Hummanın Bilinmezliği ve Dört Hılt Öğretisinin Çöküşü
Jan Baptist van Helmont ile oğlu Franciscus Mercurius van Helmont'un çifte portresi, sekiz hanedan armasıyla çevrili. Dageraad (Geneeskonst'un Yeni Doğuşu), 1659.
Ezoterik Tıp

Hummanın Bilinmezliği ve Dört Hılt Öğretisinin Çöküşü

Jan Baptist van Helmont· 1644· Özgün: İngilizce· Source Library
Ezoterik TıpTürkçe çeviriAçık erişim

On yedinci yüzyılın en aykırı hekim düşünürlerinden Jan Baptist van Helmont, çağının tıp okullarına açtığı savaşı burada bütün sertliğiyle ortaya koyar. Galenci geleneğin kan alma, boşaltma ve kritik günlere dayanan hekimliğini reddederek humma ile taş hastalığının gerçek doğasının okullarca hiç anlaşılmadığını ilan eder. Dört hılt öğretisini kocakarı masalı diye niteleyen bu pasaj, sonraki kuşakların İngilizceye çevirip Aritilmiş Hekimlik adıyla tanıdığı reformcu tıp anlayışının kalbindeki meydan okumayı taşır.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Okullarda hem hummanın gerçek doğası hem de çareleri bugüne dek bilinmeden kaldı. Bu gerçeği ortaya koymak için bir kitap yayımladım; ne var ki matbaacının hatalarıyla öylesine dolmuştu ki onu kendi eserim diye anmaktan utanç duyardım. Yine de olduğu haliyle bile, konusunun yeniliği yüzünden, daha basılır basılmaz aranır oldu, öyle ki mevcudu tükendi. Zira hummanın yanlış anlaşıldığını ve çarelerinin bilinmediğini gösteriyorum; keza dört hılt öğretisinin kocakarı masallarından ibaret olduğunu, saf ölümlülerin bu masallarla bugün hâlâ mezarlıkları besleyip durduğunu.

Öyleyse mesele şu olsun: Ya ben bu konuda bütünüyle yanılmışımdır, ya da yanılmamışımdır ve yanılanlar Hıltçılardır. Bütün Hıltçı Okulu yıkıma uğramıştır, çünkü şifanın kapı sövelerinin dayandığı menteşenin ta kendisi artık kırılmış yatmaktadır. Bu mesele hayatın kendisine, Devlete ve pek çok aileye dokunduğundan, Hristiyan dünyasından merhamet adına, bu beklenmedik ve ağır meselenin hükmüne nezaret etmesini rica ediyorum.

Dört hılt öğretisi kocakarı masallarından ibarettir; saf ölümlüler bu masallarla bugün hâlâ mezarlıkları beslemektedir.
Özgün metin (İngilizce)
Both the true nature of fevers and their remedies have remained unknown until now. I therefore published a book to establish this fact; but it was so scattered with errors from the printer that I would blush to acknowledge it as my own. Yet, even as it was, because of the novelty of the subject, it began to be sought after almost as soon as it appeared, for the supply had run out. For I demonstrate that fever is misunderstood and its remedies unknown; likewise, that the theory of the four humors consists of old wives' tales, with which gullible mortals are still fattening graveyards today. Therefore, let this be the Problem: Either I myself have erred completely in this matter, or indeed I have not, and it is the Humorists who have erred. The entire Humoristic School has gone to ruin, for the very hinge upon which the doorposts of healing rest now lies broken. Since this matter touches upon life itself, the State, and most families, I ask the Christian world, out of charity, to watch over the decision of this unexpected and momentous problem.

Bu metin neden önemli

Hedeflenen eser van Helmont'un İngilizceye Oriatrike, or Physick Refined (Aritilmiş Hekimlik, John Chandler çevirisi, 1662) adıyla geçen kitabıdır. Bu İngilizce baskı kütüphanede bulunmadığından, onun kaynağını oluşturan van Helmont'un kendi Latince eseri Opuscula Medica Inaudita (İşitilmemiş Tıbbi Eserler, 1644) esas alınmıştır; Oriatrike zaten van Helmont'un tıp külliyatının İngilizce tercümesidir. Bu pasaj, yazarın Galenci tıp okullarına ve dört hılt kuramına yönelttiği polemiğin özünü taşır ve doğrudan Ezoterik Tıp temasına oturur. Metin, kütüphanenin tam çevirisinden alınmış, kendi içinde anlamlı ve OCR bakımından temiz bir bölümdür.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Opuscula Medica Inaudita (Unheard-of Medical Works), Jan Baptist van Helmont, 1644
Neşir
Latince ilk baskı, 1644; Source Library modern İngilizce çevirisi (CC BY-SA 4.0)
Konum
Sayfa 9 (çeviri alanı, translation)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön