Fahreddin Irâkî'nin Lemaât'ı, Şems-i Tebrîzî Dîvânı'nın büyük gazellerinden birinde en saf ifadesini bulan aynı Fars tasavvuf geleneğinin kalbinden doğar. Reynold Nicholson'ın 1898 tarihli klasik çevirisinden aldığımız bu ünlü kaside, ilâhî aşkla dolan ve böylece kendi varlığının sınırlarını aşan "Tanrı eri"ni tasvir eder. İnkâr ile dinin, hata ile sevabın ötesine geçen bu portre, vahdet-i vücûd düşüncesinin şiire dökülmüş en çarpıcı örneklerinden biridir.
Tanrı eri şarapsız sarhoştur, Tanrı eri etsiz de tokdur. Tanrı eri şaşkın ve hayran gezer, Tanrı erinin ne yiyeceği vardır ne uykusu. Tanrı eri derviş hırkası altında bir hükümdardır, Tanrı eri bir viranede gizli bir hazinedir.
Tanrı eri havadan ve topraktan değildir, Tanrı eri ateşten ve sudan değildir. Tanrı eri sınırsız bir denizdir, Tanrı eri bulutsuz inciler yağdırır. Tanrı erinin yüzlerce ayı ve göğü vardır, Tanrı erinin yüzlerce güneşi vardır.
Tanrı eri hikmetini Hak'tan almıştır, Tanrı eri kitaptan öğrenmiş değildir. Tanrı eri küfrün ve dinin ötesindedir, Tanrı erine göre doğru ile yanlış birdir. Tanrı eri yokluktan atına binip uzaklaşmıştır, Tanrı eri görkemli bir alayla gelmiştir.
Tanrı eri gizlidir, o Şemseddîn'dir; Sen o Tanrı erini ara ve bul.
Tanrı eri küfrün ve dinin ötesindedir, ona göre doğru ile yanlış birdir.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu kaside, Nicholson'ın Şems-i Tebrîzî Dîvânı'ndan yaptığı seçkinin sekizinci gazelidir ve derlemenin en tanınmış parçasıdır. "Tanrı eri" (merd-i Hudâ), tasavvufun kâmil insanını, benliğini ilâhî hakikatte yitirmiş ârifi simgeler. Rûmî ile aynı yüzyılda yaşayan Fahreddin Irâkî'nin Lemaât'ı da tıpkı bu şiir gibi, Muhyiddin İbn Arabî'nin metafiziğini lirik bir aşk dilinde damıtır. Kasidenin son beytindeki "Şemseddîn" hem Şems-i Tebrîzî'ye hem de "dinin güneşi" anlamına gelen bir imâya işaret eder.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Selected Poems from the Dīvāni Shamsi Tabrīz (Şems-i Tebrîzî Dîvânı'ndan Seçme Şiirler), Kaside VIII, s. 30-31
- Neşir
- Reynold A. Nicholson tarafından derlenip çevrilmiştir; Cambridge University Press, 1898
- Konum
- Kaside VIII, basılı sayfa 30-31 (İngilizce çeviri metni)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
