Peter Apian, Ingolstadt Üniversitesi'nde ders veren bir matematikçi ve gökbilimciydi. 1524 tarihli bu eseriyle, evrenin yapısını ve yeryüzünün ölçülmesini öğrencilere ve sıradan okura anlaşılır bir dille sunmayı amaçladı. Kitabın hemen başında yer alan bu bölüm, Rönesans biliminin evreni nasıl gördüğünü tek bir tanımda toplar. Kozmografya, dünyayı ne dağlarıyla ne denizleriyle tanımlar, yalnızca göklerin çizdiği çemberlerle kavrar.
Kozmografya, adının kökeninden de anlaşılacağı üzere, dünyanın bir betimlemesidir. Bu dünya dört unsurdan, yani topraktan, sudan, havadan ve ateşten kuruludur. Buna Güneş, Ay ve bütün yıldızlar ile gökkubbenin örttüğü her şey de dahildir. Kozmografya önce, o gökler ötesi kürenin kendisinden oluştuğu düşünülen çemberleri temaşa eder. Ardından, bu çemberlerin birbirinden ayrılışından yola çıkarak, altlarında uzanan toprakların konumlarını ve yerlerin birbiriyle olan uyumunu yahut ölçüsünü belirler.
Dahası kuşakların hesabını, gündüz ile gecelerin değişimini, dünyanın dört ana yönünü ve gökteki sabit yıldızlar ile gezgin yıldızların hareketlerini, doğuşlarını ve batışlarını inceler. Bunlardan hangilerinin tam tepeden geçtiğini gözler ve göklerin hesabına ilişkin geri kalan her şeyi, kutbun yüksekliklerini, paralelleri ve meridyen çemberlerini araştırır. Bütün bunları matematik kanıtlara dayanarak ispatlar. Coğrafyadan ayrılan yanı şudur: yeryüzünü yalnızca göklerin çemberleriyle ayırt eder, dağlarla, denizlerle yahut nehirlerle değil.
Yeryüzünü yalnızca göklerin çemberleriyle ayırt eder, dağlarla, denizlerle yahut nehirlerle değil.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Apian'ın kitabı Rönesans boyunca kozmografyanın en yaygın el kitaplarından biri oldu ve onlarca baskı ve çeviriyle Avrupa'ya yayıldı. Bu açılış tanımı, göğü ve yeri tek bir düzen içinde birleştiren Ptolemaios evren tasavvurunu özetler. Kozmografyayı coğrafyadan ve chorographia'dan ayıran çizgi, onun yeryüzüne göklerin geometrisi üzerinden bakmasıdır. Böylece kutbun yüksekliği, meridyenler ve iklim kuşakları, dağlardan ve nehirlerden önce gelen asli işaretler haline gelir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Cosmographicus Liber (Cosmographia), Peter Apian, 1524, Sayfa 13, Birinci Bölüm
- Neşir
- Cosmographicus Liber, ilk baskı, Landshut, 1524 (Latince asıl; İngilizce çeviri Source Library)
- Konum
- Birinci Kısım, Birinci Bölüm ("Kozmografya nedir ve Coğrafya ile Chorographia'dan nasıl ayrılır"), s. 13
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
