Rüyada Diş Görmek Üzerine

Eser hakkında

Efesli ya da annesinin memleketi dolayısıyla Daldialı olarak anılan Artemidorus, Roma İmparatorluğu'nun Akdeniz havzasında geniş bir kültürel birlik kurduğu MS 2. yüzyılda yaşamıştır. Dönemin kehanet, tıp ve doğa felsefesi geleneklerinin kesişim noktasında duran müellif, Antik Yunan rüya tabir geleneğini sistemli bir yöntemle derlemeyi amaçlamıştır. Şehirleri gezerek farklı zanaatlardan, sınıflardan ve çevrelerden insanların gördüğü düşleri toplayan Artemidorus, halk inançlarını ve dönemin gündelik hayat pratiklerini göz ardı etmeyen, ampirik temellere dayalı bir hermeneutik çerçeve geliştirmiştir.

Müellifin temel yapıtı olan Oneirokritika, düşleri anlamsız zihinsel yansımalar olarak değil, ruhun geleceğe dair kurduğu nedensel bağlar şeklinde değerlendirir. Beş kitaptan meydana gelen bu geniş çalışma, görülen imgeleri tekil ve evrensel şablonlarla çözmek yerine, düş görenin toplumsal statüsü, yaşı, cinsiyeti ve içinde bulunduğu somut koşullarla birlikte analiz eder. Metnin ana savı, rüyalardaki her nesne ve eylemin gündelik yaşamın bir kurumuna, bedensel bir duruma ya da mülkiyet ilişkisine denk düştüğü ve bu bağıntıların ancak disiplinli bir analoji yöntemiyle aydınlatılabileceği yönündedir.

Eserin birinci kitabında yer alan bu pasaj, insan bedeninin bölümleriyle toplumsal düzen arasındaki simgesel koşutluğun somut bir örneğini sunar. Müellif, ağız boşluğunu ve diş dizilimini doğrudan bir aile hanesine, mülke ve toplumsal hiyerarşiye benzeterek yorumlar; böylece diş kaybı gibi yaygın bir düş imgesini hem yakın akrabaların vefatı hem de maddi varlıkların yitimiyle açıklar. Metni inceleyen okur, bu analojik kurgunun arkasında Antik Çağ toplumunun akrabalık bağlarını, mülkiyet anlayışını ve ataerkil aile yapısını nasıl tasavvur ettiğini adım adım izleme imkânı bulur.