Thomas Digges, İngiltere'de Kopernik öğretisinin en erken ve en açık savunucularından biriydi. Kadim gök bilginlerinin, Yer'in sabitliğini korumak uğruna kurdukları eşmerkezli küreler, dışmerkezli yörüngeler ve döngüçemberlerinden oluşan karmaşık düzeneği burada acımasızca yargılar. Ona göre bu düzenek evrenin uyumlu güzelliğini değil, birbiriyle çarpışan parçalardan kaba biçimde derlenmiş bir ucubeyi gösterir. Digges bu bozuk resmin karşısına Kopernik'i, yani göksel makinenin yeni bir anatomisini çıkaran adamı koyar.
Bize, mutlak bir oran ve bakışım içinde birleştirilmiş parçalardan kurulu, evrenin en güzel anatomisini sunmak yerine, onlar bize bir ucube sundular. Birbirine aykırı düşen ve çarpışan dışmerkezli kürelerden, kendi merkezleri çevresinde düzensizce dönen döngüçemberlerden ve felsefeye tümüyle yabancı daha nice saçma varsayımdan, hiçbir gerçek düzen gözetilmeksizin doldurulup üst üste yığılmış, sakat ve eksik bir ucube.
Onların başına gelen şey, tıpkı birinin çeşitli insan resimlerinden eller, ayaklar, baş ve öteki uzuvları alıp, gerçekten de zarifçe resmedilmiş ama tek bir insan düşüncesiyle çizilmemiş bu parçaları birbirine ekledikten sonra, kusursuz bir insan resmi sunduğunu sanmasına benzer. Eğer doğru varsayımları benimsemiş olsalardı, bütün bunlar hiçbir biçimde başlarına gelmezdi.
İşte hayranlık uyandıran dehası ve eşsiz çalışkanlığıyla tanınan Kopernik'in, başka varsayımlara başvurmayı ve Göksel Makinenin yeni bir anatomisini ortaya çıkarmayı denemesinin başlıca nedeni buydu.
Bize evrenin en güzel anatomisini sunmak yerine, onlar bize bir ucube sundular.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu pasaj, Thomas Digges'in 1573 tarihli Latince eseri "Alae seu scalae mathematicae"nin (Kanatlar ya da Matematiksel Merdivenler) yazar önsözünden alınmıştır. Digges bu kitabı, 1572'de beliren yeni yıldızı (Tycho'nun Yeni Yıldızı, bugünkü adıyla Kassiopeia süpernovası) matematiksel olarak ölçmek için yazdı ve gözlemlerini Kopernik'in yermerkezli olmayan varsayımlarını sınamak için bir fırsat olarak gördü. Aranan "Perfit Description of the Celestiall Orbes" (1576) adlı İngilizce eseri kitaplıkta bağımsız olarak bulunmadığından, aynı yazarın aynı temayı işleyen, tam çevrili ve OCR açısından temiz bu birincil kaynağı seçtim. Metnin İngilizcesi Latince özgün metnin çevirisidir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Alae seu scalae mathematicae (Thomas Digges, 1573), Yazar Önsözü, s. 14
- Neşir
- 1573 Latince ilk baskı; SourceLibrary.org İngilizce çevirisi (CC BY-SA 4.0)
- Konum
- Yazar Önsözü (Preface of the Author), sayfa 14
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
