Mesnevi'nin en tanınmış bölümü, eseri açan bu neynâme yani neyin feryadıdır. Mevlânâ, kamışlıktan koparılmış ve içi oyularak ney hâline getirilmiş bir kamışın diliyle, ruhun aslî vatanından ayrı düşüşünü ve o vatana yeniden kavuşma özlemini anlatır. Neyin çıkardığı ses rüzgâr değil ateştir; bu ateş, ilâhî aşkın ta kendisidir. Aşağıdaki pasaj, Reynold A. Nicholson'ın 1926 tarihli klasik İngilizce tercümesinden özenle seçilmiş, kendi içinde bütünlüklü bir bölümdür.
Dinleyin neyi, nasıl bir hikâye anlatıyor; ayrılıklarından yakınarak diyor ki: Kamışlıktan koparıldığımdan beri feryadım kadınları da erkekleri de inletti. Ayrılığın parça parça ettiği bir gönül isterim ki aşkın özleyişini, o derin acıyı ona açabileyim. Aslından uzak düşen herkes, yeniden ona kavuştuğu vakti özler durur.
Ben her mecliste feryadımı yükselttim; hem düşkünlerle hem de sevinç içinde olanlarla düşüp kalktım. Herkes kendi anlayışınca bana dost oldu; kimse içimdeki sırları araştırmadı. Oysa sırrım feryadımdan uzak değildir; ne var ki gözde ve kulakta onu görecek nur yoktur.
Neyin bu sesi rüzgâr değil ateştir; kimde bu ateş yoksa, o hiç olsun! Neydeki, aşkın ateşidir; şaraptaki, aşkın coşkusudur. Ney, bir dosttan ayrı düşen herkesin yoldaşıdır; onun makamları perdelerimizi yırttı, gönüllerimizi deldi geçti. Kim böyle bir zehir ile böyle bir panzehiri bir arada gördü? Kim ney gibi hem bir hemdem hem de özlem çeken bir âşık gördü?
Ney, kanla dolu Yol'dan söz eder; Mecnûn'un aşkının hikâyelerini anlatır. Bu esrardan yalnız kendinden geçmiş olana pay verilir; dilin, kulaktan başka müşterisi yoktur. Ey oğul, zincirlerini kır da hür ol! Daha ne zamana dek gümüşe ve altına köle kalacaksın? Denizi bir testiye döksen, ne kadar alır? Ancak bir günlük kısmet kadar. Hırslı gözün testisi asla dolmaz; sadef, kanaate ermedikçe inciyle dolmaz.
Neyin bu sesi rüzgâr değil ateştir; kimde bu ateş yoksa, o hiç olsun!
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
On üçüncü yüzyılda kaleme alınan Mesnevi, tasavvuf yolundaki müridler için bir ruh rehberi olarak tasarlanmıştır. Eser, ruhun benlikten sıyrılıp aslî kaynağına dönüş yolculuğunu hikâyeler aracılığıyla anlatır. Açılıştaki bu neynâme bölümü ise bütün eserin özeti sayılır: Ney, ruhun kendisidir; kamışlık ise onun ayrı düştüğü ilâhî âlemdir. Neyin feryadı, kaynağından kopmuş her ruhun kavuşma özlemidir. Bu tercüme, İngiliz şarkiyatçı Reynold A. Nicholson'ın Farsça aslından hazırladığı ve bugün dahi en yetkin sayılan akademik çeviriye dayanmaktadır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- The Mathnawí of Jalálu'ddín Rúmí, Vols. 1-2 (çev. Reynold A. Nicholson, 1926)
- Neşir
- Reynold A. Nicholson İngilizce tercümesi, 1926
- Konum
- Proem (Neynâme), Kitap I, sayfa 25
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library