Fenike teolojisinin en eski katmanı, Bibloslu Philon'un Yunancaya aktardığı ve yalnızca Kayserili Eusebios'un koruması sayesinde günümüze ulaşan Sanchuniathon anlatısında yaşar. Aşağıdaki parça, evrenin başlangıcını bir yaratıcı buyruğuyla değil, karanlık ve rüzgârlı bir havanın kendi ilkelerine duyduğu tutkuyla açıklar. Burada kaos, ışıktan önceki sonsuz ve biçimsiz bir gece olarak tasavvur edilir; yaratılış ise bu gecenin kendi kendisiyle kurduğu gizli bir birleşmeden, arzunun (Pothos) uyanışından doğar. Isaac Preston Cory'nin 1832 tarihli klasik derlemesinden aldığımız bu metin, Akdeniz'in en kadim kozmogonilerinden birini sade ve ağırbaşlı bir dille önümüze serer.
Sanchuniathon, her şeyin başlangıcının karanlık ve yoğun, rüzgârlı bir hava ya da kalın havadan bir esinti olduğunu; bununla birlikte Erebos kadar loş ve kara bir Kaosun bulunduğunu öne sürer. Bunlar sonsuzdu ve uzun bir çağlar dizisi boyunca hiçbir biçimden yoksun kaldılar.
Ne var ki bu rüzgâr kendi ilk ilkelerine, yani Kaosa tutulduğunda ve mahrem bir birleşme gerçekleştiğinde, o bağa Pothos adı verildi. İşte bu, her şeyin yaratılışının başlangıcı oldu. Kaos ise kendi ürününü tanımıyordu; ama rüzgârla kurduğu bu kucaklaşmadan Môt meydana geldi.
Kimileri bunu Ilus, yani Balçık diye adlandırır; kimileriyse sulu bir karışımın çürümesi olarak anar. Yaratılışın bütün tohumu ve evrenin doğuşu, işte bu Môt'tan filizlendi. Paganlar arasında, özellikle de Fenikeliler arasında bu birleşme, bir Yılanın sardığı bir Yumurta ile simgelenirdi; bu iki şekil ayrı ayrı Kaosu ve Esiri temsil ederken, birleştiklerinde evrenin çift cinsiyetli ilk ilkesini, yani Pothos'u imlerdi.
O bağa Pothos adı verildi ve bu, her şeyin yaratılışının başlangıcı oldu.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Sanchuniathon, Fenike geleneğine göre Beyrut'ta yaşamış kadim bir bilgedir. Onun Fenike dilinde kaleme aldığı söylenen kozmogonisi, İ.S. birinci yüzyılda Bibloslu Philon tarafından Yunancaya çevrilmiş, bu çeviriden geriye kalan parçalar ise dördüncü yüzyılda Kayserili Eusebios'un Praeparatio Evangelica adlı yapıtında alıntılanarak korunmuştur. Böylece metin bize üç ayrı elden ulaşır. Anlatının çekirdeği, yaratılışı kişisel bir tanrının iradesine değil, karanlık kaos ile rüzgârın arzudan doğan birleşmesine bağlaması bakımından, Yunan Orphik kozmogonilerini ve Babil ile Mısır kökenli yaratılış mitlerini andırır. Pothos (arzu), Môt (balçık ya da ilksel çamur) ve Yılanın sardığı Yumurta simgesi, bu geleneğin evreni cinsel ve organik bir doğuş olarak tasavvur ettiğini gösterir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Ancient Fragments of the Phoenician, Chaldaean, Egyptian... Writers (Isaac Preston Cory, 1832), "Sanchoniatho: The Cosmogony", s. 75
- Neşir
- Isaac Preston Cory, Ancient Fragments, Londra, 1832 (birinci baskı)
- Konum
- Sayfa 75, "Sanchoniatho: The Cosmogony" başlıklı bölüm (translation alanı)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
