Sophokles'in (M.Ö. yaklaşık 497-406) "Antigone" adlı trajedisi, devlet yasasına karşı vicdan ve ilahi yasa arasındaki çatışmayı işleyen, Batı tiyatrosunun en etkili eserlerinden biridir. Oyunun ilk koro şarkısından hemen sonra gelen bu bölüm -- genellikle "İnsana Övgü" (Ode to Man) diye anılır -- oyunun ana çatışmasından bağımsız, insanlığın gücü ve sınırları üzerine bağımsız bir felsefi düşünüm sunar. Bu çeviri, E.H. Plumptre'nin 1890 basımının manzum ekinden alınmıştır.
Antigone, 332-375 — İnsana Övgü Korosu, Strofe I
Nice şey vardır şaşırtıcı ve tuhaf,
Ama hiçbiri insandan daha şaşırtıcı ve daha tuhaf değil;
O, uzaklara gitmeye cüret eder,
Ağaran denizi fırtınalı rüzgârla aşarak,
Gözünün hiçbir şey seçemediği yerde,
Yalnızca dalgaların durmadan kabardığı o yerde;
Ve Toprak'ı, tanrıların en kudretlisini,
Yorulmaz, yok edilemez olanı,
Yıldan yıla yorar, kesekleri kırar,
Keskin saban demiri izlerini derince açarken,
Durmadan bir ileri bir geri döner;
Ve atlarını da hep sürer,
Günlük emeğin peşinde ilerlemeye.
Antistrofe I
Ve bak! Tuzakla ve ağla tutsak eder
Havada süzülen bütün o hızlı kanatlı sürüleri;
Yabani, evcilleşmemiş hayvanları da yakalar;
Ve derinin denizde doğmuş nice sakinini de
Ustaca düzenlerle
Ağına düşürür -- insan, becerisinde şaşırtıcı olan;
Ve ormanın karanlığında
Ya da tepede dolaşan bütün vahşi varlıkları
Kendi hüneriyle kendi ihtiyacına boyun eğdirir,
Kaba yeleli atın boynuna
Onu eğdiren boyunduruğu geçirir,
Ve dağ boğasını da bağlar,
Sonuna dek direnen o boğayı.
Strofe II
Ve konuşmayı, rüzgâr kadar hızlı olan
İnce düşünceyi,
Ve devlet adamının aklına yaraşır
Terbiyeyi de öğrendi;
Ve dayanılmaz soğuğun gücünden kaçmayı,
Ve havada uğuldayan
Bütün o fırtına oklarından korunmayı öğrendi:
Her yönden donanmış, gelecek zamanın getireceği
Hiçbir şey karşısında donanımsız kalmaz;
Yalnız Hades'ten bir kaçış bulamaz,
Gerçi umutsuz görünen nice hastalığı da iyileştirmeyi başarmıştır.
Antistrofe II
Ve işte, bütün bu beceriyle,
Umudun ötesinde,
Şimdi iyiye yönelir,
Şimdi kötüye;
Kimi zaman ülkesinin kadim yasalarına sımsıkı sarılıp
Devletin gözünde
En saygın kişi olur; ama saygısını yitirir,
Kötü diye bilinen şeyi
Gururla yüreğine egemen kılarsa;
O, benimle asla oturmasın,
Ne de düşüncelerimi paylaşsın, yanımda öğüt versin,
Böylesi kötülükleri durmadan işleyen kişi!
Özgün metin (İngilizce)
ANTIGONE, 332-375. STROPH. I.
Many the things that strange and wondrous are, None stranger and more wonderful than man; He dares to wander far, With stormy blast across the hoary sea, Where nought his eye can scan But waves still surging round unceasingly; And Earth, of all the Gods, Mightiest, unwearied, indestructible, He weareth year by year, and breaks her clods, While the keen plough-share marks its furrows well, Still turning to and fro; And still he bids his steeds Through daily taskwork go.
ANTISTROPH. I.
And lo! with snare and net he captives makes Of all the swift-winged tribes that flit through air; Wild, untamed beasts he takes; And many a sea-born dweller of the deep He with devices rare Snares in his mesh, -- man, wonderful in skill; And all brute things that dwell In forest dark, or roam upon the hill, He by his craft makes subject to his need, And brings upon the neck of rough-maned steed The yoke that makes him bend, And binds the mountain bull Resisting to the end.
STROPH. II.
And speech, and subtle thought, Swift as the wind, And temper duly wrought To statesman's mind, -- These he hath learnt, and how to flee the power Of cold that none may bear, And all the tempest darts of arrowy shower That hurtle through the air: Armed at all points, unarmed he nought shall meet That coming time reveals; Only from Hades finds he no retreat, Though many a sore disease that hopeless seemed he heals.
ANTISTROPH. II.
And lo! with all this skill, Beyond hope's dream, He now to good inclines, And now to ill; Now holding fast his country's ancient laws, And in the state's esteem Most honoured; but dishonoured, should he cause The thing as evil known To rule his heart in wantonness of pride; Ne'er may he dwell with me, Nor share my counsels, prompting at my side, Who evil deeds like this still works perpetually!
Bu metin neden önemli
Bu koro, antik Yunan düşüncesinin insan doğasına dair en yüksek ifadelerinden biridir: "Nice things vardır şaşırtıcı ve tuhaf, ama hiçbiri insandan daha şaşırtıcı değildir." İnsan denizi aşar, ölümsüz Toprak Ana'yı yıldan yıla sabanla yorar, kuşları, balıkları, yabani hayvanları evcilleştirir; konuşmayı, düşünceyi, devlet kurmayı öğrenir; soğuktan ve hastalıktan sığınak bulur -- yalnız ölümden kaçış bulamaz. Koro, bu övgüyü bir uyarıyla kapatır: bu denli yetenekli olan insan, kimi zaman iyiye, kimi zaman kötüye yönelir; ülkesinin yasalarına ve tanrılara bağlı kaldığında yücedir, ama gururla adaletsizliğe saparsa kentsiz kalır. Bu ikili yapı, oyunun asıl çatışmasını -- Antigone'nin ilahi yasaya, Kreon'un ise devlet yasasına bağlılığını -- önceden haber verir.
Eser hakkında
Sophokles, M.Ö. beşinci yüzyılda Atina'nın altın çağında yaşamış, klasik Atina tiyatrosunun temsilcileri arasında yer almış bir tragedya yazarıdır. M.Ö. yaklaşık 497 ile 406 yılları arasında süren ömrü, kentin hem kültürel hem de siyasi bakımdan geliştiği, doğrudan demokrasinin ve felsefi tartışmaların güçlendiği bir döneme denk gelir. Dönemin diğer tragedya yazarları gibi eserlerini Dionysos şenliklerinde sergilenmek üzere kaleme alan Sophokles, insan eylemlerinin sınırlarını, karakterlerin iç çatışmalarını ve değişmez kabul edilen tanrısal düzen ile geçici dünyevi buyruklar arasındaki gerilimleri sahneye taşımıştır.
Yazarın M.Ö. yaklaşık 441 yılında sahnelediği "Antigone", Tebai efsaneleri çevresinde şekillenen ve egemenlik kuralları ile kutsal gelenekler arasındaki uzlaşmazlığı merkeze alan bir tragedyadır. Eser, savaşta ölen kardeşinin cenaze törenini kendi inançları doğrultusunda yerine getirmek isteyen Antigone ile yurttaşlık intizamını koruma adına bu töreni yasaklayan Kral Kreon'un karşılaşmasını konu edinir. Sophokles, bu temel karşıtlık aracılığıyla otoritenin meşruiyetini, adaletin kaynağını ve bireysel vicdanın devlete karşı konumunu dramatik bir çerçevede sorgulamaya açar.
Sayfada yer alan ve 332 ile 375. dizeleri kapsayan bu koro bölümü, tragedyadaki gerilimin henüz başlarında sahnelenen, insan türünün becerilerini ve doğadaki yerini felsefi bir bakışla değerlendiren bir duraktır. Koro; insanın doğayı dönüştürme, dille iletişim kurma ve toplumsal nizam tesis etme yönündeki başarısını sıralarken, aynı kudretin ahlaki bir sapmayla birleştiğinde yıkıcı olabileceğini ima eder. Okur bu pasajı, yalnızca oyunun dramatik akışı içinde bir ara metin olarak değil, aynı zamanda insanın yaratıcı zekâsı ile ahlaki kırılganlığı arasındaki o kadim dengeyi anlamaya çalışan bir tefekkür alanı olarak okuyabilir.
Bu eser Mit ve Kutsal Anlatı Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- The Tragedies of Sophocles (E.H. Plumptre çevirisi, 1890 basım)
- Neşir
- M.Ö. yaklaşık 441 (yazım) / 1890 (E.H. Plumptre çevirisi)
- Konum
- Antigone, 332-375. dizeler, s.443
- Kalıcı arşiv
- DOI: 10.5281/zenodo.21985143 (Zenodo)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Archive.org
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). İnsana Övgü: Denizi, Toprağı, Yasayı Fetheden Varlık. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/sophokles-antigone-insana-ovgu-korosu@misc{kk_sophokles_antigone,
author = {Uysal, Şira Nur},
title = {{İnsana Övgü: Denizi, Toprağı, Yasayı Fetheden Varlık}},
year = {2026},
publisher = {Kadim Kütüphane},
doi = {10.5281/zenodo.21985143},
url = {https://kadimkutuphane.com/sophokles-antigone-insana-ovgu-korosu},
note = {Türkçe çeviri, özgün eser: Sophokles},
}Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.