Şifanın Sessiz Çilesi: Van Helmont'un İtirafı

Ben alçalarak, hakiki ve batıni yahut gizli hassalara doğru yükseldim ve bana muavenet etmesi bakımından bazı Latince Kitapların vukufiyetine ihtiyaç duyulduğu anlaşıldı, bu gaye ile, birkaç gün zarfında yalnızca Latince üslubu kavramakla kalmayıp mezkûr Ahitte o mükemmel, uzun süredir hasreti çekilen, sade, bir ve yegâne olan Ebedî Hakikati ve Hayatı bulabilmek için Latince ve Almanca lisanlarında Yeni Ahit’i defalarca mütalaa ettim, zira Bir olan şey, yani Cenab-ı Hak, yalnızca ve münhasıran bunu şiddetle talep eder ve her türlü ikilikten yahut çokluktan münezzehtir, aynı şekilde, Allah her ne yaratmışsa hepsini o bir olanda ve o bir şey vasıtasıyla yaratmıştır, aksi halde bir nizamı muhafaza etmemiş olurdu. Bütün eşyada mündemiç bulunan bu sevimli, hür ve biricik varlığı bildiğim ve onun feyzini aldığım nispette, kendimi sükûnet içinde bir tahsile adadım.

Zahiren sade yahut gösterişsiz libaslar giyindim ve zihnimi daha derinden tecrit etmek, keza onu ıslah eylemek için yalnızca Allah’ın bildiği pek çok fiilde bulundum, sıhhatimi muhafaza etmek ve kuvvetimi artırmak maksadıyla da uzun yıllar boyunca itidalle yaşadım, keza etten sakındığım gibi balıktan, şaraptan ve arpa suyundan yahut biradan da imtina ettim, öyle ki, hüsnüniyetlerine hamlettiğim yakınlarımın levm ve istihfいわarına maruz kaldım, şöyle serzenişte bulunuyorlardı, “Yine ne gibi acayip işlere kalkışıyor?”

“Hem ruhbanlıkla alakalı hem de dünyevi her türlü mansıp ve vazife için kendini kifayetsiz kılıyor, kendi zevkine matuf bir yenilik bulamaz olduğunda en nihayetinde delirecek yahut kendini Büyü Sanatlarına kaptıracak ya da yeni bir bidat ortaya atacaktır.”

“Diğer hikmet ehlinin evlatlarında olduğu gibi, dikbaşlılıkta sebat etmek onun da hâli oldu.” Dahası diğerleri seslerini yükseltti, “Kabahat babasındadır, zira bütün evlatlarını fütursuzca yetiştirmiş, henüz körpe yaşlarındayken onları Ateş Sanatına sevk etmiştir.”

“Bu adam artık ahmaklaşmış, saadete ereceği fırsatı ve imkânı heba etmiştir, İspanya İnfantası Isabella Clara Eugenia kendisini huzuruna kabul edip yeğeni olan Başkardinalin maiyetinde asil bir hizmete tayin ettiğinde bunu reddetti, kardeşlerinin yerine onun ölmüş olması yeğdi, zira onlardan bir hayır umulabilirdi, bu adam ise hiçbir meşgale için işe yaramaz.”

“Şayet ilim tahsiline meylediyorsa, sair insanların yaptığı veçhile kendini muallimlerine teslim etsin yahut üzerinden bu tuhaflıkları çekip alacak bir kadınla evlenmeye ikna edilsin.” Aksine, diğerleri alaycı bir edayla buna karşı çıktı, “Artık çok geç, o bir feylesoftur, haddinden fazla inatçıdır, hangi meslekten ve meşgaleden olursa olsun en sebatkâr olmayan, en acayip ve en garip kimselerin meclisinden gayrı hiçbir yerde görünmez, başına bir fenalık da gelecektir, zira hile yapmayı bilmez, adaletsiz bir şey gördüğünde ne büyüğe bakar ne küçüğe, artık her türlü ümidimizi kestik, zarurete düşmesi mukadderdir, zira hem tasarrufunda olan hem de payına düşecek olan bütün aile mirasını kız kardeşine terk etti, üstelik bir daha asla avdet etmeyeceğini gösterircesine, gayet mesut bir halde buradan, evinden çok uzaklara çekip gitti, bugüne dek böyle bir şeyi kim işitmiştir!”

Birtakım değişimlerden geçmesi kaçınılmazdır, yine de bunun neye dair olduğu bizim için mühim değildir, yeter ki daha iyi ve daha kesin olanları kendisine temin edilmedikçe eski kisvelerini bir kenara atacak kadar ahmak sayılmasın.

Bize yüz çevirsin, mademki bizim öğüdümüz olmadan bu işlere girişti, sonunun ne olacağını kendisi düşünsün, bize muhtaç olduğunda da bir yabancı gibi muamele görsün.

Ben bu ve diğer pek çok talihsizliği sükûnet ve sevinçle aştıktan sonra, vicdanımı teskin etmek maksadıyla derhal aşağıdaki yolu yahut usulü tasarladım, nitekim dünya tarafından tanınmayan, Tanrı’dan korkan bir kimse, benim ısrarım üzerine bunu bana teklif etmişti, onun başlıca kısımlarını, sorular ve cevaplar halinde bir hulasa olarak sunacağım, bu soruların ardılları, kimi zaman önceki cevaplarda açıkça beyan edilenden daha fazlasını ima edecektir, bu da okurun aynı zamanda biraz gayret sarf etmesi ve mezkûr cevapların hakikati fazlasıyla ihtiva ettiğinin kendisine ayan olması gayesiyle yapılmıştır.