Kozmografya Nedir
Apian'ın Cosmographia'sından bir gravür: solda göksel çemberleri gösteren bir armiller küre, sağda iklim kuşaklarına bölünmüş dünya haritası.
Kozmoloji

Kozmografya Nedir

Peter Apian· 1524· Özgün: İngilizce· Source Library
KozmolojiTürkçe çeviriAçık erişim

Peter Apian, Ingolstadt Üniversitesi'nde ders veren bir matematikçi ve gökbilimciydi. 1524 tarihli bu eseriyle, evrenin yapısını ve yeryüzünün ölçülmesini öğrencilere ve sıradan okura anlaşılır bir dille sunmayı amaçladı. Kitabın hemen başında yer alan bu bölüm, Rönesans biliminin evreni nasıl gördüğünü tek bir tanımda toplar. Kozmografya, dünyayı ne dağlarıyla ne denizleriyle tanımlar, yalnızca göklerin çizdiği çemberlerle kavrar.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Kozmografya, adının kökeninden de anlaşılacağı üzere, dünyanın bir betimlemesidir. Bu dünya dört unsurdan, yani topraktan, sudan, havadan ve ateşten kuruludur. Buna Güneş, Ay ve bütün yıldızlar ile gökkubbenin örttüğü her şey de dahildir. Kozmografya önce, o gökler ötesi kürenin kendisinden oluştuğu düşünülen çemberleri temaşa eder. Ardından, bu çemberlerin birbirinden ayrılışından yola çıkarak, altlarında uzanan toprakların konumlarını ve yerlerin birbiriyle olan uyumunu yahut ölçüsünü belirler.

Dahası kuşakların hesabını, gündüz ile gecelerin değişimini, dünyanın dört ana yönünü ve gökteki sabit yıldızlar ile gezgin yıldızların hareketlerini, doğuşlarını ve batışlarını inceler. Bunlardan hangilerinin tam tepeden geçtiğini gözler ve göklerin hesabına ilişkin geri kalan her şeyi, kutbun yüksekliklerini, paralelleri ve meridyen çemberlerini araştırır. Bütün bunları matematik kanıtlara dayanarak ispatlar. Coğrafyadan ayrılan yanı şudur: yeryüzünü yalnızca göklerin çemberleriyle ayırt eder, dağlarla, denizlerle yahut nehirlerle değil.

Yeryüzünü yalnızca göklerin çemberleriyle ayırt eder, dağlarla, denizlerle yahut nehirlerle değil.
Özgün metin (İngilizce)
Cosmography (as is clear from the etymology of the word) is a description of the world, which consists of the four elements—earth, water, air, and fire—as well as the Sun, Moon, and all the stars, and whatever is covered by the vault of the sky. First, it contemplates the circles from which that super-celestial sphere is understood to be composed. Then, from the distinction of these circles, it identifies the positions of the lands lying beneath them and the symmetry or measurement of places; furthermore, the calculation of climates, the variations of days and nights, the four cardinal points of the world, and the motions, risings, and settings of the fixed stars as well as the wandering stars, noting which ones move directly overhead, and everything else that pertains to the calculation of the heavens, such as the elevations of the pole, the parallels, and the meridian circles, etc. It proves these things according to mathematical demonstrations. It differs from geography because it distinguishes the earth only by the circles of the heavens, and not by mountains, seas, or rivers, etc.

Bu metin neden önemli

Apian'ın kitabı Rönesans boyunca kozmografyanın en yaygın el kitaplarından biri oldu ve onlarca baskı ve çeviriyle Avrupa'ya yayıldı. Bu açılış tanımı, göğü ve yeri tek bir düzen içinde birleştiren Ptolemaios evren tasavvurunu özetler. Kozmografyayı coğrafyadan ve chorographia'dan ayıran çizgi, onun yeryüzüne göklerin geometrisi üzerinden bakmasıdır. Böylece kutbun yüksekliği, meridyenler ve iklim kuşakları, dağlardan ve nehirlerden önce gelen asli işaretler haline gelir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Cosmographicus Liber (Cosmographia), Peter Apian, 1524, Sayfa 13, Birinci Bölüm
Neşir
Cosmographicus Liber, ilk baskı, Landshut, 1524 (Latince asıl; İngilizce çeviri Source Library)
Konum
Birinci Kısım, Birinci Bölüm ("Kozmografya nedir ve Coğrafya ile Chorographia'dan nasıl ayrılır"), s. 13
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön