Ebedî Hikmet Sesleniyor: Çarmıhtan Konuşan Şefkat

"Onu sevdim, gençliğimden beri onu aradım, onu kendime eş almayı diledim, güzelliğinin âşığı oldum." Bu sözler Hikmet Kitabı'nda yazılıdır ve güzel, her şeyi seven Hikmet'in ağzından çıkar.

Bir Hizmetkâr, sarp yollara ilk adımını attığında yüreğinde bir tiksinti ve çökkünlük duydu. O sırada Ebedi Hikmet, ruhani ve anlatılamaz bir biçimde önüne çıktı, onu acıyla tatlının içinden geçirerek ilahi hakikatin doğru yoluna getirdi. Kendi şaşırtıcı ilerleyişi üzerine iyice düşündükten sonra Tanrı'ya şöyle seslendi: Tatlı ve nazik Rab! Çocukluğumdan beri zihnim yanan bir susuzlukla bir şey aradı, ama onun ne olduğunu tam olarak hâlâ anlamadım. Rab, yıllarca onu ateşli bir arzuyla peşinden koştum, ama hiç yakalayamadım, çünkü ne olduğunu bilmiyorum; yine de yüreğimi ve ruhumu kendine çeken, onsuz asla gerçek huzuru bulamayacağım bir şey. Rab, onu çocukluğumun ilk günlerinde, çevremde gördüğüm gibi yaratılmış şeylerde aradım, ama onu ne kadar çok arasam o kadar az buldum, onlara ne kadar yaklaşsam ondan o kadar uzaklaştım; çünkü gözüme çarpan her görüntü, ben onu tam sınamadan ya da kendimi sessizce ona bırakmadan önce beni şöyle uyardı: "Aradığın ben değilim!" Ve bu reddedilişi her şeyde giderek daha çok yaşadım. Rab, şimdi yüreğim onun peşinde kuduruyor, çünkü yüreğim onu ne kadar da sevinçle sahiplenmek isterdi. Eyvahlar olsun! Onun ne olmadığını sürekli deneyimlemek zorunda kaldım! Ama onun ne olduğunu, Rab, hâlâ açıkça bilmiyorum. Söyle bana, sevgili Rabbim, gerçekte nedir o, doğası nedir, beni bu denli gizlice tedirgin eden?

Ebedi Hikmet'in yanıtı — Onu tanımıyor musun? Oysa o seni sevgiyle kucakladı, yolda seni sık sık durdurdu, ta ki sonunda seni yalnızca kendisi için kazanana dek.

Hizmetkâr — Rab, onu hiç görmedim; hiç işitmedim; ne olduğunu bilmiyorum.

Ebedi Hikmet — Şaşılacak şey değil, çünkü onun yabancılığı ile senin yaratılmışlara olan aşinalığın buna sebep oldu. Ama şimdi içindeki gözleri aç ve kim olduğumu gör. Benim ben, Ebedi Hikmet; ebedi takdirimin kucaklayışıyla seni ezelden yalnızca kendim için seçen benim. Benden ayrılmak isteyeceğin her sefer, izin verseydim ayrılabileceğin yolu senin önüne kapattım. Her şeyde hep bir engelle karşılaştın; seçilmişlerimin tatlı işareti budur, çünkü onları yalnızca kendim için istiyorum.

Hizmetkâr — Nazik, sevgi dolu Hikmet! Bunca zamandır aradığım sen miydin? Ruhumun bunca uğraştığı sen miydin? Eyvah, Tanrım, neden kendini bana çok önceden göstermedin? Neden bu kadar geciktirdin? Ne çok yorucu yolda dolaştım!

Ebedi Hikmet — Öyle yapsaydım, iyiliğimi şimdi bildiğin kadar duyarlı bilemezdin.

Hizmetkâr — Ey dipsiz iyilik! Kendini bana ne kadar da tatlılıkla açtın! Ben yokken bana varlık verdin. Senden ayrıldığımda sen benden ayrılmadın; senden kaçmak istediğimde beni tatlılıkla tutsak ettin. Evet, ey Ebedi Hikmet, yüreğim seni kucaklayabilse, bütün günlerimi seninle sevgi ve övgü içinde tüketebilseydi, işte onun arzusu bu olurdu; çünkü gerçekten kutludur o insan ki, onu öylesine sevgiyle öne alırsın, ona hiçbir yerde gerçek huzur bulduramazsın, ta ki huzurunu yalnızca sende arayana dek. Ey seçilmiş Hikmet! Sende ruhumun sevdiğini bulduğuma göre, zavallı yaratığını hor görme. Bak, yüreğim bütün dünyaya karşı sevinçte de kederde de nasıl dilsiz. Rab, yüreğim sana karşı da hep dilsiz mi kalacak? Ey zavallı ruhuma izin ver, en sevgili Rabbim, seninle bir söz konuşayım, çünkü yüreğim artık kendini tutamayacak kadar dolu; ve bütün bu dünyada, senden başka, ey seçilmiş Rabbim, Babam ve Kardeşim, içini dökebileceği kimsesi yok. Rab, yalnız sen bilirsin sevgiyle taşan bir yüreğin doğasını, ve bilirsin ki hiç kimse bir şekilde bilemediği şeyi sevemez. Öyleyse, madem artık yalnız seni seveceğim, bana kendini bütünüyle bildir, ki seni de bütünüyle sevebileyim.

Ebedi Hikmet — Bütün varlıkların en yüksek çıkışı, doğal düzenlerinde, en soylu varlıklardan en aşağıya doğrudur; ama kaynaklarına dönüşleri en aşağıdan en yükseğe doğrudur. Bu yüzden, beni yaratılmamış Tanrılığımda görmek istiyorsan, beni burada, acı çeken insanlığımda tanımayı ve sevmeyi öğrenmelisin, çünkü ebedi kurtuluşa giden en hızlı yol budur.

Hizmetkâr — Öyleyse bugün sana dipsiz sevgini hatırlatayım Rab, o yüce tahtından, baba yüreğinin kraliyet koltuğundan otuz üç yıl boyunca sefalet ve rezalet içine nasıl eğildiğini, bana ve bütün insanlığa duyduğun sevgiyi özellikle acımasız ölümünün en acı ıstırabında nasıl gösterdiğini: Rab, bunu hatırla, ki ruhuma ruhani biçimde, dipsiz sevginin seni getirdiği o en tatlı ve sevimli suretle görünesin.

Ebedi Hikmet — Sevgi uğruna ne kadar parçalanmış, ne kadar ölümcül görünürsem, iyi düzenlenmiş bir zihne o kadar sevimli görünürüm. Dipsiz sevgim, tutkumun büyük acılığında kendini gösterir; tıpkı güneşin parlaklığında, güzel gülün kokusunda, güçlü ateşin kızgın sıcaklığında olduğu gibi. Öyleyse, senin için ne denli acımasızca acı çektiğimi büyük bir bağlılıkla dinle.

Ebedi Hikmet — Son Akşam Yemeği'nden sonra, Zeytin Dağı'ndayken, acımasız ölümün sancılarına kendimi teslim ettim; onun önümde hazır olduğunu hissettiğimde, nazik yüreğimin ıstırabından ve bütün bedensel doğamın çektiği ızdıraptan kanlı bir tere boğuldum. Şerefsizce ele verildim, bir düşman gibi tutsak alındım, sıkı sıkıya bağlandım ve zavallı bir halde götürüldüm. Ardından tokatlarla, tükürükle, gözlerimin bağlanmasıyla dine aykırı biçimde kötü muamele gördüm, Kayafa'nın önünde suçlandım ve ölüme layık bulundum. Sevgili Anneme, benim sıkıntımı ilk gördüğü andan çarmıha asıldığım ana dek, o zaman söze sığmaz yürek acıları görüldü. Şerefsizce Pilatus'un önüne çıkarıldım, yalan yere suçlandım ve ölüme mahkûm edildim. Karşımda vahşi devler gibi korkunç gözlerle dikildiler, ben ise onların önünde uysal bir kuzu gibi durdum. Ben, Ebedi Hikmet, Herodes'in önünde beyaz bir giysi içinde bir deli diye alay konusu edildim; güzel bedenim acımasız kırbaç darbeleriyle merhametsizce yarıldı, parçalandı; sevimli yüzüm tükürük ve kanla ıslandı; ve bu halde mahkûm edilip, çarmıhımla birlikte zavallı ve şerefsizce ölüme götürüldüm. Ardımdan öyle öfkeyle bağırdılar ki: "Çarmıha ger, o alçağı çarmıha ger!" sesi göklere kadar yankılandı.

Hizmetkâr — Eyvah! Rab, başlangıç bu denli acıysa, sonu nasıl olacak? Bir yaban hayvanının böyle kötü muamele gördüğünü görsem buna dayanamazdım. O halde tutkun yüreğimi ve ruhumu ne büyük bir haklılıkla delip geçmeli! Ama Rab, bu yüreğim için büyük bir şaşkınlık; senin Tanrılığını aramak isterdim, sen bana insanlığını gösteriyorsun; tatlılığını aramak isterdim, sen önüme acılığını koyuyorsun; zafer kazanmak isterdim, sen bana savaşmayı öğretiyorsun. Rab, ne demek istiyorsun?

Ebedi Hikmet — Kimse insanlığımın alçalışının ve acılığının görüntüsünden geçmeden ilahi yüceliğe ya da eşsiz tatlılığa erişemez. İnsanlığımdan geçmeden ne kadar yükseğe tırmanırsa, o kadar derine düşer. İnsanlığım gidilmesi gereken yoldur, tutkum aradığın şeye ulaşmak için içinden girilmesi gereken kapıdır. Öyleyse cesaretsizliğini bir kenara bırak, benimle şövalyece bir kararlılığın meydanına gir: çünkü efendisi savaşçı bir cüretle hazır dururken hizmetkâre yumuşaklık yakışmaz. Seni zırhımla giydireceğim, çünkü bütün tutkumu kendi gücün ölçüsünde yeniden yaşamalısın. Cüretkâr bir mücadeleye hazırlan, çünkü yüreğin, doğanı yenmeden önce sık sık ölmeli, ve seni kendim için hazırlamak istediğim nice acı ıstırap yüzünden kanlı ıstırap teri dökmelisin; çünkü baharat bahçeni kızıl çiçeklerle gübreleyeceğim. Eski âdete aykırı olarak tutsak alınıp bağlanmalısın; düşmanlarım tarafından sık sık gizlice iftiraya uğrayacak, açıkça karalanacaksın; insanlar hakkında nice yanlış yargıya varacak; benim işkencelerimi o zaman analık bir yürekten gelen sevgiyle yüreğinde özenle taşımalısın. Kutsal yaşamının nice sert yargıcı olacak; öylece senin tanrısal yolların da insan yollarınca sık sık delilik diye alaya alınacak; disiplinsiz bedenin sert ve ağır bir yaşamla kamçılanacak; kutsal yaşamının zulmüyle alaycı bir tacı takacaksın; bundan sonra, kendi iradenden çıkıp kendini inkâr edersen, ebedi kurtuluşundan seni saptırabilecek şeylerde bütün yaratılmışlardan tümüyle kopmuş dursan, tıpkı ölen bir adamın buradan ayrılıp bu dünyayla artık işi kalmadığı gibi — işte bunu yaparsan, benimle birlikte çarmıhın sefil yoluna götürüleceksin.

Hizmetkâr — Vay bana, Rab, bu ne kasvetli bir uğraş! Bütün doğam bu sözlere karşı isyan ediyor. Rab, bütün bunlara nasıl dayanacağım? Nazik Rab, bir şey söylemeliyim: ebedi hikmetinle beni kurtarmanın ve bana sevgini göstermenin başka bir yolunu bulamaz mıydın, seni büyük ıstıraplardan, beni de onlara acı katılımdan bağışık kılacak bir yol? Yargıların ne kadar da harika görünüyor!

Ebedi Hikmet — Gizli sırlarımın dipsiz uçurumunu (içinde her şeyi ebedi takdirime göre düzenlediğim), kimse araştırmasın, çünkü kimse onu ölçemez. Yine de bu uçurumda, sorduğun şey ve başka pek çok şey mümkündür, ama asla gerçekleşmez. Yine de şunu bil ki, yaratılmış varlıkların şimdiki düzeninde daha kabul edilir ya da daha hoşnut edici bir yol olamazdı. Doğanın Rabbi doğada ne yapabileceğini iyi bilir. Her yaratığa en uygun olanı bilir ve ona göre işler. İnsan Tanrı'nın gizli şeylerini üstlendiği insanlığında olduğundan nasıl daha iyi bilebilir? Düzensiz şehvetlerle bütün sevinci yitirmiş biri, düzenli ve ebedi sevince nasıl duyarlı kılınabilir? Tanrı'nın kendisi izlemeseydi, sert ve hor görülen bir yaşamın alışılmadık yolu nasıl izlenebilirdi? Ölüm hükmü altında yatıyor olsaydın, senin yerine ölümcül cezayı çekecek olan sana olan bağlılığını ve sevgisini, karşılığında seni sevmeye daha iyi nasıl kışkırtabilirdi? Dipsiz sevgimin, söze sığmaz merhametimin, parlak Tanrılığımın, en sevecen insanlığımın, kardeşçe hakikatimin, nişanlayan dostluğumun tutuşturamadığı yürek başka neyle yumuşayabilir? Bütün yaratılmışların güzel dizisine sor, adaletimi bundan daha etkili bir yolla koruyabilir, dipsiz merhametimi kanıtlayabilir, insan doğasını soylulaştırabilir, iyiliğimi dökebilir, göğü ve yeri barıştırabilir miydim, acı ölümümden başka?

Hizmetkâr — Rab, gerçekten öyle olduğunu anlamaya başlıyorum, ve anlayışsızlık gözünü kör etmemiş, konuyu iyi düşünen herkes bunu sana itiraf etmeli, sevginin güzel yollarını bütün yolların üstünde övmeli. Ama seni izlemek tembel bir beden için hâlâ çok acı verici.

Ebedi Hikmet — Tutkumu izlemekten korkma. Çünkü içi Tanrı tarafından öylesine kaplanmış olan, acı çekmenin kendisine kolay geldiği kimse için yakınacak bir sebep yoktur. Benimle acı acılıkta duran kadar beni eşsiz tatlılığımda hiç kimse tatmaz. İçindeki tatlılığı bilmeyen kadar kimse kabuğun acılığından bu denli yakınmaz. İyi bir yardımcısı olanın savaşı yarı kazanılmıştır.

Hizmetkâr — Rab, teselli edici sözlerin bana öyle bir yüreklilik verdi ki, sanırım artık sende her şeyi yapabilir ve çekebilirim. Öyleyse dilerim ki tutkunun bütün hazinesini benim için açasın, bana onun hakkında daha çok anlatasın.

Ebedi Hikmet — Sana ve bütün insanlığa duyduğum dipsiz sevgi yüzünden çarmıhın yüce ağacında asılıyken, bütün bedenim çok ağır biçimde çarpıtılmıştı; parlak gözlerim sönmüş, başımın içinde dönmüştü; tanrısal kulaklarım alay ve küfürle dolmuştu; narin burun deliklerim pis kokularla yaralanmıştı; tatlı ağzım acı bir içkiyle işkence görmüştü; ve narin duyularım sert darbelerle. Bütün yeryüzü bana huzur sağlayamadı, çünkü zayıf başım acı ve sıkıntıyla eğilmişti, güzel boğazım doğaya aykırı biçimde şişmişti, saf yüzüm tükürükle kirlenmişti, güzel rengim solmuştu. İşte! Sevimli suretim tümüyle kurudu, sanki dışlanmış bir cüzamlıydım da hiç güzel ve Ebedi Hikmet olmamıştım.

Hizmetkâr — Ey bütün lütufların en lütufkâr aynası, gökteki ruhların gözlerini bayram ettiği ayna, keşke ölümcül halindeki lezzetli yüzün önümde olsaydı da onu yüreğimin gözyaşlarında iyice ıslatabilseydim; keşke o güzel gözleri, o parlak yanakları, o narin ağzı, bütün korkunç ve ölmüş haliyle tekrar tekrar görebilseydim, ta ki sevgilim için tutkulu bir ağıtla yüreğimi tam olarak rahatlatana dek. Eyvah! Tatlı Rab, tutkun bazı kişilerin yüreklerini öyle derinden etkiler ki, sana en büyük coşkuyla yas tutabilir, senin için tam yürekten ağlayabilirler. Ey Tanrım, keşke bugün bütün dindar yüreklerin adına ağıt yakabilseydim, bütün gözlerin gözyaşlarını dökebilseydim, bütün dillerin acılı sözlerini söyleyebilseydim, o zaman sana, keder dolu tutkunun yüreğime ne kadar yakın olduğunu gösterebilirdim.

Ebedi Hikmet — Kimse, tutkumdan yüreğinin ne kadar derinden etkilendiğini, onu iyi işler pratiğinde benimle birlikte çekenden daha iyi gösteremez. Bana göre, geçici sevgiden kurtulmuş, tasarladığım tutkumun örneğine göre asıl şeyi izlemeye her zaman niyetli özgür bir yürek, beni sürekli ağlayıp yasa boğman ve gökten yağan yağmur damlaları kadar çok gözyaşı dökmenden daha hoşuma gider; çünkü acı ölümü çektiğim şey beni izlemekti, gerçi gözyaşları da bana hoş ve memnun edicidir.

Hizmetkâr — Ey tatlı Rab, madem uysal yaşamının ve gönüllü tutkusunun sevgi dolu izlenişi sana bu kadar hoş geliyorsa, bundan böyle ağlayarak yas tutmaktan çok gönüllü izlenişte daha gayretli olacağım. Ama sözlerine göre ikisini de yapmam gerektiğinden, ikisinde de sana nasıl benzeyeceğimi öğret.

Ebedi Hikmet — Sefih görüntülerdeki ve şehvetli sözlerdeki zevkinden vazgeç; sana eskiden tiksinti veren şey artık sevginin tatlı kokusunu taşısın, sana hoş gelsin; bütün huzurunu bende aramalı, başkalarından haksızlığı gönüllü çekmeli, hakareti arzulamalı, tutkularını öldürmeli, bütün şehvetlerine ölmelisin. İşte hikmet okulunda okunacak ilk ders budur, ki bu ders çarmıha gerilmiş bedenimin açık, yayılmış kitabında okunur. Ve düşün, bak, bütün bu dünyada biri elinden geleni yapsa, bana onun benim için olduğum kadar bir şey olabilir mi hiç?

Hizmetkâr — Rab, değerini, armağanlarını, iyiliklerini, her şeyini unutsam bile, hâlâ beni derinden yüreğime dokunan bir şey var; bu, kurtuluşumuzun yolunu değil, onun dipsiz sadakat yolunu iyice düşündüğümde. Sevgili Rab, nice kişi başkasına öyle bir armağan verir ki, sevgisi ve sadakati armağanından çok verme biçiminden anlaşılır. Sadık bir biçimde verilen küçük bir armağan, bu biçim olmadan verilen büyük bir armağandan çoğu zaman daha iyidir. Şimdi, Rab, yalnızca armağanın bu kadar büyük değil, aynı zamanda veriliş yolu da bana öylesine dipsiz sadık görünüyor. Benim için yalnızca ölümü çekmedin, aynı zamanda sevgide en derin olanı, en içten ve gizli olanı, ıstırabın deneyimlenebileceği her şeyi aradın. Gerçekten sanki şöyle demişsin gibi davrandın: Bütün yürekleri görün, bir yürek hiç böyle sevgiyle dolu olmuş mu; bütün uzuvlarıma bakın; sahip olduğum en soylu uzuv yüreğimdir; kendi yüreğimin delinmesine, öldürülmesine, tüketilmesine, küçük parçalara ezilmesine izin verdim, ki bende ya da üzerimde hiçbir şey bahşedilmemiş kalmasın, sevgimi böylece bilesiniz. Eyvah! Rab, bu senin aklından nasıl geçti, ya da düşüncelerin neydi? Bu konuda biraz daha bir şey öğrenilemez mi acaba?

Ebedi Hikmet — Susamış bir ağız hiçbir zaman serin bir çeşmeyi bu kadar ateşle özlememiştir, ne de ölmekte olan biri yaşamın güzel günlerini, ben bütün günahkârlara yardım etmeyi ve kendimi onlara sevdirmeyi ne kadar özlediysem. Geçmiş günleri geri çağırman, bütün solmuş çiçekleri yeşertmen, her yağmur damlasını toplaman, sana ve bütün insanlığa duyduğum sevgiyi ölçme gücünü elde etmenden daha kolay olurdu. Ve bu yüzden, sevgi izleriyle öylesine kaplandım ki, parçalanmış bedenimin hiçbir noktasına bir iğnenin ucunu bile, kendine özgü bir sevgi izi olmadan koyamazdın. Düşün ki sağ elim delinmişti; sağ kolum gerilmişti; sol kolum çok ağır biçimde uzatılmıştı; sağ ayağım delinmişti; sol ayağım acımasızca delinmişti; bayılmış, tanrısal uzuvlarımın büyük sıkıntısı içinde asılı kaldım; bütün narin uzuvlarım çarmıhın sert yatağına hareketsizce bağlanmıştı. Sıcak kanım, ıstırabımdan ötürü, ölmekte olan bedenimi kaplayan nice vahşi fışkırmayla boşandı, öyle ki görülmesi son derece acıklı bir manzaraydı. Bakın acıklı bir şeye! Genç, güzel ve çiçek açmış bedenim solmaya, kurumaya ve tükenmeye başladı, yorgun ve narin sırtım sert çarmıhta sert bir yastık buldu, ağır bedenim çöktü, bütün gövdem yaralarla yarılmıştı, tek büyük bir yara gibi, ve sevgi dolu yüreğim bütün bunlara gönüllü katlandı.

Hizmetkâr — Haydi artık, ey ruhum, kendine gel! Bütün dışsal şeylerden sıyrıl, içinin sessiz durgunluğuna topla kendini; öyle ki kopup uzaklaşabilesin, dipsiz bir yürek kederinin çorak çölünde başıboş dolaşabilesin, şimdi seyre daldığın o yüce ıstırap kayasına dek yükselebilesin; hüzünlü, bitkin yüreğinin derinliklerinden öyle bir feryat kopar ki tepeleri, vadileri, gökyüzünü çınlatsın, bütün göksel ordunun önünde göklere dek erişsin; ve yakınışını şöyle dile getir: Eyvahlar olsun, ey diri kayalar, ey yaban hayvanları, ey güneşli çayırlar! Dolu yüreğimin yakıcı ateşini, hüzünlü gözyaşlarımın kaynar suyunu kim verecek bana, sizi uyandırayım da zavallı yüreğimin gizlice çektiği o dipsiz, yürek parçalayan kederi sizinle birlikte ağıtla dile getireyim? Beni göksel Babam bütün canlılardan üstün süslemiş, kendi nazik ve kutlu eşi olarak seçmişti. Oysa bakın, ondan kaçtım! Vay bana! Seçtiğim sevgiliyi, biriciğimi yitirdim! Vay zavallı yüreğime, sonsuza dek vay! Ne yaptım, neyi yitirdim! Kendimden kaçtım; bana sevinç ve haz verebilecek bütün göksel orduyu kendimden uzaklaştırdım! Terk edilmiş oturuyorum, çünkü sahte sevgililerim birer aldatıcıydı.

Ey sefalet, ey ölüm! Beni ne denli yalan ve sefil bir biçimde terk ettiniz, biricik sevgilimin bana giydirdiği bütün iyilikten nasıl da soydunuz! Eyvahlar olsun onura, eyvahlar olsun sevince, eyvahlar olsun bütün tesellilere! Sizden nasıl da bütünüyle yoksun bırakıldım! Nereye döneyim yüzümü? Bütün dünya beni terk etti, çünkü ben biricik sevgilimi terk ettim. Zavallı ben! Bunu yaptığım an ne uğursuz bir saatti!

Bende geç açmış bir papatyayı, bende bir çakal eriği dikenini görün, ey kızıl güller, ey beyaz zambaklar! Görün ki bu dünyanın devşirdiği çiçek ne çabuk solar, kurur, ölür! Çünkü ben yaşarken ölmeliyim, açarken solmalıyım, gençken yaşlanmalıyım, sağlıklıyken hastalanmalıyım. Ne var ki, ey nazik Rab, çektiğim bütün bunlar, senin babacan yüzünü öfkelendirmiş olmam yanında hiç kalır; çünkü bu benim için bir cehennem, kederlerin en büyüğüdür. Eyvahlar olsun ki sen bana bu denli lütufkâr ve şefkatli davrandın, beni bu denli nazikçe uyardın, bu denli sevgiyle kendine çektin, ben de bütün bunları böylesine hor gördüm! Ey insan yüreği, sen neye dayanamazsın ki! Çelik kadar sert olmalısın ki kederden büsbütün paramparça olmayasın.

Doğrudur, bir zamanlar onun sevgili eşi diye anılırdım: vay bana! Artık onun yoksul hizmetçisi diye anılmaya bile layık değilim. Bir daha, acı utancımdan, gözlerimi kaldıramam. Bundan böyle sevinçte de kederde de ağzım ona karşı dilsiz kalmalı. Ah, bu geniş dünya bana nasıl da dar geliyor! Ah Tanrım, keşke ıssız bir ormanda olsaydım da kimse beni duymasa, görmese, ama yüreğimin dilediğince haykırabilsem, zavallı yüreğimi rahatlatabilsem; çünkü başka hiçbir tesellim yok! Ey günah, beni ne hale getirdin! Vay sana, ey sahte dünya, vay sana hizmet edene! Beni nasıl da ödüllendirdin, kendime de sana da bir yük olmuşken, hep de öyle kalacakken. Selam, bin selam size, ey zengin kraliçeler, ey başkalarının talihsizliğinden bilgelik devşiren zengin ruhlar, bedeninizin ve zihninizin ilk masumiyetinde kalabilenler! Ne kadar da habersizce kutlu olduğunuzu bir bilseniz. Ey temiz vicdan! Ey özgür, ey bölünmemiş yürek! Günahla ezilmiş, kederli bir yüreğin halinden ne kadar habersizsin! Ah ben zavallı eş, sevgilimle nasıl da mutluydum, ama bunu ne kadar az biliyordum! Gökyüzünün genişliğini parşömen, denizin derinliğini mürekkep, yaprakları ve otları kalem yapsalar da bana yetmez; ruhumun ıssızlığını, sevgilimden bu uğursuz ayrılığın başıma getirdiği onarılmaz felaketi tam olarak yazamam! Eyvahlar olsun ki hiç doğmuşum! Kendimi umutsuzluğun uçurumuna atmaktan başka ne kalır bana?

Ebedi Hikmet — Umutsuzluğa düşmemelisin. Ben, seni ve bütün günahkârları, başka türlü asla erişemeyeceğin bir güzellik, parlaklık ve saflıkla Babama geri götürmek için dünyaya gelmedim mi?

Hizmetkâr — Ölü ve dışlanmış bir ruhta bu denli tatlı çınlayan nedir?

Ebedi Hikmet — Beni tanımıyor musun? Nasıl bu denli çökmüşsün, yoksa büyük derdinden ötürü aklını mı yitirdin, ey nazlı çocuğum? Oysa benim ben; her şeye merhametli Hikmet benim, bütün azizlerden dahi gizli kalan o sonsuz merhamet uçurumunu seni ve bütün pişman yürekleri kabul etmek için ardına kadar açan benim. Tatlı Ebedi Hikmet benim; seni yeniden onuruna kavuşturmak için yoksul ve zavallı olan benim. Seni yeniden yaşatmak uğruna acı bir ölümü tadan benim. İşte, Babamın çetin yargısı ile senin aranda, çarmıhın o yüce darağacında asılı durduğum gibi, burada solgun, kanlar içinde, şefkatle duruyorum. Kardeşin benim; bak, güveyin benim! Bana karşı işlediğin her şeyi, sanki hiç olmamış gibi bütünüyle unutacağım; yeter ki bana dönesin ve bir daha benden ayrılmayasın. Kendini kıymetli kanımda yıka, başını kaldır, gözlerini aç, yüreklen. Tam bir barışın ve eksiksiz kefaretin nişanı olarak nikâh yüzüğümü tak eline, ilk giysini al, ayaklarına çarıklarını giy, sonsuza dek gelinim adını al! Bak, seni ne acı bir emekle topladım! Bütün dünya yakıp kavuran bir ateş olsa ve ortasında bir avuç keten lifi bulunsa, bu lifin o alevde tutuşmaya ne denli hazır olduğu bile, merhametimin uçurumunun tövbekâr bir günahkârı bağışlamaya, günahlarını silmeye ne denli hazır olduğunun yanında bir hiçtir.

Hizmetkâr — Ey Babam! Ey Kardeşim! Ey yüreğimi büyüleyen her ne varsa! Sen hâlâ suçlu ruhuma lütufkâr mı olacaksın? Ey ne büyük iyilik, ne dipsiz bir şefkat! Bunun için ayaklarına kapanacağım, ey göksel Baba, yüreğimin derinliklerinden sana şükredeceğim ve senden, sevgiyle acı ölüme verdiğin biricik Oğluna bakmanı, ağır kabahatlerimi unutmanı dileyeceğim. Hatırla, göksel Baba, eski zamanlarda Nuh'a nasıl yemin ettiğini, şöyle dediğini: Yayımı göğe gereceğim, ona bakacağım, benimle yeryüzü arasında bir barışma işareti olsun diye. Ah, şimdi ona bak, ey nazik Baba, ne acımasızca gerilmiş, kemikleri ve kaburgaları sayılabilecek denli; bak sevgi ona ne kızıl, ne yeşil, ne sarı renkler vermiş! Bak, ey göksel Baba, nazik ve biricik Oğlunun bu denli acıklı biçimde gerilmiş ellerine, kollarına, ayaklarına. Yaralarla gül rengine bürünmüş güzel bedenine bak da bana duyduğun öfkeyi unut.

Hatırla ki sen ancak bağışladığın için Merhamet Rabbi, Merhamet Babası diye anılıyorsun. Adın budur. En sevgili Oğlunu kime verdin? Günahkârlara. Rab, o benimdir! Rab, o bizimdir! Bugün, onun çıplak açılmış kollarıyla kendimi yüreğimin ve ruhumun en derininde sevgi dolu bir kucaklaşmaya kapatacağım; yaşarken de ölünce de bir daha ondan ayrılmayacağım. Öyleyse bugün bende ona onur ver, bana kızdığın neyse onu lütufla unut. Çünkü bana öyle geliyor ki sana bir daha kızdırmaktansa ölümü çekmek daha kolay olur, ey göksel Babam. Ne sıkıntılar ne baskılar, ne cehennem ne araf, yüreğime seni -Yaratıcımı, Rabbimi, Tanrımı, Kurtarıcımı, yüreğimin sevincini ve hazzını- kızdırıp onurunu kırmış olmam kadar yakınacak bir sebep vermez. Ah, bunun için ruhumun kederine bütün göklerin duyacağı bir ses verebilseydim, yüreğim bin parçaya bölünene dek, bunu ne kadar sevinçle yapardım! Sen kötülüklerimi ne kadar eksiksiz bağışlarsan, büyük iyiliğine karşılık bu denli nankör olmuş olmam yüreğimi o kadar çok kederlendiriyor. Ve sen, biricik tesellim, nazik seçilmişim, Ebedi Hikmet! Bütün yaratılmışların onaramayacağı yarayı kendi acıların ve yaralarınla bu denli pahalı bir bedelle iyileştirip barıştırdığın için sana nasıl tam ve gereğince bir şükran borcunu ödeyebilirim? Öyleyse, ey ebedi sevincim, bana yaralarını ve sevgi izlerini bütün bedenimde nasıl taşıyacağımı, onları her an nasıl yanımda tutacağımı öğret; öyle ki bütün bu dünya ve bütün göksel ordu, kaybolmuş ruhuma yalnızca senin dipsiz iyiliğinden bahşettiğin sonsuz iyilik için ne kadar minnettar olduğumu görsün.

Ebedi Hikmet — Kendini ve sahip olduğun her şeyi bana seve seve vermelisin, bir daha geri almamalısın. Sana kesinlikle gerekli olmayan her şeyi dokunmadan bırakmalısın; işte o zaman ellerin gerçekten çarmıhıma çakılmış olacak. İyi işlere seve seve girişmeli, onlarda sebat etmelisin; işte o zaman sol ayağın sağlamca tutturulmuş olacak. Kararsız zihnini, başıboş düşüncelerini bende sabit ve toplanmış kılmalısın; böylece sağ ayağın çarmıhıma çivilenecek. Zihinsel ve bedensel güçlerin ılıklıkta huzur aramamalı; kollarımın benzeyişinde, hizmetimde açılıp gerilmeli. Hastalıklı bedenin, çıkık kemiklerimin onuruna sıkça ruhsal alıştırmalarla yorgun düşürülmeli, kendi arzularını yerine getiremez hale getirilmeli. Nice bilinmeyen ıstırap seni çarmıhın dar yatağında bana doğru germeli; böylece benim gibi güzelleşecek, kan rengine bürüneceksin. Doğanın solup gitmesi beni yeniden çiçeklendirmeli; kendiliğinden çektiğin zorluklar yorgun sırtıma bir yatak olmalı; günaha karşı azimli direncin ruhumu rahatlatmalı, dindar yüreğin acılarımı yumuşatmalı, yüksekte alevlenen yüreğin ateşli yüreğimi tutuşturmalı.

Hizmetkâr — Öyleyse, iyi dileklerimi kendi en yüce övgüne ve en iyi isteğine göre yerine getir; çünkü senin boyunduruğun gerçekten tatlıdır, yükün hafiftir: bunu, bir zamanlar günahın ağır yüküyle ezilmiş olup da bunu deneyimlemiş olan herkes bilir.

Hizmetkâr — Ey en tatlı Tanrı, seni bir an bile bıraksam, anasından ayrılmış, avcının peşine düştüğü, sığınağına dönene dek çılgınca koşuşturan genç bir karaca gibiyim. Rab, kaçarım, sana ateşli bir arzuyla koşarım, canlı sulara koşan bir geyik gibi. Rab, sensiz bir saat koca bir yıla bedeldir; senden bir gün uzak kalmak sevgi dolu bir yürek için bin yıla bedeldir. Öyleyse, ey kurtuluş dalı, ey mayıs çalısı, ey kızıl çiçek açan gül ağacı, tanrısal doğanın yeşil dallarını aç ve yay. Rab, yüzün öylesine lütuf dolu, ağzın öylesine canlı sözlerle dolu, bütün duruşun öylesine saf bir disiplin ve uysallık aynası! Ey bütün azizlere lütuf yüzü sunan, senin tatlı nişanlanmana layık bulunan ne denli mutludur!

Ebedi Hikmet — Çağrılanlar çoktur, ama seçilenler azdır.

Hizmetkâr — Nazik Rab, ya onlar seninle bağlarını koparmışlar ya da sen onlarla.

Ebedi Hikmet — Öyleyse gözlerini kaldır ve şu görüntüyü seyret.

Hizmetkâr gözlerini kaldırdı ve dehşete kapıldı, derin bir iç çekişle dedi: Vay bana, sevgili Rab, hiç doğmuş olmayaydım! Doğru mu görüyorum, yoksa yalnızca bir düş mü? Seni önce öyle bir güzellik zenginliği ve öyle bir sevgi nezaketi içinde gördüm; şimdi ise eski, çökmüş bir şehrin önünde sopasına acınası biçimde yaslanmış, zavallı, dışlanmış, sefil bir hacıdan başka bir şey görmüyorum. Hendekler viran olmuş, duvarlar yıkılmış, yalnızca burada burada eski ahşap iskeletin yüksek tepeleri hâlâ yükseliyor; şehirde büyük bir kalabalık var; aralarında insan suretinde yaban hayvanlarına benzeyen çoğu var: ve sefil hacı, elini tutacak biri var mı diye dolanıp duruyor. Eyvah! Kalabalığın onu hakaretle kovduğunu, meşgul oldukları şeylerden ötürü ona zar zor baktığını görüyorum. Yine de bazıları, çok azı, ona ellerini uzatmayı öneriyor; ama diğer yaban hayvanları gelip buna engel oluyor. Şimdi sefil hacının acıyla iç çekmeye başladığını, yüksek sesle bağırdığını duyuyorum: Ey gök ve yer, bana acıyın — bu şehri bu denli acı bir emekle toplayan, ama içinde bu denli kötü karşılanan, hiç emek harcamamış olanların bu denli iyi karşılandığı bana!

Rab, işte bana görüntüde gösterilen buydu. Ey ebedi Tanrım, bunun anlamı ne? Haklı mıyım, haksız mıyım?

Ebedi Hikmet — Bu görüntü saf hakikatin görüntüsüdür. Acıklı bir şeyi dinle; ah bırak yüreğini merhametle dokunsun! Gördüğün sefil hacı benim. Bir zamanlar o şehirde büyük onur içindeydim, ama şimdi büyük sefalete indirgendim ve kovuldum.

Hizmetkâr — En sevgili Rab! Bu şehir nedir, içindeki insanlar kim?

Ebedi Hikmet — Bu çökmüş şehir, bir zamanlar bu denli değerli biçimde hizmet edildiğim o ruhani yaşamın bir imgesidir. Ve onlar orada bu denli kutsal ve güvenli yaşarken, birçok yerde büyük ölçüde harabeye dönüşmeye başlıyor; hendekler çürümeye, duvarlar çatlamaya başlıyor, yani dindar itaat, gönüllü yoksulluk, kutsal sadelik içindeki tenha saflık kaybolmaya başlıyor, ve sonunda öyle bir dereceye varıyor ki, salt dışsal ibadetin yüksek ahşap iskeletinden başka ayakta duran hiçbir şey görünmüyor. İnsan suretindeki yaban hayvanlarına gelince, onlar geçici şeylerin boş kovalanmasında beni ruhlarından kovan, ruhani kılık altındaki dünyevi yüreklerdir. Yine de bazılarının bana ellerini uzatmayı önermesi, ama diğerlerince engellenmesi, iyi niyetli ve dindar duygulu bazı kişilerin başkalarının sözü ve kötü örneğiyle saptırıldığı anlamına gelir. Bana yaslanmış durduğumu gördüğün sopa, acı tutkumun çarmıhıdır, onunla onlara her zaman ıstıraplarımı düşünmelerini, yalnızca bana yürekten sevgiyle dönmelerini öğütlüyorum. Ama duyduğun sefalet çığlığı, benim ölümüm, ki o burada bile yüksek sesle haykırmaya başlıyor, ve hep haykırıyor, çünkü içlerinde ne dipsiz sevgim ne de acı ölümüm, yüreklerinden günahkâr düşüncelerin kurdunu kovacak kadar iş görmüyor.

Hizmetkâr — Ey Rab, senin bu denli sevilesi olduğunu, ama bütün ilerlemene rağmen nice yürekte bu denli tümüyle hor görüldüğünü düşünmek yüreğimi ve ruhumu nasıl da parçalıyor. Ah! Nazik Rab, seni kalabalığın reddettiği o sefil suret içinde görüp de yine de sana içten inanç ve sevgiyle ellerini uzatanlara ilerleyişin ne olacak?

Ebedi Hikmet — Benim uğruma geçici sevgilerden vazgeçenleri, beni içten inanç ve sevgiyle karşılayanları, sona dek sadık kalanları, tanrısal sevgim ve tatlılığımla nişanlayacağım, ölümde onlara elimi vereceğim, bütün göksel mahkemenin önünde yüceliğimin tahtında yükselteceğim.

Hizmetkâr — Rab, nice kişi var ki geçici sevgiden vazgeçmeden hâlâ seni sevebileceklerini düşünür. Rab, onlar sana çok sevgili olmak isteyecek, ama yine de dünyevi sevgiden vazgeçmeyecek.

Ebedi Hikmet — Bu, gökleri sıkıştırıp bir fındık kabuğuna kapatmak kadar imkânsızdır. Böyle kişiler kendilerini güzel sözlerle süslerler, rüzgâr üzerine bina kurarlar, gökkuşağı üzerine yapı dikerler. Ebedi olan geçici olanla nasıl bir arada durabilir, geçici bir şey bile bir başkasına ne dayanabilir ne dayanmak ister? Kralların Kralı'nı sıradan bir handa barındırabileceğini ya da bir hizmetkârın sefil konutuna sıkıştırabileceğini düşünen kendini aldatır. Konuğunu gerektiği gibi kabul etmek isteyen, bütün yaratılmışlardan tam bir tenhalık içinde kendini korumalıdır.

Hizmetkâr — Eyvah, tatlı Rab, bunu görmemek için ne kadar da tümüyle büyülenmiş olmalılar!

Ebedi Hikmet — Derin bir körlük içindeler. Ne bağlılıklarını sabitleyen ne de onları tam olarak tatmin eden zevkler için nice zorlu mücadele çekerler. Bir sevinç elde etmeden önce on kederle karşılaşırlar, ve şehvetlerinin peşinden ne kadar çok koşarlarsa, bunların yetersizliğiyle o kadar çok azarlanırlar. İşte! Tanrısız yürekler her zaman korku ve titreme içinde olmalıdır. Elde ettikleri geçici zevk bile onlara çok sert gelir, çünkü onu büyük emekle elde ederler, büyük kaygıyla tadını çıkarırlar, büyük acılıkla yitirirler. Dünya yalansızlık, sahtelik ve tutarsızlıkla doludur; kazanç bittiğinde dostluk da biter, ve kısaca söylersek, ne gerçek sevgi, ne tam sevinç, ne sürekli zihin huzuru hiçbir yürek tarafından yaratılmışlardan elde edilmemiştir.

Hizmetkâr — Eyvah! Sevgili Rab, nice soylu ruh, nice çökkün yürek, Tanrı'nın suretinde bu denli güzellik ve tatlılıkla biçimlenmiş nice imge, ki senin nişanlanmanda gökte ve yerde güçlü kraliçeler ve imparatoriçeler olması gerekirken, kendi kendini böylesine akılsızca yoldan çıkarıp aşağılaması ne acıklı bir şey! Ey harikaların harikası! Kendi rızalarıyla yitirilmiş olmayı düşünmek! çünkü, senin hakikat sözlerine göre, ruhun bedenden zalim ayrılışı onlar için, senin, ebedi Yaşam'ın, içinde kalacak yer bulamadığın ruhlarından ayrılman gerektiğinden daha iyidir. Ey siz akılsız aptallar, büyük yıkımınızın nasıl geliştiğini, büyük kaybınızın nasıl arttığını, değerli, güzel, hoş anların, zar zor ya da hiç yeniden sahip olamayacağınız o anların nasıl geçip gittiğini, ve bunu sizi hiç ilgilendirmiyormuş gibi ne kadar da neşeyle taşıdığınızı görün! Eyvah! Ey nazik Hikmet, bunu bilseler ve hissetselerdi kesinlikle vazgeçerlerdi.

Ebedi Hikmet — Şaşırtıcı ve acıklı bir şeyi dinle. Bunu her an bilir ve hissederler, ama yine de vazgeçmezler; bilirler, ama bilmek istemezler; onu, sağlıksız bir argümanı süsler gibi göz kamaştırıcı bir parlaklıkla süslerler, ki bu, çoğunun sonunda, artık çok geç kaldığında hissedeceği gibi çıplak hakikate hiç benzemez.

Hizmetkâr — Eyvah! Nazik Hikmet, ne kadar da akılsızlar, yoksa anlamı ne?

Ebedi Hikmet — Burada felaketten ve acıdan kaçmak isterler, ama tam ortasına düşerler; ebedi iyiliğe ve tatlı boyunduruğuma katlanmayacaklarından, sert adaletimin kaçınılmaz hükmü altında nice ağır yükle ezilecekler. Donu korkarlar, karın içine düşerler.

Hizmetkâr — Eyvah! Nazik ve merhametli Hikmet, unutma ki senin tarafından güçlendirilmeden kimse hiçbir şey başaramaz. Onlar için gözlerini sana kaldırmaktan, acı, yürekten gözyaşlarıyla ayaklarına düşmekten, onları aydınlatmanı, bağlı oldukları zincirlerden kurtarmanı yalvarmaktan başka çare görmüyorum.

Ebedi Hikmet — Onlar hazır olsalar, onlara yardım etmeye her an hazırım. Onlardan yüz çevirmiyorum.

Hizmetkâr — Rab, sevginin sevgiden ayrılması acı vericidir.

Ebedi Hikmet — Çok doğru, sevgi dolu yüreklerdeki bütün sevgiyi sevgiyle telafi edemesem ve etmek istemesem.

Hizmetkâr — Ey Rab, eski alışkanlığı bırakmak imkânsız.

Ebedi Hikmet — Ama gelecekteki azaplara katlanmak daha da imkânsız olacak.

Hizmetkâr — Belki de kendilerinde öylesine düzenlidirler ki bu onlara zarar vermez.

Ebedi Hikmet — İnsanların en düzenlisiydim, ama en çok kendini feda edeni de. Doğası gereği yüreği bozan, zihni karıştıran, disiplini saptıran, yüreği bütün coşkudan uzaklaştıran ve huzurundan yoksun bırakan şey nasıl düzenli olabilir? Tanrısal yaşamın gizlendiği kapıları, yani beş duyuyu zorla açar. Ağırbaşlılığı dışarı atar, cüretkârlığı, lütfun yitirilmesini, Tanrı'dan yabancılaşmayı, içsel ılıklığı ve dışsal tembelliği içeri sokar.

Hizmetkâr — Rab, sevdikleri şey ruhani bir yaşam görünümünde olduğu sürece bu kadar engellendiklerini düşünmezler.

Ebedi Hikmet — Açık gören bir göz, soluk küllerle olduğu kadar beyaz unla da kolayca kör edilebilir. Bak, hiç kimsenin varlığı öğrencilerim arasında Benimki kadar zararsız oldu mu? Aramızdan hiç yararsız söz çıkmadı, aramızda hiç aşırı davranış yoktu, ruhta yüksekten başlayıp sonsuz sözlerin derinliğine batış yoktu; hiçbir aldatma olmaksızın gerçek ciddiyetten ve tam hakikatten başka bir şey yoktu. Ve yine de, ruhuma duyarlı hale gelmeden önce bedensel varlığımın onlardan geri çekilmesi gerekti. Öyleyse yalnızca insani bir varlık ne büyük bir engel çıkarmalı! Bir kişinin iyiliğinden etkilenmeden önce bin kişi tarafından baştan çıkarılırlar; iyi bir öğütle bir noktada düzeltilmeden önce sık sık kötü örnekle yoldan saptırılırlar; ve kısaca söylersek, mayısın keskin donu çiçekleri nasıl kırar ve dağıtırsa, geçici şeylerin sevgisi de öylece tanrısal ciddiyeti ve dinsel disiplini kırağılar. Bu konuda hâlâ şüphen varsa, bir zamanlar ilk çiçeklenişinde bu kadar hoş olan güzel, verimli bağlara bak, ne kadar tümüyle solmuş ve harap olduklarını, öyle ki içlerinde ateşli ciddiyetin ve büyük dindarlığın artık pek az izini taşıdıklarını gör. Şimdi bu, onarılmaz bir zarar doğurur, çünkü bir alışkanlık işi, ruhani bir edep hali haline gelmiştir, ki bu, gizlice bütün ruhani kurtuluşu bu denli yıkıcıdır. Masum göründüğü için daha da zararlıdır. Nice değerli baharat bahçesi var ki, hoş armağanlarla süslenmiş, Tanrı'nın memnuniyetle oturduğu göksel bir cennetken, şimdi, geçici sevgi yüzünden, yabani otların bahçesi haline geldi; bir zamanlar zambak ve gül yetişen yerde şimdi diken, ısırgan ve çalı duruyor, meleklerin oturmaya alışkın olduğu yerde şimdi domuzlar toprağı eşeliyor. Yazık o saate, bütün yitirilmiş zaman, ihmal edilmiş bütün iyi işler hesaba katıldığında, gizli ya da açık söylenen her boş söz, düşünülen ya da yazılan her şey, Tanrı'nın ve bütün dünyanın önünde okunacağında, ve anlamı, gizlenmeksizin anlaşılacağında!

Hizmetkâr — Eyvah! Rab, bu sözler öyle keskin ki, gerçekten bunlardan etkilenmeyen taş bir yürek olmalı. Ah, Rabbim, öyle nazik doğalı bazı yürekler var ki, korkudan çok sevgiyle çekilirler, ve sen, doğanın Rabbi, doğayı yok eden değil tamamlayan olduğundan, ey en nazik ve lütufkâr Rab, öyleyse bu üzücü söylevi bitir, bana nasıl güzel sevginin bir Anası olduğunu, sevginin ne kadar tatlı olduğunu anlat.

Hizmetkâr — Rab, Hikmet Kitabı'nda kendinden söz ettiğin o tanrısal pasajı düşünmeme izin ver: "Beni arzulayan hepiniz bana gelin, meyvelerimle dolun. Ben güzel sevginin Anasıyım; ruhum baldan ve bal peteğinden tatlıdır. Şarap ve müzik yüreği sevindirir, ama hikmetin sevgisi ikisinden de üstündür."

Ah, Rab! Kendini öylesine sevimli ve öylesine nazik gösterebiliyorsun ki, bütün yürekler senin için çökkün olmalı, senin uğruna nazik arzunun bütün sefaletine katlanmalı; sevgi sözlerin tatlı ağzından öylesine tatlı akıyor ve genç çiçeklenme günlerindeki nice yüreği öylesine güçlü etkiliyor ki, geçici sevgi onlarda bütünüyle söner. Ey sevgili Rabbim, ruhumun iç çektiği şey budur, ruhumu hüzünlendiren şey budur, senin bu konuda konuşmanı sevinçle dinleyeceğim şey budur. Şimdi öyleyse, biricik seçilmiş Tesellicim, ruhuma, zavallı hizmetçine tek bir küçük söz söyle; çünkü işte, gölgenin altında usulca uykuya daldım, yüreğim ise uyanık.

Ebedi Hikmet — Öyleyse dinle, oğlum, ve gör, kulaklarını bana eğ, bütünüyle içine gir, kendini ve her şeyi unut. Ben kendimde, hep var olmuş ve hep var olan, hiç dile getirilmemiş ve hiç dile getirilmeyecek olan, kavranamaz iyilikim. Kendimi insan yüreklerinin hissetmesi için gerçekten verebilirim, ama hiçbir dil beni sözlerle hakkıyla ifade edemez. Yine de ben, Doğaüstü, değişmez iyilik, her yaratığa kendisini kabul edebileceği ölçüde sunduğumda, güneşin parıltısını sanki bir beze sarar gibi, sana kendim ve tatlı sevgim hakkında bedensel sözlerle ruhani algılar veririm: Kendimi yüreğinin gözleri önüne nazikçe koyarım; şimdi beni ruhani algılarla süsle, giydir, beni yüreğinin dileyebileceği kadar narin ve sevimli tasvir et, ve bana yüreği özel bir sevgiye ve ruhun tam hazzına götürebilecek her şeyi bağışla. İşte! Sen ve bütün insanların biçimden, zarafetten ve incelikten hayal edebileceği her şey, bende, hiç kimsenin ifade edebileceğinden çok daha büyüleyicidir, ve kendimi böyle sözlerle bilinir kılmayı seçerim. Şimdi, daha fazlasını dinle: Yüksek doğumluyum, soylu bir soydanım; Baba Yüreği'nin Ebedi Sözü'yüm, ki bunda, Onun tek babalığındaki doğal Oğulluğumun sevgiyle taşan uçurumuna göre, Kutsal Ruh'un tatlı ve parlak alevli sevgisinde Onun nazik gözleri önünde bir minnettarlığa sahibim. Hazzın tahtıyım, kurtuluşun tacıyım, gözlerim öyle berrak, ağzım öyle nazik, yanaklarım öyle ışıltılı ve çiçek gibi, ve bütün suretim öyle güzel ve büyüleyici, evet, öyle incelikle biçimlenmiş ki, bir insan kıyamet gününe dek kızgın bir fırında yatsa, yalnızca güzelliğime tek bir bakış atmak için, buna yine de layık olmazdı. Bak, ışık giysileri içinde öyle lezzetle süslenmişim, bütün canlı çiçeklerin çiçeklenen renkleriyle öyle seçkin biçimde donatılmışım ki, bütün mayıs çiçekleri, bütün çiy düşmüş kırların güzel çalıları, bütün güneşli çayırların narin tomurcukları, benim süslemem yanında kaba devedikeninden başka bir şey değildir.

Tanrılık'ta mutluluk oyununu oynarım,
Melekler bunda öyle bir sevinç bulur ki,
Onlara göre bin yıl
Yalnızca tek bir küçük saat gibi görünür.

Bütün göksel ordu, yeni harikalara büyülenmiş halde beni izler, bana bakar; gözleri gözlerime dikilmiştir; yürekleri bana eğilmiştir, zihinleri kesintisizce bana yönelmiştir. Ne mutlu ona ki, sevinçli bir güvenle beni güzel elimden tutar, tatlı eğlencelerime katılır ve göklerin krallığının büyüleyici hazları içinde sonsuza dek sevinç dansını dansa dansa eder! Tatlı ağzımdan orada söylenecek tek bir küçük söz, bütün meleklerin şarkısını, bütün arpların müziğini, bütün tatlı tellerin uyumunu çok geride bırakır. Sadakatim öylesine sevilesi biçimde yaratılmıştır, kucaklanmaya öyle sevimliyim, saf çökkün ruhların öpmesi için öyle naziğim ki, bütün yürekler beni kazanmak için kırılmalıdır. Alçakgönüllü, şefkat dolu ve saf ruha her zaman hazır bulunanım. Onunla gizlice, sofrada, yatakta, sokaklarda, kırlarda kalırım. İstediğim hangi yöne dönersem döneyim, bende hoşnutsuzluk verecek hiçbir şey yoktur, bende yüreğinin en uç dileklerini ve ruhun arzularını sevindirebilecek her şey vardır. İşte! Öyle saf bir iyiliğim ki, günün birinde benden yalnızca bir damla alan, bu dünyanın bütün zevklerini ve hazlarını acılıktan başka bir şey saymaz; bütün mülklerini ve onurlarını değersiz sayar, atılmaya layık görür; sevgililerim sevgimle kuşatılmıştır, imgelenmiş sevgi olmaksızın ve söylenmiş sözler olmaksızın Tek Şey'e özümsenmiştir, ve kendilerinin çıktığı o iyiliğe alınır, ona dökülürler. Sevgim, yeniden doğmuş yürekleri günahın ağır yükünden de kurtarabilir, özgür, saf ve nazik bir yürek verebilir, temiz bir vicdan yaratabilir. Söyle bana, bu bir tek şeyin ağırlığını çekebilecek ne var bu dünyada? Çünkü yüreğini bütünüyle bana veren sevinçle yaşar, güvenle ölür, göklerin krallığını burada ve ötede kazanır.

Şimdi, dikkat et, sana kuşkusuz nice söz söyledim, ama güzelliğim bunlardan, gökkubbenin senin küçük parmağından etkilendiği kadar az etkilendi, çünkü hiçbir göz güzelliğimi görmedi, hiçbir kulak onu duymadı, hiçbir yüreğe hiç girmedi. Yine de sana söylediklerim, tatlı sevgim ile yalancı, geçici sevgi arasındaki farkı sana göstermek için bir araç olsun.

Hizmetkâr — Ah! Sen nazik, lezzetli, yabani çiçek, saf sevgi dolu ruhun kucaklayan kollarındaki yürek hazzı, bunların hepsi seni bir kez bile gerçekten hissetmiş olan için ne kadar aşina! Ama seni tanımayan, yüreği ve zihni hâlâ bedene ait olan adam için ne kadar yabancı! Ey sen en yürekten, kavranamaz iyilik, bu değerli bir saat, bu tatlı bir andır, ki bunda sana, yüreğimin hâlâ tatlı sevginden taşıdığı gizli bir yarayı açmalıyım. Rab, sevgide çokluk ateşteki su gibidir. Rab, bilirsin ki gerçek ateşli sevgi ikilik taşıyamaz. Eyvah! Sen, yüreğimin ve ruhumun tek Rabbi, yüreğim, benim için özel bir sevgin olmasını ve senin tanrısal gözlerine özellikle hoş gelmemi diliyor. Ey Rab, seni ateşle seven, senin gözünde çok değerli nice yürek var. Eyvah! Tatlı ve nazik Rabbim, bu konuda benim durumum ne?

Ebedi Hikmet — Sevgim, birlikte azalmayan, çoklukta karışmayan bir türdendir. Yalnızca seninle o kadar bütünüyle meşgul ve ilgiliyim, seni her an yalnızca nasıl seveceğim, sana ait her şeyi nasıl yerine getireceğim düşüncesiyle, sanki bütün diğer şeylerden bütünüyle kopmuşum gibi.

Hizmetkâr — Ey ender! Ey harika! Nereye taşınıyorum, nasıl yoldan çıktım! Ruhum, sevgilimin tatlı, dostane sözleriyle nasıl bütünüyle eriyor! Ah, parlak gözlerini benden çevir, çünkü beni fethettiler. Nerede öyle sert bir yürek, öyle ılık, öyle soğuk bir ruh vardı ki, senin tatlı, canlı sözlerini duyduğunda, onlar bu denli ateşliyken, senin tatlı sevginde erimeyi ve tutuşmayı istemesin! Ey harikaların harikası! Seni ruhunun gözleriyle böyle gören birinin, yüreğinin sevgide erimediğini hissetmemesi! Senin Gelinin adını taşıyan ve öyle olan ne kadar da kutludur! Senden ne tatlı tesellileri, ne gizli sevgi işaretlerini ebediyen almaz! Ey sen tatlı bakire Aziz Agnes, Ebedi Hikmet'in güzel talibi! Sevgili Güveyin'le kendini nasıl da güzel avutabildin, "Onun kanı yanaklarımı güller gibi süsledi" dediğinde. Ey nazik Rab, keşke ruhum senin talibin diye çağrılmaya layık olsaydı! Ve bu dünyanın verebileceği bütün hazlar, bütün sevinç ve sevgi bir adamda birleşmiş olabilseydi, o adı kazanmak uğruna ondan ne sevinçle vazgeçerdim! Dünyaya doğmuş olan, senin dostun diye çağrılan ve öyle olan ne kadar kutludur! Ah, bir insanın bin canı olsa bile, hepsini senin sevgini kazanmak uğruna bir anda ortaya koymalıydı. Ah, siz Tanrı'nın bütün dostları, siz bütün göksel ordu, ve sen sevgili bakire Aziz Agnes, O'na yalvarmama yardım edin: çünkü sevgisinin ne olduğunu hiçbir zaman doğru dürüst bilmedim. Eyvah! Sen yüreğim, bütün tembelliği bir kenara bırak, kaldır, gör, ölümünden önce, O'nun tatlı sevgisini hissedebilecek kadar ilerleyebilecek misin. Ey sen nazik, güzel Hikmet! Ey seçilmişim! Bu dünyadaki bütün sevgilerin üstünde gerçekten ne kadar lütufkâr bir sevgi olabilirsin! Senin sevgin ile yaratılmışların sevgisi ne kadar da farklı! Bu dünyada sevimli görünen ve bir şey gibi kendini sunan her şey, biri onu gerçekten tanımaya başlar başlamaz ne kadar yalan çıkıyor. Rab, gözümü nereye çevirsem hep beni tiksindiren bir şey buldum; çünkü güzel bir suretse, lütuftan yoksundu; güzel ve sevimliyse, gerçek yolu yoktu; ya da gerçekten buna sahipse bile, yine de her zaman içte ya da dışta, yüreğimin bütün eğiliminin gizlice karşı olduğu bir şey buldum. Ama sen, sonsuz nezaketle güzelliksin, biçim ve suret içinde lütufsun, yolla birlikte sözsün, erdemle birlikte soyluluksun, güçle birlikte zenginliksin, içsel özgürlük ve dışsal parlaklıksın, ve zamanda hiç bulmadığım BİR şeysin, yani gerçekten seven bir yüreğin her dileğini ve her ateşli arzusunu tam olarak doyurma gücü ve yetisi. Seni ne kadar çok tanırsa insan, o kadar çok sever; seninle ne kadar tanışıksa, seni o kadar dost bulur. Eyvah bana! Ne dipsiz, ne bütünüyle saf bir iyiliksin! Bak, sevgilerini başka herhangi bir şeye sabitleyen bütün o yürekler ne kadar aldanıyor! Ah! Siz sahte sevgililer, benden çok uzağa kaçın, bir daha bana yaklaşmayın. Yüreğim için o tek sevgiyi seçtim, ki bunda yalnızca yüreğim, ruhum, arzum ve bütün güçlerim, asla erimeyen bir sevgiyle doyurulabilir. Ey Rab, keşke seni yüreğime kazıyabilseydim! Keşke seni altın harflerle yüreğimin ve ruhumun en içine eritebilseydim, ki benden asla söküp atılmayasın! Ey sefalet ve viranlık! Yüreğimi hiç böyle şeylerle rahatsız etmiş olmam! Bütün sevgililerimle ne kazandım, yitirilmiş zamandan, boşa gitmiş sözlerden, boş bir elden, az iyi işten ve zayıflıkla yüklü bir vicdandan başka? Beni sevginde öldür daha iyi, ey Rab, çünkü ayaklarından bir daha asla ayrılmayacağım.

Ebedi Hikmet — Beni arayanları karşılamaya çıkarım, sevgimi arzulayanları sevgi dolu bir sevinçle kabul ederim. Zamanda tatlı sevgimden deneyimleyebileceğin her şey, ebediyette sevgimin okyanusuna göre yalnızca küçük bir damladır.

Hizmetkâr — Çok şaşırdığım üç şey var; biri, senin ölçüsüzce sevimli olabilmen, ama yine de kötü işlere karşı bu kadar sert bir yargıç olabilmen. Rab, senin sert adaletini düşündüğümde, yüreğim tutkulu bir sesle haykırıyor: "Günahta ısrar edenlerin vay haline!" çünkü en sevgili dostlarından bile şaşmaz biçimde isteyeceğin, her tek günahın sıkı hesabını bilseler, öfkeni kışkırtmaktansa dişlerini ve saçlarını yolmayı yeğlerlerdi! Vay bana! Öfkeli yüzün ne kadar korkunç, naziksiz, çevrilmiş bakışların ne kadar dayanılmaz! Tehdit eden sözlerin öyle ateşle dolu ki yürek ve ruhu delip geçiyor. Beni öfkeli yüzünden koru, ey Rab, öteki dünyada intikamını bana karşı uzatma. İşte! Suçlu işlerim yüzünden yüzünü öfkeyle benden çevirmiş olabileceğinden yalnızca kuşkulandığımda bile, bu bütün bu dünyada bana bundan daha acı gelen hiçbir şey olmayacak kadar katlanılmaz bir şey. Ey Rabbim ve Babam, yüreğim öfkeli yüzüne sonsuza dek nasıl katlanabilir! Öfkeyle tutuşmuş yüzünü ciddiyetle düşündüğümde, ruhum öylesine dehşete kapılıyor, bütün gücüm öylesine sarsılıyor ki, bunu göklerin kararıp kapkara olmaya başlamasından, bulutlarda kudurmuş ateşten, onları yırtan güçlü gök gürültüsünden başka hiçbir şeye benzetemiyorum, öyle ki yer titriyor, ateşli yıldırımlar insanların üzerine düşüyor. Rab, kimse senin sessizliğine güvenmesin, çünkü gerçekten senin sessizliğin çok yakında korkunç bir gürlemeye dönüşecek. Rab, seni kışkırtmaktan ve yitirmekten korkan adam için Babacan öfkenin öfkeli yüzü, bütün cehennemlerin üstünde bir cehennemdir. Kötülerin son günde yürek acılığıyla görmek zorunda kalacağı o öfkeli yüzden hiç söz etmeyeceğim. Vay, sonsuza dek vay, bu denli büyük bir felaketi beklemek zorunda kalacaklara!

Rab, bütün bu yüreğim için derin bir gizemdir, oysa sen bu kadar lütufkâr ve bu kadar iyi olduğunu söylüyorsun.

Ebedi Hikmet — Ben değişmez iyiliğim, hep aynı kalırım, hep aynıyım. Ama aynı görünmüyor olmam, beni günahla ya da günahsız farklı biçimlerde görenlerin farkından kaynaklanır. Doğamda nazik ve sevgi doluyum, ama yine de kötü işlerin korkunç bir yargıcıyım. Dostlarımdan çocuksu bir saygı ve güvenen bir sevgi isterim, ki saygı onları günahtan alıkoysun, sevgi de onları inançla bana bağlasın.

Hizmetkâr — Rab, yüreğimin tatmini için her şey açıklandı, yalnızca bir şey dışında. Gerçekten, Rab, bir ruh senin için ve varlığının tatlı okşayışları için özlemle bütünüyle tükendiğinde, o zaman, Rab, sessiz kalıyorsun ve tek söz söylemiyorsun. Ey Rab! Bu, yüreğimi üzmeli değil mi, senin, nazik Rabbim, biricik sevgim ve yüreğimin tek arzusu olan senin, kendini bu kadar yabancı davranman ve bu şekilde sessiz kalman?

Ebedi Hikmet — Yine de bütün yaratılmışlar bana benim o olduğumu yüksek sesle haykırıyor.

Hizmetkâr — Ey sevgili Rab! Bu, çökkün bir ruh için yeterli değil.

Ebedi Hikmet — Söylediğim her küçük söz yüreklerine küçük bir sevgi sözüyse, ve Kutsal Yazıların her sözü, sanki kendim yazmışım gibi tatlı bir aşk mektubuysa, bu onlar için yeterli olmamalı mı?

Hizmetkâr — Ey Rab, iyi bilirsin ki sevgi dolu bir yürek için, onun tek sevgisi ve tek tesellisi olmayan her şey yetersizdir. Rab, sen öylesine içten, seçkin ve dipsiz bir sevgisin ki; işte! bütün meleklerin bütün dilleri bana seslense bile, dipsiz sevgi yine de yalnızca özlediği O'nu izleyip peşinden koşardı. Sevgi dolu bir ruh yine de seni göklerin krallığı sayardı, çünkü kesinlikle sen onun göğüsün. Eyvah! Rab, senin için pineyen ve çökkünleşen, sana bu kadar çok dipsiz iç çeken, sana bu kadar özlemle bakan, ta yüreklerinden "Bize dön, ey Rab!" diye haykıran ve kendi kendilerine şöyle konuşan zavallı sevgi dolu yürekler için biraz daha lütufkâr olmalısın demeye cesaret edebilir miyim? "O'nu kızdırdığımızı, bizi terk edeceğini düşünmemiz için sebep var mı? Sevgi dolu varlığını bize geri vermeyeceğini, ki yüreklerimizin kollarıyla O'nu sevgiyle kucaklayabilelim ve bütün kederimiz kaybolana dek göğsümüze bastırabilelim mi düşünmemiz için sebep var mı? Rab, bütün bunu bilirsin ve duyarsın, oysa sessiz kalırsın!"

Ebedi Hikmet — Bunu yürekten bir sevinçle bilirim ve görürüm. Ama şimdi, madem şaşkınlığın bu kadar büyük, bana bir soruyu yanıtla. Yaratılmış ruhların en yücesine, her şeyden çok, en büyük hazzı veren nedir?

Hizmetkâr — Rab, bunu senden öğrenmek isterim, çünkü böyle bir soru anlayışım için fazla büyük.

Ebedi Hikmet — Öyleyse sana söyleyeyim. En yüce meleğe bile, her şeyde benim isteğimi yapmaktan daha tatlı bir şey yoktur; öyle ki, ısırgan otu ve başka yabani otları kökünden sökmenin benim övgüme hizmet edeceğini bilseydi, onun için, her şeyden çok, yapılması en arzu edilir şey bu olurdu.

Hizmetkâr — Ah, Rab, bu soruyla beni ne kadar da tam vuruyorsun! Çünkü kesinlikle demek istediğin şu ki, kendimi bağımsız ve sakin bir sevinç içinde tutmalı, hem kederde hem hazda yalnızca senin övgünü aramalıyım.

Ebedi Hikmet — Terk edilişlerin en büyüğü, terk edilişte terk edilmektir.

Hizmetkâr — Eyvah! Rab, ama bu çok ağır bir keder.

Ebedi Hikmet — Erdem, sıkıntıdan başka nerede korunur? Yine de bil ki, sık sık gelirim, evime kabul edilmek isterim, ama reddedilirim. Sık sık zavallı bir hacı gibi kabul edilirim, düşük düzeyde ağırlanırım ve çabucak kovulurum. Sevgilime kadar bile gelirim, sevgiyle onda konut kurarım, ama bu öyle gizlice gerçekleşir ki, bütün insanlardan bütünüyle gizli kalır, yalnızca tam bir tenhalıkta yaşayan, benim yollarımı fark eden, lütuflarıma karşılık vermeye her zaman özen gösterenler dışında. Çünkü Tanrılığım gücüyle, mükemmel biçimde saf, özsel bir ruhum, ve saf ruhlar tarafından ruhani olarak kabul edilirim.

Hizmetkâr — Nazik Rab, sanırım sen büsbütün gizli bir sevgilisin, bu yüzden gerçek varlığının bazı işaretlerini bana vermeni diliyorum.

Ebedi Hikmet — Varlığımı hiçbir şeyde şundan daha iyi seçemezsin: kendimi ruhtan gizleyip çektiğimde, çünkü ancak o zaman kim olduğumu ya da kendinin ne olduğunu algılayabilirsin. Ben Ebedi İyilik'im, onsuz kimsenin hiçbir iyiliği yoktur. Ben, Ebedi İyilik, kendimi bu kadar lütufkâr ve sevgiyle döktüğümde, içine girdiğim her şey iyi kılınır. Bu iyilikle varlığım, güneşin parlaklığıyla bilinmesi gibi bilinir, ki güneşin kendisi, özünde, yine de görülemez. Beni ne zaman duyumsarsan, kendine gir ve gülleri dikenlerden ayırmayı, çiçekleri otlardan seçmeyi öğren.

Hizmetkâr — Rab, gerçekten kendimde büyük bir eşitsizlik arıyorum ve buluyorum. Ruhum terk edildiğinde, hiçbir şeyden tat alamayan, her şeyden tiksinen hasta bir kişi gibidir; beden bitkindir, ruh donuktur; içte kuruluk, dışta hüzün; gördüğüm ve duyduğum her şey o zaman bana ters gelir, ve onun ne kadar iyi olduğunu bilmem, çünkü bütün ayırt etme gücümü yitirmişimdir. O zaman günaha eğilimliyimdir, düşmanlarıma direnmekte zayıfımdır, iyi olan her şeyde soğuk ve ılığımdır; beni ziyaret eden boş bir ev bulur, çünkü bilge öğüt veren ve bütün aileyi yürekten sevindiren efendi içeride değildir. Ama, Rab, ruhumun ortasında parlak sabah yıldızı doğduğunda, bütün kederim geçer, bütün karanlığım dağılır, gülen bir neşe belirir. Rab, o zaman yüreğim sıçrar, o zaman ruhum canlanır, o zaman ruhum sevinir, o zaman bu benim düğün ziyafetimdir, bende ya da çevremde olan her şey senin övgüne döner. Önce sert, sıkıntılı ve imkânsız olan şey kolay ve hoş olur; oruç, uyanık kalış, dua, kendini inkâr ve her tür sertlik, varlığınla tatlı kılınır. O zaman, terk edilmişliğimde yitirdiğim nice şeyde büyük bir güvence kazanırım; ruhum o zaman berraklık, hakikat ve tatlılıkla öylesine taşar ki bütün emeğini unutur; yüreğim tatlılıkla derin düşünebilir, dilim yüce biçimde konuşabilir, ve yüreğinin arzusuna dokunan yüksek bir öğüt arayan kim olursa olsun bunu bende bulur; çünkü o zaman sanki zaman ve mekânın sınırlarını aşmış, ebedi kurtuluşun bekleme odasında durmuş gibiyim. Eyvah, Rab! Kim bunun yalnızca daha uzun sürmesini bağışlar, çünkü işte, bir anda kapılıp gidiyor, ben yeniden soyulmuş ve terk edilmiş oluyorum. Bazen onu hiç kazanmamışım gibi peşinden koşarım, ta ki sonunda, nice keder ve yürek sıkıntısından sonra, geri gelene dek. Rab! Sen mi bu şeysin, yoksa ben mi, yoksa nedir bu?

Ebedi Hikmet — Sen kendinde eksiklikten başka hiçbir şeye sahip değilsin ve olamazsın; ben o'yum, ve bu sevgi oyunudur.

Hizmetkâr — Ama, Rab, sevgi oyunu nedir?

Ebedi Hikmet — Sevgi sevgiyle birlikteyken, sevgi sevginin ne kadar değerli olduğunu bilmez; ama sevgi sevgiden ayrıldığında, ancak o zaman sevgi, sevginin ne kadar değerli olduğunu hisseder.

Hizmetkâr — Rab! Bu kasvetli bir oyun. Eyvah, Rab! Zaman sürdüğü müddetçe, tutarsızlık hiç kimseden bütünüyle atılmaz mı?

Ebedi Hikmet — Çok az kişide, çünkü tutarlılık ebediyete aittir.

Hizmetkâr — Rab, bu kişiler kim?

Ebedi Hikmet — Hepsinin en saf olanları, ve ebediyette Tanrı'ya en çok benzeyenleri.

Hizmetkâr — Rab, onlar hangileri?

Ebedi Hikmet — En kusursuz biçimde kendilerini inkâr etmiş olan kişilerdir.

Hizmetkâr — Nazik Rab, kusurumda bu konuda nasıl davranmam gerektiğini bana öğret.

Ebedi Hikmet — İyi günlerde kötü günlere bakmalısın, kötü günlerde de iyi günleri unutmamalısın; böylece ne sevincim seni zarara uğratabilir ne de terk edilmişlikte umutsuzluk. Zayıf yürekliliğinle yokluğuma hazla katlanamıyorsan, en azından beni sabırla bekle, beni özenle ara.

Hizmetkâr — Ey Rab, uzun bekleyiş acı vericidir.

Ebedi Hikmet — Zamanda sevgiye sahip olmak isteyen, iyi günü ve kötü günü nasıl taşıyacağını bilmelidir. Bana günün yalnızca bir kısmını ayırmak yetmez. Tanrı'nın yakınlığından hoşlanmak isteyen, O'nun gizemli sözlerini duymak isteyen, gizli anlamlarını fark etmek isteyen, her zaman evde kalmalıdır. Eyvah! Nasıl oluyor da gözlerinin öyle düşüncesizce çevrende dolaşmasına her zaman izin veriyorsun, oysa önünde, senden bir an bile ayrılmayan Tanrılığın Kutlu ve Ebedi İmgesi duruyor? Sana bu kadar çok tatlı söz söylerken kulaklarının senden kaçmasına neden izin veriyorsun? Ebedi iyilikle böylesine kusursuzca kuşatılmışken kendini nasıl bu kadar kolayca unutuyorsun? İçinde göklerin krallığını bu kadar gizlice taşıyan ruhun, dışsal şeylerde ne arıyor?

Hizmetkâr — Ruhta olan göklerin krallığı nedir, ey Rab?

Ebedi Hikmet — Kutsal Ruh'ta doğruluk, barış ve sevinçtir.

Hizmetkâr — Rab, bu söylevden anlıyorum ki, ruhla, ondan bütünüyle gizli kalan, çok gizli bir alışverişin var, ve ruhu gizlice çekiyorsun, önce yalnızca senin güzel insanlığınla ilgilenen onu, yüce Tanrılığının sevgisine ve bilgisine ağır ağır başlatıyorsun.

Hizmetkâr — Rab, yüreğimde başka bir şey daha var: bunu sana söylemeye cesaret edebilir miyim? Gerçekten kutsal Yeremya gibi seninle tartışmaya cesaret edebilir miyim? Nazik Rab, kızma, ama beni sabırla dinle. Rab, insanlar şöyle söylüyor: sevgin ne kadar tatlı olursa olsun, onu dostlarına gönderdiğin nice ağır sınavda — dünyevi hor görülme, içte ve dışta nice sıkıntı gibi — çok sert kanıtlamasına izin veriyorsun. Neredeyse hiç kimse, derler, dostluğuna kabul edilmiyor ki hemen acı çekmek için cesaretini toplaması gerekmesin. Rab, iyiliğin hakkı için! Bütün bunda ne tatlılık olabilir? Ya da dostlarında buna nasıl izin verebilirsin? Yoksa bu konuda bir şey bilmemekten hoşnut musun?

Ebedi Hikmet — Babam beni nasıl seviyorsa, ben de dostlarımı öyle severim. Dostlarıma şimdi, dünyanın başlangıcından beri yaptığımı yaparım.

Hizmetkâr — Şikâyet ettikleri şey de bu; ve bu yüzden, derler, bu kadar az dostun var, çünkü onların bu dünyada bu kadar sefil biçimde ilerlemesine izin veriyorsun. Rab, bu yüzden, dostluğunu kazandıklarında ve acıda sebat göstermeleri gerekirken senden kopan, ve (eyvah bana! bunu yürek kederiyle ve acı gözyaşlarıyla söylemem gerekiyor) senin sayende terk ettikleri hâle geri düşen nice kişi de var. Ey Rabbim, buna ne diyeceksin?

Ebedi Hikmet — Bu, hasta bir inanca, az işe, ılık bir yaşama ve disiplinsiz bir ruha sahip kişilerin şikâyetidir. Ama sen, sevgili ruh, zihnini bedensel hazların çamurundan ve derin bataklığından kaldır! İçindeki duyunu aç, ruhani gözlerini aç ve gör. Ne olduğuna, nerede olduğuna, kime ait olduğuna iyi dikkat et; çünkü o zaman dostlarım için en iyisini yaptığımı anlayacaksın. Doğal özüne göre Tanrılığın bir aynasısın, Üçlü Birlik'in bir imgesisin, ebediyetin bir kopyasısın; çünkü ben, ebedi yaratılmamış varlığımda, sonsuz olan iyilik olduğum gibi, sen de arzularına göre dipsizsin, ve okyanusun engin derinliğinde küçük bir damlanın verebileceği ne kadar azsa, bu dünyanın sunabileceği her şey de senin arzularının doyurulmasına o kadar az katkıda bulunabilir. İşte böyle, bu sefil gözyaşı vadisindesin, sevincin ve kederin, gülüşün ve ağlayışın, neşenin ve hüznün birbirine karıştığı yerde; hiçbir yürek tam mutluluğu elde etmemiştir; çünkü bu, sana söyleyebileceğimden çok daha yalan ve aldatıcıdır. Çok şey vaat eder, az şey yerine getirir; kısa, belirsiz ve değişkendir; bugün çok sevinç, yarın kederle dolu bir yürek. İşte, bu zaman sahnesinin eğlencesi böyledir!

Ebedi Hikmet — Ey seçilmişim! Şimdi yüreğinin en dibinden bu acıklı sefalete bak. Şimdi neredeler bu dünyevi sahnede bir zamanlar huzur ve zevkle, bedenin nezaketi ve rahatlığıyla oturanların hepsi? Hızlı zamanın kanatlarında hiç var olmamış gibi bu kadar çabuk kaybolan bu dünyanın bütün sevinçleri onlara şimdi ne fayda sağlıyor? Uğruna sonsuza dek acı çekilmesi gereken o bedensel sevgi ne kadar çabuk bitiyor! Ey siz akılsız aptallar! Şimdi nerede o sizin bir zamanlar bu kadar neşeyle söylediğiniz: "Selam, siz neşe çocukları, kedere tatil verelim, sevincin doluluğunu besleyelim!"? Şimdi elde ettiğiniz bütün zevklerin ne faydası var? Kederli bir sesle haykırabilirsiniz pekâlâ: Dünyaya doğduğumuz için vay halimize! Hızlı zaman bizi nasıl da aldattı! Ölüm bize nasıl da sinsice geldi! Bizim aldandığımızdan daha çok aldanabilecek biri var mı hâlâ yeryüzünde? Ya da başkalarının felaketinden ders almaya istekli biri var mı? Bin yıl boyunca bütün insanlığın bütün acılarını biri taşısa, buna karşı yalnızca bir an olurdu! Tanrı'yı hoşnut etmeyen zevkleri hiç aramamış, O'nun uğruna bütün dünyevi hazlardan vazgeçmiş olan adam ne kadar mutludur! Biz akılsızlar, böyle adamları Tanrı tarafından terk edilmiş ve unutulmuş sanmıştık: ama bak, onları ebediyette bütün göksel ordu önünde ne büyük onur işaretleriyle kucaklamış. Şimdi onların sevincine bu kadar dönüşen bütün acıları ve rezaletleri onlara şimdi ne zarar verebilir? Bu arada, bütünüyle sevdiğimiz her şey nasıl da yok oldu! Ah, sefalet üstüne sefalet! Ve bu sonsuza dek sürmeli. Ey sonsuza dek ve sonsuza dek, sen nesin? Ey sonu olmayan son! Ey bütün ölmelerin üstünde ölme, her saat ölmek, ama yine de asla ölmemek. Ey baba ve ana, ve bir zamanlar sevdiğimiz her şey, Tanrı sizi sonsuza dek kutsasın, çünkü sizi bir daha asla görmeyeceğiz, sevmeyeceğiz: sizden hep ayrı kalmalıyız. Ey ayrılık, ey sonsuz ayrılık, sen ne kadar acı vericisin! Ey el ovuşturmalar, ey sızlanma, hıçkırık ve ağlayış, ey sonsuza dek çığlık ve uluma, ama hiçbir zaman duyulmamak! Zavallı gözlerimizin gördüğü kederden ve sıkıntıdan başka bir şey olmamalı, kulaklarımızın işittiği hiçbir şey olmamalı — eyvah! yalnızca vay bana! diye başka bir şey olmamalı. Ey bütün yürekler, sonsuza dek ve sonsuza dek acıklı çığlığımız merhametinizi harekete geçirsin, sefil sonsuza dek çığlığımız özünüze işlesin. Ey dağlar ve vadiler, neden bizi bekliyorsunuz, neden bizi bu kadar uzun tutuyorsunuz, neden bize katlanıyorsunuz, neden bizi bu acıklı görüntüden gömmüyorsunuz? Ey öteki dünyanın acıları ve bu dünyanın acıları, ne kadar da farklısınız! Ey şimdiki zaman, ne kadar körleştirici, ne kadar aldatıcısın, ki bunu gençliğimizin parlak günlerinde, bu kadar israfla harcadığımız, bir daha asla geri gelmeyecek günlerde önceden görememişiz! Ah, o geçmiş yılların yalnızca bir küçük saatine sahip olabilseydik! Yine de bu, Tanrı'nın adaleti tarafından reddediliyor, ve bizim için hiçbir umut olmadan, sonsuza dek reddedilmeli. Ey acı, ve sıkıntı, ve sefalet, bu unutulmuş ülkede, ki burada, tesellisiz ve umutsuz, sonsuza dek sevdiğimiz her şeyden ayrılmalıyız! Başka hiçbir şey dilemezdik, yalnızca şunu: bütün yeryüzü kadar geniş, çevresi her yerde göklere değecek kadar büyük bir değirmen taşı olsaydı, ve her yüz bin yılda bir küçük kuş gelip taştan bir darı tanesinin onda biri kadarını alsaydı, öyle ki on kere yüz bin yılda taştan tam bir darı tanesi kadar gagalasaydı; biz talihsizler, taş sona erdiğinde işkencelerimizin de sona ermesinden başka hiçbir şey dilemezdik; ama bu bile olamaz. İşte, bu dünyanın sevinçlerinin ardından gelen keder şarkısı böyledir.

Hizmetkâr — Ey sen sert Yargıç, yüreğimin derinlikleri ne kadar dehşete kapıldı, o mutsuz ruhlar için keder ve merhamet yükü altında ruhum ne kadar güçsüzce çöküyor! Bunu duyup da böyle korkunç bir sıkıntı karşısında titremeyecek kadar akıldan yoksun kimdir bu dünyada? Ey sen, biricik sevgim, beni terk etme! Ey sen, biricik seçilmiş tesellim, benden böyle ayrılma! Senden, biricik sevgimden, sonsuza dek böyle ayrılmaktansa (gerisinden hiç söz etmeyeceğim), ey sefaletlerin sefaleti! Günde bin kez işkence görmeyi yeğlerdim. Böyle bir ayrılığı düşünmek bile yüreğimi ıstıraptan parçalanmaya götürüyor. Evet, nazik Baba! Burada bana ne dilersen onu yap, gönüllü rızam var, ama, ah, beni bu acıklı ayrılıktan kurtar, çünkü buna hiçbir şekilde katlanamam.

Ebedi Hikmet — Korkunu at. Zamanda birleşmiş olan, ebediyette bölünmeden kalır.

Hizmetkâr — Ey Rab, keşke bütün insanlar bunu duysa, hâlâ günlerini bu kadar akılsızca tüketenler, ki bu şeyler onları yakalamadan önce bilge olsunlar, yaşamlarını düzeltsinler. Ey siz akılsız, inatçı insanlar! Aptalca, günahkâr yaşamlarınızı daha ne kadar uzatacaksınız? Tanrı'ya dönün, kendinizi bu sefil sefaletten ve sonsuz kederin ağıtından koruyun.

Ebedi Hikmet — Şimdi gözlerini kaldır ve nereye ait olduğunu gör. Sen göksel cennetin Anavatanı'na aitsin. Burada bir yabancı konuk, zavallı bir hacı olarak bulunuyorsun; öyleyse, bir hacı sevgili dostlarının onu beklediği, büyük özlemle onu gözlediği yurduna nasıl aceleyle dönerse, sen de öylece anavatanına dönmeyi arzulamalısın, orada herkes seni görmekten mutlu olacak, hepsi sevinçli varlığını öyle ateşle özlüyor ki, seni nazikçe selamlamak ve kutlu topluluklarına sonsuza dek katmak isteyecekler. Sana ne kadar susadıklarını, ıstırapta ne kadar dindarca çarpışmanı, her sıkıntıda, kendilerinin yendiği gibi, şövalyece davranmanı ne kadar arzuladıklarını, ve bir zamanlar geçtikleri o acımasız yılları şimdi ne büyük bir tatlılıkla hatırladıklarını bilseydin, gerçekten bütün acı çekme yalnızca senin için daha kolay olurdu, çünkü ne kadar acı çekersen, o kadar onurla karşılanacaksın. Ah, o zaman onur ne kadar hoş olacak, ruhun bu kadar çok acı çektiği, bu geçici çekişme sahnesinde bu kadar çok savaştığı ve yendiği için Benim tarafımdan Babam'ın ve bütün göksel ordunun önünde bu kadar onurla övüldüğünde, takdir edildiğinde, yüceltildiğinde yüreğini ve zihnini ne büyük bir sevinç kaplayacak; bu ödülün doluluğuna, hiç sıkıntı bilmemiş nice kişi katılamayacak. Burada aşağıda bu kadar acılıkla kazanılan taç o zaman ne parlak parlayacak! Burada aşağıda sevgimden alınan yaralar ve izler ne kadar eşsiz güzellikte ışıldayacak! Anavatanında sana öyle hoş bir hoş geldin denecek ki, sayısız ordusunun sana en yabancı olanı bile seni, bu zaman sahnesinde bir baba ya da ananın kendi çocuğunu sevdiğinden daha ateşli ve sadık sevecek.

Hizmetkâr — Ey Rab, iyiliğin sayesinde, anavatanım hakkında bana daha çok anlatacağını ummaya cesaret edebilir miyim, ki onu daha da özleyeyim, her sıkıntıya daha sevinçle katlanayım? Evet, Rabbim, anavatanım nasıl bir yer? Ya da insanlar orada ne yapar? Yoksa orada gerçekten çok mu insan var? Ya da yeryüzünde bizimle olanları senin sözlerinin bildirdiği kadar iyi biliyorlar mı gerçekten?

Ebedi Hikmet — Şimdi öyleyse, benimle birlikte yükseklere çık. Seni oraya ruhta taşıyacağım, kaba bir benzetmeyle sana geleceğe uzaktan bir bakış vereceğim. Bak, bütün yeryüzünden hesapsızca yüz bin kat daha büyük olan dokuzuncu göğün üstünde, Coelum Empyreum, yani ateşli gök diye adlandırılan başka bir gök var — ateşten olduğu için değil, ölçüsüz saydam parlaklığından ötürü böyle adlandırılır, ki bu doğasında hareketsiz ve değişmezdir; ve bu, göksel orduların oturduğu, sabah yıldızının diğerleriyle birlikte beni övdüğü, bütün Tanrı çocuklarının sevindiği o görkemli mahkemedir. Orada, kavranamaz bir ışıkla kuşatılmış, kötü ruhların oradan fırlatıldığı, seçilmişlerin oturduğu sonsuz tahtlar durur. Bak o hoş şehrin dövme altınla nasıl parladığını, değerli mücevherlerle nasıl ışıldadığını, kristal kadar saydam kıymetli taşlarla nasıl kakma yapıldığını, kızıl gülleri, beyaz zambakları ve bütün canlı çiçekleri nasıl yansıttığını. Şimdi, güzel göksel kırların kendisine bak. İşte! Burada yazın bütün hazları, burada mayısın güneşli çayırları, burada mutluluğun ta kendisinin vadisi, burada sevinçli anların sevinçten sevince kayıp gittiği görülür; burada arplar ve kemençeler, burada şarkı, sıçrayış ve dans, sonsuza dek el ele! burada her arzunun doyurulması, burada sonsuz güvence içinde acısız zevk! Şimdi, sayısız kalabalığın fışkıran suyun canlı çeşmelerinde yüreklerinin dileğince nasıl içtiğine bak; açığa çıkmış Tanrılığın saf, berrak aynasında gözlerini nasıl şölene çevirdiklerine bak, ki bunda her şey onlara açık ve belirgin kılınmış. Biraz daha yaklaş ve bu kadar ateşle sevdiğin göksel krallığın tatlı kraliçesinin, bütün göksel ordunun üzerinde onur ve sevinçle nasıl yükseldiğine, gül çiçekleri ve vadi zambaklarıyla çevrelenmiş sevgilisine nazikçe yaslanışına dikkat et. Büyüleyici güzelliğinin bütün göksel korolara nasıl haz ve şaşkınlık dolu bir sevinç verdiğine bak. Ah, şimdi yüreğini ve ruhunu sevindirecek şeye bak, ve merhamet Anası'nın merhametli gözlerini sana ve bütün günahkârlara nasıl çevirdiğini, sevgili Oğlu'na ne kadar güçlü seslendiğini ve O'na nasıl aracılık ettiğini gör. Şimdi, saf anlayışının gözleriyle dön ve yüce serafların ve serafik koroların sevgiyle taşan ruhlarının bende nasıl sürekli alevlendiğini gör; kerubilerin parlak topluluğunun ebedi, kavranamaz ışığımdan nasıl parlak bir aşılama ve dökülme aldığını, yüce tahtların ve orduların bende nasıl tatlı bir dinginlik bulduğunu ve onlarda beni nasıl bulduklarını gör! Sonra öteki orduların üçlüsünün, egemenlikler, güçler ve hükümranlıkların, bende evrenin bütünlüğündeki güzel ve ebedi düzenimi nasıl düzenli biçimde yerine getirdiğine bak. Ayrıca, melek ruhlarının üçüncü ordusunun yüce mesajlarımı ve kararlarımı dünyanın belirli bölgelerinde nasıl yerine getirdiğine dikkat et; ve kalabalığın ne kadar sevgiyle, ne kadar sevinçle, ne kadar çeşitli biçimde düzenlendiğini gör, ve bunun ne güzel bir görüntü olduğunu! Şimdi bakışını çevir ve seçilmiş öğrencilerimin ve en sevgili dostlarımın, o ürkütücü yargı koltuklarında huzur ve onur içinde nasıl oturduğuna bak, şehitlerin gül renkli giysileri içinde nasıl ışıldadığına, itirafçıların bahar güzelliğinde nasıl parladığına, bakirelerin melek saflığında ne kadar ışıltılı göründüğüne, bütün göksel ordunun tanrısal tatlılıkla nasıl taştığına bak! Ah, ne bir topluluk! Ah, ne sevinçli bir birlik! Kutlu, üç kez kutlu, onların oturduğu yerde oturmak için doğmuş olan! İşte, tam da bu anavatana, zengin sabah armağanının bütün zenginliğiyle donanmış, sevgili gelinimi kollarımda sefaletten ve sıkıntıdan eve taşıyacağım. Onu içten, onu bütün doğal güçlerinin üstüne yükseltecek o görkemin ebedi ışığının güzel giysisiyle süsleyeceğim. Dışarıdan güneşin ışığından yedi kat daha parlak, hızlı, ince ve acıya karşı duyarsız olan yüceltilmiş bedenle giydirilecek; sonra ona haz tacını, taca da altın bir çelenk giydireceğim.

Hizmetkâr — Nazik Rab, sabah armağanı nedir, taç ve altın çelenk nedir?

Ebedi Hikmet — Sabah armağanı, burada aşağıda yalnızca inandığın şeyin berrak bir görüşü, şimdi umduğun şeyin gerçek bir kavranışı, ve yeryüzünde sevdiğin şeyin yürekten hoş bir tadını çıkarmadır. Güzel taça gelince, o özsel ödüldür, ama çiçeklenen çelenk arızi ödüldür.

Hizmetkâr — Rab, bu nedir?

Ebedi Hikmet — Arızi ödül, ruhların burada aşağıda yendikleri, kendilerine özgü ve değerli işlerle elde ettikleri belirli bir hazdan oluşur, tıpkı büyük doktorların, sağlam şehitlerin ve saf bakirelerin ruhları gibi. Ama özsel ödül, ruhun saf Tanrılıkla tefekkür dolu birliğinden oluşur, çünkü bütün güçlerinin ve yetilerinin üstüne taşınana, Kişilerin doğal varlığına ve gerçek özlerinin berrak görüsüne kabul edilene dek ruh asla huzur bulamaz. Ve Onların özünün parlaklığının çıkışında ruh tam ve kusursuz bir tatmin ve sonsuz mutluluk bulacak; ve bu ruhların kendinden çıkışı ne kadar bağımsız ve soyutsa, yükselişleri o kadar özgür olacak; ve yükselişleri ne kadar özgürse, bilinmeyen Tanrılığın engin çölüne ve dipsiz uçurumuna, içine daldıkları, taştıkları, karıştıkları uçuruma o kadar derin nüfuz edecekler, öyle ki Tanrı'nın istencinden başka hiçbir istenç istemezler, ve Tanrı'nın olduğu şeyin ta kendisi olurlar: başka bir deyişle, O'nun doğasıyla olduğu gibi, onlar da lütufla kutlu kılınırlar. Öyleyse yüzünü sevinçle kaldır, bir süreliğine bütün sıkıntılarını unut, kutluların topluluğunun şimdi tattığın bu gizli görüsüyle yüreğini bu karanlık, sessiz sahnede avut, ve burada yeryüzünde benim uğruma bu kadar sık utançla kızaran o yüzlerin şimdi ne kadar çiçeklenmiş ve güzel göründüğünü gör; sevinçli yüreğini kaldır ve şöyle konuş: Saf yüreklerinizi bu kadar acımasızca delen o acı utanç şimdi nerede? Şimdi nerede o eğik başlar, indirilmiş gözler? nerede bastırılmış yürek kederi, derin iç çekişler ve acı gözyaşları? nerede solgun bakışlar, korkunç yoksulluk ve çeşitli zayıflıklar? Şimdi nerede o zavallı ses, şöyle diyen: "Eyvah, Rabbim ve Tanrım, yüreğim ne kadar hüzünlü!" Şimdi nerede sizi bu kadar çok ezen ve hor gören herkes? Artık şu sözler duyulmuyor: "Hey, savaşa! hey, çekişmeye! putperestlere karşı savaşan biri gibi gece gündüz hazır ol!" Şimdi nerede lütuf huzurunda içten bin kere söylemeye alışkın olduğunuz: "Terk edildiğinde sebatla savaşmaya hazır mısın?" Artık o sık sık dile getirdiğiniz kederli, acıklı çığlık duyulmuyor: "Ey Tanrım, beni neden terk ettin!" Bunun yerine kulaklarınızda sevgiyle çınlayan tatlı sözleri duyuyorum: "Buraya, bana gelin, kutlularım, dünyanın başlangıcından beri sizin için hazırlanmış sonsuz krallığı sahiplenin." Şimdi nerede yeryüzünde çektiğiniz bütün keder ve sıkıntı? Ey Tanrım, sanki hiç sıkıntı bilmemişsiniz gibi, hepsi bir düş gibi nasıl da hızla kayboldu! Gerçekten, nazik Rab, yargıların dünya için nasıl da anlaşılmaz! Ne mutlu size, ey seçilmişler, artık köşe bucakta yaşamak, başkalarının anlamsız aptallıklarından kaçıp saklanmak bitti. Ah, bütün yürekler tek bir yürek olsaydı, sonsuza dek sahip olacağınız büyük onuru, ölçüsüz hak edişleri, övgüyü yeterince düşünemezlerdi. Ey siz göksel prensler, ey siz soylu krallar ve imparatorlar, ey siz Tanrı'nın ebedi çocukları, yüzleriniz ne kadar sevinç dolu, yürekleriniz ne kadar neşe dolu! Ne yüce bir ruhunuz var! Sesleriniz bu ilahide ne kadar da içtenlikle yükseliyor: Övgü ve şükran, yücelik ve kutsama, lütuf ve sevinç ve sonsuz onur O'na, dünyadan dünyaya, ebediyetten ebediyete, yüreklerimizin en dibinden, iyiliği sayesinde bütün bunlara sonsuza dek sahip olduğumuz O'na! Amin! İşte, burası bizim anavatanımız, burası yürekten coşku, burası dipsiz sonsuz yaşam!

Hizmetkâr — Ey bütün harikaların üstünde harika! Ah, dipsiz iyilik, sen nesin? Evet, nazik Rabbim, seçilmişim, burada olmak ne kadar iyi! Ey biricik Sevgim, burada kalalım!

Ebedi Hikmet — Henüz burada kalma zamanı değil. Hâlâ katlanman gereken nice sert çatışma var. Bu görüntü sana yalnızca, bütün acılarında ona geri dönebilesin diye gösterildi, ki böylece asla cesaretini yitirmeyesin, bütün kederini unutasın; ayrıca, dostlarımın bu kadar zor koşullarda yaşamasına izin verdiğimi söyleyen akılsız insanların şikâyetine bir yanıt olarak. O halde bak, dostluğumla bu geçici hâlin dostluğu arasında ne fark var; ve hakikate göre söylersek, dostlarım elimde başkalarından ne kadar çok daha iyi geçiniyor. Gece gündüz içinde yüzdükleri, çabaladıkları büyük sıkıntı, emek ve nice ağır ıstıraptan hiç söz etmeyeceğim; yalnızca şunu: bu kadar körleşmişlerdir ki bunu anlamazlar. Düzenlenmemiş bir zihnin kendine keskin bir işkence ve ağır bir yük olması gerçekten benim ebedi düzenimdir. Dostlarımın bedensel sıkıntısı vardır, ama yürek huzurları vardır. Dünyanın dostları bedensel rahatlığın ve kolaylığın peşinden koşarlar, ama yüreklerinde, ruhlarında ve zihinlerinde sıkıntı ve kederden başka bir şey kazanmazlar.

Hizmetkâr — O kişiler, Rab, doğru akıllarından çıkmış ve çılgınlık ediyorlar, senin sadık dostluğunla dünyanın dostluğunu bir arada tutmaya kalkışanlar. Yakınacak hiçbir acısı olmayan az sayıda dostun olduğu için bunu yapmaları, onların büyük körlüklerinin hatasıdır. Ey Rab, Babacan değneğin ne kadar da yumuşak ve nazik! Ondan esirgenmeyen kutludur. Rab, şimdi açıkça görüyorum ki sıkıntı senin sertliğinden değil, nazik sevginden ileri geliyor. Bundan böyle kimse dostlarını unuttuğunu söylemesin. Burada aşağıda cezalandırmaktan kaçındıklarını unutmuşsundur (çünkü onlardan umut kesmişsindir). Rab, adalet gereği, ebedi sefaletten korumak, sonsuz hazla donatmak istediklerin, burada aşağıda sevinçli günlere, zevklere, rahatlığa sahip olmamalıdır. Ver, ey Rab, bu iki görüntü yüreğimin gözlerinden asla kaybolmasın, ki dostluğunu asla yitirmeyeyim.

Hizmetkâr — Şimdi bana söyle, nazik Rab, bu kadar yararlı ve iyi saydığın acı çekme nedir?

Ebedi Hikmet — Demek istediğim, gönüllü kabul edilsin ya da istemsiz başa gelsin, her tür acı çekmedir — bir insan, benim istencim olmadan acıdan bağışık kalmayı istememekte, onu alçakgönüllü sabırla ve ebedi övgüme yönelterek düzenlemekte bir erdem yaptığında olduğu gibi; ve bunu ne kadar gönüllü yaparsa, bana o kadar değerli ve hoş gelir. Bu tür acı çekmelere dair daha çok dinle, ve bunu yüreğinin en dibine yaz, ruhunun ruhani gözlerinin önüne bir işaret olarak koy. Konutum saf ruhtadır, bir hazlar cenneti gibi, bu yüzden onun sevgiyle ve özlemle herhangi bir şeye bağlanmasına katlanamam. Ama, kendi doğası gereği, zararlı şehvetlere eğilimlidir, bu yüzden yolunu dikenlerle çevreliyorum. Bütün çıkışlarını, hoşuna gitsin ya da gitmesin, sıkıntıyla donatıyorum, ki benden kaçamasın; yollarını ıstırapla döşüyorum, ki yüreğinin arzusunun ayağını tanrısal doğamın yüceliği dışında hiçbir yere basmasın. Ve bütün yürekler tek bir yürek olsa bile, benim uğruma çekilen acı için kesinlikle vereceğim en küçük ödülü bile taşıyamazlardı. Bütün doğada ebedi düzenim böyledir, ondan sapmam; değerli ve iyi olan acılıkla kazanılmalıdır; bundan çekinen çekinsin; çağrılanlar çoktur ama seçilenler azdır.

Hizmetkâr — Belki de, Rab, acı çekme sonsuz bir iyilik olabilir, yeter ki ölçüsüz olmasın, bu kadar korkunç ve ezici olmasın. Rab, yalnız sen bütün gizli şeyleri bilirsin, her şeyi ağırlıkta, sayıda ve ölçüde yarattın; ayrıca bilirsin ki benim acılarım ölçüsüzdür, bütünüyle gücümün ötesindedir. Rab, bütün bu dünyada benden daha sürekli acı çeken biri var mı? Onlar benim için yenilmez — onlara nasıl katlanacağım? Rab, bana sıradan acılar gönderseydin katlanabilirdim, ama bunlar gibi olağandışı acılara nasıl katlanabileceğimi göremiyorum — yalnızca senin tam olarak anlayabildiğin, yüreğimi ve ruhumu bu kadar gizli biçimde ezen acılar.

Ebedi Hikmet — Her hasta kendi hastalığının en kötüsü olduğunu düşünür, sıkıntıdaki her insan da kendi sıkıntısının en büyüğü olduğunu. Sana başka acılar göndermiş olsaydım aynı şey olurdu. Sana katlanmanı buyurduğum her ıstırap altında, bu ya da öteki acıyı ayırt etmeden, özgürce kendini istencime uydur. Senin için yalnızca en iyisini, hatta senin kendinden bile daha nazik bir duyguyla istediğimi bilmiyor musun? İşte bu yüzden Ebedi Hikmet'im, senden daha iyi bilirim senin iyiliğin için neyin gerektiğini. Bu yüzden hissetmiş olabilirsin ki gönderdiğim acılar, kendi seçtiğin bütün acılardan çok daha eşsiz, çok daha derin işleyen ve ona hakkını veren için çok daha iyi etki eden acılardır. Öyleyse bana neden bu kadar şikâyet ediyorsun? Bana bunun yerine şöyle seslen: Ey en sadık Babam, bana her zaman dilediğini yap!

Hizmetkâr — Ey Rab, konuşmak bu kadar kolay, ama gerçeklik buna katlanmak öyle zor, çünkü çok acı verici.

Ebedi Hikmet — Acı çekme acı vermeseydi, acı çekme diye adlandırılamazdı. Acı çekmeden daha acı verici, acı çekmiş olmaktan daha sevindirici hiçbir şey yoktur. Acı çekme kısa bir acı ve uzun bir sevinçtir. Acı çekme, çekene burada acıyı, ötede sevinci verir. Acı çekme, acı çekmeyi öldürür. Acı çekme, çeken kişinin sonsuza dek acı çekmemesi için düzenlenmiştir. Her an tanrısal çiyle taşan ruhani tatlılık, tanrısal teselli ve göksel haz sahip olsaydın, bu senin için o kadar değerli olmazdı, çünkü bütün bunlar için sana bu kadar çok minnettar olmam gerekmezdi; bu, benim uğruma acı çektiğin sevgi dolu bir acı ya da sıkıntıdaki sabır kadar seni aklayamazdı. Büyük bir haz ve sevinçli tatlılığın ortasında, sürekli acı çekme ve sıkıntının ortasında olandan çok daha çabuk on kişi baştan çıkar ve mahvolur. Bütün astronomlar kadar bilime sahip olsan, Tanrı hakkında insanların ve meleklerin bütün dilleri kadar ustaca konuşabilsen, bütün ustaların bilgi hazinelerine sahip olsan, bütün bunlar, kendini Tanrı'ya bütün acılarında teslim edip bırakman kadar seni iyi bir yaşamda ilerletemezdi; çünkü öncekiler iyiye de kötüye de ortaktır, ama sonuncusu yalnızca seçilmişlerime özgüdür. Biri zamanı ve ebediyeti doğru tartabilseydi, en küçük acı için en küçük ödülden ebediyette yoksun kalmaktansa yüz yıl boyunca ateşli bir fırında yatmayı yeğlemeliydi; çünkü birinin sonu var, ötekinin sonu yok.

Hizmetkâr — Ah, tatlı ve sevgili Rab, bu sözler acı çeken ölümlü için ne tatlı bir arp gibi! Rab, Rab, beni böyle neşelendirsen ve acılarımda beni ziyarete gelsen, seve seve acı çekerdim; o zaman acı çekmemek yerine acı çekmek benim için daha iyi olurdu.

Ebedi Hikmet — Şimdi öyleyse, o Tanrısal arpın gerilmiş tellerinin tatlı müziğini dinle — acı çeken bir Tanrı-insan — ne zengin çınlıyor, ne tatlı titreşiyor. Dünya önünde acı çekme bir ayıptır, ama benim önümde sonsuz bir onurdur. Acı çekme öfkemin söndürücüsü, lütfumun kazandırıcısıdır. Acı çekme, insanı gözümde sevgiye layık kılar, çünkü acı çeken bana benzer. Acı çekme kimsenin telafi edemeyeceği gizli bir hazinedir; ve bir insan yüz yıl önümde diz çöküp dostane bir acı için yalvarsa bile, yine de onu hak etmiş olmaz. Acı çekme, dünyevi bir insanı göksel bir insana dönüştürür. Acı çekme dünyadan yabancılaşmayı beraberinde getirir, ama karşılığında benim içten yakınlığımı bahşeder. Hazzı azaltır, lütfu artırır. Kendimi dost göstereceğim kişi, dünya tarafından bütünüyle reddedilmiş ve terk edilmiş olmalıdır. Acı çekme en emin yol, en yakın yol, en kısa yoldur. Acı çekmenin ne kadar yararlı olduğunu doğru bilen, onu Tanrı'ya layık bir armağan olarak kabul etmelidir. Ah, bir zamanlar ebedi ölümün çocuğu olan, en derin uykuya dalmış olan nice insan var ki, acı çekme onu uyandırdı ve iyi bir yaşama teşvik etti. İnsan suretinde nice yaban hayvanı, nice evcilleşmemiş kuş var ki, sürekli acı çekme onu sanki bir kafese kapatmıştır, ve eğer biri ona zaman ve mekân serbestliği bıraksa, kurtuluşundan kaçmak için elinden geleni yapardı. Acı çekme ağır düşüşlere karşı bir koruma sağlar; insanı kendini bilmeye, kendine güvenmeye, komşusuna inanmaya götürür. Acı çekme ruhu alçakgönüllü tutar, sabrı öğretir. Saflığın bekçisidir, sonsuz kurtuluşun tacını bahşeder. Muhtemelen acı çekmeden iyilik görmeyen hiçbir insan yoktur, ister günah halinde olsun, ister dönüş eşiğinde, ister lütfun meyvesinde, ister kusursuzluğun doruğunda; çünkü ateş demiri, altın arıtır gibi ruhu arındırır; işlenmiş mücevheri süsler. Acı çekme günahı alır, araf ateşini azaltır, ayartmayı kovar, kusurları tüketir, ruhu yeniler. Gerçek güven, berrak bir vicdan ve sürekli bir zihin yüceliği bahşeder. Bil ki bu sağlıklı bir içecek, cennetin bütün otlarının üstünde şifalı bir bitkidir. Her halükârda çürüyecek bedeni cezalandırır, ama sonsuza dek dayanacak soylu ruhu besler. İşte, soylu ruh, mayısın taze çiylerindeki güzel gül gibi, acı çekmeyle çiçeklenir! Acı çekme bilge bir zihin ve deneyimli bir insan yaratır. Hiç acı çekmemiş bir insan ne bilir? Acı çekme, seçilmişlerime verilen bir sevecenlik değneği, babacan bir darbedir. Acı çekme, hoşlarına gitsin ya da gitmesin, insanları Tanrı'ya çeker ve zorlar. Acı çekmede her zaman neşeli olan, hem sevinci hem kederi, hem dostu hem düşmanı kendine hizmetkâr kılar. Düşmanlarının gıcırdayan dişlerinin arasına kaç kez demir bir gem sokmadın, sevinçli övgün ve acı çekmedeki uysallığınla onları güçsüz kılmadın? Dostlarımı acı çekmeden yoksun bırakmaktansa, onu yoktan yaratırdım; çünkü acı çekmede her erdem korunur, insan süslenir, komşusu düzelir, Tanrı övülür. Acı çekmedeki sabır, canlı bir kurbandır, tanrısal yüzümün önünde tatlı bir pelesenk kokusudur, bütün göksel ordunun önünde çekici bir harikadır. Hiçbir usta şövalye bir turnuvada, iyi acı çeken bir insanın bütün göksel mahkeme tarafından seyredildiği kadar seyredilmemiştir. Bütün azizler acı çeken insanın yanındadır; çünkü gerçekten hepsi ondan önce buna ortak olmuşlardır, ve tek bir sesle ona, bunun hiçbir zehir taşımadığını, sağlıklı bir içecek olduğunu haykırırlar. Acı çekmedeki sabır, ölüleri diriltmekten ya da başka mucizeler göstermekten üstündür. Göklerin kapılarına doğrudan giden dar bir yoldur. Acı çekme bizi şehitlerin arkadaşları yapar, beraberinde onur getirir, her düşmana karşı zafere götürür. Acı çekme ruhu gül rengi giysilerle, mor rengin parlaklığıyla giydirir; acı çekmede kızıl güllerin çelengini takar, yeşil hurma dallarının asasını taşır. Acı çekme, onun için genç bir kızın gerdanlığındaki parlayan bir yakut gibidir. Onunla süslenmiş, tatlı bir sesle ve özgür bir yürekle, hiçbir melek korosunun asla söyleyemeyeceği yeni bir ilahi söyler, çünkü onlar acı çekmeyi hiç tanımamışlardır. Ve kısaca söylersek, acı çekenler dünya önünde yoksullar diye adlandırılır, ama benim önümde kutlular diye adlandırılırlar, çünkü onlar benim seçilmişlerimdir.

Hizmetkâr — Ah, hakikati kimsenin artık kuşku duymayacağı bir kesinlikle nasıl da eve getirebiliyorsun ki, senin Ebedi Hikmet olduğun bu kadar açıkça görünüyor. Acı çekmeyi kendisine bu kadar sevimli gösterdiğin kişinin acılara katlanabilmesine şaşmamalı.

Rab, sözlerinin bir sonucu olarak, gelecekteki bütün acılar benim için artık daha kolay ve sevinçle dolu olmalı. Rab, gerçek Babam, işte, bugün önünde diz çöküyorum, şimdiki acılarım için, ve o zaman bana bu kadar düşman göründükleri için bu kadar büyük saydığım geçmişteki ölçüsüz acılarım için de sana ateşle şükrediyorum.

Ebedi Hikmet — Peki şimdi görüşün nedir?

Hizmetkâr — Rab, doğruyu söylemek gerekirse görüşüm şu: sana, gözlerimin hazzına, sevgi dolu bakışlarla baktığımda, beni bu kadar babacan bir biçimde disipline ettiğin, ve görüldüğünde dindar dostlarının benim adıma bu kadar dehşete kapıldığı o büyük ve şiddetli acılar, mayısta düşen tatlı bir çiy gibi olmuş.

(Şimdi, aynı vaiz acı çekme üzerine yazmaya başladığında, yukarıda daha önce belirtilen şekilde, keder ve sıkıntı içinde önünde oturan aynı iki kişi ona göründü, ve onlardan biri ona arp çalmasını rica etti. Bunu ters karşıladı ve bunun rahibe yakışmayacağını yanıtladı. O zaman kendisine bunun rahibe yakışmayacak bir şey olmadığı söylendi, ve az sonra bir arp hazırlayan bir genç girdi, onu ayarladıktan sonra iki ipi tellerin üzerine çapraz sardı ve kardeşin eline verdi, ve ardından kardeş acı çekme üzerine yazmaya başladı.)

Hizmetkâr — Gerçekten, Rab, onu düşünmek için zaman ve fırsat bulanlar için tutkunda bulunan dipsiz iyilik, bütün yüreklerden gizli bir şeydir. Ah, tutkunun yolu, hakikat yolu boyunca, kusursuzluğun en yüce doruğuna dek, ne kadar da güvenli bir yol! Sana selam olsun, şanlı Aziz Pavlus! Göğün bütün yıldızları arasında soylu bir ışık, insanın söylemesine izin verilmeyen derin sözleri duyduğunda Tanrılığın gizemlerine bu kadar yükseğe sarılmış, bu kadar derinden başlatılmış olan sen, yine de yüreğinde her şeyin üstünde sonsuz sevginin bu tutkusuyla öyle tatlılıkla dokunulmuştun ki, şöyle haykırdın: "Aranızda İsa Mesih'ten ve O'nun çarmıha gerilişinden başka hiçbir şey bilmemeye karar verdim." Bütün doktorlar arasında, sen de kutlu ol, tatlı Aziz Bernard, ruhu ebedi Söz'ün parlaklığıyla öyle aydınlanmıştı ki, coşkun ruhun şöyle konuştuğunda, dilinin dolu bir yürekten Rabbinin alçakgönüllülüğünün tutkusunu bu kadar tatlılıkla soluması: Rabbimin acı Tutkusunun yeşil mür demetini göğüslerimin arasında sevgiyle taşıdım, yüreğime nazikçe bastırdım; gelin gibi, yüreğimin ortasında kucakladığım O'nun öğlen nerede dinlendiğini sormuyorum: ruhumun çarmıhta bu kadar özlemle seyrettiği O'nun sürüsünü öğlen nerede otlattığını sormuyorum; o kesinlikle daha yücedir, ama bu daha tatlı ve ulaşılması daha kolaydır. Sevgiyle taşan bu Tutkudan, kendi küçük değerlerimin yetersizliğini tam olarak telafi edeni alıyorum; işte tam aklanmam burada yatıyor; bu Tutkuyu düşünmeyi, bütün bilginin kusursuzluğu, bütün kurtuluşun zenginliği, bütün hak edişin tam bir tatmini diye adlandırıyorum; refahta beni yere seriyor, sıkıntıda beni ayağa kaldırıyor, bu dünyanın iyi ve kötü günleri arasında beni dengede tutuyor, tam bir güvenlik içinde beni her kötülükten koruyor. Bazen ondan iyileştirici bir acılık kadehi içtim, ama başka zamanlarda da ondan ruhani teselli ve tanrısal tatlılığın bir kadehini içtim. Ey tatlı Aziz Bernard, öyleyse, yüreğin tatlı acı çekmeyle bu kadar bütünüyle tatlanmışken, dilinin tatlılıkla taşması yalnızca adil. Ey Ebedi Hikmet, bunda görüyorum ki, büyük ödül ve sonsuz kurtuluş isteyen, yüce bilgi ve derin hikmet isteyen, sevinçte ve kederde dik durmak isteyen, her kötülüğe karşı tam güvenliğe sahip olmak isteyen, senin acı Tutkundan ve eşsiz tatlılığından bir kadeh içmek isteyen kim olursa olsun, seni, ey çarmıha gerilmiş İsa, her zaman yüreğinin gözlerinin önünde taşımalıdır.

Ebedi Hikmet — İçinde barındırdığı iyiliği tam olarak bilmiyorsun. Bak, tutkuma özenli tefekkür, basit bir insandan yüce bilginin bir ustasını yaratır; gerçekten her şeyin bulunabileceği canlı bir kitaptır. Onu her zaman gözlerinin önünde tutan ve inceleyen insan ne kadar da kutludur! Böyle bir insan, canlı varlığımın dindar tefekkürüyle ne bilgeliği, ne lütfu, ne tesellisi, ne tatlılığı, hangi kusurdan arınmayı elde edemez! Bu konuda, izleyeni dinle. Nice yıl önce oldu ki, dönüşünün başlangıcında belirli bir vaiz aşırı bir çökkünlüğün acı bir ıstırabını yaşadı, ki bu bazen onu öylesine ezerdi ki, bunu yaşamamış hiçbir yürek bunu kavrayamazdı. Ve bir keresinde yemekten sonra hücresinde otururken, ıstırabı öyle büyüktü ki ne ders çalışabildi ne dua edebildi ne başka bir iyi iş yapabildi, hücresinde bu kadar hüzünle oturmaktan, ellerini kucağına koymaktan başka, sanki artık ruhani şeylerde hiçbir yararı kalmadığı için Tanrı hatırına yalnızca hücreye göz kulak olmayı istermiş gibi. Ve böyle tesellisiz otururken, birden şu sözleri kendisine açıkça söylenmiş gibi duyduğunu sandı: Neden burada oturuyorsun? Kalk ve kederli Tutkuma yönel, çünkü o zaman kendi kederini yeneceksin. Ve hemen kalktı, çünkü bu sözler ona sanki gökten gelmiş gibiydi, ve Rab'bin kederli Tutkusunu düşünmeye başladı, öyle ki kendi bütün kederi bunda kayboldu ve bir daha asla aynı biçimde hissetmedi.

Hizmetkâr — Ey tatlı Hikmetim, bütün yürekleri anlarsın, ve bilirsin ki her şeyin üstünde, bütün insanların önünde yüreğimin tutkunla delinmiş olmasını, gözlerimin gece gündüz acı gözyaşlarının akan çeşmelerine dönmesini isterim. Eyvah! Ruhumda tam şimdi acı bir şikâyet var, tutkunun yüreğimi her zaman tam olarak delip geçmediği, onu aklın gerektirdiği kadar, senin, seçilmiş Rabbim, hakkın olduğu kadar içtenlikle düşünmediğim; öyleyse bana kendimi nasıl taşımam gerektiğini öğret!

Ebedi Hikmet — Işkencelerim üzerine tefekkür, zaman ve fırsat bulunduğunda onlardan aceleyle geçilerek yapılmamalı, ama onlardan yürekten sevgi ve gizemlerine merhametli bir arayışla geçilerek yapılmalıdır; yoksa yürek, çiğnenmemiş tatlı bir yemeğin ağzı etkilemediği gibi, adanmışlıktan etkilenmeden kalır. Çektiğim acı ıstırap yüzünden ağlayan gözlerle tutkumu düşünmeye eğilimin yoksa, o zaman onu, içinde bulacağın sevinçli yarar yüzünden gülen bir yürekle düşünmelisin. Ama ne gülmeye ne ağlamaya niyetin yoksa, onu, onurum ve övgüm için, yüreğinin kuruluğunda düşünmelisin; bunu yaparak, gözyaşlarına boğulmuş ya da tatlılığa gömülmüş olsaydın yapacağından daha azını yapmamış olursun; çünkü o zaman kendine bakmadan erdem sevgisinden hareket edersin. Ve bunu daha çok yüreğine alman için, izleyeni dinle. Sert adaletim öyledir ki, doğada, büyük ya da küçük, hiçbir yanlış işin kefaretsiz ve düzeltilmeden geçmesine izin vermez. Şimdi, belki yüzden fazla ölümcül günah işlemiş, ve her ölümcül günah için Kilisemin yasasına göre yedi yıl kefaret etmekle ya da yerine getirilmemiş kefaretini korkunç aracın fırınında tamamlamakla yükümlü kılınmış büyük bir günahkâr — böyle sefil bir ruh kefaretini nasıl yerine getirmeli? İç çekişlerinin ve gözyaşlarının sonu ne zaman gelirdi? Ah, ona ne kadar uzun, ne kadar fazlasıyla uzun görünürdü! Bak, benim suçsuz, hak edici Tutkumla bunu çabucak telafi etmiştir! O halde, haklı olarak, kazanılmış hak edişlerimin hazinesini kavrasın, kendine uygulasın, ki bu hazinenin gücüyle, Araf'ta bin yıl yanması gerekse bile, kısa bir sürede suçunu ve kefaretini ödeyebilecek, hiç Araf'a girmeden cennete erişebilecektir.

Hizmetkâr — Ey nazik ve Ebedi Hikmet, iyiliğinle bunu bana öğret; böyle bir kavrayışı yapmaktan ne kadar mutlu olurdum!

Ebedi Hikmet — Böyle bir kavrayışı yapmanın yolu şudur. Bir insan, sık sık ve ciddiyetle, pişman bir yürekle, Göksel Babası'nın gözlerini bu kadar boş yere kızdırdığı kötü işlerinin büyüklüğünü ve çokluğunu tartsın; sonra, kendi doyum işlerini hiç saymasın, çünkü günahlarına karşı tartıldığında, bunlar derin okyanusta küçük bir damladan başka bir şey değildir; ve sonra, benim doyumumun ölçüsüz büyüklüğünü güvenle tartsın; çünkü bedenimden her yerde ölçüsüzce akan değerli Kanımın en küçük damlası bile, bin dünyanın günahlarını kefaret etmeye tek başına yeterdi. Her insan, öyleyse, tutkularıma sempatik katılımla kendini bana ne kadar benzetirse, doyumumdan o kadar çoğunu kendine mal eder. Ayrıca, bir insan, kendi işlerinin küçüklüğünü alçakgönüllülükle ve ölçülülükle benim doyumumun ya da kefaretimin büyüklüğünde eritsin. Ve bunu sana birkaç sözle söylemek gerekirse, şunu bil ki, bütün sayı ve ölçü ustaları, tutkuma gayretli tefekkürde gizlenen ölçüsüz yararı hesaplayamazlardı.

Hizmetkâr — Bana, çarmıhın darağacında dışsal İnsan'ında çektiğin ölçüsüz acıları, ne kadar acımasızca işkence gördüğünü, zavallı ölümün bağlarıyla nasıl kuşatıldığını açıkladın. Eyvah! Rab, çarmıhın altında nasıldı? Yoksa dibinde yüreği senin kederli ölümünle delinmiş hiç kimse yok muydu? Ya da acılarında kederli Annene karşı kendini nasıl taşıdın?

Ebedi Hikmet — Ah, şimdi acıklı bir şeyi dinle, yüreğine işlesin. Duyduğun gibi, önlerinde ölümcül ıstırap içinde asılıyken, işte, karşımda durdular, ve sesleriyle bana alaycı biçimde bağırdılar, başlarını hor görürcesine sallayarak, yüreklerinde beni sanki iğrenç bir solucanmışım gibi bütünüyle küçümseyerek. Ama ben bütün bunun ortasında sağlamdım, ve göksel Babama onlar için ateşle dua ettim; işte, suçsuz Kuzu ben, suçlu hırsızlara benzetildim; bunlardan biri bana hakaret etti, öteki bana yalvardı. Onun duasını dinledim, bütün kötü işlerini bağışladım. Ona göksel cenneti açtım. Acıklı bir şeyi dinle. Çevreme baktım ve kendimi bütün insanlık tarafından bütünüyle terk edilmiş buldum, beni izlemiş olan o dostlar bile şimdi uzakta duruyordu; evet, sevgili öğrencilerim benden bütünüyle kaçmıştı. Böylece çıplak bırakıldım, bütün giysilerimden soyuldum. Bütün gücümü yitirmiştim, zaferden yoksundum. Bana merhametsizce davrandılar, ama ben kendimi uysal ve sessiz bir kuzu gibi taşıdım. Hangi yana dönsem, yüreğin acı sıkıntısıyla kuşatılmıştım. Altımda kederli Annem duruyordu, ki bedenimde çektiğim her şeyi analık yüreğinin dibinde çekti. Bu yüzden nazik yüreğim derinden dokunulmuştu, çünkü yalnızca ben onun büyük kederinin derinliğini biliyor, sıkıntılı jestlerini görüyor, acıklı sözlerini işitiyordum. Ölümcül ayrılışımda onu çok nazikçe teselli ettim, onu sevgili öğrencimin evlatlık bakımına emanet ettim, öğrenciyi de onun analık sadakatinin sorumluluğuna verdim.

Hizmetkâr — Ah, nazik Rab, burada kim içten iç çekmekten ve acıyla ağlamaktan alıkoyabilir kendini? Evet, sen güzel Hikmet, o vahşi aslanlar, kudurmuş kurtlar sana, ey tatlı Kuzu, sana böyle davranacak kadar bu kadar naziksiz olabilir miydi? Nazik Tanrı, ah, keşke hizmetkârın bütün insanlığı temsil etmek için orada olsaydı! Ah, keşke orada Rabbim için ayakta dursaydım, ya da biricik Sevgilimle acı ölüme gitseydim; ya da beni biricik Sevgilimle öldürmeyi seçmeselerdi, yine de keder ve viranlık içinde, yüreğimin kollarıyla çarmıhın sert taş yuvasını kucaklayabilseydim, ve o, salt merhametten paramparça olduğunda, benim zavallı yüreğim de Sevgilimi izleme arzusuyla parçalansaydı.

Ebedi Hikmet — Ezelden beri benim tarafımdan buyrulmuştu ki, saatim geldiğinde, bütün insanlık için acı Tutkumun kadehini yalnız ben içmeliyim. Ama sen, ve beni taklit etmek isteyen herkes, kendinizi inkâr edin, her biriniz kendi çarmıhını yüklenin, beni izleyin. Çünkü kendinize bu ölüş, sanki gerçekten benimle birlikte acı ölümün ta kendisine gitmişsiniz gibi bana hoş gelir.

Hizmetkâr — Nazik Rab, öyleyse bana seninle nasıl öleceğimi ve kendi çarmıhımın ne olduğunu öğret. Çünkü, gerçekten, Rab, madem benim için öldün, artık kendim için yaşamamalıyım.

Ebedi Hikmet — Anladığın kadar en iyisini yapmaya çabaladığında, ve bunu yaparak hemcinslerinden hor gören sözler ve küçümseyici jestler kazandığında, ve seni yüreklerinde öyle bütünüyle hor görürler ki, seni intikam almaktan aciz, hatta korkak sayarlar, ve sen yine de yalnızca tavrında sağlam ve sarsılmaz kalmakla kalmaz, seni kötüleyenler için göksel Babana sevgiyle dua eder, onları O'nun önünde içtenlikle mazur görürsen; işte! benim uğruma kendine böyle ne kadar sık ölürsen, kendi ölümüm de sende o kadar sık tazelenir, yeniden çiçeklenir. Kendini saf ve suçsuz tuttuğunda, ama iyi işlerin öyle yanlış anlaşılır ki, yüreğinin sevinçli rızasıyla kötülerden biri sayılırsın, ve yüreğinin en dibinden, sanki hiç olmamış gibi, gördüğün bütün zararı bağışlamaya hazır olursun, üstelik zulmedenlerine, çarmıha gerenlerimi bağışlamamı taklit ederek söz ve işle yardımcı olmaya hazır olursun, işte o zaman gerçekten Sevgilinle birlikte çarmıha gerilmişsindir. Bütün insanlığın sevgisinden, bütün rahatlık ve avantajdan, mutlak zorunlulukların izin verdiği ölçüde vazgeçtiğinde, o zaman içinde durduğun terk edilmiş hâl, bütün dünyevi sevgiden terk edilmiş bu hâl, saatim geldiğinde beni terk edenlerin hepsinin yerini doldurur. Benim uğruma, aranda ve benim aramda bir engel olan şeylerde bütün dostlarından öyle kopmuş durduğunda, sanki dostların sana ait değilmiş gibi, o zaman bana sevgili bir öğrenci ve kardeş olursun, çarmıhımın dibinde durup acılarımı taşımama yardım edersin. Yüreğinin geçici şeylerden gönüllü kopuşu, ve bana adanmışlığı, çıplaklığımı giydirir ve süsler. Komşundan sana gelebilecek her sıkıntıda, benim sevgim uğruna ezildiğinde, hangi yönden gelirse gelsin, ne kadar öfkeyle gelirse gelsin, haklı ya da haksız olsan da, bütün insanların öfkeli gazabına sessiz bir kuzu kadar uysalca katlandığında, öyle ki uysal yüreğin, tatlı sözlerin ve nazik bakışların sayesinde düşmanlarının yüreklerindeki kötülüğü silahsızlandırırsın; işte bu bile, sende gerçekleşen ölümümün gerçek imgesidir. Evet, bu benzerliği nerede bulursam, o zaman insanda ne büyük bir haz ve tatmin duyarım, ve göksel Babam da öyle. Ah, yalnızca acı ölümümü yüreğinin dibinde, dualarında, işlerinin gösterişinde taşı, o zaman lekesiz Annemin ve sevgili öğrencimin acılarını ve sadakatini yerine getirmiş olursun.

Hizmetkâr — Ah, sevgi dolu Rab, ruhum sana, sefil Tutkunun bedenimde ve ruhumda kusursuz imgelenişini, hazzım için de olsa acım için de olsa, en yüce övgün için ve kutlu istencine göre gerçekleştirmen için yalvarıyor. Ayrıca özellikle, kederli Annenin büyük kederinden bana biraz daha anlatmanı, çarmıhın altında durduğu o saatte kendini nasıl taşıdığını bana aktarmanı diliyorum.

Hizmetkâr — Ah, tanrısal bilgi ve hikmetin büyük zenginliği! Yargıların ne kadar da anlaşılmaz, yolların ne kadar da bilinmez. Zavallı ruhları sana geri getirmenin ne çok tuhaf yolun var! Bütün saf yaratıklar arasında en saf, en nazik, en görkemli yaratığı bu kadar soylu biçimde yarattığında, düşüncelerin neydi, ya da ebedi değişmezliğinde yüreğinde ne kadar sevinçli olmalıydın! Rab, o zaman gerçekten şöyle diyebilirdin: Barış düşünceleri düşünüyorum. Rab, özsel iyiliğinin uçurumundan, kendine yücelğini yeniden içten yansıttın, çünkü tanrısal çıkışlarında yoldan sapmış bütün varlıkları köklerine geri götürdün. Evet, Göksel Baba, senin kendi seçilmiş çocuğun, Ebedi Hikmet'i ona bir rehber olarak vermeseydin, günahkâr bir yaratık sana nasıl yaklaşmaya cesaret edebilirdi? Evet, Ebedi Hikmet, bütün merhametin anasını kendine koruyucu almasaydı, günahkâr bir yaratık bu kadar saflık önünde kirliliğini her zaman keşfetmeye nasıl cesaret edebilirdi? Ebedi Hikmet! Eğer sen kardeşimsen, aynı zamanda Rabbimsin de; eğer gerçekten insansan, vay bana! öyleyse gerçekten Tanrı'sın da, kötü işlerin çok sert bir yargıcısın. Bu yüzden, zavallı ruhlarımız yüreğin dipsiz kederinin dar zindanındayken, ne oraya ne buraya kıpırdayabildiğimizde, bize sefil gözlerimizi sana kaldırmaktan başka bir şey kalmıyor, ey seçilmiş Göklerin Kraliçesi. Öyleyse, sen ebedi güneşin parlaklığını yansıtan ayna, sen sonsuz merhametin gizli hazinesi, bugün ben ve bütün pişman yürekler seni selamlıyoruz! Ey siz yüce ruhlar, siz saf ruhlar, öne çıkın, bütün hazzın büyüleyici cennetindeki yüce Kraliçe'yi övün, takdir edin, teslim edin, sevinçle karşılayın! Çünkü ben buna, o kendi iyiliğinde bana izin vermedikçe, layık değilim. Ey sen Tanrı'nın seçilmiş göğüs dostu, Ebedi Hikmet'in güzel altın tacı, izin ver bana, zavallı bir günahkâra, zayıflığımda bile bana, seninle biraz güvenle konuşayım. Titreyen bir yürekle, utanç dolu bir yüzle, çökük gözlerle, ruhum senin önünde diz çöküyor. Ey sen bütün lütufların anası, sanırım ne ruhumun ne de başka bir günahkâr ruhun sana erişmek için izne ya da bir izin belgesine ihtiyacı yok. Sen bütün günahkârların dolaysız aracısı değil misin? Bir ruh ne kadar günahkârsa, sana özgürce erişebilmesi ona o kadar makul görünür; ne kadar derin kötülükteyse, sana ilerlemek için o kadar çok nedeni vardır. Öyleyse, ruhum, sevinçle öne çık! Büyük suçların seni uzağa itiyorsa, dipsiz iyiliği seni yaklaşmaya davet ediyor. Ey öyleyse, bütün günahkâr yüreklerin biricik tesellisi, suçlu ölümlülerin biricik sığınağı, sana bu kadar çok ıslak göz, bu kadar çok yaralı, sefil yürek kaldırılıyor, benimle Ebedi Hikmet arasında lütufkâr bir aracı ve barışma kanalı ol. Ey düşün, düşün, sen yumuşak seçilmiş Kraliçe, bütün hak edişlerini bizden, zavallı günahkârlardan aldığını. Seni Tanrı'nın anası yapan, Ebedi Hikmet'in içinde dinlendiği bir sandık yapan neydi? Ey Hanım, bu bizim, zavallı ölümlülerin günahlarıydı! Bizim sefaletimiz olmasa, ki bu lütuf ve merhamete ihtiyaç duyar, lütufların ve merhametin anası diye nasıl çağrılabilirdin? Yoksulluğumuz seni zengin etti, suçlarımız seni bütün saf yaratıkların üstüne soylulaştırdı. Ey öyleyse, nazik yüreğinin bir günahkârdan, sefil bir ölümlüden hiç çevirmediği merhamet gözlerini buraya çevir! Beni koruman altına al, çünkü tesellim ve güvencem sendedir. Nice suçlu ruh, Tanrı'ya ve bütün göksel orduya veda ettikten, Tanrı'yı inkâr edip O'ndan umudunu kestikten ve O'ndan acıklı biçimde ayrıldıktan sonra, sana tutunmaya devam ederek tatlılıkla alıkonulmuş, ta ki sonunda, senin aracılığınla yeniden lütfa erişene dek. Suçları ne kadar büyük olursa olsun, taşan iyiliğinin yardımı reddettiği günahkâr kim? İşte, ruhum kendi içinde ciddiyetle düşündüğünde, sanırım, mümkün olsaydı, gözlerim sevinçten ağlarken yüreğimin ağzımdan fırlaması yalnızca doğru olurdu; adın ağzımda petekten bal gibi eriyor böyle. Sen bile ana, Merhamet Kraliçesi diye çağrılıyorsun, evet, nazik ana, evet, merhametin yumuşak anası! Ey ne ad! Ah, adı lütufla bu kadar zengin olan varlık ne kadar da dipsiz! Hiç bir şarkının ezgisi, pişman yüreklerimizde senin saf adın kadar tedirgin bir yüreği yatıştırırcasına çınladı mı? Bu yüce ad karşısında akıl gereği bütün başlar eğilmeli, bütün dizler bükülmeli. Kötü ruhların düşman güçlerini kaç kez kaçırtmadın, sert yargıcın öfkeli adaletini kaç kez yatıştırmadın! O'ndan lütuf ve teselli kaç kez kazanmadın! Evet, biz olduğumuz gibi zavallı günahkâr ölümlüler, buna ne diyebiliriz? Böyle büyük bir iyiliği hiç nasıl kabul edebiliriz? Bütün melek dilleri, bütün saf ruhlar, göklerin ve yerin ve içerdikleri her şey onun hak edişlerini, büyüleyici güzelliğini, lütufkârlığını ve ölçüsüz değerini hakkıyla övemezse, eyvah! biz günahkâr yürekler ne yapabiliriz? Elimizden geleni yapalım, ona takdirimizi, şükranımızı ifade edelim; çünkü gerçekten onun büyük nezaketi armağanın küçüklüğüne değil, niyetin saflığına bakar. Ah, tatlı Kraliçe, cinsin senin tatlı adınla ne kadar haklı olarak sevinebilir; çünkü lanetliydi ilk Havva, bilgi ağacının acı meyvesinden yediği için; kutlu olsun ikinci Havva, ki bize göklerin tatlı meyvesini yeniden getirdi! Kimse Cennet için yakınmasın; bir cenneti yitirdik, iki başka cennet kazandık. Çünkü içinde canlı ağacın meyvesinin büyüdüğü o bir cennet değil mi? İçinde bütün haz ve sevinç birlikte bulunan? Ve ölüler yeniden yaşıyorsa, ellerinden, ayaklarından ve böğründen bütün yeryüzünü sulayan canlı çeşmelerin, tükenmez merhametin, dipsiz hikmetin, taşan tatlılığın, ateşli sevginin, sonsuz yaşamın çeşmelerinin aktığı O'nun meyvesini yalnızca tatsalar, o zaman bu da her cennetin üstünde bir cennet değil mi? Gerçekten, Rab, bu meyveden tadan, bu çeşmeden içen kim olursa olsun, bu iki cennet bahçesinin dünyevi cenneti çok geride bıraktığını bilir. Ama sen, ey seçilmiş Kraliçe, bütün lütfun kapısı, henüz hiç kapanmamış olan merhamet kapısısın. Gökler ve yer geçip gidebilir, ama sen, yardımını içtenlikle arayan hiç kimsenin onu elde etmeden senden ayrılmasına izin vermezsin. Bak, tam bu yüzden, uyandığımda ruhumun gördüğü ilk şey, uykuya yattığımda gördüğü son şey sensin. Saf ellerinin Tanrı'nın önüne sunduğu ve O'na tavsiye ettiği herhangi bir şey, kendinde ne kadar küçük olursa olsun, nasıl reddedilebilir? Öyleyse al, ey al, işlerimin küçüklüğünü ve sun, ki senin ellerinde Her Şeye Kadir Tanrı'nın gözleri önünde bir şey gibi görünsün. Sen bile lütuflarla eritilmiş, değerli zümrütlerle ve safirlerle ve bütün erdemlerle kakma yapılmış kızıl altının saf kabısın, ki tek görünüşün bile, göksel Kral'ın gözünde, bütün öteki yaratıkların görünüşünü aşar. Ey sen sevimli, seçilmiş tanrısal gelin, eğer Kral Ahasveros Ester'in güzelliğine tutulduysa, eğer o bütün kadınların üstünde onun gözünde hoş bulunduysa, eğer hepsinin üstünde lütuf bulduysa, öyle ki onun dilediği her şeyi onun için yaptıysa, ey sen, bütün kızıl güller ve zambaklar, güzelliği aşan, Göklerin Kralı senin lekesiz saflığına, uysal alçakgönüllülüğüne, bütün erdemlerinin ve lütuflarının tatlı kokan çiçek demetine ne kadar haklı olarak tutulabilir! Ya da vahşi ve soylu tek boynuzluyu senden başka kim yakalayabilir? Bütün ölümlülerin üstünde, senin narin ve sevgi esinleyen güzelliğin O'nun gözünde ne kadar sonsuzca hoş, ki bunun karşısında bütün öteki güzellik güneşin parlaklığı önünde bir ateş böceği gibi soluyor. O'nun önünde kendin ve lütufsuz biz ölümlüler için ne taşan bir lütuf bulmadın! Göksel Kral öyleyse sana bir şeyi nasıl reddedebilir, nasıl reddedebilir ki? Gerçekten diyebilirsin, Sevgilim benimdir, ben de O'nunum. Ah! Sen Tanrı'nınsın, Tanrı da senindir, ve ikinizin hiçbir ikiliğin bölemeyeceği ebedi ve dipsiz bir sevgi karşılıklılığı var. Bizi düşün, kederli ıstırapta bu kadar sefilce dolaşmaya devam eden yoksul muhtaçları. Evet, göğün ve yerin yüce Hanımı, şimdi kalk ve bize nazik Çocuğunla, Ebedi Hikmet'le bir aracı ve lütuf kazandırıcı ol. Ah, Ebedi Hikmet, bana bir şeyi reddeder misin? Seni göksel Babanın önüne sunduğum gibi, saf nazik Ananı da senin önüne sunuyorum. Sana bu kadar sık nazikçe bakan o yumuşak gözlerine bak; bebeklik yüzüne bu kadar sık sevgiyle bastırdığı o güzel yanaklara bak. Ey seni bu kadar sevgiyle, bu kadar nazikçe tekrar tekrar öpen o tatlı ağzına bak. Sana bu kadar sık hizmet eden o saf ellerine bak. Ey sen bütün iyiliklerin üstünde iyilik, seni bu kadar sevgiyle emziren, kollarında taşıyan; seni yatağa yatıran, uyandıran ve nazikçe büyüten ona bir şeyi nasıl reddedebilirsin! Ey Rab, çocukluğunun günlerinde ondan hiç deneyimlediğin bütün sevgiyi sana hatırlatayım, analık kucağında oturduğunda, ve şakacı gözlerinle, ona duyduğun bütün öteki yaratıkların üstündeki o dipsiz sevgiyle, yüzüne bu kadar hoş ve nazikçe güldüğünde! Ayrıca, sefil çarmıhının darağacı altında, analık yüreğinin seninle çektiği yürek parçalayıcı kederi de düşün, ki orada seni ölümün ıstırabında gördü, ve yüreği ve ruhu seninle keder ve sıkıntı içinde bu kadar sık bayıldı. Rab, sana yalvarıyorum, onun hatırına, günahlarımdan kurtulmam, lütfunu kazanmam ve onu bir daha asla yitirmemem için her araca bana ver.

Hizmetkâr — Kim gözlerime harflerin sayısınca gözyaşı verecek, ki parlak gözyaşlarıyla, Kutlu Hanımımın dipsiz yürek parçalayıcı kederinin sefil gözyaşlarını yazabileyim? Saf Hanım ve göğün ve yerin soylu Kraliçesi, taş yüreğime, o sefil çarmıh altında nazik Çocuğun için acı sıkıntı içinde döktüğün kaynar gözyaşlarından biriyle dokun, ki taş yüreğim yumuşasın ve seni dinlesin; çünkü yürek parçalayıcı keder öyle bir doğaya sahiptir ki, ona dokunulan kişi dışında kimse onun gerçek bilgisine sahip olamaz. Öyleyse, ey seçilmiş Hanım, yüreğime kederli sözlerinle dokun, ve bana kısa, anlamlı sözlerle, yalnızca bir öğüt olarak, zihninde nasıl olduğunu, çarmıhın dibinde kendini nasıl taşıdığını anlat, nazik Çocuğunu, güzel ve nazik Hikmet'i böyle acıklı biçimde can verirken gördüğünde.

Yanıt — Kederle ve yürekten kederle dinlemelisin bunu; çünkü şimdi acı çekmekten bağışık olsam da, o zaman değildim. Çarmıhın dibine varmadan önce, nice büyük, söze sığmaz yürek ıstırabına katlanmıştım, özellikle Çocuğumun dövülmesini, tepilmesini ve kötü muamele görmesini ilk gördüğüm yerde, bunu görünce gücüm beni terk etti, ve böyle çaresizce, sevgili Oğlumun ardından çarmıhın dibine taşındım. Ama sorduğun konuda, zihnimde nasıl hissettiğim, kendimi nasıl taşıdığım hakkında, senin bilebileceğin kadarını dinle; çünkü bütününü hiçbir yürek asla kavrayamamıştır. Öyleyse şunu anla, bir yüreği hiç sıkıntıya sokabilecek bütün keder, analık yüreğimin o sırada çektiği dipsiz kedere karşı yalnızca okyanusta bir damla olurdu; ve aynı zamanda şunu anla ki, sevilen ne kadar sevgili, ne kadar tatlı, ne kadar değerliyse, onun yitirilmesi ve ölümü o kadar dayanılmaz olur. Şimdi, bütün yeryüzünde, doğmuş en nazik olan, benim kendi en sevgili biricik sevgilim, İsa Mesih'ten daha sevimli görülen biri hiç oldu mu, ki dünyanın bahşedebileceği her şeye Onun sayesinde ve Onda tam olarak sahiptim? Kendime çoktan ölmüştüm, yalnızca Onda yaşıyordum, ve sonunda kendi güzel sevgilim öldürüldüğünde, ancak o zaman bütünüyle öldüm; ve biricik sevgim yalnızca bir taneydi, üstelik bana bütün öteki sevgilerin üstünde sevgiliydi, öyleyse biricik kederim de yalnızca bir taneydi, ve hiç dile getirilmiş bütün kederlerin üstünde bir kederdi. Onun güzel ve nazik insanlığı benim için hoş bir manzaraydı; O'nun görkemli Tanrılığı gözlerim için tatlı bir tefekkürdü; O'nu düşünmek yüreğimin hazzıydı; O'ndan söz etmek eğlencemdi; O'nun tatlı sözlerini duymak ruhum için müzikti. O yüreğimin aynası, ruhumun tesellisiydi; gökleri ve yeri, ve içlerindeki her şeyi, O'nun tatlı varlığında sahiplendim. İşte, sevgilimi önümde ölümcül ıstırap içinde asılı gördüğümde, eyvah, o manzara! Eyvah, o ne andı! Yüreğim içimde nasıl da öldü! Cesaretim nasıl da söndü! Gücüm bana nasıl da hıyanet etti! Bütün duyularım beni nasıl da terk etti! Yukarı baktım, ama çocuğuma yardım edemedim. Aşağı baktım, yalnızca O'na bu kadar acımasızca kötü davrananları gördüm. Ah, bu bütün dünya o zaman bana nasıl da dar geldi! Bütün yüreğimi yitirmiştim; sesim benden kaçmıştı; ayrıca bütün gücümü de yitirmiştim; ve yine de, kendime geldiğimde, zayıf sesimi kaldırdım ve Çocuğuma, yakınarak, şöyle sözler söyledim: Eyvah, Çocuğum! Eyvah, sen benim Çocuğum! Eyvah, yüreğimin hoş aynası, ki içinde kendimi görmekten bu kadar sık haz aldım, şimdi seni önümde sefil biçimde asılı görüyorum! Eyvah, sen bütün bu dünyanın üstünde hazine! Anam, babam, ve yüreğimin ifade edebileceği her şey (bana bunları çağrıştıransın), beni de kendinle götür! Ya da zavallı anını kime bırakacaksın? Ah, kim bana Senin için ölmeme, Senin için bu acı ölümü çekmeme izin verecek? Ah, sevgiyle parçalanmış bir ananın sefaleti ve sıkıntısı, bütün sevinçten, bütün sevgiden, bütün tesellinden nasıl soyuldum! Ey sen açgözlü ölüm, beni neden esirgiyorsun? Al, zavallı Çocuğuyla zavallı anayı da al; ona, yaşamak ölmekten daha acı! Ruhumun sevdiğini, evet, O'nu, ölürken görüyorum! Ve sesimi böyle ağıtla kaldırırken, işte, Çocuğum beni çok nazikçe teselli etti, ve başka şeylerin yanı sıra dedi ki: İnsanlığın başka türlü kurtulamayacağını, ve üçüncü günde yeniden dirilip bana ve öğrencilerine görüneceğini; ve ayrıca dedi: Kadın, ağlamayı bırak; artık ağlama, güzel anam, seni sonsuza dek terk etmeyeceğim! Ve Çocuğum böyle nazikçe beni teselli ederken, ve beni, sevdiği, kederle dolu, orada duran öğrenciye emanet ederken (O'nun bu sözleri, yüreğime öyle acıklı, öyle iç çekişlerle kırık bir tonda ulaştı ki, yüreğimi ve ruhumu keskin bir kılıç gibi delip geçtiler), Yahudilerin sert yürekleri bile bana merhametle harekete geçti. Kollarımı ve ellerimi kaldırdım, ve yüreğimin ıstırabında, sevgilimi seve seve kucaklardım, ama bunu yapamadım. Ve sonra, yürek parçalayıcı kederimle ezilmiş, çarmıhın dibine çöktüm ve dilsiz kaldım; ve kendime döndüğümde, başka hiçbir şey yapamadığımdan, yaralarından sızan kanı öptüm, öyle ki solgun yanaklarım ve ağzım kanla lekelendi.

Hizmetkâr — Ah, sen dipsiz iyilik, bu ne sonsuz işkence, ne sonsuz sefalet! Nereye döneyim, ya da gözlerimi kime çevireyim? Güzel Hikmet'e yukarı baksam, yalnızca keder ve sıkıntı görüyorum, ki bunda yüreğim içimde çökecek gibi. Dışarıdan O'na karşı bağırıp haykırıyorlar, içeriden ölümün ıstırabı O'nunla boğuşuyor, bütün damarları işkence tahtasında, bütün kanı fışkırıp gidiyor, keder haykırışlarından ve tesellisiz, iyileşmesiz ölümden başka bir şey yok. Sonra, gözlerimi yalnızca saf Anasına çevirsem, nazik yüreğinin sanki bin kılıç delmiş gibi yaralarla delindiğini görüyorum, eyvah! Saf ruhunun kederle parçalandığını görüyorum. Onunkiler gibi sefalet ve özlem jestleri hiç görülmedi, onunkiler gibi analık ağıtı hiç duyulmadı; hasta bedeni bütün güçten yoksun bırakıldı, güzel yüzü ölmüş kanla bulandı. Ah, bütün sefaletlerin üstünde büyük sefalet! O'nun yüreğinin işkencesi, kederli Anasının ıstırabında yatıyor; kederli Anasının işkencesi, sevgili Oğlunun suçsuz ölümünde yatıyor, ki bu ona kendi ölümünden daha acı verici. O ona bakıyor ve onu nazikçe teselli ediyor; o ellerini O'na uzatıyor, O'nun yerine seve seve ölürdü. Eyvah! İkisinden hangisi burada daha acı hissediyor? Hangisinin sıkıntısı daha büyük? İkisi için de bu öylesine dipsiz ki, ona hiçbir zaman eş bir şey olmamıştır. Eyvah! Analık yüreği. Eyvah! Nazik kadınlık zihni. Analık yüreğin bu sonsuz kederi nasıl taşıyabildi hiç? Kutlu olsun o yürek, ki bir yürek kederinden hiç söylenmiş her şey, gerçeğe karşı yalnızca bir düş gibi kalır. Kutlu ol sen, ey sabahın yükselen kızıllığı, bütün yaratıkların üstünde! Ve kutlu olsun Ebedi Hikmet'in yakut kızıl kanıyla süslenmiş, güzel yüzünün çiçekle işlenmiş, gül kokulu çayırı! Eyvah! Sen güzel hikmetin sevimli yüzü, ölümde nasıl da soluyorsun! Eyvah! Sen güzel beden, nasıl da asılı duruyorsun! Vay bana, sen saf kan, seni doğuran saf Anana nasıl da sıcak akıyorsun! Ağıt yakın, siz analar, benimle bu ıstırap için ağıt yakın! Siz bütün saf yürekler, saf Ananızı bu kadar serpen bu gül renkli, saf kan yüreklerinize işlesin! Bakın, bütün yürekler, siz ki hiç keder çekmiştiniz, bakın ve görün, bu kedere benzer bir keder hiç oldu mu! Gerçekten, yüreklerimizin burada acıma ve merhametle erimemesi bir harikadır; öyle büyüktü bu sıkıntı ki, sert taşlar paramparça oldu, yer titredi, güneş söndü, çünkü Yaratıcılarına merhamet göstermek istediler!

Hizmetkâr — Ebedi Hikmet! Ölçüsüz Tutkun üzerine ne kadar çok düşünülürse, o kadar dipsiz görünüyor. Çarmıh altındaki uç noktan çok büyüktü, ama çarmıhta, o saatte acı ölümün bütün sancılarını hisseden dışsal güçlerine göre daha da büyüktü. Ama, nazik Rab, içsel İnsan'ında, soylu Ruhunda nasıldı? Onda hiç teselli, öteki şehitlerin ruhları gibi acımasız acılarını yumuşatacak hiç tatlılık yok muydu? Ya da acıların ne zaman sona erdi?

Ebedi Hikmet — Şimdi, hiç duymadığın bir sefaletlerin sefaletini dinle. Ruhum, en yüce güçlerine göre, o zaman saf Tanrılığın görüsüne ve hazzına sarılmış olsa da, gerçekten soylu olduğu gibi, işte, dışsal ve içsel doğamın alt güçleri hâlâ bütünüyle kendi başına bırakılmıştı, hiçbir teselli olmadan, acının sonsuz acılığının son damlasına dek, öyle ki hiçbir işkence buna eşit olmadı. Ve böylece bütünüyle çaresiz ve terk edilmiş, akan yaralarla, ağlayan gözlerle, uzatılmış kollarla, bedenimin damarları işkence tahtasında, ölümün ıstırabında bırakıldığımda, işte o zaman sesimi ağıtla kaldırdım ve Babama zavallıca haykırdım: Tanrım, Tanrım, beni neden terk ettin? Ve yine de bütün bunda, istencim, O'nun istenciyle ebedi uyum içinde birleşmişti. Ve bütün kanım döküldüğünde, bütün gücüm tükendiğinde, işte, ölümcül ıstırabımdan ötürü acı bir susuzluğa yakalandım. Ama insanlığın kurtuluşuna daha da çok susadım. O zaman kavrulmuş ağzımın yanan susuzluğunu gidermek için bana sirke ve öd getirdiler. Ve insanlığın kurtuluş işini tamamladığımda, haykırdım: Tamamlandı! Babama, ölüme dek bütünüyle itaatkârdım. Ruhumu O'nun ellerine emanet ettim, diyerek: Ruhumu ellerine emanet ediyorum. Ve sonra soylu Ruhum bedenimden ayrıldı, ikisi de yine de Tanrılıktan ayrılmadan kaldı! Bundan sonra sağ böğrüme keskin bir mızrak saplandı; hemen değerli kanın bir seli fışkırdı, ve onunla birlikte canlı suyun bir çeşmesi. Bak, çocuğum, bu kadar acıklı bir uçta seni ve bütün seçilmişleri kurtardım, suçsuz kanımın canlı kurbanıyla seni sonsuz ölümden esirgedim.

Hizmetkâr — Eyvah! Nazik ve sevgi dolu Rab ve Kardeş, beni ne kederli, ne acılı bir emekle biçtin! Eyvah! Soylu Rab, beni ne kadar ateşle sevdin, ne kadar cömertçe kurtardın! Vay bana, sen güzel Hikmet, sevgini ve acılarını kabul edecek bir hâlde nasıl olabilirim hiç? Samson'un gücü, Absalom'un güzelliği, Süleyman'ın hikmeti, bütün kralların zenginliği ve büyüklüğü bende olsaydı, tek dileğim bunları senin övgüne ve hizmetine adamak olurdu. Ama, Rab, ben hiçbir şeyim, bu yüzden hiçbir şey yapamam. Ey Rab, sana nasıl teşekkür edeyim?

Ebedi Hikmet — Bütün meleklerin dillerine, bütün insanlığın iyi işlerine, bütün yaratılmışların güçlerine sahip olsaydın bile, senin sevgin için çektiğim en küçük sancı için bana teşekkür edemez, karşılığını ödeyemezdin.

Hizmetkâr — Nazik Rab, öyleyse bana bildir ve öğret, lütfun aracılığıyla sana nasıl hoş gelebilirim, madem kimse sana sevginin işaretleri için bir karşılık veremez.

Ebedi Hikmet — Sık sık kederli çarmıhımı gözlerinin önüne koymalısın, acı işkencelerimin yüreğine işlemesine izin vermelisin, kendi acılarını onlara göre biçimlendirmelisin. Sana, hiçbir tatlılık olmadan, tesellisiz ıstırap ve kuruluk içinde pinemene ve solmana izin verirsem, yabancı bir tesellinin peşine düşmemelisin. Sefalet çığlığın, kendini ve bütün arzularını O'nun Babacan istencine göre inkâr ederek, göksel Babana yükselsin. Acın dışarıdan ne kadar acıysa, içeriden o kadar teslim olmuşsan, bana o kadar çok benzersin, göksel Babama o kadar sevgilisin, çünkü burada en dindar olanlar en güçlü sınavdan geçirilir. Arzuların, kendilerine hoş gelebilecek bir şeyde tatmin ve haz arama susamış bir isteğe sahip olsa bile, benim uğruma bundan vazgeçmelisin, ve böylece susamış ağzın benimle acılıkta ıslanacak. İnsanlığın kurtuluşuna susamalısın. İyi işlerini kusursuz bir yaşama yöneltmeli, sona dek sebat etmelisin. İstencin boyun eğmiş olmalı, üstlerine itaatin hazır olmalı; ruhunu ve ona ait her şeyi göksel Babanın ellerine teslim etmelisin, ve ruhun, son yolculuğunun bir önceliği olarak, zamandan ebediyete ölmekte olmalıdır. Bak, böylece çarmıhın benim sefil çarmıhıma göre biçimlenecek ve onda değerli biçimde gerçekleştirilecek. Kendini, sevgi yaralı yüreğimle birlikte, açık böğrüme bütünüyle kapatmalı, orada oturmalı, dinlenme yerini orada aramalısın. O zaman seni yaşam sularıyla yıkayacağım, seni değerli kanımla mor renkte süsleyeceğim. Kendimi sana katacağım, seni kendimle ebedi olarak birleştireceğim.

Hizmetkâr — Rab, hiçbir mıknatıs sert demiri kendine çekmekte, ruhuma böyle sunulan sevgi dolu Tutkun kadar bütün yürekleri kendine birleştirmekte güçlü olmamıştır. Eyvah! Sen sevgi dolu Rab, beni şimdi sevgi ve keder aracılığıyla bu dünyadan çarmıhındaki sana çek, bende çarmıhına en yakın benzeyişi gerçekleştir, ki ruhum seni en yüce görkeminde tadabilsin.

Hizmetkâr — Ah, saf Ana ve nazik Hanım! Oğlun için çektiğin büyük ve acı yürek ıstırabı ne zaman sona erdi?

Yanıt — Sözlerimi kederli bir merhametle dinle. Nazik Çocuğum can verdiğinde, önümde asılı dururken, yüreğimin bütün gücü bütünüyle kırıldığında, başka hiçbir şey yapamasam da, ölü Çocuğuma nice bakış attım. Ve onu indirmeye geldiklerinde, sanki ölümden uyandırılmış gibiydim. O'nun cansız kollarını ne analık sevgisiyle kabul ettim, onları kanla lekelenmiş yanaklarıma ne sevgi iç çekişleriyle bastırdım, ve bana indirildiğinde, kollarımda ölü olarak, O'nu ölçüsüzce ne şefkatle kucakladım; biricik seçilmiş sevgimi yüreğime nasıl bastırmadım, yüzünün taze kanayan yaralarını tekrar tekrar nasıl öpmedim! Ve yine de, bütün bedeni ne büyüleyici bir güzellikle dönüşmüştü ki, bütün yürekler onu yeterince seyredemezdi. Sonra nazik Çocuğumu kucağıma aldım ve O'na baktım. O'na baktım, ölmüştü! O'na tekrar tekrar baktım, ama ne sesi ne bilinci vardı. O zaman yüreğim yeniden içimde öldü ve neredeyse bin parçaya bölünecekti. O zaman nice derin ve yürek parçalayıcı iç çekiş çektim, gözlerim nice gözyaşı döktü, bütün suretim görülmesi acıklıydı, acıklı sözlerim dudaklarıma zar zor ulaştı, kederle boğuldu, yalnızca yarım ifade edildi. Eyvah, eyvah, diye haykırdım, yeryüzünde hiç kimse, senin gibi, benim suçsuz ve sevgili Çocuğum, bu kadar acımasızca kullanıldı mı! Eyvah, Çocuğum, biricik tesellim, biricik sevincim, benim için nasıl bu kadar acılığın kaynağına dönüştün! Şimdi nerede doğumunda deneyimlediğim sevinç? Nerede çocukluğunda duyduğum haz? Nerede varlığında sahip olduğum onur ve saygınlık? Yüreğimi büyüleyebilecek her şey nereye gitti? Ah keder! Ah ıstırap! Ah acılık! Ah yürek viranlığı! Gerçekten her şey dipsiz bir yürek viranlığına, ölümcül bir ıstıraba dönüştü! Eyvah, sen benim Çocuğum, bütün sevgiden nasıl da soyuldum, yüreğim nasıl da bütünüyle tesellisiz kaldı! Ölmüş Çocuğum yüzünden böyle, ve buna benzer nice ağıt sözü söyledim.

Hizmetkâr — Ah, saf ve güzel Ana, ayrılık saati gelmeden önce, O bizden mezara kapılıp götürülmeden önce, bu anda yüreğimi bir kez daha sevgili Çocuğunla, Rabbim, Ebedi Hikmet'le teselli etmeme izin ver. Lekesiz Ana! Yüreğinin ıstırabı ne kadar dipsiz olursa olsun, bütün öteki yürekleri ne kadar güçlü etkilerse etkilesin, yine de, sanırım, ölmüş Çocuğunu sevgiyle kucaklamakta bir haz buldun. Ah, saf ve nazik Hanım, sevgili Çocuğunu, ölümde göründüğü gibi, ruhumun kucağına sunmanı diliyorum, ki gücüm ölçüsünde, ruhta ve tefekkürde, senin bedeninde yaşadığını deneyimleyebileyim. Rab, gözlerim sana en coşkulu sevinçle ve en derin, yürekten sevgiyle çevrilmiş, ki hiçbir biricik sevgi hiç sevgilisi tarafından böyle görülmemiştir. Rab, ruhum, tatlı gülün saf güneşin parlaklığına açıldığı gibi, senin kucaklamana açılıyor. Rab, ruhum kollarını sana sonsuz bir arzuyla uzatıyor. Ah, sevgi dolu Rabbim, bugün seni ateşli bir arzuyla kucaklıyorum, seni yüreğimin ve ruhumun en dibine bastırıyorum, ve sana ölümünün sevgi dolu saatini hatırlatıyorum, ki onu bende asla yitirmeme izin verme; ve ne yaşamın ne ölümün, ne sevincin ne kederin seni benden asla ayırmamasını diliyorum. Rab, gözlerim ölü yüzünü seyrediyor, ruhum bütün taze kanayan yaralarını tekrar tekrar öpüyor, bütün duyularım çarmıhın canlı ağacının altındaki bu tatlı meyveyle besleniyor; ve bu makul, çünkü bu kişi kendini suçsuz yaşamıyla teselli eder, öteki büyük alıştırmaları ve sıkı davranışıyla; biri bununla, öteki onunla; ama, bana gelince, bütün tesellim, bütün güvencem, bütünüyle senin Tutkunda, doyumunda ve hak edilmiş ödülünde yatıyor, ve bu yüzden Tutkunu her zaman sevinçle yüreğimin dibinde taşıyacağım, ve onun imgesini dışarıya, sözlerde ve işlerde, gücümün son sınırına dek göstereceğim.

Ah, ebedi ışığın büyüleyici parlaklığı, benim için şimdi nasıl da bütünüyle sönmüşsün! İçimdeki bütün ahlaksızlığın yanan şehvetini söndür.

Ah, tanrısal görkemin saf saydam aynası, şimdi nasıl da kirlenmişsin! Kötü işlerimin büyük lekelerini temizle!

Ah, babacan iyiliğin güzel imgesi, nasıl da kirletilmiş, bütünüyle bozulmuşsun! Ruhumun bozulmuş ve solmuş imgesini onar!

Ah, sen suçsuz Kuzu, nasıl da sefilce kullanılıyorsun! Suçlu, günahkâr yaşamımı düzelt ve kefaretini öde!

Ah, sen bütün kralların Kralı, bütün rablerin Rabbi, ruhum seni burada böyle acıklı ve korkunç bir durumda yatarken nasıl görüyor! Bağışla, ruhum şimdi seni terk edilmişliğinde keder ve ağıtla kucakladığından, senin sonsuz görkeminde sevinçle senin tarafından kucaklansın. Amin.

Hizmetkâr — Şimdi, nazik Hanım, kederine ve hüzünlü anlatına son ver, ve bana Sevgilinden nasıl ayrıldığını anlat.

Yanıt — Görülmesi ve duyulması bir sefaletti. Eyvah, Çocuğum yanımdayken her şey hâlâ katlanılabilirdi; ama ölü Çocuğumu çökmüş yüreğimden, kucaklayan kollarımdan, yüzüne bastırdığım yüzümden koparıp gömdüklerinde, o saatte içimden kopan feryat zar zor inanılırdı; ve sonra ayrılık anı geldiğinde, ah, ne bir ıstırap, ne bir keder görüldü bende! Çünkü beni Sevgilimden ayırdıklarında, bu ayrılık yüreğimle acı ölüm gibi boğuştu. Beni götüren ellerin desteğiyle, sendeleyen adımlarla yürüdüm, çünkü bütün tesellimden soyulmuştum, yüreğim Sevgilime dönmeyi acıklı biçimde özlüyordu, güvencem bütünüyle O'na bağlıydı, bütün insanlıktan yalnızca O'na tam sadakat ve gerçek bağlılık gösterdim, mezara kadar.

Hizmetkâr — Ah, sevecen ve nazik Hanım, bu yüzden bütün yürekler seni selamlıyor, bütün diller seni övüyor, çünkü Babacan yüreğin bize bahşetmeyi lütfettiği bütün iyilik senin ellerinden aktı. Sen başlangıçsın, sen araçsın, sen aynı zamanda son da olacaksın. Eyvah, saf ve nazik Ana, bugün sana sefil ayrılığını hatırlatayım; nazik Çocuğundan acı ayrılışını düşün, ve bana yardım et ki ne senden ne de O'nun sevinçli yüzünden ayrılmayayım.

Evet, saf Ana, şimdi ruhum merhametli bir eşduyumla yanında durup seni ateşli bir arzuyla kucakladığı, yürekten arzu, şükran ve övgüyle tefekkürde seni mezardan Kudüs kapısından geçirip evine geri götürdüğü gibi, ben de son ayrılışımda, ey saf ve nazik Ana, ruhumun senin tarafından yeniden Anavatanına götürülmesini, orada sonsuz mutlulukta pekiştirilmesini diliyorum. Amin.

Hizmetkâr — Ebedi Hikmet! Biri bana bütün yeryüzünü kendime versem, bu bana, senin tatlı öğretilerinde bulduğum hakikat ve yarar kadar hoş gelmezdi. Bu yüzden, yüreğimin en dibinden dilerim ki sen, Ebedi Hikmet, bana daha çok öğretesin. Rab, yalnızca senin için yaşamayı arzulayan Ebedi Hikmet'in bir hizmetkârına her şeyden çok ait olan nedir? Rab, saf aklın Kutsal Üçlü Birlik'le birliğini duymak isterim, ki bunda, Söz'ün ebedi doğuşunun gerçek yansımasında ve kendi Ruhunun yeniden doğuşunda, akıl kendinden koparılır ve Tanrı'yla yüz yüze durur.

Ebedi Hikmet — İyi bir yaşamda hâlâ en aşağıda duran, öğretide en yüksek olanı sormasın. Sana daha çok yararlı olacak şeyi öğreteceğim.

Hizmetkâr — Rab, bana ne öğreteceksin?

Ebedi Hikmet — Sana ölmeyi öğreteceğim, sana yaşamayı öğreteceğim. Sana beni sevgiyle kabul etmeyi öğreteceğim, sana beni sevgiyle övmeyi öğreteceğim. Bak, sana gerçekten ait olan budur.

Hizmetkâr — Ebedi Hikmet, dileklerimi yerine getirme gücüm olsaydı, bu geçici hâlde, öğreti olarak, kendime ve bütün dünyaya nasıl öleceğimi, bütünüyle senin için nasıl yaşayacağımı, sevgini bütün yüreğimle nasıl besleyeceğimi, seni sevgiyle nasıl kabul edeceğimi ve seni sevgiyle nasıl öveceğimi bilmekten başka bir şey dilemem gerekip gerekmediğini bilmiyorum. Ey Tanrım, bunu yapabilen, bütün yaşamını bunda tüketen insan ne kadar kutludur. Ama, Rab, ruhani bir ölmeyi mi yoksa bedensel bir ölmeyi mi kastediyorsun?

Ebedi Hikmet — Hem birini hem ötekini kastediyorum.

Hizmetkâr — Rab, bedensel ölmeyi öğrenmeye ne ihtiyacım var? Kesinlikle geldiğinde kendini öğretir.

Ebedi Hikmet — Öğrenmeyi o ana erteleyen, çok geç kaldığını görecek.

Hizmetkâr — Ey Rab, ölüm hakkında duymak benim için hâlâ biraz acı.

Ebedi Hikmet — Bak, şimdi şehirlerin ve manastırların dolu olduğu o hazırlıksız ve korkunç ölümlerin kaynağı da bu. Bak, ölüm seni sık sık gizlice gemlemiş, sayısız kalabalığa yaptığı gibi seni de buradan uzaklaştırmayı arzulamıştır; şimdi sana onlardan birini göstereceğim. Öyleyse içindeki duyunu aç, gör ve dinle; komşunun kişiliğinde acımasız ölümün neye benzediğini gör, yalnızca duyacağın acıklı sesi işaretle.

Hizmetkâr, anlayışıyla, hazırlıksız ölmekte olan bir adamın sesini yüksek sesle haykırıp şöyle konuştuğunu duydu: Ölümün kederleri beni kuşattı. Vay bana, sen Göklerin Tanrısı, hiç dünyaya doğmuş olmayaydım. Yaşamımın başlangıcı ağlayış ve gözyaşıyla oldu, şimdi ondan ayrılışım da acı ağlayış ve gözyaşıyla oluyor. Eyvah, ölümün kederleri beni kuşattı, cehennemin acıları beni sardı! Ey ölüm, ey öfkeli ölüm, genç ve sevinçli yüreğime ne kadar da istenmeyen bir konuksun! Gelişine ne kadar da az hazırlıklıydım! Beni arkadan yakaladın, beni yere serdin. Beni zincirlerinde, mahkûm bir adamı öldürüleceği yere bağlı ve prangalı götüren biri gibi götürüyorsun. Ellerimi başımın üstünde kenetliyorum, onları ıstırapla birbirine sıkıyorum, çünkü ondan seve seve kaçardım. Bana bir öğüt ya da yardım verecek biri var mı diye çevremdeki dünyanın bütün uçlarına bakıyorum, ve olamıyor. Ölümü içimde şöyle ölümcül konuşurken duyuyorum: Ne öğrenim, ne para, ne dostlar sana yarayamaz; sen hakla benimsin. Eyvah, böyle mi olmalı? Ey Tanrım, öyleyse buradan ayrılmalı mıyım? Gerçekten son bir ayrılık mı yaklaştı? Vay bana, hiç doğmuş olmayaydım! Ey ölüm, benimle ne yapacaksın?

Hizmetkâr — Sevgili adam, bunu neden bu kadar zor karşılıyorsun? Bu, zenginin de yoksulun da, gencin de yaşlının da ortak kaderi. Yaşlılıklarında ölenlerden çok daha fazlası gençliklerinde ölmüştür. Yoksa yalnız sen mi ölümden kaçmayı umuyordun? Bu, sende büyük bir anlayış eksikliğini kanıtlardı.

Hazırlıksız ölmekte olan adam — Ey Rab, ne acı bir teselli bu! Anlayışsız değilim. Anlayışsız olanlar O'nun için yaşamamış olanlar, ölümden korkmayanlardır. Böyle kişiler kördür; sığır gibi ölürler; önlerinde ne olduğunu bilmezler. Ölmek zorunda olduğumdan yakınmıyorum; hazırlıksız ölmek zorunda olduğumdan yakınıyorum. Yalnızca yaşamımın sonuna ağıt yakmıyorum, hiçbir yarar sağlamadan bütünüyle kaybolmuş, yok olmuş o hoş günlere ağıt yakıyor, onlar için ağlıyorum. Çünkü gerçekten vakitsiz ve reddedilmiş bir düşük gibiyim, mayısta koparılmış bir çiçek gibi. Günlerim yaydan çıkan bir oktan daha hızlı geçti. Hiç var olmamışım gibi unutuldum, bir kuşun havada bıraktığı, ardından kapanan ve bütün insanlara bilinmeyen bir iz gibi. Bu yüzden sözlerim bu kadar acılıkla dolu, bu yüzden konuşmam bu kadar kederle dolu! Ah, kim bana bir zamanki gibi olmamı, o hoş zamanları önümde yeniden bulmamı, o zaman şimdi bildiğimi bilmemi sağlayacak! O zamanlar benimken onları doğru dürüst değerlendirmedim; ben akılsız adam, onları hızla geçip gitmelerine izin verdim; şimdi benden yok oldular; onları geri çağıramam, onlara yetişemem. Bir kraliyeti armağan olarak almak üzere olan yoksul bir adamdan daha değerli ve şükranla değerlendirmem gereken tek bir saat bile yok. İşte, gözlerimin acı gözyaşları dökmesinin nedeni bu, çünkü yitirdiğimi geri getiremezler. Vay bana, ey Tanrım; nice günü böyle şölenle harcadım, şimdi bana bu kadar az fayda veriyor. Neden bütün o zaman ölmeyi öğrenmedim? Ey siz çiçeklenen güller, önünüzde hâlâ günleriniz var, bana bakın ve hikmet öğrenin; gençliğinizi Tanrı'ya çevirin, ve zamanınızı yalnızca O'nunla geçirin, ki bana olan başınıza gelmesin. Ah bana, gençliğimi nasıl tükettim! Kimseye inanmazdım; ele avuca sığmaz ruhum kimseyi dinlemezdi. Eyvah, şimdi acı ölümün tuzağına düştüm! Günlerim yok oldu, gençliğim geçti. Zamanımı böyle boşa harcayacaksam, anamın rahmi mezarım olsaydı benim için daha iyi olurdu.

Hizmetkâr — Tanrı'ya dön; günahlarına pişman ol; sonun iyi olursa, o zaman her şey iyi olacaktır.

Hazırlıksız ölmekte olan adam — Eyvah, ne duyuyorum? Nasıl kefaret edeceğim? Şimdi Tanrı'ya nasıl döneceğim? Ne kadar dehşete kapıldığımı, sıkıntımın ne kadar aşırı büyük olduğunu görmüyor musun? Acımasız bir doğanın pençelerinde yakalanmış, ölümün ıstırabında duyusuz kalmış küçük bir kuş gibi, seve seve kaçmayı isteyip kaçamamaktan başka her şeyin bilincinden yoksunum. Ölüm ve ayrılığın acılığı beni eziyor. Eyvah, doğru olanı yapabilecek kişinin pişmanlığı ve özgür dönüşü, siz ne kadar da güvenilir bir şeysiniz! Sizi erteleyen, kendisinin de ertelenmemesinden zar zor kurtulur. Ey iyileşmemin uzun sürüncemesi, ne kadar da fazla uzatılmışsın! İşsiz iyi niyetlerim, yerine getirilmemiş iyi vaatlerim beni mahvetti. Tanrı'ya, Yarın ve yarın dedim, ta ki ölümün gecesine düşene dek. Ey Her Şeye Kadir Tanrım, bütün yaşamımı, otuz, kırk yılımı böyle yitirmiş olmam, bütün sefaletlerin üstünde bir sefalet değil mi, beni derinden üzmemesi gerekmez mi? Bir günü bile bütünüyle Tanrı'nın istencine göre geçirdiğimi, ya da aklın gerektirdiği gibi Tanrı'ya gerçekten kabul edilir bir hizmet ettiğimi bilmiyorum. Ah, bu düşünce yüreğimi nasıl da parçalıyor! Ey Tanrım, önünde ve bütün göksel ordunun önünde ne kadar sefilce duracağım! Bak, şimdi buradan ayrılıyorum; ve şimdi, bu saatte bile, adanmışlıkla söylenmiş tek bir Rabbin Duası, biri elime bin altın koysa bundan daha çok sevindirirdi beni. Ah, Tanrım, bunu gücüm dahilindeyken görmemiş olmakla nelerden ebediyen yoksun kaldım, kendime ne kötülük etmedim! Kaç saat üstüne saat kaçtı elimden! Kurtuluşumun büyük işinde küçük şeylerle kendimi nasıl yanlış yönlendirmelerine izin verdim! Şimdi bana daha hoş gelirdi, ve bana daha çok sonsuz ödül kazandırırdı, eğer tanrısal sevgi uğruna, Tanrı'nın istencine aykırı olduğunda bir dostu görmenin verdiği hazdan vazgeçseydim, o dostun benim için otuz yıl diz çökerek Tanrı'dan bir ödül dilemesindense. Duyun, duyun, bütün insanlar, acıklı bir şeyi: dolanıp dolanıp dileniyorum, çünkü zamanım kısa, iyi insanların hak edişlerinden kendim için bir kefaret olarak küçük bir sadaka diliyorum, ve reddediliyorum; çünkü hepsi kandillerinde yağdan yoksun kalmaktan korkuyor. Eyvah, sen Göklerin Tanrısı, bu merhametini harekete geçirsin, sağlıklı bedenimle boş boş dolaştığım nice günde böyle büyük bir ödül ve zenginlik kazanabilirdim, ve şimdi bu küçük sadaka, yalnızca bir kefaret olarak dilenen, üstelik borçlu kalacağım bir ödül olarak değil, kimse bana vermiyor. Ah, bunu, siz yaşlılar ve gençler, yüreğinize işletin, ve elinizdeyken iyi mevsimde biriktirin, ki dilenciye dönmeyesiniz, böyle bir saatte reddedilmeyesiniz.

Hizmetkâr — Eyvah, sevgili dostum, sıkıntın ta yüreğimi parçalıyor. Yaşayan Tanrı adına, sana yalvarıyorum, bana bir öğüt ver ki başım derde girmesin.

Hazırlıksız ölmekte olan adam — Sana verebileceğim en iyi öğüt, yeryüzündeki en büyük hikmet ve basiret şudur: Kendini bildiğin bütün bulaştığın şeylerin eksiksiz bir itirafıyla ve onlardan kaçınmayla hazırla, ve kendini her zaman hazır tut, sanki bir gün içinde, ya da en geç bir hafta içinde buradan ayrılman gerekiyormuş gibi. Şimdi yüreğinde şunu düşün: ruhun Araf'ta, kötü işleri yüzünden orada on yıl kalmaya mahkûm, ve yalnızca bu yıl ona yardım etmen için sana bahşedilmiş. Ona çok sık bak, sana nasıl acıklı biçimde seslendiğini, sana şöyle konuştuğunu gör: Ey sen en sevgili dostum, elini bana uzat, bana acı, Araf'ın bu kudurmuş ateşinden hızla çıkabilmem için dua etmeme yardım et, çünkü öyle sefilim ki, hayırlı işlerle bana yardım edecek senden başka kimse yok. Bütün dünya tarafından unutuldum, çünkü herkes kendisiyle meşgul.

Hizmetkâr — Bu, senin gibi gerçekten yüreğinde hissedebilecek herkes için seçkin bir öğreti olurdu. Ama sözlerin bu kadar delici olsa da, insanlar burada oturur ve buna pek az dikkat eder; kulakları var duymazlar; gözleri var görmezler; ruhu kendisinden çıkmadan önce hiç kimse gerçekten ölmeyecek.

Hazırlıksız ölmekte olan adam — Bu yüzden, sonunda ölümün kancasına yakalandıklarında, ve acıklı sıkıntı ve acımasız acıyla yüksek sesle haykırdıklarında, duyulmazlar. Bak, kutsallık görünümü taşıyan yüz kişi arasında (ötekiler hakkında hiçbir şey söylemeyeceğim), tek biri bile, dönebilsin ve yaşamını düzeltebilsin diye sözlerime dikkat etmiyor, işte bu yüzden yüzde bir bile ölümün tuzağına hazırlıksız düşmekten kurtulamıyor; tıpkı aniden ya da bilinçsiz bir hâlde ölenlere kesinlikle olduğu gibi; çünkü bedenin rahatlıkları, geçici sevgi ve gıdanın açgözlü peşinden koşma kalabalığı körleştirir. Ama bu sefil ve hazırlıksız ölümden kurtulmak istiyorsan, öyleyse öğüdümü izle. Bak, ölüm üzerine özenli tefekkür ve sana bu kadar zavallıca yalvaran zavallı ruhuna verilecek sadık yardım, seni öyle ileri götürecek ki, yalnızca korkusuz olmayacaksın, dahası, ölümü yüreğinin bütün ateşiyle bekleyeceksin. Beni her gün düşün, sözlerimi yüreğinin en dibine yaz. Acı sıkıntımda gelecekteki kaderinin ne olacağını gör; bunun nasıl bir gece olduğuna bak. Ah, bu saate iyi hazırlanmış varan, hiç doğmuş olduğu için ne mutlu bir insandır, çünkü geçişi iyi olacaktır, ölümü ne kadar acı olursa olsun; bak parlak melekler onu koruyacak, azizler ona eşlik edecek, göksel mahkeme onu kabul edecek; son yürüyüşü, sonsuz anavatanına görkemli bir girişi olacak. Ama bana gelince, eyvah! Ruhum bu gece, o tuhaf, gizemli ülkede nerede konaklayacak? Ey ruhum, nasıl da bütünüyle terk edilmişsin! Ey Tanrım, bütün sefil ruhlar arasında ne kadar da sefil olacak! Ona tam bir sadakatle yardım edecek kim var? Ve şimdi kederli şikâyetlerime son vereyim; çünkü saatim geldi. Şimdi başka türlü olamayacağını görüyorum. Ellerim soğumaya, yüzüm morarmaya, gözlerim görme yetisini yitirmeye başlıyor. Eyvah, öfkeli ölümün şokları zavallı yüreğimle boğuşuyor. Nefesimi çok zorlukla almaya başlıyorum. Bu dünyanın ışığı benden kaybolmaya başlıyor. Öteki dünyayı görmeye başlıyorum. Ey Tanrım, Tanrım, ne bir manzara! Kara Faslıların korkunç suretleri bir araya toplanıyor; cehennemin yaban hayvanları beni kuşatıyor. Zavallı ruhumun kendilerine mi ait olacağını görmek için üzerine üşüşüyorlar. Ey sen sert yargı koltuğunun adil yargıcı, terazilerinde bizimkilerde bu kadar hafif olan o şeyler ne kadar da ağır! Ölümün soğuk teri, salt kaygıdan, etimden fışkırıyor. Ah, sert yargıcın öfkeli görünümü, yargıların ne kadar da keskin! Şimdi ruhumu, elimden tutularak Araf'a götürüldüğüm, işkenceler ülkesinde ıstırap ve sıkıntı gördüğüm o dünyaya çevireyim. Ey Tanrım, vahşi, sıcak alevlerin yükseğe fışkırdığını, acı çeken ruhların başları üstünde birleştiğini görüyorum. Karanlık alevlerin arasında bir aşağı bir yukarı dolaşıyorlar, ve ıstırapları büyük. Hangi yürek bizim sancılarımızı, kederimizin acılığını seyretmek ister? Nice kederli çığlık duyuluyor. Yardım! Yardım! Ah, sahte dostlarımızın bütün yardımı nerede? Sahte dostlarımızın güzel vaatleri nerede? Bizi nasıl da terk ettiler, bizi nasıl da bütünüyle unuttular! Ah, bize acıyın, biraz azıcık acıyın; hiç olmazsa siz, en sevgili dostlarımız! Size ne hizmetler etmedik, şimdi bize nasıl karşılık veriliyor. Ah, bu acıları, bu kadar önemsiz şeylerle savuşturabileceğimiz zamanda savuşturmamış olmamız! Burada en küçük işkence bile, yeryüzünde hiç var olmuş herhangi bir işkenceden gerçekten daha büyük, çok daha büyük değil mi? Araf'ta bir saat yüz yıl sürer. İşte! Şimdi kaynıyoruz, şimdi yanıyoruz, şimdi yardım için yüksek sesle haykırıyoruz; ama, her şeyden çok, O'nun yüzünün sevincinden bu kadar uzun süre yoksun bırakılmak bizim talihsizliğimiz; yüreği, duyuyu, ruhu delip geçen budur! — Ve böylece can veriyorum.

