On yedinci yüzyılın en aykırı hekim düşünürlerinden Jan Baptist van Helmont, çağının tıp okullarına açtığı savaşı burada bütün sertliğiyle ortaya koyar. Galenci geleneğin kan alma, boşaltma ve kritik günlere dayanan hekimliğini reddederek humma ile taş hastalığının gerçek doğasının okullarca hiç anlaşılmadığını ilan eder. Dört hılt öğretisini kocakarı masalı diye niteleyen bu pasaj, sonraki kuşakların İngilizceye çevirip Aritilmiş Hekimlik adıyla tanıdığı reformcu tıp anlayışının kalbindeki meydan okumayı taşır.
Okullarda hem hummanın gerçek doğası hem de çareleri bugüne dek bilinmeden kaldı. Bu gerçeği ortaya koymak için bir kitap yayımladım; ne var ki matbaacının hatalarıyla öylesine dolmuştu ki onu kendi eserim diye anmaktan utanç duyardım. Yine de olduğu haliyle bile, konusunun yeniliği yüzünden, daha basılır basılmaz aranır oldu, öyle ki mevcudu tükendi. Zira hummanın yanlış anlaşıldığını ve çarelerinin bilinmediğini gösteriyorum; keza dört hılt öğretisinin kocakarı masallarından ibaret olduğunu, saf ölümlülerin bu masallarla bugün hâlâ mezarlıkları besleyip durduğunu.
Öyleyse mesele şu olsun: Ya ben bu konuda bütünüyle yanılmışımdır, ya da yanılmamışımdır ve yanılanlar Hıltçılardır. Bütün Hıltçı Okulu yıkıma uğramıştır, çünkü şifanın kapı sövelerinin dayandığı menteşenin ta kendisi artık kırılmış yatmaktadır. Bu mesele hayatın kendisine, Devlete ve pek çok aileye dokunduğundan, Hristiyan dünyasından merhamet adına, bu beklenmedik ve ağır meselenin hükmüne nezaret etmesini rica ediyorum.
Dört hılt öğretisi kocakarı masallarından ibarettir; saf ölümlüler bu masallarla bugün hâlâ mezarlıkları beslemektedir.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Hedeflenen eser van Helmont'un İngilizceye Oriatrike, or Physick Refined (Aritilmiş Hekimlik, John Chandler çevirisi, 1662) adıyla geçen kitabıdır. Bu İngilizce baskı kütüphanede bulunmadığından, onun kaynağını oluşturan van Helmont'un kendi Latince eseri Opuscula Medica Inaudita (İşitilmemiş Tıbbi Eserler, 1644) esas alınmıştır; Oriatrike zaten van Helmont'un tıp külliyatının İngilizce tercümesidir. Bu pasaj, yazarın Galenci tıp okullarına ve dört hılt kuramına yönelttiği polemiğin özünü taşır ve doğrudan Ezoterik Tıp temasına oturur. Metin, kütüphanenin tam çevirisinden alınmış, kendi içinde anlamlı ve OCR bakımından temiz bir bölümdür.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Opuscula Medica Inaudita (Unheard-of Medical Works), Jan Baptist van Helmont, 1644
- Neşir
- Latince ilk baskı, 1644; Source Library modern İngilizce çevirisi (CC BY-SA 4.0)
- Konum
- Sayfa 9 (çeviri alanı, translation)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
