Doğruluk ile Yanlışlık Yalnızca Bileşiklerde Bulunur

Öyleyse der ki, doğruluk ile yanlışlık yalın olanların hiçbirinde bulunmaz, ancak bileşik düşünceler ile bileşik sözlere ilişkin olarak var olur. Zira bir nesneye ilişkin olarak, şimdi aradığımız o doğru ya da yanlış diye bir şey var olmaz. Çünkü böylesi bir doğruluk ile yanlışlık, düşüncelerin yahut sözlerin nesnelere karşı belli bir bağıntısı içinde teşekkül eder.

Düşünceler nesnelere uyduğunda, yahut sözler nesnelerin varlığıyla uyuştuğunda, işte o zaman her birine ilişkin doğrunun kurulduğunu söyleriz. Ne var ki durum böyle olmadığında, orada yanlış vardır. Söz gelimi yürümekte olan Sokrates: onun yürüdüğünü ister düşünelim ister söyleyelim, hem düşünce doğrudur hem de önerme. Fakat yürümekte olanın yürümediğine ister inanalım ister bunu söyleyelim, yalan söylemek kaçınılmaz olur.

Oysa nesnelerin kendileri, kendi başlarına ele alındıklarında, ne doğru ne de yanlış olarak adlandırılır. Ama bu, bilgide düşünülen doğruluğa göredir. Zira Sokrates'in bir insan olduğunu doğru olarak söylemeye alışığız, fakat Sokrates'in heykelinin bir insan olduğunu yanlış olarak söyleriz. Bununla da başka bir şey imlemeyiz, ancak insan kavramının Sokrates'in tözüne gerçekten yüklendiğini, heykele ise artık yüklenmediğini kastederiz.