Kutsal Ayin Sanatı ve İlahi Tabiata Ortaklık

Geç Antik Çağın son büyük Yeni Platoncusu Proklos, Platon'un Timaios diyaloğuna yazdığı şerhte, teurjinin, yani tanrılarla ilişki kuran kutsal ayin sanatının nasıl işlediğini açıklar. Burada ele alınan bölüm, kâhinlerin ve rahiplerin belli simgeler ve gizli benzeşimler aracılığıyla cansız maddeyi ilahi güce açık kıldığı düşüncesini dile getirir. Heykellerin tanrısal soluğu taşıması, taşların ve bitkilerin göksel güçlere yankı vermesi fikrinin kökeninde, evreni baştan sona kat eden bir sempati, bir gizli akrabalık anlayışı yatar. Proklos bu sanatın gerçekliğinden yola çıkarak, evrenin her zerresinin ilahi bir düzenin gözetimi altında olduğunu savunur.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Kutsal ayin sanatının yeryüzünde kehanet için elverişli mekanlar ile tanrıların heykellerini kurabilmesi, belli birtakım simgeler aracılığıyla parçalanmış ve çürümeye yüz tutmuş maddeden yapılma nesneleri ilahi tabiata ortak olmaya, tanrı tarafından harekete geçirilmeye ve geleceği önceden haber vermeye hazır kılabilmesi, buna karşın bütünün Yaratıcısının ilahi ruhları, akılları ve tanrıları dünyanın çürümez tamamlayıcıları olan unsurların tümü üzerine yerleştirmemiş olması akla aykırı düşerdi.

Yoksa isteksiz miydi? Ama nasıl isteksiz olabilirdi ki, her şeyi kendine benzer kılmayı dilemişti? Öyleyse aciz miydi? Ama onu engelleyebilecek olan neydi? Zira bunun kutsal ayin sanatının eserleri yoluyla dahi mümkün olduğunu görmekteyiz. Şu halde hem isteyen hem de muktedir olduğuna göre, oluş dünyasının içinde görevler üstlenen ve onun uyanık bekçileri olan tanrılara varlık kazandırdığı apaçıktır.

Belli birtakım simgeler aracılığıyla çürümeye yüz tutmuş madde, ilahi tabiata ortak olmaya ve tanrı tarafından harekete geçirilmeye hazır kılınır.

Özgün metin (İngilizce)

Furthermore, it would be absurd if the telestic art, the art pertaining to mystic ceremonies, could establish places on earth suitable for oracles and statues of the Gods, and through certain symbols could cause things created from fragmented and decaying matter to become ready to share in the divine nature, to be moved by God, and to predict future events, but that the Demiurge of the whole did not place divine souls, intellects, and Gods over the entire elements, which are the incorruptible fulfillments of the world. For was he unwilling? But how could he be unwilling, since he wished to make all things similar to himself? Was he then unable? But what could have hindered him? For we see that this is possible even through the works of the telestic art. But if he was both willing and able, it is evident that he gave existence to Gods who have roles within, and are the watchful guardians of, the world of generation.

Bu metin neden önemli

Proklos (MS 412-485) Atina'daki Platon Akademisi'nin başkanıydı ve pagan felsefe geleneğinin son büyük savunucularından biri sayılır. Timaios şerhinin bu bölümünde, hocası Syrianos ve Iamblikhos çizgisini izleyerek teurjiyi (telestik sanat) felsefi bir zemine oturtur. Ona göre evren, en yüksek tanrılardan en aşağı maddeye kadar kesintisiz bir zincirle bağlıdır ve her düzey, üstündeki ilahi düzeye gizli bir sempatiyle karşılık verir. Kutsal ayin sanatı, işte bu karşılıkları bilerek uygun taşları, bitkileri ve simgeleri bir araya getirip maddeyi ilahi mevcudiyete açar. Bu metin, sonraki yüzyıllarda Rönesans büyüsünün ve Ficino'nun doğal büyü anlayışının da temel kaynaklarından biri olmuştur.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: The Commentaries of Proclus on the Timaeus of Plato (Book IV), çev. Thomas Taylor, Londra, 1820
Neşir: Thomas Taylor çevirisi, A. J. Valpy tarafından basılmıştır, Londra, 1820
Konum: Book IV, s. 308 (basılı numara 302)
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön