Mevlana'nın nesir hâlindeki "Fîhi Mâ Fîh" (Meclis Sohbetleri) açık kütüphanede bulunmadığından, aynı mistik teolojiyi en saf hâliyle taşıyan asıl birincil kaynağa, Mesnevî'nin başına döndük. Reynold A. Nicholson'ın klasik İngilizce çevirisinin ilk cildini açan bu meşhur pasaj, "Neyname" olarak bilinir. Ney, kamışlıktan koparılmış, aslından ayrı düşmüş ruhun timsalidir. Onun feryadı, her varlığın kendi kaynağına, İlahi olana duyduğu özlemin sesidir. Mevlana burada ayrılığı bir yara, aşkı ise o yaranın hem zehri hem panzehiri olarak anlatır. Ham olanın pişkinin hâlinden anlamayacağını söyleyerek sözü kısa keser ve sükûta çağırır.
Dinle neyi, nasıl bir hikaye anlatıyor; ayrılıklarından nasıl şikayet ediyor. Diyor ki: Beni kamışlıktan kestiklerinden beri feryadımla nice erkek ve kadın inledi durdu. Ayrılıktan yaralanmış bir gönül isterim ki aşkın özleminden doğan derdi ona açabileyim. Aslından uzak düşen herkes, o asıl ile bir olduğu zamanı yeniden özler.
Neyin bu sesi ateştir, yel değildir. Bu ateşe sahip olmayan yok olsun! Neyin içindeki, aşkın ateşidir. Şarabın içine düşen coşkunluk da aşkın kendisidir. Ney, bir dosttan ayrı düşen herkesin arkadaşıdır. Onun ezgileri bizim perdelerimizi yırttı.
Ney gibi hem zehir hem panzehir olan bir şey kim gördü? Ney gibi hasret çeken bir yar, bir aşık kim gördü? Ney, kanla dolu o yolu anlatır ve Mecnun'un tutkusundan hikayeler söyler. Balık olmayan onun suyundan usanır; günlük nasibi olmayana da gün uzadıkça uzar.
Ham olan, pişkinin hâlinden anlayamaz. Bu yüzden sözü kısa kesmek gerek. Hoşça kal.
Aslından uzak düşen herkes, o asıl ile bir olduğu zamanı yeniden özler.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu satırlar Mesnevî'nin en başında, "Neyname" adıyla anılan on sekiz beyitlik girişten alınmıştır. Mevlana bütün eserin özetini buraya sığdırır: Ruh, İlahi kaynaktan koparılmış bir kamış gibidir; onun bütün ıstırabı ve müziği, o asla dönüş özleminden doğar. Ney metaforu, Mevlevîliğin ayin müziğinin de temelidir. Nicholson'ın çevirisi, Mesnevî'nin İngilizceye kazandırılmış en yetkin akademik metni sayılır. Fîhi Mâ Fîh kütüphanede bulunmadığından, Mevlana'nın mistik teolojisini en yoğun biçimde taşıyan bu asıl kaynak seçilmiştir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- The Mathnawí of Jalálu'ddín Rúmí, Vols. 1-2 (Proem / Neyname, s. 25)
- Neşir
- Reynold A. Nicholson çevirisi, 1926
- Konum
- Cilt 1-2, Proem (Neyname), sayfa 25
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library