Phainomena: Zeus ile Başlayalım

Kadim yıldız şiirinin en ünlü açılışıdır bu. Soloi'lu Aratos, gökyüzünü ve takımyıldızlarını dizeye döktüğü Phainomena'ya bir tanrı çağrısıyla başlar. Zeus her yerdedir. Yollarda, insan topluluklarında, denizde ve göklerde. İnsana ekin biçmenin, sürüyü otlatmanın, ekip dikmenin vaktini gösteren işaretler de ondandır. Aşağıdaki pasaj, bu açılış ilahisini erken bir İngilizce şiir çevirisinden okumamızı sağlar. Metni günümüze taşıyan tanık, Aratos'u alıntılayan ikinci yüzyıl yazarı Antakyalı Theophilos'tur.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Kimileri de bir kayra ve öngörünün varlığını öne sürdü ve önceki yazarların dayanaklarını yıktı. Nitekim Aratos şöyle söyler:

Şarkıma Zeus ile başlayayım. Onun adı asla söylenmeden kalmasın. Her şey seninle doludur. İnsanların yolları ve toplandığı yerler. Gökler ve deniz. Varlığımız sana bağlıdır. Seninle hareket ederiz. Hepimiz senin soyundanız ve Zeus'un tohumuyuz. O, iyiliksever olarak insanlığı iyiye çağırır. Emeğe yöneltir ve rızık umudunu uyandırır. Sürünün en iyi nerede otlayabileceğini ve derin sürülmüş toprağın sarı taneyi nerede vereceğini o bildirir. Çiftçinin ne zaman ekip dikeceğini söylemek yalnızca ona düşer ve bunu yalnızca o bilir.

Öyleyse kime inanacağız? Burada alıntılanan Aratos'a mı, yoksa şöyle diyen Sophokles'e mi:

Geleceğe dair bir öngörü yoktur. En iyisi, elden geldiğince gelişigüzel yaşamaktır.

Her şey seninle doludur. İnsanların yolları, gökler ve deniz. Hepimiz senin soyundanız ve Zeus'un tohumuyuz.

Özgün metin (İngilizce)

And others, again, said that there was a providence, and destroyed the positions of the former writers. Aratus, indeed, says: — From Jove begin my song; nor ever be The name unuttered: all are full of thee; The ways and haunts of men; the heavens and sea: On thee our being hangs; in thee we move; All are thy offspring and the seed of Jove. Benevolent, he warns mankind to good, Urges to toil and prompts the hope of food. He tells where cattle best may graze, and where The soil, deep-furrowed, yellow grain will bear. What time the husbandman should plant or sow, 'Tis his to tell, 'tis his alone to know. Who, then, shall we believe: Aratus as here quoted, or Sophocles, when he says: — And foresight of the future there is none; 'Tis best to live at random, as one can?

Bu metin neden önemli

Aratos'un Phainomena'sı, MÖ üçüncü yüzyılda yazılmış ve gökbilim geleneğinin bütün antik çağ boyunca en çok okunan, en çok kopyalanan şiirlerinden biri olmuştur. Şiir, gökyüzünü bir takımyıldızlar haritası gibi serer ve yıldızların doğuşuyla batışını insan için bir işaretler dizgesi olarak okur. Buradaki açılış dizeleri, o ünlü Zeus ilahisidir. Metnin bu İngilizce şiir çevirisi kısmen John Hughes'un tercümesinden gelmektedir. Pasajın günümüze ulaşmasını sağlayan tanık ise ikinci yüzyıl yazarı Antakyalı Theophilos'tur. Autolykos'a adlı yapıtının ikinci kitabında Theophilos, tek bir kayranın varlığını savunan şairlere örnek olarak Aratos'u alıntılar. Böylece pagan bir yıldız şiirinin açılışı, erken Hristiyan bir savunmanın içinden bize kadar taşınmış olur.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: Aratos, Phainomena (giriş ilahisi), Antakyalı Theophilos'un Autolykos'a adlı yapıtının II. Kitabında aktarıldığı biçimiyle
Neşir: Ante-Nicene Fathers, Cilt 2 (Clement of Alexandria), ed. Alexander Roberts ve James Donaldson, New York: C. Scribner's Sons, 1913
Konum: Sayfa 111 (basılı s. 97); Theophilos, Autolykos'a, II. Kitap, VIII. Bölüm (Kayra Üzerine Görüşler). Aratos çevirisi kısmen John Hughes'un tercümesinden.
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön