Orfik İlahiler: Protogonos, İlk Doğan ve Yumurtadan Çıkan Işık
Hendrick Goltzius, "Yaratılışın İlk Günü: Işığın Karanlıktan Ayrılması", 1589. Işığın ilksel doğuşunu betimleyen dönem gravürü.
Mit ve Kutsal Anlatı

Orfik İlahiler: Protogonos, İlk Doğan ve Yumurtadan Çıkan Işık

Hymnus in Protogonum (Phanes)
Orpheus (çev. Thomas Taylor)· 1787· Özgün: İngilizce· Source Library
Mit ve Kutsal AnlatıTürkçe çeviriAçık erişim

Orfik geleneğin en kadim kozmogonik tasavvurlarından biri, evrenin doğuşunu bir yumurtanın çatlamasıyla anlatır. Karanlıkla sarmalanmış bu ilksel yumurtadan, altın kanatlı, çift cinsiyetli ve ışık saçan tanrı Phanes doğar. Ona bu yüzden Protogonos, yani "İlk Doğan" adı verilmiştir. Thomas Taylor'ın 1787 tarihli çevirisinde okuduğumuz bu ilahi, Phanes'i hem tanrıların hem ölümlülerin soyunun kaynağı, gecenin kasvetini silen ve gökyüzüne ihtişamını veren saf, kutsal ışık olarak selamlar.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

V. PROTOGONOS'A, yahut İLK DOĞAN'a. Mürden Tütsü. Ey kudretli ilk doğmuş olan, işit duamı; çift tabiatlı, yumurtadan doğan ve havada dolaşan; altın kanatlarınla övünen boğa sesli, tanrıların ve ölümlülerin soyu senden çıkar. Ericapaeus, yüceltilmiş kudret; anlatılamaz, gizli, her yanı parıldayan çiçek.

Karanlık gözlerden gecenin kasvetini silersin sen; her yana yayılan görkem, saf ve kutsal ışık. Bu yüzden Phanes diye anılırsın, göğün ihtişamı; titreyen kanatlarınla dünyanın üzerinde uçarsın. Priapus, kara gözlü görkem, seni terennüm ederim; cömert, her şeyi bilen, ebediyen mübarek kral. Kutsal ayinlerimize sevinçli bir yüzle bak ve adağımıza lütufkâr biçimde parla.

Tanrıların bu ilk ve gizli soyu, duyulur âlemin meydana gelişine doğru ilerleyen bütün yaratıcı ve akılsal idealardan başka bir şey değildir. Bunlar, Esîr ile Kaos içindeki örtük varlıklarından çıkarlar. Orpheus, bu ikisinin karşılıklı bağını bir yumurta simgesiyle tasvir eder. İlke sayılan Gece tarafından bu yumurtanın açılmasıyla, tanrı Phanes ortaya çıkar. İşte bu yüzden ona Protogonos, İlk Doğan denir.

Her yana yayılan görkem, saf ve kutsal ışık. Bu yüzden Phanes diye anılırsın, göğün ihtişamı.
Özgün metin (İngilizce)
V. TO PROTOGONUS, Or the FIRST-BORN. The Fumigation from Myrrh. O Mighty first-begotten, hear my pray'r, Two-fold, egg-born, and wand'ring thro' the air, Bull-roarer, glorying in thy golden wings, From whom the race of Gods and mortals springs. Ericapaeus, celebrated pow'r, Ineffable, occult, all shining flow'r. From eyes obscure thou wip'st the gloom of night, All-spreading splendour, pure and holy light; Hence Phanes call'd, the glory of the sky, On waving pinions thro' the world you fly. Priapus, dark-ey'd splendour, thee I sing, Genial, all-prudent, ever-blessed king, With joyful aspect on our rights divine And holy sacrifice propitious shine. Now this first and secret genera of the Gods is no other than all the demiurgical and intellectual ideas, considered as proceeding to the production of the sensible World, from their occult subsistence in Aether and Chaos, whose mutual connection Orpheus represents under the symbol of an egg: upon the exclusion of which egg, by Night considered as a principle, the God Phanes came forth, who is hence denominated Protogonus.

Bu metin neden önemli

Orfik ilahiler, adını efsanevi ozan Orpheus'a bağlayan bir gizem geleneğinin kutsal metinleridir ve antik Yunan dininin en gizemli katmanlarından birini oluşturur. Protogonos yahut Phanes miti, Yunan düşüncesinin evrenin kökenini akılla değil de bir doğum imgesiyle kavrayışını gösterir. Işığın karanlıktan, düzenin kaostan, tekliğin ikilikten doğuşu, sonraki Yeni-Platoncu ve Hermetik kozmolojilerde derin izler bırakmıştır. Thomas Taylor'ın 1787 tarihli bu çevirisi, Orfik ilahileri İngilizceye kazandıran ilk bütünlüklü girişimlerden biridir ve kadim ilahiyatı modern okura açan bir köprü olmuştur.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
The Mystical Initiations; or, Hymns of Orpheus (Orfik İlahiler, çev. Thomas Taylor), 1787; İlahi V, "To Protogonus, or the First-Born", s. 138 - 139
Neşir
Thomas Taylor çevirisi, Londra, 1787 (ilk baskı)
Konum
İlahi V, "To Protogonus, or the First-Born", s. 138 - 139
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön