Paracelsus, on altıncı yüzyılın Galenci humoral tıbbına baş kaldırıp hekimliği yeni bir temele oturttu. Ona göre gerçek hekim yalnızca bir zanaatkâr değil, doğanın bütününü okuyabilen bir bilgedir. Paragranum adlı eserinde tıbbı taşıyan dört direği tanımlar: Felsefe, Astronomi, Simya ve Erdem. Aşağıdaki pasaj bu dört direğin aslında ayrı ayrı sanatlar olmadığını, tek bir öze bağlı tek bir bilgi olduğunu anlatır. Yağmuru da çiyi de taşı da yargılayan aynı bilgeliktir; çünkü her şeyde tek bir cevher vardır. Paracelsus bu görüşle hekimliği doğanın gizli düzenini kavrama sanatına dönüştürür.
Şu hâlde, bir şeyi tek bir biçimde bilen Filozof, aynı şeyi başka bir biçimde de bilir; dış görünüşteki farktan başka hiçbir ayrılık yoktur, o kadar. Böylece bunlar dört ayrı şey değil, tek bir şeydir. Yağmuru kim yargılayacak? Astronom. Çiyi kim yargılayacak? Astronom. Talkı kim yargılayacak? Filozof. Bunlardan birini yargılayan, ötekinden habersiz değildir. Adları gerçekten çeşitli olsa da, sanatlar ile ilimler asla birbirinden ayrı değildir. Çünkü her şeyde tek bir öz vardır.
Bundan, yalnızca tek bir şeyde usta ve deneyimli olan basit Filozoflar doğar. Ne var ki bu adamların hiçbir değeri yoktur. Kimileri iki şeyde ustadır, ama onların da hiçbir kıymeti yoktur. Üç şeyde usta olanlar bile bir hiçtir. Yalnızca dördünde birden usta olanlar, önlerinde duran sonuca erişebilirler: yani Tıp, bütün bunların ereği ve sınırıdır. Hekim, konusunun özelliklerini de bilmelidir; bunsuz o, yoktan başka bir şey değildir. İşte bu bilginin tümünü Hekim oluşturur.
Çünkü her şeyde tek bir öz vardır.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu pasaj, Batı tıbbının kendini yeniden tanımladığı bir dönüm noktasını temsil eder. Paracelsus, hastalığı yalnızca beden sıvılarının dengesizliği olarak gören Galenci geleneği reddederek, hekimliği doğanın bütününü kavramaya dayanan bir bilgeliğe bağlar. Dört direk öğretisi, mikrokozmos ile makrokozmos arasındaki hermetik uyum düşüncesinin tıbba taşınmasıdır: insan bedeni evrenin küçük bir aynasıdır ve onu iyileştirmek isteyen, göklerin ve elementlerin dilini de okumalıdır. Bu görüş, ilerleyen yüzyıllarda kimyasal tıbbın (iyatrokimya) ve modern eczacılığın kökeninde yatan cesur bir kırılmadır. Metin, bilginin bölünemezliğini savunarak uzmanlaşmanın körlüğüne karşı da erken bir uyarı sunar.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Opera Omnia Medico-Chemico-Chirurgica (Liber Paragranum), s. 272
- Neşir
- Cenevre, 1658 baskısı (Latince); İngilizce çeviri: Source Library
- Konum
- İkinci Kısım, Liber Paragranum, Felsefe üzerine bölüm, s. 272
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library