Danimarkalı vakanüvis Saxo Grammaticus'un on iki ciltlik büyük eseri Gesta Danorum, İskandinav tanrılarını ve kahramanlarını Latince kaleme alan en eski ve en kapsamlı kaynaklardan biridir. Burada aktarılan pasaj, Odin'in bütün Avrupa'da yanlışlıkla tanrılık payesiyle anıldığı, kendisine altından bir suret dökülüp Bizans'a yollandığı ve karısı Frigga'nın ihanetiyle bu putun yıkıldığı bölümdür. Saxo, tanrıları ölümlü ama hilekar hükümdarlar olarak resmeden evhemerist bir bakışla, kutsalın nasıl uydurulduğunu ve insan zihinlerinin nasıl aldatıldığını anlatır.
Bütün Avrupa boyunca tanrılık payesiyle anılmasına rağmen, o yine de daha çok Uppsala'da kalmayı yeğledi ve orayı kendine özgü bir ikamet alışkanlığıyla şereflendirdi; ister sakinlerinin miskinliği yüzünden olsun, ister o yerlerin hoşluğundan. Kuzeyin Kralları, onun tanrılığına daha büyük bir tapınma eğilimiyle uymayı arzu ederek, benzerliğini altından bir surete döktürdüler ve en büyük dindarlık gösterisiyle bu heykeli, lütuflarının bir nişanesi olarak Bizans'a yolladılar; kollarının hatlarını da en yoğun bilezik ağırlığıyla kuşattılar. O ise kendisine gösterilen bu şöhretten sevinç duyarak, gönderenlerin sevgisini hırsla öptü.
Karısı Frigga, daha zarif görünmek uğruna, zanaatkarları çağırttı ve suretteki altını söktürdü. Othinus, bunları astırıp heykeli bir kaidenin üzerine yerleştirdi; sanatın hayret verici marifetiyle onu insan dokunuşlarıyla ses veren bir şey haline bile getirdi. Fakat Frigga, kendi süsünün parlaklığını tanrısal kocasının şereflerine yeğleyerek, hizmetkarlardan biriyle sefahate düştü; onun hüneriyle sureti yıktı ve umumi hurafeye adanmış altını, hususi bir sefahat aracına çevirdi. İffetsizliği sürdürmeyi de yük saymadı, çünkü tamahkarlığından daha kolay haz alıyordu.
Bir tanrının nikahına sahip olabilecek böyle bir kadın, layık olmayan bir kadındı. Bu noktada, böyle bir tanrının işte bu karıya layık olduğundan başka ne ekleyebilirim? Ölümlülerin zihinleri bir zamanlar işte böyle bir yanılgıyla aldatılmıştı. Bunun üzerine Othinus, karısının çifte hakaretiyle kışkırtılarak, sureti yaralanan için de yatağı için de yasa büründü. Utancın bu ikili tahrikiyle böylece bağlanınca, asil bir hicap dolu bir sürgünü seçti ve böylelikle bulaşmış rezaletin kirini silip yok edeceğini düşündü.
Ölümlülerin zihinleri bir zamanlar işte böyle bir yanılgıyla aldatılmıştı.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Gesta Danorum, on ikinci yüzyılın sonlarında Piskopos Absalon'un teşvikiyle yazılmış, Danimarka'nın efsanevi ve tarihi geçmişini anlatan anıtsal bir Latince eserdir. Saxo, İskandinav tanrılarını gerçek ilahlar olarak değil, halkı sihir ve hile yoluyla kendilerine taptıran ölümlü büyücü krallar olarak resmeder. Bu evhemerist yaklaşım, Hristiyan bir vakanüvisin pagan mitolojiyi kayda geçirirken ona mesafe koyma biçimidir. Buradaki altın suret ve Frigga'nın ihaneti bölümü, kutsalın insan eliyle nasıl imal edildiğini ve yine insan zaafıyla nasıl çöktüğünü gösteren çarpıcı bir anlatıdır. Metin, 1644 tarihli Stephanius baskısından, Source Library'nin İngilizce çeviri katmanı üzerinden alınmıştır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Saxonis Grammatici Historia Danica (Gesta Danorum), yay. haz. Stephan Hansen Stephanius, Kopenhag, 1644, Birinci Kitap
- Neşir
- Stephan Hansen Stephanius baskısı, typis et sumptibus Joachimi Moltkenii, Reg. Acad. Hafn. bibliop., 1644
- Konum
- Birinci Kitap (Book I), sayfa 13; Source Library dijital nüsha sayfa 29
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library