumunun" ekildiği kabı veya asal maddeyi temsil eden, Grekçe kökenli tarla anlamındaki "arura" üzerine bir kelime oyunu).

Burada 5. Kitap, 12. bölümde, doğanın tüm müellifleri yaratılmış bütün şeylerde bir neden [tayin eder] veya şer olan şeylerde kendi nedenlerini [tayin eder]... mecbur tutulurlar.

O izin verirken, çok geçmeden oğul bundan ötürü ölür. (Bu alegoride "oğul" [Gabritius/Kükürt], kız kardeşi [Beya/Cıva] ile birleştiğinde ölür; bu durum maddelerin karanlık, ilksel bir duruma çözünüşünü temsil eder.) Deniz Kralı, **sanatların büyüsüne kapılmış** (özgün metinde: artibus infatuatus; bu ifade Kral'ın simya sürecinin karmaşıklığı karşısında bunaldığını yahut büyülendiğini düşündürmektedir), istemeye istemeye şöyle der: "Benim içimdesin. Yazık, mademki ilerliyorum, seni ölüme teslim ediyorum. Böyle söz vermiştim; korktuğum kötülükler başıma geldi. Şimdi kendi rızasıyla bizi yeniden bir **korkunç zindana** kapattı." (özgün metinde: carcere tetro; mühürlü cam şişe veya çürüme hali için kullanılan yaygın bir simya terimi.) Burada ikisinin üzerinde donakalmıştı, üzerimde suçlu bir şey yokken, uysal olanlar üç evde eziyetin acılarını çekiyordu. ("Üç ev" muhtemelen Büyük Eser'in üç ana evresine atıfta bulunur: nigredo [karalık evresi], albedo [beyazlık evresi] ve rubedo [kırmızılık evresi].) Sonra karşılıklı en yüksek olanın... nihayet tez elden dedim ki: "Neden ey Kral, bize böyle aceleyle işkence edersin? Eğer bir [sebep] yoksa, sessizce vazgeç, zira o oğul galip gelecektir, soy, edilen yemine göre zirvede her şeyi geride bıraktığında. Bize yalnızca sözlü kızı ver." *(Görsel: Kırmızı bir ok, sağa, bir sonraki satıra doğru işaret etmektedir.)* Kral bunun kutsallığa aykırı olduğunu söyler ve "kızım son olacaktır" der. ("Kız", ekseriyetle arıtılmış Cıva'yı yahut eserin ilk yarısının sonunu işaret eden "Beyaz Taş"ı temsil eder.) Gözü okşayan o kızı aranızda mı istedi? Aristeus (Aristeus simyada efsanevi bir figürdür, çoğunlukla dönüşümün bir şahidi veya üstadı olarak iş görür) "Neden ey hasım Kral, bize zahmet vermek istersin? Gelini verirsen, o vakit semavi armağanlar olacaktır. (özgün metinde: celica dona.) Doğa her şeye saf öğretiyle hükmeder, ve o, talihin kudretini bunun vasıtasıyla, erdemle çözer." yani, birkaç dirhem biberin [ağırlığına] kadar (özgün metinde: id est ad ff. s. piperis; bu, muhtemelen eklenecek maddenin belirli ağırlığına veya miktarına atıfta bulunan teknik bir derkenardır) Çünkü o dostlara itaat eder; deniz yeterlidir, kendisi için de erguvan. ("Erguvan", simya sürecinin nihai ve en yüksek evresi olan rubedo [kırmızılık evresi] için kullanılır.) Kral işitti, gerçi başıyla ancak onaylayabildi. O, kanunun hükmü mümkün olsun diye Kral ile birlikte, kapatıldı, hapsedildi, seninle birlikte zindana atıldı. Beşinci günde söylenen bu hüküm verilmiş olarak kaldı. Böylesi bir arayış içinde yakıcı sıcaklıkta kaldık, teknede sabitlenmiş ve ağırlığın karanlığına mıhlanmış, boş düşlerle, ve bizler, daha da bitkin. Haklı olarak hayret eder; Kral düşlerde görülür, oğul, serpilip gelişen krala yardım ederken. Çok geçmeden krala sevinçten neyin hasıl olduğunu sorarsın, tıpkı kızının artık mucizevi bir şekilde yaşayabileceği gibi. vaat ederler Derhal toprağın [maddesi] altın bir kütleye... [Kurşun?] kütlesi değil.

*(Görsel: Alt orta kısımda dairesel bir kütüphane mührü bulunmaktadır: ZÜRİH KANTON (ÜNİVERSİTE) KÜTÜPHANESİ.)*

Sayfa 207, 100

Sarmalanmış suların içine **talkları** (özgün metinde: talcos; simyada talk, ekseriyetle yarı saydam, sabit bir mineral maddeye yahut eserin "beyaz" evresinin belirli bir haline atıfta bulunur) veya tozları yükseltmek, yine de onları beslemek ve **amalgamlamak** (Bir metali cıva ile birleştirme işlemi), ve balmumu, kehribar veya ökse otu gibi akışkan hale gelmeleri için onları yumuşatmak. Bu, sırf akışkan hale gelsinler diye değil, diğer şeylerde olduğu gibi sularla başka gayeler içindir, yani: **içirmek** (Sıvının, kuru bir maddeye doygun hale gelene kadar yavaş yavaş eklenmesi işlemi) ve yumuşatıp çürütmemek içindir.

Fark edilmelidir ki bu bozulma ve ruhların birleşmesi "alıp götürme" olarak adlandırılır. (özgün metinde: demptio; bu, ham maddeden fuzuli niteliklerin yahut "safsızlıkların" uzaklaştırılmasına atıfta bulunur.) Başka bir yerde rejimlerin icrası öğretildiği gibi yerine getirilir, ilkin, ateşin tabiatına irca edilerek; ikincisi, havada çözünerek; üçüncüsü, havada yıkanarak; dördüncüsü, toprağa bastırılarak. 1. İlk olarak, kalsinasyon icra edilir. (Bir katıyı ısı yoluyla toza dönüştürme.) 2. İkincisi, çözelti. (Kalsine edilmiş tozu bir sıvı içinde çözme.) 3. Üçüncüsü, bir **imbik** vasıtasıyla damıtarak. (Klasik bir simya damıtma aleti.) 4. Dördüncüsü, toprakta pıhtılaştırarak. Ve bu dört rejim bir zincir gibi birbirine bağlanmıştır, öyle ki birinin bittiği yerde diğeri başlar. Birincisi ikinciye götürür, zira yıkar ve hazırlar, kalsinasyon çözeltiye götürür; çözelti damıtmaya; damıtma pıhtılaşmaya; [okunamadı] toprağa. Sınır... güneş vasıtasıyla her ikisinden

Bununla birlikte, tüm doğal şeyler kendi tabiatlarıyla buhara dönüşmedikçe, işlem beyhude yapılmış olur. Başka bir bedenle birlikte olan aynı beden, sanki kendisinden türemek istiyormuşçasına kendi içine girer. Ruh bedenini terk edip yukarıya, göğe yükselmedikçe ve yağmur olup bedenine geri dönmedikçe, bu sanatta hiçbir şey elde edemezsiniz. (Bu durum, maddenin arındırılması gayesiyle art arda buharlaştırıldığı [yükseldiği] ve yoğunlaştırıldığı [yağmur olarak indiği] "Ruhun Dolaşımı"nı tarif eder.) Kehribarın kendisi tamamlanmıştır.

Simya ameliyesinin maddesi yalnızca fiilen bir sunak haline getirilmez, beden dahi maddesinde tüketilir; çünkü bu yolla, **pay edilerek** (özgün metinde: inpti; muhtemelen impartiti) yahut sarıya dönüştürülerek, basit unsurlara çözünme vuku bulur ve bir kez hazırlandıktan sonra bu unsurlardan yeni bir terkiip tekrar aşağıya bastırılır.

Sıvılaşmış bir bedenle alıkoymak şudur, dördüncü cüzüne indirgendiği vakit gerçekleşir. **Magnesia** (Bu bağlamda magnesia, modern kimyasal madde değil, madenlerin "ilksel maddesi" veya "anası" anlamındadır), eğer sıvılaştırılmışsa, ruh vasıtasıyla adeta suymuşçasına havadar hale gelecek ve dördüncü cüzünden inceltilecektir. Bu durum beyazlatma yoluyla meydana gelir, zira o vakit yapışkan şeylerden kaçınacaksın ve onun içindeki ruh da kaçacaktır. Kendi toprağında alıkonur ve aynı niteliğe bürünürler. Toprağından çıplak, havadar ve latif bir nesne [çıkar] ve o toprak, magnesianın bedeni içinde gizlenmiş olan tam altın gibi olur. Ruh vasıtasıyla can gibi, daha büyük bir kudrete malik olur. Canın kudretini toprağa ve bedene taşıyan ruhtur, böylece bütün küçük bedenlerin anasının kızı ilkin ölüme terk edilir, sonrasında ise ruh tarafından diriltilir. Bu ruha **kurşuni suyun konuğu** (özgün metinde, hostio plumbiina aq'. "Kurşuni su" ekseriyetle "filozofların sirkesi"ne ya da maddeyi ayrıştırmak için kullanılan ilk çözücüye işaret eder) denir.

Yükselen Seher (özgün metinde, Aurora. Aurora Consurgens metnine işaret eder) Albertus Magnus Tanrı'nın Kitabı ve... Filozof Horvilang Hummalara Dair 13. Kitap Altın Kütle Filozofların Hazinesi Arislaus'un Rüyeti

Yükseliş şöyledir, amelin ilki kireçleştirmedir, [okunamadı] sonrasında, kavurmanın ardından **ikincil varsayım (subsumpsiyon)** gelir, derken eriyikten sonra damıtma ve süblimleşme yoluyla pıhtılaşma husule gelir.

Bunu hakiki veçhile iyi bellesinler.

Mademki magnesia, türdeş cüzler kırmızı mı parıldar? Kibir galebe çalar ve ekserisi şunu ikrar eder, salim bir akılla, nemli ateş vasıtasıyla beden... hafif bir nihayet hasıl olur.

Cümle bedenden... ve tıpkı **cüzzamlı Naaman**'ın (Erden Nehri'nde arınması, burada adi metallerin altına "arındırılması" için bir mecaz olarak kullanılan Kitab-ı Mukaddes şahsiyeti [2. Krallar 5]) [arındığı] gibi, o da hükümdarın banyosunda, Erden'de doğacaktır, ta ki nihayetsiz illetlerden ve birleşimlerden arınabilsin.

Üç su vasıtasıyla 14 günlük karalık [okunamadı] Üç su vasıtasıyla beyazlamak için 14 gün [okunamadı] Y ile nihayete erer.

Sayfa 207, 100

Herhangi bir kimsenin onları **içirmesi** (özgün metinde, imbibere. Sıvının, tamamen doygunluğa ulaşana dek kuru bir maddeye yavaşça ilave edilmesi ameliyesi) için **talkları** (özgün metinde, talcos. Simyada "talk", ekseriyetle "beyaz" evrenin belirli bir yarı saydam, sabit mineral haline veya ameliye ehlinin peşinde olduğu talk yağına işaret eder) ya da tozları yükseltmek ve yine de onları birbirine katıp yumuşasınlar, balmumu gibi akışkan, [okunamadı] ya da bulanık olsunlar diye **amalgamlamak** (Bir metali yumuşatmak gayesiyle cıva ile birleştirme ameliyesi), yalnızca akışkan hale gelmeleri gayesiyle değil, diğer nesnelerle olduğu gibi sularla da başka maksatlar (özgün metinde, r., muhtemelen res [nesneler] veya regimen [rejim/ameliyat usulü] kelimesinin kısaltması) hasıl olsun diyedir, yani, yakıp kül etmek değil, içirmek içindir.

Şu iyi bilinmelidir ki, bu bedenler ve ruhlar, rejimin icrasını yeniden ve [sehivsizce] kabul edebilsinler diye Hermetik usule göre kemale erdirilirler, onu ateşin tabiatına indirgerler. 1. suya irca ederek, 2. havada incelterek, 3. toprağa bastırarak. Böylece şu ameller husule gelir, 1. kireçleştirme (Bir katıyı ısı vasıtasıyla toza dönüştürme), 2. eriyik (Kireçleştirilmiş tozu bir sıvıda çözme), 3. **imbik** (Klasik bir simya damıtma aleti) vasıtasıyla damıtma, 4. suya pıhtılaştırma. Burada rejim bir zincir gibi birbirine bağlanmıştır, öyle ki birinin bittiği yerde diğeri başlar, böylece onu "ikinci ele" sevk ederek ameli tanzim eder, kireçleştirme eriyiğe, eriyik damıtmaya ve damıtma da pıhtılaşmaya varır, bunun da hududu ve nihayeti sanat vasıtasıyla Güneş'ten [hasıl olur].

Şöyle ki, bütün tabii nesneler **süblimleştirici** (Katı bir maddenin buhara, ardından tekrar katıya dönüştürüldüğü süblimleşme aygıtı) vasıtasıyla adeta karanlıktaymışçasına buhara inkılap etmedikçe olmaz. Bu aynı Asit, diğer bedenlerin içine girsin ve [bağlar] neşvünema bulsun diye kendi bedenine dahil olur. Şayet can bedeninden çıkıp göğe yükselirse ve yağmur vasıtasıyla bedenine rücu ederse, bu sanatta hiçbir şey elde edemezsin. Devranın sonu tamamlandı.

Bilesin ki simya ameli yalnızca ulvi bir fiille vücut bulmaz, aynı zamanda suret bakımından da sonsuzdur, zira karışmış yahut "turunculaşmış" (Sararmış yahut turuncuya dönmüş, amelin bir evresi) [maddenin] yalın unsurlara ircası böyle [vuku bulur] ve yine bu en latif unsurlardan yeni bir terbiye tasfiye edilir.

Bu yeryüzünde bulunmaz. Zira nesnelerin bedeni sıvıdır, bu sebeple kendi inayetine irca olsun, **magnesia** (Bu bağlamda, modern magnezyum elementi değil, taşın "ilk maddesi" yahut "anası" anlamındadır) havadar kılınsın ve kendi inayetine, yani ruha tabi kılınsın ki su sıvılaşsın. Bu işlem onları beyazlatarak icra edilir, o vakit her ikisinden de kaçınacaksın, çünkü ruh dahi kaçmayacaktır, zira ruhta hayat bulacaklardır. Nitelikleri de şöyle olacaktır, kendi toprağından saf, havadar ve latif, o toprak o vakit "altının kardeşi" olsun, zira koca bedende gizlenmişti ve can ile ruh nasıl ki nihayet ise, o da öylece daha büyük bir kuvvete maliktir. Güveyi, canın faziletini toprakta ve bedende taşıyandır, böylece "Tanrı'nın kızı", ifna edilmiş ruhun tasfiyesiyle ıslah edilir ve akabinde ruh vasıtasıyla, yani [okunamadı] su vasıtasıyla diriltilir.

Seher (Muhtemelen meşhur simya risalesi Aurora Consurgens'e atıfta bulunmaktadır) Albertus Magnus On Anahtar Kitabı Filozofların Bahçesi Petrus'un Kitabı Altın Levha Filozofun Hazinesi Arisleus'un Rüyeti Sanatkarın meşakkati dört amelden ibarettir, bunlar mayalanmanın ardından gelen kireçleştirme, bunun akabinde kifayet eden sabitleştirme, eriyikten sonra ise damıtma ve pıhtılaşmadır.

1. Süblimleşme

Bir tek müleyim [cevher], türdeş nesneler bir araya gelir, birikintileri tefrik ederler ve her şeyde buna şehadet ederler, sıhhatli bir zihinle, nemli, cismani, [zahir olan] bir ateş ve bir diğer latif olan, yani pek ince ateş ile.

Bunun her cismi su olarak adlandırılır, tıpkı cüzzamlı Suriyeli Naaman'ın suyun tabiatı sayesinde [okunamadı] gibi; bu sebeple kralın ayrıştırıcısı, üç katlı arınmalar yoluyla kirlilikten temizlensin diye Şeria Nehri'nde yıkanır.

Johannes Anton Schuring [okunamadı] 26 ikizler 311 192 sayfa

Sular vasıtasıyla kararsın diye. Sular vasıtasıyla beyazlatılsın diye. [okunamadı]

*(Görsel: Bir fotoğrafta, koyu kahverengi deriyle ciltlenmiş bir cildin sırtı görülmektedir. Sırt kısmı, yatay olarak kabartılmış beş şeritle bölünmüştür. Alt kenara yakın bir yerde, üç satır halinde dizilmiş siyah baskılı karakterleri gösteren açık renkli, dikdörtgen bir kâğıt etiket yapıştırılmıştır.)*

El yazması Rheinau (aslı: "Rh"; bu ifade, el yazmasının Zürih Merkez Kütüphanesi'ne taşınmadan önce ait olduğu Rheinau Manastırı koleksiyonuna atıfta bulunmaktadır.) 172

**El yazması**, **Rheinau**, 172, el yazması, **yer numarası** (Yer numarası, bir kitabın kütüphane koleksiyonu içindeki yerini belirtmek üzere kitaba atanan benzersiz bir koddur.)

*(Görsel: Bu görüntüde açık bir el yazmasının iki sayfası yer almaktadır. Sağdaki sayfa [folio 2], yazıcının düzgün yazmasına yardımcı olacak kılavuz çizgilerle çizilmiştir ancak boştur. Soldaki sayfa ise, görüntüleme işlemi sırasında el yazmasının üzerine yerleştirilen dikey bir cetvelle yaklaşık yüzde 50 oranında kapatılmış bir metin sütunu içermektedir ve yalnızca satır sonları görülebilmektedir.)*

...den arındırılacak ...likler ...[okunamadı] ...[okunamadı] ...ateşin [okunamadı] ...ve Senior (aslı: "Senior"; bu ifade, "Kimyasal Tablolar" adlı eseri Batı'da geniş çapta iktibas edilen 10. yüzyıl Arap simyacısı Zâdis bin Hamuel'e atıfta bulunmaktadır.) ve [okunamadı] ...beyaz [ve] kırmızı (Bunlar, maddenin önce beyazlığa arındırıldığı, ardından kırmızılığa mükemmelleştirildiği Büyük Eser'in son iki aşaması olan albedo [beyazlık evresi] ve rubedo [kırmızılık evresi] aşamalarına atıfta bulunur.) ...doğuştandır. Zira ışık ...boyayan; çünkü ...den ...bu nedenle bu ateşe ... denir ...kırmızı ışık ... Ve eğer yukarıdaki bulutlar ...onların en iç kısımları. Lakin ...[okunamadı] çekip aldı ...ruhun [okunamadı] ...saf olmayan; her şey ... iken ...buharlar, yani (aslı: "scȝ", Latince scilicet kelimesinin standart bir kısaltmasıdır.) kokular ...farklı cinsten olan (aslı: "ethrogenea"; simyada bu terim, arınma sırasında uzaklaştırılması gereken farklı tabiatlı maddeleri veya "yabancı" unsurları ifade eder.); ve o ...ateşle arındırmak ...akışkanlık; ve aynı ...bizi [okunamadı] içinde terkip ettin ...yoğun olanı ayıracaksın (Simyadaki, "latif" olanı [ruh ya da öz] "kesif" olandan [ağır, maddesel tortular] ayırma ilkesine bir gönderme.) ...Efendi Bernard (aslı: "dno Bernha"; metallerin dönüşümü üzerine çalışmalarıyla tanınan 14. yüzyılın ünlü simyacısı Trevisolu Bernard'a atıfta bulunur.) ...sıvılaşır ve [okunamadı] içine ...döner. [okunamadı] ...belirli bir ... ortaya çıkar ...ispat edilmiş veya içinde ...kızarmış; bundan ...[okunamadı]; zira türler