Origenes, erken Hristiyan düşüncesinin en cüretkâr metafizikçisidir. "İlkeler Üzerine" (De Principiis / Peri Arkhōn) adlı eserinde, akıl sahibi tüm ruhların bedenlerden önce eşit ve saf olarak yaratıldığını, dünyadaki eşitsizliğin ise Yaratıcının bir hükmünden değil, her ruhun ön-varlığında özgür iradesiyle yaptığı tercihten doğduğunu öne sürer. Aşağıdaki pasaj, bu öğretinin özünü içerir: Tanrının mutlak iyiliği ile yaratılmışın özgürlüğü arasındaki gerilim, kozmosun bütün çeşitliliğini açıklayan sırdır.
Her şeyin Yaratıcısı olan Tanrı iyidir, adildir ve her şeye kadirdir. Var kılmayı dilediği o varlıkları, yani akıl sahibi tabiatları yarattığında, onları yaratmak için kendisinden, yani kendi iyiliğinden başka hiçbir sebebi yoktu. Kendisinde hiçbir değişim, başkalaşım yahut kudret eksikliği bulunmayan o zat bütün şeylerin var oluşunun sebebi olduğundan, yarattıklarının hepsini eşit ve benzer kıldı; zira kendisinde çeşitlilik yahut farklılık meydana getirecek hiçbir sebep yoktu.
Ne var ki bu akıl sahibi yaratıklar özgür iradeyle donatılmış olduğundan, nitekim bunu sıkça gösterdik ve yeri geldikçe göstermeye devam edeceğiz, iradenin bu özgürlüğü her birini ya Tanrıyı taklit ederek ilerlemeye ya da gaflete düşerek alçalmaya sevk etti. İşte daha önce söylediğimiz gibi, akıl sahibi yaratıklar arasındaki çeşitliliğin sebebi budur. Bu çeşitlilik Yaratıcının iradesinden yahut hükmünden değil, bizzat ferdî iradenin özgürlüğünden doğar.
Bu çeşitlilik Yaratıcının iradesinden yahut hükmünden değil, bizzat ferdî iradenin özgürlüğünden doğar.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu pasaj, "İlkeler Üzerine" eserinin İkinci Kitabından alınmıştır. Origenes burada teodisenin en zorlu sorusuyla yüzleşir: Eğer Tanrı mutlak iyi ve adilse, insanlar ve tüm akıl sahibi varlıklar arasındaki derin eşitsizlik nereden gelir? Yanıtı, ruhların ön-varlığı (preexistence) öğretisidir: Tüm ruhlar başlangıçta eşit ve saf akıllar olarak yaratıldı; ancak her biri bu dünyaya inmeden önceki halinde, özgür iradesiyle ya Tanrıya yöneldi ya da ondan uzaklaştı. Böylece dünyadaki hallerimiz, önceki hayatın liyakatine (secundum praecedentes meritorum causas) göre belirlenir. Bu görüş, sonraki yüzyıllarda tartışmalı bulunmuş, İ.S. 553 İkinci İstanbul Konsili'nde mahkûm edilmiştir; yine de Origenes'in özgürlük ile ilahi iyilik arasında kurduğu köprü, mistik teolojinin en derin miraslarından biri olarak kalmıştır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Ante-Nicene Fathers, Vol. 4 (Origen: De Principiis, Contra Celsum), ed. Alexander Roberts & James Donaldson; De Principiis, Kitap II (Frederick Crombie İngilizce çevirisi)
- Neşir
- Ante-Nicene Fathers serisi, Cilt 4, 1913 (Amerikan baskısı); özgün çeviri Ante-Nicene Christian Library, Frederick Crombie
- Konum
- De Principiis, Kitap II (Bölüm IX civarı), s. 304; kaynak kitap sayfası 304
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
