Dom Antoine-Joseph Pernety (1716-1796), Fransız Benediktin keşiş, simyacı ve sonradan "Avignon Aydınlanmışları" (Illuminés d'Avignon) adlı mistik topluluğun kurucusudur. 1758'de yayımladığı "Les Fables Égyptiennes et Grecques Dévoilées" adlı iki ciltlik dev eserinde, antik Mısır ve Yunan mitolojisinin bütün masallarının, aslında şifreli birer simya risalesi olduğunu savunur — yani mitler, Büyük İş'in adım adım tarifini alegorik bir dille gizler.
Ön Söylev
Mısırlıların Hiyeroglifleri ve bunların yol açtığı Masallar üzerine yazan Yazarların sayısı öylesine çoktur ki, birbirleriyle o denli çelişirler ki, onların eserlerini haklı olarak yeni birer Masal saymak mümkündür. Kurdukları sistemler — en azından görünüşte — ne kadar iyi tasarlanmış, ne kadar iyi düzenlenmiş olursa olsun, önyargıya kapılmayan biri, attığı her adımda bu sistemlerin ne denli sağlamlıktan yoksun olduğunu görür.
Kimileri orada, o uzak zamanların gerçek tarihini bulduklarına inanır — buna rağmen bu zamanlara 'masalsı zamanlar' derler. Kimileri orada yalnızca ahlaki ilkeler görür; oysa gözünü açan biri, her yerde ahlakı bozmaya elverişli örnekler bulur. Bir kısmı ise, bu açıklamalardan tatmin olmayıp kendi açıklamalarını Fizik'te aramıştır. Günümüzün Doğa Bilimcilerine soruyorum: bundan daha memnun kalmaya hakları var mı?
Ne birinin ne ötekinin başarılı olmaması, sistemlerini üzerine kurdukları genel ilkenin, bu kurguların gerçek ilkesi hiçbir zaman olmadığını düşünmeyi doğal kılar. Öyle bir ilke gerekliydi ki, onunla her şeyi — aktarılan olguların en küçük ayrıntılarına, ne kadar tuhaf, ne kadar inanılmaz, ne kadar çelişkili görünürse görünsün — açıklayabilelim. Bu sistem yeni değildir, ve onu kendi buluşummuş gibi göstermekten kesinlikle uzağım; onu, gerek eski gerek yeni çeşitli Yazarlar arasında dağılmış parçalar hâlinde buldum; bu yazarların eserleri az bilinir ya da az okunur, çünkü ele aldıkları bilim, cehaletin ve önyargının kurbanıdır...
Özgün metin (İngilizce)
Discours Préliminaire.
Le grand nombre d'Auteurs qui ont écrit sur les Hiéroglyphes des Egyptiens, & sur les Fables auxquelles ils ont donné lieu, sont si contraires les uns aux autres, qu'on peut avec raison regarder leurs ouvrages comme de nouvelles Fables. Quelque bien imaginés, quelque bien concertés que soient, au moins en apparence, les systèmes qu'ils ont formés, on en voit le peu de solidité à chaque pas qu'on y fait, quand on ne se laisse pas aveugler par le préjugé.
Les uns y croient trouver l'histoire réelle de ces temps éloignés, qu'ils appellent malgré cela les temps fabuleux. Les autres n'y apperçoivent que des principes de morale; & il ne faut qu'ouvrir les yeux pour y voir par-tout des exemples capables de corrompre les mœurs. D'autres enfin, peu satisfaits de ces explications, ont puisé les leurs dans la Physique. Je demande aux Physiciens Naturalistes de nos jours, s'ils ont lieu d'en être plus contens.
Les uns & les autres n'ayant pas réussi, il est naturel de penser que le principe général sur lequel ils ont établi leurs systèmes, ne fut jamais le vrai principe de ces fictions. Il en falloit un, au moyen duquel on pût expliquer tout, & jusqu'aux moindres circonstances des faits rapportés, quelque bizarres, quelque incroyables, & quelque contradictoires qu'ils paroissent. Ce système n'est pas nouveau, & je suis très-éloigné de vouloir m'en faire honneur; je l'ai trouvé par lambeaux épars dans divers Auteurs, tant anciens que modernes; leurs ouvrages sont peu connus ou peu lus, parce que la science qu'ils y traitent est la victime de l'ignorance & du préjugé...
Bu metin neden önemli
Bu Ön Söylev, Pernety'nin bütün projesinin metodolojik gerekçesini ortaya koyar: ona göre daha önceki yorumcular mitleri ya (yanlışlıkla) gerçek tarih olarak, ya salt ahlaki alegoriler olarak, ya da fizik/doğa bilimi açıklamaları olarak okumuş, ama hiçbiri tutarlı bir sonuca ulaşamamıştır. Pernety, tek tutarlı anahtarın simya olduğunu öne sürer — çünkü yalnız bu anahtar, mitlerin en tuhaf, en çelişkili görünen ayrıntılarını bile açıklayabilir. Bu, 18. yüzyılda 'mitolojinin simyasal yorumu' geleneğinin en sistematik ifadelerinden biridir.
Eser hakkında
On sekizinci yüzyıl Fransız düşünce dünyasında yer edinen Dom Antoine-Joseph Pernety (1716-1796), Benediktin tarikatına mensup bir keşiş ve simya geleneğine bağlı bir araştırmacıdır. İlerleyen yıllarda Avignon Aydınlanmışları adıyla anılan mistik topluluğun kuruluşuna öncülük eden Pernety, Aydınlanma Çağı'nın rasyonalist eğilimlerinin güçlendiği bir dönemde kadim bilgi geleneklerini ve hermetik öğretileri savunmuştur. Yazar, klasik metinlere ve sembolizm literatürüne hâkimiyetiyle tanınmış, Mısır ve Antik Yunan mirasındaki mitolojik anlatıları simyasal bir perspektifle yeniden değerlendiren bir entelektüel çevre içinde çalışmalarını sürdürmüştür.
Pernety'nin 1758 yılında neşredilen iki ciltlik kapsamlı çalışması Les Fables Égyptiennes et Grecques Dévoilées, antik Mısır hiyeroglifleri ile Yunan mitolojisinde yer alan anlatıların şifreli birer simya risalesi olduğu savı üzerine kuruludur. Eserin temel iddiasına göre mitler, rastlantısal masallar ya da salt edebi kurgular değil; doğanın gizli işleyişini ve Büyük İş olarak adlandırılan simyasal dönüşüm sürecinin aşamalarını örtük biçimde saklayan alegorik yapılardır. Pernety, çalışması boyunca mitolojik figürleri, canavarları, tanrıların serüvenlerini ve sembolik motifleri adım adım çözümler; antik çağın hermetik felsefesini tek bir yöntemsel çerçeve altında dizgeleştirir.
Bu sayfada sunulan pasaj, eserin "Ön Söylev" bölümünün ilk sayfalarından alınmıştır ve Pernety'nin mitoloji yorumculuğuna yönelik eleştirel çıkış noktasını gösterir. Yazar; antik mirası yalnızca tarihsel kayıt, ahlak öğretisi veya doğa bilimsel açıklama olarak ele alan yaklaşımların yetersizliğini sergileyerek kendi hermetik yöntemine zemin hazırlar. Okur bu metne yaklaşırken, dönemin yaygın kabullerine karşı geliştirilen metodolojik bir hesaplaşmayı takip edebilir; Pernety'nin mitlerdeki tutarsızlıkları gidermek için sunduğu simyasal yorum ilkesinin düşünsel temellerini doğrudan gözlemleme imkânı bulur.
Bu eser Simya Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- Les Fables Égyptiennes et Grecques Dévoilées
- Neşir
- Basılı risale, 1758
- Konum
- s. 1-2 (Ön Söylev)
- Kalıcı arşiv
- DOI: 10.5281/zenodo.21984941 (Zenodo)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Gallica / Bibliothèque nationale de France
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Masalların Gerçek Anahtarı: Neden Fizik de Ahlak da Yetmez. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/pernety-fabllar-gercek-anahtari-simya@misc{kk_pernety_fabllar,
author = {Uysal, Şira Nur},
title = {{Masalların Gerçek Anahtarı: Neden Fizik de Ahlak da Yetmez}},
year = {2026},
publisher = {Kadim Kütüphane},
doi = {10.5281/zenodo.21984941},
url = {https://kadimkutuphane.com/pernety-fabllar-gercek-anahtari-simya},
note = {Türkçe çeviri, özgün eser: Dom Antoine-Joseph Pernety},
}Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.