Sanchuniathon: Fenike Kozmogonisi ve Karanlık Kaosun Doğuşu
Hendrick Goltzius, "Kaosun Çözülmesi ya da Unsurların Yaratılışı" (1589). Karanlık ve biçimsiz kaosun unsurlara ayrışmasını betimleyen bu gravür, Sanchuniathon kozmogonisinin ilksel gecesini görsel olarak yankılar.
Mit ve Kutsal Anlatı

Sanchuniathon: Fenike Kozmogonisi ve Karanlık Kaosun Doğuşu

Sanchuniathon (Bibloslu Philon aracılığıyla); Isaac Preston Cory çevirisi· 1832· Özgün: İngilizce· Source Library
Mit ve Kutsal AnlatıTürkçe çeviriAçık erişim

Fenike teolojisinin en eski katmanı, Bibloslu Philon'un Yunancaya aktardığı ve yalnızca Kayserili Eusebios'un koruması sayesinde günümüze ulaşan Sanchuniathon anlatısında yaşar. Aşağıdaki parça, evrenin başlangıcını bir yaratıcı buyruğuyla değil, karanlık ve rüzgârlı bir havanın kendi ilkelerine duyduğu tutkuyla açıklar. Burada kaos, ışıktan önceki sonsuz ve biçimsiz bir gece olarak tasavvur edilir; yaratılış ise bu gecenin kendi kendisiyle kurduğu gizli bir birleşmeden, arzunun (Pothos) uyanışından doğar. Isaac Preston Cory'nin 1832 tarihli klasik derlemesinden aldığımız bu metin, Akdeniz'in en kadim kozmogonilerinden birini sade ve ağırbaşlı bir dille önümüze serer.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Sanchuniathon, her şeyin başlangıcının karanlık ve yoğun, rüzgârlı bir hava ya da kalın havadan bir esinti olduğunu; bununla birlikte Erebos kadar loş ve kara bir Kaosun bulunduğunu öne sürer. Bunlar sonsuzdu ve uzun bir çağlar dizisi boyunca hiçbir biçimden yoksun kaldılar.

Ne var ki bu rüzgâr kendi ilk ilkelerine, yani Kaosa tutulduğunda ve mahrem bir birleşme gerçekleştiğinde, o bağa Pothos adı verildi. İşte bu, her şeyin yaratılışının başlangıcı oldu. Kaos ise kendi ürününü tanımıyordu; ama rüzgârla kurduğu bu kucaklaşmadan Môt meydana geldi.

Kimileri bunu Ilus, yani Balçık diye adlandırır; kimileriyse sulu bir karışımın çürümesi olarak anar. Yaratılışın bütün tohumu ve evrenin doğuşu, işte bu Môt'tan filizlendi. Paganlar arasında, özellikle de Fenikeliler arasında bu birleşme, bir Yılanın sardığı bir Yumurta ile simgelenirdi; bu iki şekil ayrı ayrı Kaosu ve Esiri temsil ederken, birleştiklerinde evrenin çift cinsiyetli ilk ilkesini, yani Pothos'u imlerdi.

O bağa Pothos adı verildi ve bu, her şeyin yaratılışının başlangıcı oldu.
Özgün metin (İngilizce)
He proposes that the beginning of all things was a dark and dense, windy air, or a breeze of thick air and a Chaos murky and black as Erebus: and that these were infinite, and for a long series of ages lacked any form. But when this wind became enamored of its own first principles (the Chaos), and an intimate union took place, that connection was called Pothos: and it was the beginning of the creation of all things. And it (the Chaos) did not recognize its own production; but from its embrace with the wind, Môt was generated; which some call Ilus (Mud), but others the decay of a watery mixture. And from this sprung all the seed of the creation, and the generation of the universe. This union, among the pagans, and particularly among the Phoenicians, was symbolized by an Egg enfolded by a Serpent, which separately represented the Chaos and the Ether, but, when united, represented the dual-gendered first principle of the Universe: Cupid or Pothos.

Bu metin neden önemli

Sanchuniathon, Fenike geleneğine göre Beyrut'ta yaşamış kadim bir bilgedir. Onun Fenike dilinde kaleme aldığı söylenen kozmogonisi, İ.S. birinci yüzyılda Bibloslu Philon tarafından Yunancaya çevrilmiş, bu çeviriden geriye kalan parçalar ise dördüncü yüzyılda Kayserili Eusebios'un Praeparatio Evangelica adlı yapıtında alıntılanarak korunmuştur. Böylece metin bize üç ayrı elden ulaşır. Anlatının çekirdeği, yaratılışı kişisel bir tanrının iradesine değil, karanlık kaos ile rüzgârın arzudan doğan birleşmesine bağlaması bakımından, Yunan Orphik kozmogonilerini ve Babil ile Mısır kökenli yaratılış mitlerini andırır. Pothos (arzu), Môt (balçık ya da ilksel çamur) ve Yılanın sardığı Yumurta simgesi, bu geleneğin evreni cinsel ve organik bir doğuş olarak tasavvur ettiğini gösterir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Ancient Fragments of the Phoenician, Chaldaean, Egyptian... Writers (Isaac Preston Cory, 1832), "Sanchoniatho: The Cosmogony", s. 75
Neşir
Isaac Preston Cory, Ancient Fragments, Londra, 1832 (birinci baskı)
Konum
Sayfa 75, "Sanchoniatho: The Cosmogony" başlıklı bölüm (translation alanı)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön