John Pordage'ın 1683 tarihli Theologia Mystica adlı yapıtı, İngiliz Hristiyan mistisizminin en derin metinlerinden biridir ve büyük ölçüde Jacob Böhme'nin kozmolojisinden beslenir. Aşağıdaki pasaj eserin özünü oluşturan öğretiyi, Ebediyet Gözü'nün büzülüp kendi merkezine kapanmasını anlatır. Pordage burada Tanrı'nın kendini kendi gizemine nasıl kapattığını, bir dairenin görünmez ve parçasız merkez noktasının bu mutlak, bölünmez Varlığı nasıl temsil ettiğini betimler.
İlk kısımla, yani dış avluyla başlıyorum. Az önce değinildiği gibi bu avluda Ebediyet Gözü büzülmüştür; yani Tanrı'nın kendisini kendi Gizemine kapattığı hâldir bu. Gözün bu büzülüşü, yahut Tanrı'nın kendini kapatma edimi, dış avluyu oluşturan şeydir. Burada Ebediyet Gözü yalnızca Ebediyet Küresi'nin noktası ve merkezi olarak görünür; ne var ki o noktanın içine bütün Tanrılık kapatılmıştır, daha doğrusu kendi Gizemi içinde gizlenmiştir. Bütün Tanrılık derken, tüm özsel nitelikleri, kudreti ve erdemleriyle Kutsal Üçleme'yi anlamalısın. Bunların hepsi bu büzülmüş Göz'de, yani Ebediyet Küresi'nin merkezinde saklıdır. Kısacası Tanrılığın bütün doluluğu bu büzülmüş Göz'de kapatılmış ve âdeta kilitlenmiştir; dış avluya varlık veren de budur.
İşte bu büzülmüş Göz yahut merkez, kendi Gizemi içinde gizlenen Tanrılığı pek yerinde biçimde temsil eder; çünkü o, en mutlak ve ilk birliktir. Görünmezdir, bölünmezdir, uzuvsuz, biçimsiz ve şekilsizdir. Böyle bir Varlığı temsil etmek için, kendisi görünmez, parçasız, şekilsiz ve biçimsiz olan bir çemberin noktasından yahut merkezinden daha uygun ne olabilir? Nurla aydınlanmış Jacob Böhme, Tanrılığın bu büzülmüş Gözü hakkında bize şu izahı verir: Odur, der o, Uçurumun Gözü; öyle bir şey ki onu yazmaya yahut söylemeye ne kalemimiz, ne dilimiz, ne de sözümüz yeter. Yalnızca Ebediyet Gözü, ruhun gözünü ona doğru götürür ve böylece onu görürüz; yoksa suskunlukta kalmak zorundadır ve bu el ondan hiçbir şey betimleyemezdi.
Tanrılığın bütün doluluğu bu büzülmüş Göz'de kapatılmış ve âdeta kilitlenmiştir.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Pordage (1607-1681), Böhme geleneğini İngiltere'ye taşıyan Philadelphia mistikler çevresinin öncüsüydü. Buradaki "Ebediyet Gözü", "Uçurum" ve "Ungrund" kavramları doğrudan Böhme'den gelir: Tanrı'nın henüz kendini açığa vurmadan önceki dipsiz, temelsiz saf potansiyel hâli. Pordage bu soyut ilahiyatı görsel bir imgeyle, çemberin merkez noktasıyla anlatarak mutlak Varlığın görünmezliğini ve bölünmezliğini kavranır kılmaya çalışır. Metin, yaratılıştan önceki Tanrı'nın kendi içine kapanışını betimleyen erken modern İngiliz mistisizminin en yoğun anlatımlarından biridir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Theologia Mystica, or The Mystic Divinitie of the Aeternal Invisibles
- Neşir
- Erken İngilizce Basımlar (EEBO) koleksiyonu, 1683 baskısı; Internet Archive dijital nüshası.
- Konum
- Sayfa 144 (basılı s. 24), "Concerning the outward Court of the Eternal World" bölümü.
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
