Göksel Makinenin Yeni Anatomisi
Batlamyusçu ve Kopernikçi kozmolojilerin karşılaştırmalı çizimi: yermerkezli evrenden güneşmerkezli düzene geçişi gösteren iç içe yörünge çemberleri.
Kozmoloji

Göksel Makinenin Yeni Anatomisi

Thomas Digges· 1573· Özgün: İngilizce· Source Library
KozmolojiTürkçe çeviriAçık erişim

Thomas Digges, İngiltere'de Kopernik öğretisinin en erken ve en açık savunucularından biriydi. Kadim gök bilginlerinin, Yer'in sabitliğini korumak uğruna kurdukları eşmerkezli küreler, dışmerkezli yörüngeler ve döngüçemberlerinden oluşan karmaşık düzeneği burada acımasızca yargılar. Ona göre bu düzenek evrenin uyumlu güzelliğini değil, birbiriyle çarpışan parçalardan kaba biçimde derlenmiş bir ucubeyi gösterir. Digges bu bozuk resmin karşısına Kopernik'i, yani göksel makinenin yeni bir anatomisini çıkaran adamı koyar.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Bize, mutlak bir oran ve bakışım içinde birleştirilmiş parçalardan kurulu, evrenin en güzel anatomisini sunmak yerine, onlar bize bir ucube sundular. Birbirine aykırı düşen ve çarpışan dışmerkezli kürelerden, kendi merkezleri çevresinde düzensizce dönen döngüçemberlerden ve felsefeye tümüyle yabancı daha nice saçma varsayımdan, hiçbir gerçek düzen gözetilmeksizin doldurulup üst üste yığılmış, sakat ve eksik bir ucube.

Onların başına gelen şey, tıpkı birinin çeşitli insan resimlerinden eller, ayaklar, baş ve öteki uzuvları alıp, gerçekten de zarifçe resmedilmiş ama tek bir insan düşüncesiyle çizilmemiş bu parçaları birbirine ekledikten sonra, kusursuz bir insan resmi sunduğunu sanmasına benzer. Eğer doğru varsayımları benimsemiş olsalardı, bütün bunlar hiçbir biçimde başlarına gelmezdi.

İşte hayranlık uyandıran dehası ve eşsiz çalışkanlığıyla tanınan Kopernik'in, başka varsayımlara başvurmayı ve Göksel Makinenin yeni bir anatomisini ortaya çıkarmayı denemesinin başlıca nedeni buydu.

Bize evrenin en güzel anatomisini sunmak yerine, onlar bize bir ucube sundular.
Özgün metin (İngilizce)
Instead of exhibiting to us the most beautiful anatomy of the world composed of parts joined in most absolute proportion and symmetry, they proposed to us a monster, rather mangled and maimed, filled and clumped together without any due order from repugnant and mutually colliding eccentric orbs, and epicycles running irregularly on their own centers, and many other most absurd hypotheses, which are the most alien from all philosophy. And it happened to them just as if someone were to take from various pictures of men—hands, feet, the head, and other members—painted elegantly indeed, but not with the consideration of a single man, and having joined them together, should think that he was exhibiting a perfect picture of a man. If they had assumed true hypotheses, these things could by no means have happened to them. This, therefore, was the primary reason why Copernicus, a man of admirable genius and singular industry, attempted to use other hypotheses and to elicit a new anatomy of the Celestial Machine.

Bu metin neden önemli

Bu pasaj, Thomas Digges'in 1573 tarihli Latince eseri "Alae seu scalae mathematicae"nin (Kanatlar ya da Matematiksel Merdivenler) yazar önsözünden alınmıştır. Digges bu kitabı, 1572'de beliren yeni yıldızı (Tycho'nun Yeni Yıldızı, bugünkü adıyla Kassiopeia süpernovası) matematiksel olarak ölçmek için yazdı ve gözlemlerini Kopernik'in yermerkezli olmayan varsayımlarını sınamak için bir fırsat olarak gördü. Aranan "Perfit Description of the Celestiall Orbes" (1576) adlı İngilizce eseri kitaplıkta bağımsız olarak bulunmadığından, aynı yazarın aynı temayı işleyen, tam çevrili ve OCR açısından temiz bu birincil kaynağı seçtim. Metnin İngilizcesi Latince özgün metnin çevirisidir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Alae seu scalae mathematicae (Thomas Digges, 1573), Yazar Önsözü, s. 14
Neşir
1573 Latince ilk baskı; SourceLibrary.org İngilizce çevirisi (CC BY-SA 4.0)
Konum
Yazar Önsözü (Preface of the Author), sayfa 14
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön