Marcus Manilius (MS 1. yüzyılın başları), İmparator Augustus ve Tiberius dönemlerinde yaşamış Romalı şair, gökyüzünü ve astrolojinin ilkelerini beş kitaplık manzum bir eserde, "Astronomicon"da anlatmıştır. Eser, antik dünyanın astrolojiyi tam bir kozmik şiire dönüştüren en özenli edebi eseridir; yıldız kümelerini, gezegenleri ve bunların insan kaderiyle ilişkisini Latin epik şiirinin görkemli diliyle betimler. Bu çeviri, eserin Latince özgün metninden doğrudan yapılmıştır; İngiliz şair ve klasikçi Thomas Creech'in 1697 tarihli, dönemin standart İngilizce çevirisi ise karşılaştırma amacıyla ayrıca aşağıda sunulmuştur.
Birinci Kitap'tan
Balina, pullu sırtını kıvırıp burgu gibi dönen halkalarla yükselir, karnıyla dalgalanır; dişini geçirmeye hazırlanır, sanki avını her an yakalayacakmış gibi — tıpkı Kepheus'un kızı dalgalara terk edildiğinde, kıyısını aşıp gelen denizin onu önüne katıp sürüklediği gibi.
Ardından, adını güney rüzgârından alan Güney Balığı o yönden yükselir; ona bağlanmış olarak yıldızların ırmakları geniş kıvrımlarla akar gider. Kova, kendi ırmağının sularını öbürünün başına ulaştırır; ikisi ortada buluşur, yıldız ışıklarını birbirine karıştırır.
İkisi ortada buluşur, yıldız ışıklarını birbirine karıştırır.
Özgün metin (Latince) ve 1697 İngilizce çevirisi
Liber I (Latince):
quam propter Cetus convolvens squamea terga
orbibus insurgit tortis et fluctuat alvo,
intentans morsum, similis iam iamque tenenti,
qualis ad expositae fatum Cepheidos undis
expulit adveniens ultra sua litora pontum.
tum notus Piscis venti de nomine dictus
exsurgit de parte noti; cui iuncta feruntur
flexa per ingentis stellarum flumina gyros.
alterius capiti coniungit Aquarius undas
amnis, et in medium coeunt et sidera miscent.
Thomas Creech çevirisi (1697):
Next on his Belly floats the mighty Whale, He twists his Back, and rears his threatning Tail; He spouts the Tide, and cuts the foaming Way, Wide gapes his Mouth, as eager on his Prey; Such on Andromede He rusht, and bore The troubled Waves beyond their usual shore.
Next Swims the Southern Fish, which bears a Name From the South-wind, and spreads a feeble Flame. To him the Floods in spacious windings turn, One Fountain flows from cold Aquarius Urn; And meets the other where they joyn their Streams One Chanel keep, and mix the Starry Beams.
Bu metin neden önemli
Bu bölüm, Manilius'un takımyıldızları nasıl canlı, neredeyse mitolojik varlıklar olarak betimlediğini gösterir: Balina (Cetus) pullu sırtı ve avını yakalamaya hazırlanan ağzıyla resmedilir — şair burada doğrudan Kepheus'un kızı Andromeda'nın dalgalara terk edilişi mitine gönderme yapar; Güney Balığı ise adını güney rüzgârından (Notus) alır ve gökyüzündeki 'ırmaklar' (Kova burcunun testisinden akan sular) onunla birleşip yıldız ışıklarını karıştırır. Bu şiirsel kozmografya, antik astrolojinin yıldız haritasını yalnızca hesap değil, aynı zamanda bir görüntüler ve hikâyeler evreni olarak deneyimlediğini hatırlatır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
Bu eser Astroloji Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- Astronomicon (Latince özgün metin, Liber I)
- Neşir
- 1. yüzyıl
- Konum
- Birinci Kitap (krş. Thomas Creech çevirisi, 1697 basım, s. 19)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Latince metin
- The Latin Library
- Dijital nüsha (1697 çevirisi)
- Archive.org (Early English Books taraması)
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Balina ile Güney Balığı: Yıldızların Işıklarını Karıştıran Irmaklar. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/manilius-astronomicon-balina-guney-baligi-yildiz-irmaklari