666 Sayısının Kökünü Çıkarmak

Eser hakkında

Onyedinci yüzyıl İngiltere’sinin entelektüel ikliminde yetişen Francis Potter, hem teoloji eğitimi almış bir din adamı hem de dönemin deneysel ve mekanik arayışlarıyla ilgilenen bir doğa filozofuydu. Oxford çevresindeki ilmi tartışmaların ve erken modern dönemin doğa felsefesi anlayışının şekillendirdiği Potter, Kutsal Kitap tefsirine matematiksel yöntemleri dahil etme eğilimindeydi. Yazarın 1642 yılında Oxford’da yayımlanan ve 1659’da Leiden baskısıyla Kıta Avrupası’na da ulaşan bu çalışması, Protestan eskatologyası ile matematiksel simgeciliğin kesiştiği dönemsel bağlamın karakteristik bir örneğidir.

Eserin bütünü, Yuhanna’nın Vahiy kitabında bahsi geçen canavarın sayısı 666’nın şifresini, klasik dilbilimsel yahut harf temelli yaklaşımların ötesine geçerek geometrik ve aritmetik işlemlerle çözme amacı güder. Potter, sayıların içkin biçimsel niteliklerini inceler ve canavarın sayısının karekökünü alarak karşıt bir kutsal mimari ile kıyaslar. Kitap boyunca geliştirilen temel sav, sayısal kök alma işleminin rastgele bir hesaplama değil, metnin doğrudan emrettiği yapısal bir zorunluluk olduğu ve bu matematiksel karşıtlığın Roma Kilisesi’nin kurumsal hiyerarşisini, öğretisini ve mekânsal varlığını teşhir ettiği yönündedir.

Kütüphanemizde sunulan bu pasaj, eserin "Okura Önsöz" bölümünden alınmış olup yazarın bütünsel yöntemini gerekçelendirdiği kuramsal zemini teşkil eder. Potter burada, sayıların ayırt edici niteliklerini antik ve Hristiyan geleneklerin mirasıyla ilişkilendirerek kutsal metindeki "hesaplama" buyruğunu doğrudan kök ve biçim tespiti olarak tarif eder. Okur, bu metni incelerken dönemin erken modern zihninin teolojik problemleri çözmede matematiksel kesinlik arayışına nasıl başvurduğunu ve hermetik sayı gizemciliğini rasyonel hesap teknikleriyle nasıl uzlaştırmaya çalıştığını göz önünde bulundurmalıdır.