Hizmetkâr — Ey Ebedi Hikmet, beni nasıl da terk ettin! Ey Tanrım, ölüm bir anda önümde nasıl da hazır oldu! Eyvah, sen ruhum, hâlâ bedenimde misin? Göklerin Rabbi, hâlâ yaşıyor muyum? Ah, Rab, şimdi seni öveceğim, ölene dek sana ıslahı adayacağım. Ah, ne kadar da dehşete kapıldım! Ölümün bana bu kadar yakın olduğunu düşünmemiştim. Gerçekten, Rab, bu görüntü bana yarar sağlamadan kalmayacak; her gün ölümü gözetleyeceğim, beni gafil avlamasın diye çevreme bakınacağım. Nasıl öleceğimi öğreneceğim; düşüncelerimi öteki dünyaya çevireceğim. Rab, burada kalmanın olmadığını görüyorum; Rab, gerçekten, kederimi ve pişmanlığımı ölüme dek saklamayacağım. Ah, bu manzaradan ne kadar dehşete kapıldım, ruhumun hâlâ bedenimde olmasına şaşıyorum! Uzaklaş, uzaklaş benden, yumuşak yaslanmalar, uzun uyumalar, iyi yeme ve içmeler, geçici onurlar, incelik ve lüks! Buradaki küçük bir acı bile bana bu kadar acı veriyorsa, ölçüsüz ıstıraba nasıl katlanacağım? Ey Tanrım, gerçekten şimdi böyle ölseydim, halim ne olurdu? Üzerimde hâlâ ne yük var! Rab, bugün, yoksul bir adamı zavallı ruhum için dua etmesi için tutacağım, ve bütün dostları onu terk ettiğinden, ben ona dost olacağım.

Ebedi Hikmet — Bak; gençliğindeyken ve şeyleri düzeltmek için hâlâ vaktin varken buna özenle dikkat etmelisin. Ama gerçekten bu saate ulaştığında ve artık düzeltemediğinde, o zaman yeryüzünde hiçbir şeye bakmamalısın, yalnızca benim ölümüme ve sonsuz merhametime; öyle ki güvencen bütünüyle bende dinlensin.

Hizmetkâr — Ey Rab, ayaklarının önünde yere kapanıyorum, ve acı gözyaşlarıyla yalvarıyorum, beni burada dilediğin gibi cezalandır, yalnızca öteki dünya için saklama. Vay bana, Rab, Araf'ın ateşi ve söze sığmaz işkenceleri, onları hiçe saymak kadar akılsız nasıl olabilmişim, şimdi onlardan nasıl da büyük bir korku içindeyim!

Ebedi Hikmet — Yürekli ol, bu korkun hikmetin başlangıcı ve kurtuluşa giden bir yoldur. Yoksa bütün Kutsal Yazıların, ölümün korkusunda ve özenli tefekküründe ne büyük bir kurtuluşun bulunduğunu bildirdiğini unuttun mu? Her zaman Tanrı'yı övmelisin, çünkü binde birine bile, senin bildiğin gibi O'nu bilmek bahşedilmemiştir. Acıklı bir şeyi dinle: bundan söz edildiğini duyarlar; önceden bilirler, ve yine de geçip gitmesine izin verirler, ta ki tarafından yutulana dek dikkat etmezler, ve sonra artık çok geç kaldığında ulur ve ağlarlar. Gözlerini aç, parmaklarında say, kendi zamanında çevrende kaç kişinin öldüğünü gör; onlarla yüreğinde biraz konuş; yaşlı adamını, sanki ölmüş gibi onlara kat; onlara birlikte soru sor; ne dipsiz iç çekişlerle, ne acı gözyaşlarıyla şöyle diyeceklerini gör: Ah, kutludur tatlı öğüdü izleyen ve başkalarının felaketlerinden hikmet öğrenen, ne mutlu ona ki hiç doğdu! Buradan ayrılışına iyi hazırlan; çünkü gerçekten bir dalda oturan bir kuş gibisin, ve suyun kıyısında durup, birazdan bineceği, yabancı bir ülkeye, bir daha asla dönmeyeceği bir ülkeye yelken açacağı hızlı giden gemiye bakan bir adam gibisin. Bu yüzden, yaşamını öyle düzenle ki, gemi senin için geldiğinde hazır olasın, ve buradan sevinçle ayrılabilesin.

Hizmetkâr — Rab, dindar bir yaşamın nice kuralı, nice yolu var, biri şöyle, öteki böyle. Nice ve çeşitli yollar var. Rab, Kutsal Yazılar tükenmez, buyrukları sayısızdır. Bana, ey Ebedi Hikmet, birkaç sözle, içerdikleri her şeyin uçurumundan, gerçekten dindar bir yaşamda en çok neye sıkı sıkıya tutunmam gerektiğini öğret.

Ebedi Hikmet — Kutsal Yazıların hepsinde senin için en doğru, en yararlı, en pratik öğreti, birkaç sözle, dindar bir yaşamda kusursuzluğun doruğuna ulaşmak için gereken bütün hakikate seni fazlasıyla ikna edecek olan şu öğretidir: Kendini bütün insanlıktan ayrı tut, bütün dışsal şeylerin etkisinden özgür tut, şansa ya da rastlantıya bağlı olan her şeyden kendini kurtar, ve zihnini her zaman yükseklerde, gizli ve tanrısal tefekkürde tut, ki bunda, hiç sapmadığın sabit bir bakışla, beni gözlerinin önünde tutasın. Ve yoksulluk, oruç, uyanık kalma ve her tür kefaret gibi öteki alıştırmalara gelince, hepsini buna bir amaç olarak yönlendir, ve onlardan yalnızca seni buna ilerletecek kadarını, o kadar çoğunu kullan. Bak, böylece kusursuzluğun en yüce doruğuna ulaşacaksın, ki bunu binde biri bile kavramaz, çünkü amaçlarını gözden kaçırıp hepsi öteki alıştırmalarda kalır, ve böylece uzun yıllar boyunca yoldan sapar.

Hizmetkâr — Rab, tanrısal görünün sapmaz bakışında her zaman kim var olabilir?

Ebedi Hikmet — Burada aşağıda, bu geçici sahnede yaşayan hiç kimse. Bu sana yalnızca neyi hedeflemen gerektiğini, ne için çabalaman gerektiğini, yüreğini ve zihnini neye çevirmen gerektiğini bilesin diye söylendi. Ve onu bir kez gözden kaybedersen, bu sana sanki sonsuz kurtuluşun elinden alınmış gibi olsun; ve hızla ona geri dön, ki onu yeniden ele geçirebilesin; ve sonra kendine özenle bakmalısın, çünkü senden kaçarsa, güçlü bir dalgada kürekleri elinden kayıp giden, rotasını nereye çevireceğini bilmeyen bir denizci gibi olursun. Ama tanrısal tefekkürde henüz sürekli bir konak yerin yoksa, başıboş düşüncelerini durmadan toplama ve kendini ona vermek için özenle geri çekme, sana mümkün olduğunca istikrar kazandırsın. Dinle, dinle, çocuğum, sadık Babanın sadık öğretilerini. Ah, onlara kulak ver! Onları yüreğinin dibine kilitle; sana bütün bunu öğretenin kim olduğunu, ne kadar ciddi olduğunu düşün. Giderek daha sadık olmayı diliyor musun? Öyleyse buyruklarımı gözlerinin önüne koy. Nerede otursan, dursan ya da yürüsen, sana huzurda olduğumu, seni ya uyardığımı ya da seninle konuştuğumu düşün. Ah, çocuğum, kendinde kal, kendini saf, bağımsız ve çekilmiş tut. Bak, böylece sözlerimin bilincine varacaksın; şimdiye dek büyük ölçüde senden gizli kalan o iyilik de sana bilinir kılınacak.

Hizmetkâr — Ey Ebedi Hikmet, sonsuza dek övülesin! Ah, Rabbim ve en sadık dostum, başka türlü yapmasam bile, sen beni tatlı sözlerinle ve nazik öğretinle buna yine de zorlarsın. Rab, buna yönelik elimden geleni yapmalıyım ve yapacağım.

Hizmetkâr — Ebedi Hikmet, ruhum yalnızca tanrısal gizemlerinin göksel tapınağına nüfuz edebilseydi, sana sevgi hakkında daha çok soru sorardım. Ve şu olurdu sorum: Rab, tutkunda tanrısal sevginin uçurumunu bu kadar bütünüyle döktün ki, sevginin daha başka işaretlerini gösterebilir misin diye merak ediyorum?

Ebedi Hikmet — Evet. Göğün yıldızları sayısız olduğu gibi, dipsiz sevgimin sevgi işaretleri de sayısızdır.

Hizmetkâr — Ah, tatlı Sevgim! ah, nazik seçilmiş Rab! Ruhum sevgin için nasıl da pineliyor! Nazik yüzünü bana, dışlanmış bir yaratık olan bana çevir; içimde ateşli sevginin tek hazinesi dışında her şeyin nasıl kaybolup geçtiğini gör, ve bu yüzden bu zengin ve gizli hazine hakkında bana biraz daha söyle. Rab, iyi bilirsin ki sevginin hakkı, Sevgili'yle ilgili şeylerle asla tatmin olmamaktır; ne kadar sahipse o kadar arzular, kendini ne kadar layık olmadığını bilse de, çünkü sevginin her şeye kadir gücünün etkisi budur. Ey güzel Hikmet, şimdi bana, benimsediğin insan doğanda, acı ölümünün dipsiz sevgi işaretini hesaba katmadan, hiç gösterdiğin sevginin en büyük ve en sevgili işaretini söyle.

Ebedi Hikmet — Şimdi bana bir soruyu yanıtla. Bütün sevimli şeylerden sevgi dolu bir yüreğe en hoş geleni nedir?

Hizmetkâr — Rab, benim anlayışıma göre, sevgi dolu bir yüreğe Sevgili'nin kendisinden ve O'nun tatlı varlığından daha hoş hiçbir şey yoktur.

Ebedi Hikmet — Öyle işte. Bak, ve bu yüzden, beni sevenlere gerçek sevgiye ait hiçbir şey eksik olmasın diye, bu dünyadan ölümle ayrılıp Babama gitmeye karar verir vermez, dipsiz sevgim beni, kendimi ve sevgi dolu varlığımı son akşam yemeğinin sofrasında sevgili öğrencilerime, ve gelecek bütün zamanlarda seçilmişlerime vermeye zorladı, çünkü nice pineyen yüreğin benim uğruma çekeceği sefaleti önceden biliyordum.

Hizmetkâr — Ey en sevgili Rab, ve sen kendin, gerçekten kendin, burada mısın?

Ebedi Hikmet — Beni kutsal ayinde, önünde ve seninle, gerçekten ve hakikaten Tanrı ve İnsan olarak, ruh ve bedene göre, et ve kanla, saf Anamın beni kollarında taşıdığı kadar gerçek, göklerde tam görkemimde olduğum kadar gerçek olarak taşıyorsun.

Hizmetkâr — Ah, nazik Hikmet, yüreğimde hâlâ bir şey var, sana söylememe izin verilir mi? Rab, bu inançsızlıktan gelmiyor, istediğini yapabileceğine inanıyorum; ama, nazik Rab, bu bana bir harika (böyle söylemeye cesaret edebilirsem), Rabbimin güzel, hoş ve yüceltilmiş bedeninin bütün büyüklüğünde, bütün Tanrılığında, göreli olarak ele alındığında bu kadar orantısız olan ekmeğin küçük şeklinin altında böyle özsel biçimde nasıl gizlenebildiği. Nazik Rab, bana bu yüzden kızma, çünkü sen benim seçilmiş Hikmetim olduğun için, senin lütfunla bu konuda tatlı ağzından bir şey duymaktan mutlu olurdum.

Ebedi Hikmet — Bütün hakikate göre, yüceltilmiş bedenim ve ruhum kutsal ayinde nasıl bulunuyor, bunu hiçbir dil ifade edemez, hiçbir zihin kavrayamaz, çünkü bu benim her şeye kadirliğimin bir işidir. Bu yüzden bunu bütün sadelikle inanmalısın, çok fazla araştırmamalısın. Yine de sana bu konuda biraz bir şey söylemeliyim. Bu harikayı senin için başka bir harikayla bir kenara iteceğim. Bana söyle, doğada büyük bir evin küçük bir aynada, ya da ayna kırıldığında her parçasında nasıl biçimlenebildiği olabilir mi? Ya da bu nasıl olabilir, engin göklerin senin küçük gözün kadar küçük bir alana sıkışabilmesi, ikisi büyüklükte birbirine bu kadar eşitsizken?

Hizmetkâr — Gerçekten, Rab, söyleyemem, tuhaf bir şey bu, çünkü gözüm göklere göre yalnızca küçük bir noktadır.

Ebedi Hikmet — Bak, ne gözün ne doğadaki başka bir şey göklere eşit olsa da, doğa yine de bunu yapabilir, öyleyse ben, doğanın Rabbi, doğanın üstünde nice başka şeyi neden yapamayayım? Ama şimdi bana daha çok söyle, gökleri ve yeri, ve bütün yaratılmışları yoktan yaratmak, ekmeği görünmez biçimde bedenime dönüştürmek kadar büyük bir mucize değil mi?

Hizmetkâr — Rab, benim anlayabildiğim kadarıyla, senin için bir şeyi başka bir şeye dönüştürmek, bir şeyi yoktan yaratmak kadar mümkündür.

Ebedi Hikmet — Öyleyse buna şaşırıyorsun da buna şaşırmıyor musun? Bana daha çok söyle, beş ekmekle beş bin kişiyi doyurduğuma inanıyorsun, sözlerime itaat eden gizli madde neredeydi?

Hizmetkâr — Rab, bilmiyorum.

Ebedi Hikmet — Yoksa bir ruhun olduğuna inanıyor musun?

Hizmetkâr — Buna inanmıyorum, çünkü biliyorum, yoksa hayatta olmazdım.

Ebedi Hikmet — Ve yine de ruhunu bedensel gözlerinle göremezsin.

Hizmetkâr — Rab, bilirim ki görebildiklerimizden çok daha fazla, insan gözüne görünmez varlık vardır.

Ebedi Hikmet — Şimdi dinle: öyle kaba duyulu nice insan var ki, duyularıyla algılayamadığı hiçbir şeyin gerçekten var olduğuna zar zor inanır, ki bilginler bunun yanlış olduğunu bilir. Aynı biçimde, insan anlayışı tanrısal bilgiye böyle ilişkilidir. Sana uçurumun kapılarının nasıl inşa edildiğini, ya da gökkubbedeki suların nasıl bir arada tutulduğunu sorsaydım, belki de şöyle yanıtlardın: Bu benim için çok derin bir soru, bunu ele alamam: hiç uçuruma inmedim, hiç gökkubbeye çıkmadım. Peki, sana yalnızca gördüğün, duyduğun, ama anlamadığın dünyevi şeyler hakkında sordum. Öyleyse neden bütün yeryüzünü, bütün gökleri, bütün duyuları aşan şeyi anlamak istiyorsun? Ya da bunu neden araştırmak istiyorsun? Bak, bütün böyle şaşkınlık ve araştırma düşünceleri yalnızca duyunun kabalığından kaynaklanır, ki bu, tanrısal ve doğaüstü şeyleri dünyevi ve doğal şeylerin benzeyişine göre alır, oysa böyle bir durum yoktur. Bir kadın karanlık bir kulede bir çocuk doğursa, ve o orada büyütülse, ve anası ona güneşten ve yıldızlardan söz etse, çocuk büyük ölçüde şaşırır, ve bunu bütünüyle akla aykırı ve inanılmaz sanır, ki yine de anası bunun doğru olduğunu çok iyi bilir.

Hizmetkâr — Gerçekten, Rab, söyleyecek başka bir şeyim kalmadı, çünkü inancımı öyle aydınlattın ki yüreğimde bir daha asla şaşkınlık düşünmemeliyim, ya da en aşağıyı kavrayamayan neden en yüksek olanı araştırmaya çalışsın? Sen yalan söyleyemeyecek hakikatsin; sen her şeyi yapabilecek en yüce hikmetsin; sen her şeyi düzenleyebilecek her şeye kadirsin. Ah, soylu ve sevgi dolu Rab, yüreğimde sık sık diledim ki, tapınakta kutsal Simeon gibi, seni bedensel olarak kollarımda kabul edebilseydim, seni yüreğime ve ruhuma bastırabilseydim, ki varlığının ruhani öpücüğü onun için gerçek olduğu kadar benim için de gerçek olsun. Ama şimdi, Rab, görüyorum ki seni onun kadar gerçek kabul ediyorum, ve o zaman acıya açık olan nazik bedenin şimdi yüceltilmiş ve acıya kapalı olduğundan çok daha soylu biçimde. Bu yüzden, en sevgili Rab, yüreğimde bütün yüreklerin sevgisi, vicdanımda bütün meleklerin saflığı, ruhumda bütün ruhların güzelliği olsaydı, ki lütfunla sana layık olayım, bugün seni öyle sevgiyle kabul eder, seni yüreğimin ve ruhumun dibine öyle gömer ve batırırdım ki, ne sevinç ne keder, ne yaşam ne ölüm seni benden ayıramazdı. Ah, tatlı Rab, sen, benim seçilmiş sevgim, bana yalnızca haberciini gönderseydin, bütün bu dünya için bile ona nasıl yeterli bir hoş geldin sunacağımı bilemezdim. Öyleyse ruhumun sevdiğine karşı kendimi nasıl davranmalıyım? Gerçekten sen, zamanda ve ebediyette, yüreğimin arzulayabileceği her şeyin kapsandığı biricik şeysin. Ya da ruhumun seninle birlikte, senin olmadığın bir şeyi arzulayabileceği başka bir şey var mı? Sana karşıt olan ya da sensiz olan hakkında hiçbir şey söylemeyeceğim, çünkü bu bana ters gelirdi. Gerçekten sen gözlere en yakışıklı, ağza en tatlı, dokunuşa en nazik, yüreğe en sevgilisin! Rab, ruhum burada aşağıda olan hiçbir şeyi ne görür ne duyar ne hisseder, ama seninle, seçilmiş sevgimle, her birini bin kat daha sevimli bulur. Ah, Ebedi Rab, hakkında şaşkınlıktan ve hazdan kendimi nasıl alıkoyayım? Varlığın beni tutuşturuyor, ama büyüklüğün beni dehşete düşürüyor. Aklım Rabbine onur vermek ister, ama yüreğim yalnızca iyiliğini sevmek, onu sevgiyle kucaklamak ister. Sen Rabbim ve Tanrımsın, ama aynı zamanda Kardeşimsin de, ve böyle söylemeye cesaret edebilirsem, sevgili Nişanlımsın da. Ah, yalnızca sende ne sevgiye, ne kendinden geçişe, ne büyük sevince, ne değere sahip değilim! Ah, tatlı Rab, sanırım, açık yaralarından, yüreğinden, ağzıma yalnızca tek bir damla kan almanın lütfu bana bahşedilseydi, dileğime kavuşabilseydim, bu bana sevincin doluluğunu verirdi.

Ah, yürekten, kavranamaz harika, şimdi yalnızca yüreğinden ya da ellerinden, ayaklarından ya da nazik yaralarından yalnızca bir iki damla değil, bütün sıcak, gül renkli kanını, ağzım aracılığıyla yüreğime ve ruhuma aldım. Bu büyük bir şey değil mi? Yüce meleklere değerli olan bunu takdir etmemeli miyim? Rab, keşke bütün uzuvlarım, bütün olduğum şey, sevginin bu işareti uğruna dipsiz bir sevgiye dönüştürülseydi. Rab, bütün bu dünyada, kendini bana böyle içtenlikle tatmam ve sevmem için verdiğinde, yüreğimi sevindirebilecek ya da arzulayabileceğim başka ne var! Gerçekten SEVGİ KUTSAL AYİNİ diye adlandırılır. Sevginin kendisini kucaklamaktan, lütufla sevginin kendisine dönüştürülmekten daha sevimli ne görülmüş ya da duyulmuştur? Rab, tek fark, Simeon'un seni görünür biçimde kabul etmesi, benimse seni görünmez biçimde kabul etmemdir. Bedensel gözlerim gerçek insanlığını nasıl az görebiliyorsa, onun bedensel gözleri de Tanrılığını, şimdi benim yaptığım gibi, inanç aracılığı olmadan nasıl az seyredebiliyordu. Rab, bu bedensel görüşte ne yeni bir güç barınıyor? Ruhani gözleri açık olanın, bedensel gözleriyle görecek çok şeyi yoktur, çünkü ruhun gözleri çok daha gerçekten ve doğru görür. Rab, inançla bilirim, bir insanın bilebileceği ölçüde, seni burada taşıdığımı; daha fazlasını mı dileyeyim? Rab, seni görememem benim için bin kat daha iyi; senden böyle görünür biçimde pay almaya nasıl bir yürek bulabilirdim hiç! Böylece, sevimli ve hoş olan kalır, insanlık dışı olan düşer. Rab, her şeyi ne kadar anlaşılmaz güzellikte, ne kadar sevgiyle ve bilgece düzenlediğini gerçekten düşündüğümde, yüreğim yüksek bir sesle haykırıyor: Ah, tanrısal Hikmet'in uçurumunun büyük hazinesi, güzel çıkışlarında bu kadar çoksan, kendinde ne olmalısın! Şimdi, ey görkemli Rab, yüreğimin büyük ve içten arzusuna bak. Rab, hiçbir kral ya da imparator hiç bu kadar değerli biçimde kabul edilmedi, hiçbir sevgili yabancı konuk hiç bu kadar içtenlikle kucaklanmadı, hiçbir gelin hiç bu kadar güzel ve nazikçe evine götürülmedi, hiç bu kadar onurla ağırlanmadı, ruhumun bugün seni, en onurlu imparatorumu, ruhumun en sevimli Güveyi'ni kabul etmeyi, seni yüreğimin ve ruhumun en içine ve en iyisine tanıtmayı, hiçbir yaratığın sana sunduğu kadar değerli biçimde sunmayı arzuladığı gibi. Bu yüzden, Rab, bana kendimi sana karşı nasıl davranmam gerektiğini, gerektiği onur ve sevgiyle seni nasıl kabul etmem gerektiğini öğret.

Ebedi Hikmet — Beni değerli biçimde kabul etmelisin, beni alçakgönüllülükle payını almalısın, beni ciddiyetle korumalısın, beni evlilik sevgisiyle kucaklamalısın, ve tanrısal saygınlığımda beni gözlerinin önünde tutmalısın. Ruhani açlık ve gerçek adanmışlık seni alışkanlıktan çok bana itmeli. Beni içten, çekilmiş bir yaşamın gizli köşelerinde hissetmek isteyen, beni tatlılıkla tatmak isteyen ruh, her şeyden önce günahtan arınmalı, erdemle süslenmeli, kendini inkârla çevrelenmeli, ateşli sevginin kızıl gülleriyle donatılmalı, alçakgönüllü teslimiyetin güzel menekşeleri ve kusursuz saflığın beyaz zambaklarıyla serpilmelidir. Bana yürek huzuruyla dua etmelidir, çünkü konutum huzurdadır. Beni bütün yabancı duygulanımları dışlayarak kollarında kucaklamalıdır; çünkü ben bunlardan, özgür bir kuşun kafesten kaçtığı ve uzaklaştığı gibi kaçınır, uzaklaşırım. Bana Sion'un ilahisini söylemelidir, ki bu ateşli, sevgi dolu ve ölçüsüz bir övgü ilahisidir; o zaman onu kucaklayacağım, ve o göğsüme yaslanacak. Orada, sakin bir dinginlik, saf bir görü, alışılmadık bir tatmin, sonsuz mutluluğun bir ön tadı bulursa, onu korusun, kendine saklasın, ve iç çeken bir yürekle şöyle desin: Gerçekten sen gizli Tanrı'sın, onu hissetmemiş hiç kimsenin bilemeyeceği gizli iyilik.

Hizmetkâr — Eyvah, şimdiye dek yaşadığım büyük körlük! Kızıl gülleri kopardım ama koklamadım; çiçeklenen çiçekler arasında dolaştım ama onları görmedim; mayısın taze çiylerinin ortasında kuru bir dal gibiydim. Nice gün bana bu kadar yakın olmana ve benim senden bu kadar uzak olmama hiçbir zaman, ah hiçbir zaman yeterince pişman olamam. Ey sen, saf ruhların tatlı konuğu, sana şimdiye dek ne kadar zavallı bir hoş geldin verdim, sana ne kadar sık ne kötü bir karşılık verdim! Meleklerin tatlı ekmeğine ne kadar az istekli göründüm! Değerli pelesengi ağzımda tuttum, ama hissetmedim. Ah, sen bütün melek gözlerinin hazzı, hiç henüz sende gerçek haz hissetmedim! Bedensel bir dostumun sabah beni ziyaret edeceği bana bildirilse, bütün önceki gece bunun için sevinmeyecek miydim? Ve yine de, akıl gerektirdiği gibi, hiç senin kabulüne kendimi hazırlamadım, sen değerli konuk, ki gökler ve yer eşit derecede onurlandırır. Eyvah! Senden nasıl hızla dönmeye, seni kendi konumdan nasıl kovmaya alışmışım! Ey ebedi Tanrım, sen kendin bile, burada bu kadar gerçekten hazırsın, ve melek ordusu burada, ve yine de bu kadar utangaç ve tembelce yaklaştım. Senin hakkında hiçbir şey söylemeyeceğim; ama, gerçekten, Rab, nice mil içinde bilmediğim bir nokta yok, ki kutlu meleklerin, seni her zaman gören o yüce ve soylu konukların varlığından kesin olarak bilseydim, kendi isteğimle oraya gitmeyecek olduğum, ve onları görmesem bile, yine de yüreğim, onlar yüzünden, bedenimde sevinçten sıçrardı. Ey tatlı Rab ve Tanrım, kendin, bütün meleklerin Rabbi, burada hazır olmalıydın, ve seninle bu kadar çok melek korosu bulunmalıydı, ve ben yere daha çok dikkat etmeliydim; bu, bu benim için hep acı bir ıstırap olmalı! Her hâlükârda, orada seni böyle hazır olduğunu bildiğim yere yaklaşmalıydım, başka bir şey olmasa bile. Ey Tanrım, ne kadar sık, önümde ve benimle Kutsal Ayin'de bulunduğun tam o yerde, dağınık ve adanmışlıksız durdum; bedenim gerçekten oradaydı, ama yüreğim başka yerdeydi. Ne kadar sık senin huzurunda seni bu kadar az düşündüm ki, yüreğim sana dindar bir eğilimle sevgi dolu bir selam bile sunmadı. Nazik Rab, gözlerim sana sevinçli hazla bakmalıydı, yüreğim seni arzunun doluluğuyla sevmeliydi, ağzım seni yürekten, ateşli bir sevinçle övmeliydi; bütün gücüm senin sevinçli hizmetinde erimeliydi. Sandığın önünde, içinde göğün bedensel ekmeğinden, yalnızca bedensel şeylerden başka hiçbir şey olmayan sandığın önünde, bütün gücüyle bu kadar sevinçle sıçrayan hizmetkârın Davut ne yapmadı! Rab, şimdi burada, senin önünde ve bütün meleklerinin önünde duruyorum, ve acı gözyaşlarıyla ayaklarının önüne düşüyorum. Hatırla, ey hatırla, nazik Rab, burada, önümde, sen benim etim ve kardeşimsin, hoşnutsuzluğunu bırak. Ey sana hiç sunduğum bütün onursuzluğu bağışla, çünkü buna üzgünüm, ve hep üzgün olmalıyım; çünkü hikmetinin ışığı şimdi ancak beni aydınlatmaya başlıyor; ve senin olduğun yer, yalnızca Tanrılığına göre değil, insanlığına göre de, benim tarafımdan sonsuza dek onurlandırılacak. Ah, sen en tatlı iyilik, sen değerli Rab ve ruhumun sevimli konuğu, bir soru daha seve seve sormak isterdim: Söyle bana, nazik Rab, sevgilinin seni sevgiyle ve arzuyla kabul etmesi koşuluyla, kutsal ayinde gerçek varlığınla sevgiline ne veriyorsun?

Ebedi Hikmet — Bu bir sevgiliye uygun bir soru mu? Kendimden daha iyi neyim var? Sevgisinin nesnesine sahip olan, başka ne isteyecek? Kendini veren, neyi esirgemiş? Kendimi sana veririm, seni kendinden alır, seninle birleştiririm. Kendini yitirirsin, ve bütünüyle bana dönüştürülürsün. Güneş en parlak yansımasında bulutsuz göğe ne bahşeder? Evet, sabah şafağının parlak yıldızı karanlık geceye ne bahşeder? Ya da yazın güzel ve büyüleyici süsleri, soğuk, kışlık, kasvetli mevsimden sonra ne bahşeder?

Hizmetkâr — Ey Rab, değerli armağanlar bahşederler.

Ebedi Hikmet — Sana görünür oldukları için değerli görünürler. Bak, Kutsal Ayin'de benden akan en küçük armağan bile, ebediyette her güneş parlaklığından daha çok görkem yansıtır; her sabah yıldızından daha çok ışık saçar; seni ebedi güzellikte, yazın yeryüzüne verdiği herhangi bir süsten daha büyüleyici biçimde süsler. Ya da parlak Tanrılığım her güneşten daha ışıltılı, soylu ruhum her yıldızdan daha parlak, yüceltilmiş bedenim yazın her büyülenişinden daha büyüleyici değil mi? Ve yine de, bütün bunları gerçekten burada aldın.

Hizmetkâr — Ey Rab, öyleyse neden bunları daha duyulur biçimde hissetmiyorum? Rab, sık sık öyle bir kuruluk içinde yaklaşıyorum ki, bütün ışık, bütün lütuf ve tatlılık bana, sanırım, güneşi hiç görmemiş, doğuştan kör bir adama olduğu kadar yabancı geliyor. Rab, böyle söylemeye cesaret edebilirsem, gerçekten dilerdim ki, gerçek varlığında, kendine dair bir kanıt vermiş olasın.

Ebedi Hikmet — Kanıt ne kadar azsa, inancın o kadar saf, ödülün o kadar büyük olur. Doğanın Rabbi, nice güzel ağaçta öyle bir gizlilikle kutlu bir büyüme işletir ki, gerçekleşene dek hiçbir göz ya da başka bir duyu bunu algılayamaz. Şimdi, ben dışarıdan işleyen bir iyilik değilim, içeriden parlayan bir ışığım; ruhani olduğu ölçüde daha soylu olan, içeriden işleyen bir iyilik.

Hizmetkâr — Eyvah! Bunu algılayan, aldıklarını iyice tartan ne kadar az insan var. Ötekiler gibi genellikle kötü ve düşüncesiz bir biçimde yaklaşırlar, ve bu yüzden, boş yukarı çıktıklarından, lütuf almadan geri dönerler. Aldıklarını düşünmek için yiyeceklerini geveleye geveleye yemezler.

Ebedi Hikmet — İyi hazırlanmış olana sonsuz yaşamın ekmeğiyim, az hazırlanmışa kuruluk ekmeğiyim, ama hazırlanmamışa ölümcül bir darbe, sonsuz bir lanetim.

Hizmetkâr — Ey Rab, bu ne korkunç bir şey! Rab, iyi hazırlanmış, az hazırlanmış ve hazırlanmamış diye kimleri adlandırıyorsun?

Ebedi Hikmet — İyi hazırlanmışlar arınmışlardır, az hazırlanmışlar geçici şeylere yapışanlardır, ama hazırlanmamışlar istençle ve fiille ölümcül günahta kalan günahkârlardır.

Hizmetkâr — Ama, nazik Rab, o an bir kişi günahlarına yürekten pişmansa, ve Hıristiyan buyruğuna uygun olarak, gücünün son sınırına dek onlardan bütünüyle kurtulmaya çabalıyorsa, o zaman onun hâli nedir?

Ebedi Hikmet — Böyle bir durumda bir insan, o an için artık günahta değildir.

Hizmetkâr — Rab, kanımca, bu geçici hâlde yaşarken herhangi bir kişinin kendini kabulün için yeterince değerli hazırlayabilmesi, bu dünyanın başarabileceği en büyük şeylerden biri olurdu.

Ebedi Hikmet — O kişi hiç doğmadı; hayır, bir insan bütün meleklerin doğuştan saflığına, bütün azizlerin kutsallığına, bütün insanlığın iyi işlerine sahip olsa bile, yine de layık olmazdı.

Hizmetkâr — Ah, sevgili Rab, bizim gibi bu kadar layık olmayan, lütuftan bu kadar yoksun kişiler ne kadar titreyen yüreklerle sana yaklaşmalı.

Ebedi Hikmet — Bir insan yalnızca elinden geleni yaparsa, ondan başka bir şey istenmez, çünkü tamamlanmadan kalanı Tanrı tamamlar. Hasta bir adam bütün çekingenliği bir kenara bırakmalı ve şifası onun bakımı olan hekime yaklaşmalıdır.

Hizmetkâr — Rab, sevgili Rab, seni Kutsal Ayin'de SIK SIK mı yoksa NADİREN mi kabul etmek daha iyidir?

Ebedi Hikmet — Lütfu ve adanmışlığı bununla duyulur biçimde artan için, beni sık sık kabul etmek yararlıdır.

Hizmetkâr — Ama, Rab, bir insan kendi görüşünde aynı kalırsa, ve bununla kutsallıkta ne arttığını ne azaldığını kanıtlayamazsa, ya da sık sık ruhani kuruluğa uğrarsa, o zaman kendini nasıl davranmalı?

Ebedi Hikmet — Bir insan, yalnızca kendi payına düşeni yaparsa, ruhani kuruluk yüzünden kendini geri çekmemelidir. Çünkü Tanrı'nın istencine göre ruhani kuruluktan acı çeken o ruhun kurtuluşu, çoğu zaman büyük tatlılıkta olduğu kadar, yalnızca saf inancın ışığında da soylu biçimde gerçekleşir. Ben, kullanıldığında artan, ama biriktirildiğinde tükenen bir lütufum. Gerçek bir alçakgönüllülük duygusuyla haftada bir yaklaşmak, aşırı bir kendini beğenmişlikle yılda bir yaklaşmaktan daha iyidir.

Hizmetkâr — Rab, Kutsal Ayin'in lütuf etkisi hangi anda gerçekleşir?

Ebedi Hikmet — Gerçek kabulün tam anında.

Hizmetkâr — Rab, ama bir insan Kutsal Ayin'de bedensel varlığın için ateşli bir arzu duyarsa, ve yine de ondan yoksun bırakılması gerekiyorsa, ne olur?

Ebedi Hikmet — Nice insan beni doldurulduktan sonra aç ayrılır, ve nice insan, sofra boş olsa bile, beni elde eder; öncekisi beni yalnızca bedensel olarak kabul eder, sonrakisi beni ruhani olarak tadar.

Hizmetkâr — Rab, seni hem bedensel hem ruhani olarak kabul edenin, seni yalnızca ruhani olarak kabul edene karşı bir avantajı var mı?

Ebedi Hikmet — Söyle bana, beni ve lütfumu olan mı, yoksa yalnızca lütfumu olan mı daha çok sahiptir?

Hizmetkâr — Rab, seni kabul etmiş bir insanla gerçek varlığında ne kadar süre kalırsın?

Ebedi Hikmet — Kutsal Ayin'in görüntüsü ve benzerliği kaldığı sürece.

Ey sen canlı meyve, ey sen tatlı çiçek, ey sen çiçeklenen babacan yüreğin lezzetli cennet elması, ey sen Engaddi bağındaki Kıbrıs'ın tatlı asması, seni bugün öyle değerli biçimde kabul etmemi kim bahşedecek ki, bana gelmeyi, benimle konut kurmayı, benden bir daha asla ayrılmamayı dileyesin! Ey gökleri ve yeri dolduran dipsiz iyilik, bugün lütufla eğil, zavallı yaratığını hor görme. Rab, sana layık değilsem de, yine de sana ihtiyacım var. Ah, nazik Rab, tek bir sözle gökleri ve yeri yaratan sen değil misin? Rab, tek bir sözle hasta ruhuma sağlığı geri verebilirsin. Ey Rab, hak edişime göre değil, lütfuna göre, sonsuz merhametine göre bana davran. Evet, sen suçsuz Fısıh Kuzusu'sun, ki bugün bile bütün insanlığın günahları için sunuluyorsun. Ah, sen göğün tatlı tadan ekmeği, ki her yüreğin arzusuna göre bütün tatlı tatları içerirsin, ruhumun aç ağzını bugün sende sevindir; bana yemek ve içmek ver; beni içten güçlendir, süsle ve sana birleştir. Ah, Ebedi Hikmet, bugün ruhuma öyle güçle in ki, bütün düşmanlarım ondan kovulsun, bütün suçlarım erisin, bütün günahlarım bağışlansın. Anlayışımı gerçek inancın ışığıyla aydınlat. İstencimi tatlı sevginle tutuştur. Zihnimi sevinçli varlığınla neşelendir, ve bütün güçlerime erdem ve kusursuzluk ver. Ölümümde beni gözet, ki sonsuz mutlulukta kutlu görünü tadabileyim. Amin.

Hizmetkâr — "Rabbi öv, ey ruhum, yaşamım boyunca Rabbi öveceğim; var olduğum sürece Tanrıma ilahi söyleyeceğim."

Kim bahşedecek, ey Tanrım, dolu yüreğime, ölümümden önce, senin övgüne olan arzusunu yerine getirmesini? Kim bana, ruhumun sevdiği sevgili Rabbi günümde değerli biçimde övmemi bahşedecek? Ah, nazik Rab, keşke yüreğimden, tatlı arplardan hiç çıkmış olan kadar çok tatlı ton çıksaydı, yaprakların ve çimen bıçaklarının sayısınca, keşke hepsi göksel mahkemende sana yükseğe seslendirilseydi, ki öyle hoş ve duyulmamış bir övgü ilahisi yüreğimden fışkırsın, Rabbimin gözlerine hoş gelsin, bütün göksel orduyu sevinçle doldursun! Ah, sevgili Rab, seni övmeye layık olmasam da, ruhum yine de göklerin seni övmesini diliyor, büyüleyici güzelliklerinde ve yüce görkemlerinde parıldayan yıldızların çokluğuyla aydınlandıklarında; ve güzel, hoş çayırın, yazın bütün mutluluğunda, çeşitli çiçekli süslerle neşeli güzellikte yeniden ışıldadığında; ve saf ve sevecen bir yüreğin, aydınlatıcı Ruhunun tazeleyici yaz hazlarıyla kuşatıldığında senin için hiç tasarladığı bütün tatlı düşünceleri ve ateşli arzuları diliyor. Rab, yüce övgünü yalnızca düşündüğümde, yüreğim göğsümde erimeye hazır, düşüncelerim benden uzaklaşıyor, söz beni terk ediyor, bütün bilgi elimden kaçıyor. Seni övmek istediğimde, ey sonsuz İyilik, yüreğimde sözlerin gücünü aşan bir şey parlıyor; çünkü en güzel yaratıkları, en yüce ruhları, en saf varlıkları alsam bile, sen yine de hepsini söze sığmaz biçimde aşıyorsun. İyiliğinin derin uçurumuna girersem, orada bütün övgü kendi küçüklüğünde kayboluyor. Rab, güzelliğin canlı biçimlerini, nazik ve sevimli yaratıkları gördüğümde, yüreğime şöyle söylüyorlar: Ah, bak, ondan çıktığımız, bütün güzel olanın çıktığı O ne kadar da lütufkâr! Gökleri ve yeri, evreni ve uçurumu, ormanı ve koruyu, dağı ve vadiyi geçersem, işte! hepsi bir ve hepsi kulaklarımı dipsiz övgünün zengin bir ilahisiyle dolduruyor. Sonra, hem kötüyü hem iyiyi ne sonsuz güzellik ve uyumla düzenlediğini fark ettiğimde, dilsiz ve sessiz kalıyorum. Ama, Rab, senin kendinin, ruhumun kendine biricik ve bölünmez sevgisi olarak yalnızca kendisi için seçtiği bu övgüye değer iyilik olduğunu hatırladığımda, yüreğim, övgüden, içimde parçalanmaya ve atışını kesmeye hazır. Ah, nazik Rab, öyleyse yüreğimin ve ruhumun büyük ve ateşli arzusuna dikkat et, ve bana seni değerli biçimde nasıl öveceğimi, buradan ayrılmadan önce seni nasıl hoşnut edecek biçimde hizmet edeceğimi öğret, çünkü ruhum bedenimde bunu susamış.

Ebedi Hikmet — Öyleyse beni seve seve över misin?

Hizmetkâr — Eyvah! Rab, beni neden kışkırtıyorsun? Bütün yürekleri bilirsin, yüreğimin, çocukluğumdan bu yana taşıdığım övgüne olan gerçek arzudan bedenimde dönmeye hazır olduğunu bilirsin.

Ebedi Hikmet — Övgü dürüst olana yakışır.

Hizmetkâr — Eyvah! Rabbim, bütün dürüstlüğüm senin sınırsız merhametinde yatıyor. Sevgili Rab, kurbağalar seni gölette övüyor, ve konuşamasalar da, vıraklarlar. Kim olduğumu çok iyi biliyorum. Rab, bilirim ki, seni övmektense günahlarım için ağıt yakmalı ve af dilemeliyim. Ve yine de, ey dipsiz iyilik, ben sefil solucanın seni övme arzusunu hor görme. Rab, kerubiler ve serafiler, ve bütün yüce ruhların sayısız çokluğu, güçlerinin son sınırına dek seni övse bile, bütün övgünün çok ötesindeki sonsuz saygınlığın söz konusu olduğunda, senin en küçük yaratığından daha fazla ne yapabilirler? Rab, hiçbir yaratığın övgüsüne ihtiyacın yok; ama sonsuz iyiliğin, hak etmeyenlerin övgüsüne kendini ne kadar çok verirsen o kadar açıkça gösterilir.

Ebedi Hikmet — Beni değerimin doluluğunca övebileceğini düşünen, rüzgârı kovalayan ve bir gölgeyi kavramaya çalışan gibi davranır. Ve yine de sana ve bütün yaratıklara, gücünüz ölçüsünde beni övmenize izin verilmiştir; çünkü hiçbir yaratık hiç bu kadar küçük, ne bu kadar büyük, ne bu kadar iyi, ne bu kadar kötü olmadı, olmayacak da, ki beni övmesin ya da övgüme tanıklık etmesin; ve benimle ne kadar birleşikse, beni o kadar övgüye değer bulur; ve övgün ebedi görkemin övgüsüne ne kadar benzerse, bana o kadar övgüye değerdir; ve bu övgün hayalde bütün yaratıklardan ne kadar soyutlanmış ve bana gerçek adanmışlıkla ne kadar birleşmişse, ebedi görkemin övgüsüne o kadar benzer. Ateşli bir tefekkür kulaklarıma yalnızca sözlerle övmekten daha hoş gelir, ve yürekten bir iç çekiş yüce bir çağrıdan daha hoş gelir. Kendini Tanrı'nın ve bütün insanlığın altında tam bir boyun eğişe teslim etmek, onların gözünde hiç gibi olma dileğiyle, benim için bütün tatlı seslerin üstünde bir sestir. Kendim, çarmıhta ölümcül ıstırap içinde asılı kaldığımda kadar yeryüzünde Babam önünde hiç bu kadar övgüye değer görünmedim. Bazı kişiler beni güzel sözlerle överler, ama yürekleri benden uzaktır, ve böyle bir övgüyü hiç saymam. Aynı biçimde, bazı kişiler işler istekleri doğrultusunda giderken beni överler, ama işler onlar için yanlış gitmeye başladığında, övgüleri durur, ve böyle bir övgü bana hoş gelmez. Ama tanrısal gözlerimde iyi ve değerli olan övgü, yüreğinle, sözlerinle ve işlerinle, kederde de sevinçte de, en büyük sıkıntıda da tam refahta da beni aynı ateşle överken oluşur; çünkü o zaman beni düşünürsün, kendini değil.

Hizmetkâr — Rab, senden acı çekmeyi arzulamıyorum, böyle şeylere de neden vermeyeceğim; ama kendimi bütünüyle ve tamamen, yüreğimin arzusuna göre, senin sonsuz övgüne teslim edeceğim, oysa daha önce kendimi gerçekten hiç terk edip bütünüyle unutamamıştım. Rab, bütün yeryüzünün üretebileceği en hor görülen kişi olmama izin versen, Rab, bunu bile övgün uğruna çekerdim. Rab, bugün kendimi lütfuna ve merhametine teslim ediyorum; hayır, herhangi bir insanın işlediği en iğrenç cinayetle suçlansam, öyle ki beni gören herkes yüzüme tükürse, Rab, bunu seve seve senin övgünde taşırdım, yeter ki gözünde suçsuz durayım. Ama suçlu olsam bile, kendi onurumdan bin kat daha değerli olan kutlu adaletinin övgüsünde yine de buna katlanırdım. Bana yapılan her hakaret sözü için sana özel bir övgü verirdim, ve iyi hırsızla birlikte sana derdim: Rab, işlerimin hak ettiği karşılığı alıyorum, ama sen ne kötülük ettin? Rab, Krallığına girdiğinde beni hatırla! Ve şimdi beni buradan almak senin istencin olsaydı, bu senin övgün için olsaydı, bir erteleme için çevreme bakınmazdım, ama buradan alınmayı dilerdim; ve dilerdim ki, Metuşelah kadar yaşlanmak kaderim olsaydı, o uzun sürenin her yılı, o yılların her haftası, o haftaların her günü, o günlerin her saati, o saatlerin her dakikası, güneş ışığındaki toz taneleri kadar sayısız kez, hiçbir azizin azizlerin gerçek parlak yansımasında hiç yapmadığı kadar coşkulu bir övgüyle beni senin için övsün, ve bu iyi arzumu, sanki bunu yerine getirmek için bütün o zaman ben kendim yaşamışım gibi yerine getirsinler. Bu yüzden, Rab, beni erken ya da geç kendine al, çünkü yüreğimin arzusu budur. Rab, daha da söyleyeceğim, şimdi buradan ayrılmam gerekseydi ve senin övgün için Araf'ta elli yıl yanmam gerekseydi, ayaklarının önünde eğilmeye hazırım, ve bunu seve seve sonsuz övgün için kabul ederim; kutlu olsun, içinde senin övgünün bende gerçekleştiği Araf ateşi! Rab, burada sevdiğim ve aradığım sensin, ben değil. Rab, her şeyi kavrarsın, bütün yürekleri bilirsin, bunların benim sarsılmaz duygularım olduğunu bilirsin; hayır, sonsuza dek cehennemin dibinde yatmam gerektiğini bilsem, büyüleyici göründen yoksun bırakılmak yüreğimi ne kadar üzse de, yine de övgünden vazgeçmezdim; ve bütün insanların yitirilmiş zamanını geri getirebilseydim, kötü işlerini düzeltebilseydim, övgü ve onurla, sana gösterilmiş bütün onursuzluğu tam olarak telafi edebilseydim, bunu seve seve yapardım; ve gerçekten mümkün olsaydı, o zaman, cehennemin en alt uçurumundan bile içimden güzel bir övgü ilahisi fışkırırdı, cehennemi, yeri, havayı ve bütün gökleri deler, ta tanrısal huzuruna erişene dek. Ama, bu mümkün olmasaydı bile, yine de seni burada daha çok övmek isterdim, ki burada bile seninle daha çok sevinebileyim. Rab, zavallı yaratığınla övgün için ne gerekiyorsa onu yap; çünkü bana ne olursa olsun, ağzımda bir nefes olduğu sürece övgünü dile getireceğim; ve sesimi yitirdiğimde, parmağımın kaldırılışının, hiç söylediğim bütün övgünün bir onaylanışı ve sonucu olmasını dilerim; hayır, bedenim toza döküldüğünde, her toz tanesinden, sert taşları delip, bütün gökleri aşıp, tanrısal varlığına dek, son güne, bedenle ruhun senin övgünde yeniden birleşeceği güne dek sonsuz bir övgünün delip geçmesini dilerim.

Ebedi Hikmet — Bu arzu ve iyi niyette ölüme dek kalmalısın — böyle bir övgü bana hoş gelir.

Hizmetkâr — Ah, tatlı Rab, madem benden, zavallı günahkâr bir kişiden övgü kabul etmeyi tenezzül ediyor ve arzuluyorsun, dilerim ki bana üç şeyi, yani seni nasıl, neyle ve ne zaman övmem gerektiğini gösteresin. Söyle bana, en sevgili Rab, sözlerle ve şarkıyla verilen dışsal övgü herhangi bir biçimde yararlı mı?

Ebedi Hikmet — Kesinlikle yararlıdır, özellikle içsel insanı harekete geçirdiği için, ki bunu çok sık, her şeyden çok yeni dönmüş kişilerde harekete geçirir.

Hizmetkâr — Rab, ben de (madem biri, ebediyette uygulayacağı şeye zamanında başlamaktan mutlu olmalı) içimde seni özenle övmeye ulaşma arzusuyla doluyum, ki seni övmekte hiçbir zaman kesintiye uğramayayım, bir saniyelik bir süre için bile. Rab, tam bu arzudan sık sık şöyle söyledim: "Ey sen gökkubbe, neden bu kadar hızlı acele edip dönüyorsun? Sana yalvarıyorum, bu anda dur, ta ki Rabbimi yüreğimin arzusuna göre tam olarak övene dek." Rab, belki de senin şimdiki övgünü bir süreliğine ihmal ettiğimde, ve kısa süre sonra kendime geldiğimde, içten şöyle haykırdım: Ey Rab, bin yıl oldu Sevgilim'i bir daha düşünmeyeli! Ey Rab, öyleyse, ruhum hâlâ bedenimdeyken, seni durmadan ve gevşemeden nasıl öveceğimi bana elinden geldiğince öğret.

Ebedi Hikmet — Her şeyde beni anımsayan, kendini günahtan koruyan ve erdemde özenli olan, her zaman beni över; ama en yüce övgü türünü arıyorsan, biraz daha dinle: Ruh, hafif bir tavus kuşu tüyüne benzer; ona hiçbir şey bağlı değilse, kendi devingenliğiyle çok kolayca göğe doğru yükseğe taşınır, ama üzerinde bir şey yüklüyse yere düşer. Aynı biçimde, bütün günahın ağırlığından arınmış bir zihin de, doğuştan gelen soyluluğu sayesinde, nazik bir tefekkürün yardımıyla göksel şeylere yükselir; ve bu yüzden, bir zihin bütün bedensel arzulardan koptuğunda ve içten dinginliğe kavuştuğunda, öyle ki her düşüncesi her zaman değişmez İyilik'e ayrılmazcasına yapışık kalır, böyle bir zihin beni her zaman över; çünkü saflık hâlinde, sözlerin ifade edebildiği kadarıyla, insanın bedensel duyusu öylesine bütünüyle boğulur ve topraksılıktan ruhani ve meleksi bir görünüme öylesine bütünüyle dönüşür ki, dışarıdan aldığı her şey, yaptığı ya da işlediği her şey, yer mi içer mi uyur mu uyanık mı olur, hepsi en saf övgüden başka bir şey değildir.

Hizmetkâr — Ah, Rab, bu ne gerçekten tatlı bir öğreti! Sevimli Hikmet, hâlâ açıklanmasını memnuniyetle isteyeceğim üç şey var. Biri şu: Seni övmek için en çok nedeni nerede bulacağım?

Ebedi Hikmet — Bütün iyiliğin ilk kökeninde, sonra da onun akan kaynaklarında.

Hizmetkâr — Rab, kökene gelince, bu benim için çok yüce, bana çok bilinmez; orada uzun sedir ağaçları seni övsün, göksel ruhlar, melek zihinler. Yine de ben de kaba bir devedikeni gibi övgümle ileri atılacağım, ki onlar, benim güçsüz özlemlerimin manzarasıyla kendi yüce değerlerini hatırlasınlar, saf parlaklıklarında seni övmeye teşvik edilsinler, tıpkı guguk kuşunun bülbüle büyüleyici bir şarkı söylemesi için fırsat vermesi gibi. Ama iyiliğinin akışları; bunlar benim övgüm için uygun olacak. Rab, eskiden ne olduğumu, beni ne kadar sık koruduğunu, hangi kötü zincirlerden ve bağlardan kurtardığını iyice düşündüğümde, ey sen Sonsuz İyilik, yüreğimin övgünde bütünüyle erimemesi bir harikadır! Rab, beni ne kadar bekledin, beni ne kadar nazikçe kabul ettin, gizlice beni ne kadar tatlılıkla öne aldın ve içten uyardın! Bazen ne kadar nankör olsam da, beni kendine çekene dek vazgeçmedin. Öyleyse seni övmemeli miyim, nazik Rabbim? Evet, gerçekten dilerim ki, gözlerinin önünde zengin bir övgü yükselsin, meleklerin kendi sebatlarının ve düşmüş yoldaşlarının reddedilişinin manzarasını ilk gördüklerinde sundukları kadar büyük ve sevinçli bir övgü; Araf'taki zavallı ruhların, korkunç zindanlarından senin önüne çıkıp, hazla ve sevgiyle parıldayan yüzünü ilk kez gördüklerinde duydukları sevinçle dile getirilen övgü gibi; son yargıdan sonra, seçilmişler kötülerden sonsuz güvenlik içinde ayrıldığında göksel şehrin sokaklarında yankılanacak o dipsiz övgü gibi bir övgü. Rab, övgünle ilgili bilmek isteyeceğim bir şey daha şu: Bende doğal olarak iyi olan her şey senin sonsuz övgüne nasıl yönlendirilebilir?

Ebedi Hikmet — Bu geçici hâlde kimse, gerçek bilgiyle, doğa ile lütuf arasındaki gerçek farktan emin olamayacağından, zihninde lütufkâr, sevinçli ya da hoş bir şey doğduğunda, ister doğadan ister lütuftan gelsin, hızla ve çabucak içine gir, onu Tanrı'ya bir sunu yap, ki övgümde tüketilsin, çünkü ben doğanın ve lütfun Rabbi'yim, ve bu şekilde doğa şimdi senin için doğaüstü olacak.

Hizmetkâr — Rab, ama o zaman kötü ruhların hayallerini bile senin sonsuz övgüne nasıl çevireceğim?

Ebedi Hikmet — Kötü bir ruhun telkinlerine ya da ilhamlarına şöyle söyle: Rab, bu kötü ruh ya da başka biri istencime aykırı olarak bana böyle hoşnutsuzluk verici düşünceler her gönderdiğinde, kendi önceden düşünülmüş istencimle, onun yerine sana en ateşli övgüyü göndereyim, sadık kalsaydı bütün ebediyet boyunca sana vermesi gereken övgünün ta kendisini, ki onun reddedilmiş hâlinde seni övmede onun yerini tutabileyim; ve bana böyle iğrenç düşünceler ilham ettiği her sefer, benim iyi övgüm sana yükselsin.

Hizmetkâr — Ey Rab, şimdi gerçekten görüyorum ki, kötü ruhun en kötü şeyleri bile böyle bir yolla iyi şeylere dönüştürülebildiğinde, iyi insanlar için her şey iyiye dönüştürülebilir. Ama şimdi bana bir şey daha söyle. Ah, sen lütufkâr Rab, duyduğum ve gördüğüm her şeyi senin övgüne ve görkemine nasıl çevireceğim?

Ebedi Hikmet — Büyük bir insan kalabalığı gördüğün her sefer, aşırı güzel bir kitleyi seyrettiğin her sefer, yüreğinin en dibinden söyle: Rab, önünde duran binlerce kere binlerce melek ruh bugün benim adıma seni sevgiyle selamlamalı, sana hizmet eden on binlerce kere binlerce ruh bugün benim için seni övmeli, ve azizlerin bütün kutsal arzularını benim için dilemeliler, ve bütün yaratıkların büyüleyici güzelliği bugün benim için sana onur vermeli.

Hizmetkâr — Ey tatlı Rabbim, övgündeki gayretimi nasıl tazelemedin, artırmadın! Ama gerçekten, Rab, bu geçici övgü yüreğimi harekete geçirdi ve eyvah! ruhumu, sonsuz ve ebedi olan övgüye özlemle doldurdu. Ne zaman, ey benim seçilmiş Hikmetim, ne zaman parlak gün doğacak, kusursuzca hazırlanmış bir ölümün ve bu sefalet sahnesinden Sevgilime ayrılışın sevinçli saati ne zaman gelecek! Ah bana, öyle pineleşmeye, yüreğimin biricik sevgisini öyle ateşle özlemeye başlıyorum! Ne zaman, ey ne zaman ona sahip olacağım? Zaman ne kadar da ağır geçiyor, ruhumun gözlerinin hazzını yüz yüze görmeden, seni yüreğimin arzusuna göre tatmadan önce ne kadar geç olacak! Ey sürgünün sefaleti, gerçekten sürgün edildiğini düşünen için ne kadar da bir sefaletsin! Bak, Rab, yeryüzünde ziyaret edecek bir dostu, ayağını bir süreliğine dinlendirecek bir yeri olmayan hemen hemen hiç kimse yok. Eyvah, benim biriciğim, ruhumun yalnızca seni aradığı ve arzuladığı sen, bilirsin ki yalnızca sende başka sığınağım yok! Rab, ne duysam ne görsem, seni bulamazsam, bu bana bir işkence; sensiz bütün insanlığın topluluğu bana acılıktır. Rab, ne beni sevindirmeli, ne beni burada tutmalı?

Ebedi Hikmet — Burada yeryüzünde, çiçeklenen övgümün hoş bahçesinde sık sık dolaşmalısın. Bu geçici yaşamda, göksel konutlara, huzurlu bir yürekle Tanrı'yı övenler arasında bulunandan daha gerçek bir hazırlık yoktur. Bir insanın zihnini bu kadar neşelendiren, acılarını bu kadar hafifleten; kötü ruhları kovan, hüznü ortadan kaldıran, Tanrı'nın sevinçli övgüsü kadar başka hiçbir şey yoktur. Tanrı O'nu övenlere yakındır; melekler onlara aşinadır: kendilerine yararlıdırlar; komşularını iyileştirir, ruhu sevindirirler; bütün göksel ordu, neşeli bir zihnin övgüsüyle onurlandırılır.

Hizmetkâr — Tatlı Rab, nazik Ebedi Hikmetim! Dilerim ki gözlerim sabah ilk açıldığında, yüreğim de uyansın, ve ondan senin övgünün yüksek alevli, ateşli bir sevgi meşalesi fışkırsın, zamanda var olan en sevgi dolu yüreğin en ateşli sevgisiyle, ebediyette en yüce serafın en ateşli sevgisine göre, sen, Göksel Baba, biricik Oğlunu sevdiğin dipsiz sevgide, ve Baba'dan ve Oğul'dan çıkan Kutsal Ruh'un en tatlı sevgisiyle; ve dilerim ki bu övgü Babacan yürekte, hiçbir dünyevi çalgının telinin sevinçli bir zihinde hiç çınlamadığı kadar tatlı çınlasın; ve bu sevgi meşalesi, sanki bütün erdemlerin bütün değerli otlarından ve baharatlarından, en yüksek kusursuzluklarında ince ince dövülmüş, tüten bir buhur gibi, öyle tatlı bir övgü kokusu göndersin; ve son olarak, görüntüsü, hiçbir mayısın en büyüleyici çiçeklenmesinde hiç bilinmediği kadar güzel lütuflarla çiçeklensin; ki bu, tanrısal gözlerin ve bütün göksel ordu için hoş bir manzara olsun. Bütün arzum, bu sevgi meşalesinin her zaman dualarımda, ağzımdan şarkımda, düşüncelerimde, sözlerimde ve işlerimde ateşle alevlenmesi, bütün düşmanlarımı yenmesi, bütün günahlarımı tüketmesi ve bana mutlu bir son kazandırması, ki bu geçici övgümün sonu, sonsuz, ebedi övgümün başlangıcı olsun. Amin.