Mesnevî'nin açılışını oluşturan bu ünlü bölüm, kamışlıktan koparılmış neyin dilinden söylenir. Ney, aslî vatanından ayrı düşmüş ruhun timsalidir. İnleyişi yalnızca bir ezgi değil, insanın ilâhî kaynağından uzak kalışının feryadıdır. Rûmî burada özlemi bir aşk ateşine benzetir ve bu ateşi taşımayanın hiçliğe eş olduğunu söyler. Aşağıdaki pasaj, Reynold A. Nicholson'ın 1925 tarihli klasik İngilizce çevirisinden alınan Önsöz (Proem) bölümüdür.
Şu neyi dinle, nasıl da kendi hikâyesini anlatıyor, ayrılıkların acılarından yakınıyor: "Kamışlıktan koparıldığım günden beri feryadım, kadın erkek herkesi benimle birlikte inletti. Ayrılıkla paramparça olmuş bir gönül arıyorum ki, özlemin kavurucu ıstırabını ona anlatabileyim. Aslî kaynağından uzağa çekilen herkes, bir zamanlar onunla bir olduğu vakti yeniden özler. Her mecliste dertli ezgilerimi haykırdım; hem bahtsız olanlara hem de sevinç içindekilere yoldaş oldum."
"Herkes kendi görüşünce bana dost oldu; hiçbiri içimde gizli olan sırları aramadı. Sırrım feryadımdan uzak değildir, lâkin kulakta ve gözde onu görecek nur yoktur. Beden ruhtan gizli değildir, ruh da bedenden; fakat kimseye ruhu bizzat görmek nasip olmamıştır." Neyin bu sesi ateştir, boş bir yel değildir; bu ateşi taşımayan yok olsun, hiçe dönsün! Bu, neyin içindeki aşk ateşidir; şarapta yaşayan da aşkın coşkusudur. Ney, bir dosttan ayrı düşen herkesin arkadaşıdır; onun ezgileri perdelerimizi yırtıp geçti. Ney gibi bir zehri ve panzehri bir arada gören var mıdır? Ney gibi hem derttaş bir dost hem de özlem çeken bir âşık gören olmuş mudur?"
Neyin bu sesi ateştir, boş bir yel değildir; bu ateşi taşımayan hiçe dönsün.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Mesnevî, 13. yüzyılda Mevlânâ Celâleddîn Rûmî tarafından Farsça kaleme alınmış, tasavvufun en büyük yapıtlarından biridir. Yaklaşık yirmi altı bin beyitten oluşan eser, ruhun olgunlaşma yolculuğu için bir kılavuz sayılır. Buradaki pasaj, tüm eserin açılışını oluşturan ve gelenekte Neyname olarak anılan bölümdür. Ney, kamışlıktan yani aslî yurdundan koparılmış insan ruhunu simgeler; inleyişi de ilâhî kaynağa duyulan özlemin sesidir. Çeviri, İngiliz şarkiyatçı Reynold A. Nicholson'ın Gibb Anıt Serisi için hazırladığı ve alanında ölçüt kabul edilen 1925 tarihli tercümesine dayanır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- The Mathnawi of Jalaluddin Rumi, Vols. 1-2 (Nicholson çevirisi), Proem / Neyname
- Neşir
- Gibb Anıt Serisi, çev. Reynold A. Nicholson, 1925; Internet Archive nüshası (public domain)
- Konum
- Kitap 1, Önsöz (Proem), sayfa 6, beyitler 1-13
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library